Bibẹnu ohó lọ tọn

Yẹn ko magbe nado sẹ̀sinwhèna winwlán anádemẹ he tọn to whlẹndo mẹ na ohóta he. To ojlẹ de lẹ mẹ ohóta de lẹ tin he ji yè ko dọhò do, he sùhú owéfọ fọdé ehe yè ko zán. Ehe na ojlọjẹ Biblu hiatọ lẹ nado dindona yì sisosiso mẹ podọ na Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn ni do plán yé biọ adọkun dinmamọdona Ohó Etọn tọn mẹ. Whenuena yẹn to winwlán, onú awe vivẹ delẹ sọawuhia mi talala he to hinhẹn mi gọna ayajẹ: tintan, na ojlọjẹ daho po odona ehe hunkọ tọn po, nado pọ́n hlan titò whlẹngan tọn to alihò sisosiso de mẹ: awetọ, na yẹn ma tindo hùdo nado yíwhẹ do agùn de ji kavi do núplọnmẹ wéhọmẹ de tọn ji gba. Yẹn sọgan de onú lẹ tọ́njẹgbonu kẹdẹdi lé yé te to vlẹkẹsi de mẹ. Yẹn yise dọ (dẹnsọlé e bọawu do) Jiwheyẹwhe ko na mi ojọmiọn nado biọ linlẹn Etọn lẹ mẹ podọ titò Etọn daho hlan gbẹtọ lẹpo. Taidi Davidi, yẹn sọgan dekunnu dọ: “Na hiẹ ko hẹn ohó towe kló yí aga hú oyín towe lẹpo” (PSALM 138:2); Podọ taidi Paul: “Sọn sisosiso adọkun yèdọ oyọnẹn po nuyọnẹn Jiwheyẹwhe tọn po mẹ” (LOMUNU 13)

Dopo to omẹ daho he Jiwheyẹwhe zán lẹ mẹ to aposteli lẹ godo wẹ Irenée, mẹhe dọmọ: “Jiwheyẹwhe dó titò daho basidote Whlẹngan Etọn tọn hia hlan omẹ he jlo È lẹ”. Ohànjitọ de jihàn do lé dọ, “Oklunọ, dike na yẹn ninọ abọẹ, na enẹ wẹ odẹ̀ ṣie, yẹn ninọ abọẹ dọ yẹn nido mọ nújawu Ohó Towe tọn lẹ”. Ohó Oklunọ mítọn tọn lẹ gbẹ́sọ to otè to egbe dọ, “yè whlá onú helẹ do núyọnẹntọ aihọn he tọn lẹ, bo sọ hundohia hlan mẹhe magbe nado kẹalọyí, bo sọ yín pinplọ́n gbọn Gbigbọ wiwe dali”.

Yẹn hodẹ dọ hihiatọ lẹpo ni yín donanọ to gbigbọ mẹ, podọ na yé nido sọgan yín didódaga to yise he họakwẹ talala de mẹ podọ to Ohó Jiwheyẹwhe tọn gigonọ lọ mẹ. Omẹdopodopo do na vò to ede mẹ nado dinpọ́n to Owé wiwe lẹ mẹ eyín onú helẹ yín mọ. Yè sọgan wlán owé susu eyin mẹde sọgan sinyẹnlin nado hia ohóta he lẹ hézéhézé – anádemẹ he tin na núdohiamẹ de. Ehe po lẹ tin to hiẹ po Jiwheyẹwhe po ṣẹnṣẹn. Na Ohó donanọ Etọn ni yín dona hlan omẹ he É ko dona lẹpo.

Krefeld, december 1988 Nuwlántọ lọ

KỌLILẸWÁ KLISTI TỌN,
PO WIWÁ ETỌN ALỌPA-ALỌPA LẸ PO,
PO NÚJIJỌ HE HODO E LẸ PO

Po ohóta Biblu tọn dopo dopo po, mí mọ to Owé wiwe lẹ mẹ ehe yè dọ dogbọn kọlìlẹwá Klisti tọn po wiwá Etọn alọpa-alọpa lẹpo tọn dali, he yín didohia to ofi susu to Owé wiwe mẹ. Owéfọ he lẹ do na yín bibẹdopọ dagbedagbe bo sọ yín hinhẹn wá otẹn yetọn mẹ ofi he e jẹ yé ni nọ̀. Nugbo wiwá alọpa-alọpa wẹ tin, ṣigba kọlìlẹwá Klisti tọn dopo wẹ tin, whenuena Ewọ Asisúnọ Olọn tọn lọ na wá pé Asivun aigba ji tọn lọ to aslọ mẹ (1TẸSALONIKA 4:13-18) nado plán ẹn yì núdùdú alọwle hunwhẹ tọn kọ̀n (OSỌHIA 19:1-10).

Kọlilẹwá Klisti tọn ma yin yíylọ dọ “Zédayi Apostẹli lẹ tọn“ – ehe tọn, to nugbo de mẹ apostẹli he jẹnukọn lẹ ma tlẹ mọdona kẹdẹdi lé yè dohia do to owhè fowe tọ lọ mẹ A.D. Zizeyì yisenọ nugbonọ lẹ tọn (kavi“ bibẹyì olọn mẹ“,nado zán ohóta he kẹdẹdi léhe onútúnmẹtọ lẹ nọwàdo) – onújijọ daho he na jọ to vivọnu azán jọmiọn tọn tọn na kosi lẹ, ma tlẹ yín didọ to Zédayi enẹ mẹ gba. E dọ, “…sọn whenuena E na wá dáwhẹ na mẹhe to ogbẹ po osiọ lẹ po“. Whẹdida godo tọn he yín “Ofin Wéwé Whẹdida tọn lọ“ na wá tin to Owhè fọ́tọ́n lọ godo (OSỌHIA 20:11-15).

To owhè kanwekó tintan lọ godo whenuena Klisti ko yì, núplọ́nmẹ jẹagọ lẹ ko yín zizédayi to ohóta (kọlilẹwá Klisti tọn) he ji. Mí to yé mọ to nukọn yìyì mẹ – vlavo to odẹkuku to ohó pẹvi de lẹ mẹ – yé dọ to agùn de lẹ mẹ to egbe. Augustin (354-430) he yín gbẹtọ he do yẹyi gbọn otanhó agùn de lẹ tọn mẹ, plọ́n omẹ lẹ dọ vọji wẹ yín fọnsọnkú tintan. Ṣigba Paul, mẹhe Augustin zé do aga sọmọ tẹnpọ́n nado yí fọ́nsọnkú do basi núvẹnamẹ titegbe hú onú lẹpo. Podọ é ko mọ vọji yí bo sọ gọna Gbigbọ Wiwe (FILIPINU 3:10-11). Kẹdẹdi núplọ́nmẹ Augustin tọn, Satani ko yín bibla dote, podọ agùn ko sọ tin taidi é to owhè fọ́tọ́n mẹ. Húhlọn otògán lẹ tọn po agùn tọn po yín yínyọnẹn taidi “Otò Jiwheyẹwhe tọn.“

Mí ma do whenu nado dọhó dogbọn ehe gbẹtọ lẹ dọ to owhèta lẹ mẹ tọn go gba, ṣigba mì gbọ mí ni yì nuhe Biblu dọ ji. Eyin núpaṣa dọ, e ma yín dopo ṣokẹdẹ wẹ apostẹli lẹ dọhó dogbọn kọlilẹwá Klisti tọn dali sọn bibẹ́nu yì vivọnu gba; mọdopolọ, susu to owéfọ lẹ mẹ yín gbigbado to Biblu mẹ bọ yè ma na nọ ma gọ yé wá otẹn yetọn mẹ. To azán apostẹli lẹ tọn mẹ, yisenọ lẹ tindo jlọjẹ nado sè oplọ́n susu dogbọn ohóta he lẹ tọn dali. Kẹdẹdi pọ́ndégo de, Paul, sọgan dọ dọ éwọ to núplọ́nmẹ Jiwheyẹwhe tọn blébu dohia (OWALỌ 20:27). Mí nado pọ́n, to owé kansẹdo yetọn lẹ mẹ dohlan agùn lẹ, aposteli lẹ yí i dọ yé ko mọdona onú enẹ lẹ dote. Yé nọ flinnú yé to ofidepope he yé jẹ dogbọn onú he yé ko yọnẹn lẹ tọn dali to agùn lẹ mẹ nado dó pipe ohó lọ tọn hia hézéhézé, mí do na dindona dagbedagbe otẹn he sọgbe to owéfọ lẹpo mẹ bosọ bẹ yé dopọ to otẹn he jẹ mẹ.

Sọn Owẹndagbe MATIU tọn mẹ podọ jẹ vivọnú Owé OSỌHIA tọn tọn mẹ, mí mọ ohógó he dó wiwá alọpa-alọpa Oklunọ tọn hia po kọlilẹwá Etọn po. Enẹwutu, e to dandan dọ mí ni dindona dagbedagbe to alọ lẹpo mẹ nado mọdona wiwá he hunkọ go yè to ohódọ do. Owéfọ he lẹ ma yín tito ode bọdo ode go dolé e jẹ do gba.

Nado tùnwùn ohó he yè to didọ lẹ tọn, mí na dè owéfọ Biblu mẹ tọn awe. To ojlẹ delẹ mẹ, yé sọgan taidi dọ yé to ohó dopo lọ dọ, ṣigba bo yín núhe gbọnvò mlẹnmlẹn to nújijọ lẹ mẹ kavi to núwiwà lẹ mẹ. To MATIU 25:1-10 mẹ, yè dọna mí dogbọn mẹhe na wleawu to whenuena Asisunọ wá bo nasọ biọ họmẹ po É po yì Alọwle Hunwhẹ kọn lẹ tọn dali. To LUKU 12:35-40 mẹ, mí hia dogbọn mẹhe nọte pọ́n Oklunọ yetọn lẹ tọn dali, kẹdẹdi Mẹhe lẹ́gọ̀ sọn Alọwle Hunwhẹ kọn. Whenu owhè lẹ tọn de tin to onújijọ awè helẹ ṣẹnṣẹn podọ wiwá vóvo awe po awhànpa vóvo awe po yín didohia. To tẹndódoponẹ lọ mẹ ohógbe he di yenọzo lẹ kavi ohógbe dopo nẹ lẹ lọ – na pọ́ndego, “Núdùdú Alọwle Hunwhẹ tọn“, “miyọngban lẹ“ podọ nado to “gbesisọ mẹ“ – yín mimọ to Owé Wiwe awe helẹ mẹ.

Nújijọ susu yín bibla dopọ hẹ kọlilẹwá Oklunọ tọn dopo dopo go. E to vivẹmẹ dọ mí nido hẹn do ayiha mẹ dọ jẹnukọnna wiwá Klisti tọn tintan mí mọ ṣiṣẹ dọdai he hú kanweko tọn. Nado dọ dogbọn agùn alẹnù Yọ́yọ́ tọn dali, agùn lọ tindo dọpọ́n wiwá atọ̀n Oklunọ Jesu Klisti tọn: tintan he É wá, É wá taidi Whlẹngantọ nado wá flí omẹ Etọn lẹ gọ; awetọ he É wá, É wá taidi Asisunọ nado bẹ mẹflígọ lẹ yì owhé (ehe yín opagbe kọlilẹwá Etọn tọn); podọ atọ̀ntọ, to Alọwle Hunwhẹ Lẹngbọvu lọ tọn godo, É na wá po omẹ etọn lẹ po (OSỌHIA 19:11-16) nado wá hoavun hẹ huhlọn kentọ tọn lẹ, whenuena É ko zé ahọludu owhè fọ́tọ́n tọn do ai to aigbaji.

Mì gbọ mí ni dọhó vivẹ do kọlilẹwá Klisti tọn awetọ ji, he yín zizéyì Asivun lọ tọn. Dopo dopo to omẹfligọ lẹ mẹ donukun wiwá daho nẹ lọ. Yisenọ nugbo lẹ ko nọte nado mọ azán lọ, sọn whenuena Klisti ko hẹji yì olọn mẹ. E dọna Omẹ etọn lẹ whẹpodo yì, dọ; “Yẹn jei nado wleawu otẹn de tọn dai na mì. Eyin Yẹn yì bo wleawu otẹn de tọn dai na mì, Yẹn nasọ lẹgọ̀, bo hẹn mì yì dé de, na ofi he yẹn te finẹ wẹ mì na nọ ga. “ (JOHANU 14:2-3). Whlasusu dogọ wẹ é dọhó do nujijọ daho he ji.

To MATIU 24 mẹ, nuplọ́ntọ lẹ dohia mẹplọ́ntọ yetọn tẹmpli whanpẹnọ lọ. To awújíjí yetọn mẹ É gblọn na yé dọ “mì ma mọ onú helé pó? Nugbo wẹ yẹn dọ hlan mì, yè ma to na jo zannu dopo dai to awetọ ji, ehe yè ma na họ́ liai“. (MATIU 24:2).

To ehe godo, yé kan ohó atọ̀n biọ Ẹ; 1) “ Dọ na mí, whenuena onú helẹ najọ?“ 2) “Etẹwẹ na yín ohia wiwá towe tọn?“ 3) “po opòdo aihọn tọn po?“ mẹhe hia owé he lọ dagbe dagbe na mọ dọ Jesu na ogblọndo óhó kanbiọ atọ̀n nẹlẹ tọn. Dogbọn wiwá Etọn awetọ dali, É dọ dọ, “Na le abì nọ jẹgbonu sọn whezizẹ dali wá, bo sọ nọ yín mimọ yèdọ jẹ wheyihọ dali, mọkẹdẹ wẹ wiwá Ovi gbẹtọn na nọ“ (MATIU 24:27).

“Ṣigba le azán Noe tọn te, mọkẹdẹ wẹ wiwá Ovi gbẹtọ tọn na nọ“ (MATIU 24:37).

“…yé ma sọ yọnẹn kaka osìngigọ́ do wá, bo plọ́ yé omẹ pó yì; mọkẹdẹ wẹ wiwá Ovi gbẹtọ tọn na nọ ga“ (MATIU 24:39).

“Enẹwutu mì nọ họ́ mìde: na mì ma yọ́n azán he gbè Oklunọ mìtọn ja“ (MATIU 24:42). “Enẹwutu mì ni wleawu dai: na ojlẹ he mẹ mì ma lẹndo wẹ Ovi gbẹtọ tọn ja“ (MATIU 24:44)

“Podọ le yé jei hihọ̀ gbé, Asisunọ wá: yé mẹhe wleawu lẹ biọ họmẹ hẹ ẹ yì alọwle hùnwhẹ kọ̀n“ (MATIU 25:10).

“Ṣigba mì nọ họ́ mìde to osá lẹpo mẹ, bo sọ nọ basi ovẹvivẹ, na mì nido yí nuglo nado họngan sọn onú helẹ pó mẹ he to na wá jọ, podọ nado ṣite to Ovi gbetọ tọn nukọn“ (LUKU 21:36).

To azán aposteli lẹ tọn po yisenọ he jẹnukọnna mí lẹ tọn po mẹ; tódidó ogbẹ̀ tọn po nukundidó kọlilẹwá Jesu Klisti tọn po tin to ayiha yé he yise lẹ tọn mẹ, Owé Wiwe lẹpo sọ dekunnu tódidó he lọ tọn.

Mì jale, to vivẹnu po odẹ̀ po mẹ mì doyẹ́yìgona Owé Wiwe he lọ.

“…to whenuena ojlẹ awumimiọn tọn na sọn nukun Oklunọ tọn mẹ wá; Ewọ nasọ do Jesu Klisti hlan, mẹhe yè dọ yẹwhehó etọn hlan mì dai“. (OWALỌ 3:19b-20).

“Na whedopopenu he mì to akla he dù, bo sọ to kọfu he nù, mì to okú Oklunọ tọn lá kaka é nado wá“. (1KỌLINTINU 11:26)

“…le mì lẹ́ sọn boṣiọ kọ̀n do Jiwheyẹwhe de do, nado nọ sẹ̀n Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ nugbonọ: podọ nado nọtepọ́n Ovi etọn sọn olọn mẹ, mẹhe E wọ ko fọ́n dogbẹ̀ sọn oṣiọ lẹ mẹ, yèdọ Jesu lọ, mẹhe to mí whlẹn sọn homẹgble he ja mẹ. “ (1TẸSALONIKA 1:9-10).

“Na etẹ wẹ tódidó mítọn kavi ayajijẹ mítọn, kavi ojẹgbakun gigodido tọn? Be yè dọ e ma yín mì wẹ, to Jesu Klisti Oklunọ mítọn nukọn to gigọwá Etọn whenu?“ (1TẸSALONIKA 2:19).

“Na Oklunọ lọsu na jẹte sọn olọn mẹ, abobo, ogbè angẹligán tọn, po opẹn Jiwheyẹwhe tọn po é po: oṣiọ he tin to Klisti mẹ lẹ whẹ́ wẹ na fọ́n“ (1TẸSALONIKA 4:16)

“Na Jiwheyẹwhe jijọho tọn lọsu ni klọ́ mì zùn wiwe mlẹnmlẹn; yẹn sọ to dẹ̀ho hlan Jiwheyẹwhe dọ yè ni yí gbigbọ, ayiha, po agbasa mìtọn lẹ po whlá to pipa mẹ hlan gigọ̀wá Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn whenu“. (1TẸSALONIKA 5:23).

“Mẹmẹsunnu, míwlẹ mì vẹ̀ gbọn gigọ̀wá Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn dali, podọ gbọn oplidopọ mítọn dali to Ewọ de“ (2TẸSALONIKA 2:1).

“Dọ hiẹ ni yìn osẹ́n lọ matin diho, matin ovlẹ, kaka jẹ awúsọhia Jesu klisti Oklunọ mítọn tọn whenu“. (1TIMỌTI 6:14).

“Sọn dinvie yè ko zé ojẹgbakun dódó tọn daga na mì, ehe Oklunọ, whẹdatọ dódónọ, na na mi to azán nẹ gbè: é ma sọ yín hlan yẹn dopo kẹdẹ gba, ṣigba hlan yé he yinwanna awúsọhia Etọn lẹ ga“. (2TIMỌTI 4:8).

“Na ojlẹ vude dogọ́, é wọ he já na wá, é ma to na dẹn“. (HEBLU 10:37).

“Enẹwutu, mẹmẹsunnu emi, mì sinyẹnlin kaka jẹ gigọ̀wá Oklunọ tọn whenu…mì sinyẹnlin ga, bo hẹn ayiha mìtọn lódo; na gigọ̀wá whenu Oklunọ tọn to sisẹpọ́“.(JAKỌBU 5:7-8).

“Na míwlẹ ma to otàn vọnu he yè yí núyọnẹn flinflin do doai hodo gba, whenuena mí to huhlọn po gigọ̀wá Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn po hẹn zùn yinyọnen hlan mì…“ (2PITA 1:16).

“Na mì ni sọ yọ́n ehe whẹ́, dọ, mẹvlẹtọ lẹ na wá po ovlẹ po to azán godo tọn mẹ, bo na to zọnlinzin to ojlo yéde tọn mẹ, bo na to didọmọ, fie wẹ opagbe gigọ̀wá Etọn tọn te?“ (2PITA 3:3-4).

“Mẹyinwanna emi, dinvie ovi Jiwheyẹwhe tọn wẹ mí, e ma ko sọ sọawúhia le mí na te; ṣigba mí yọnẹn dọ, whenuena ewọ na sọawúhia, míwlẹ na di ewlọsu; na mí na mọ ẹn dolé É te“. (1JOHANU 3:2).

“Na dile omẹpopo kú to Adam mẹ, mọ ga wẹ yè na hẹn omẹpopo yín ogbẹ̀nọ to Klisti mẹ. Ṣigba omẹ dopodopo to kannu etọn titi mẹ: Klisti sinsẹ́n tintan lẹ; to godo yé he yín Klisti tọn lẹ to gigọwá whenu etọn“ (1KỌLINTINU 15:22-23).

E NA WÁ JỌ NUGBONUGBO

Owé wiwe he yè tò ode bọdo ode go he lẹ to didohia akuẹhihọ nújijọ daho nẹ tọn. E ma dẹn to okú aposteli lẹ tọn godo,wẹ omẹsusu fọ́nn bo to didọ dọmọ Klisti ko wá to gbigbọmẹ; mọkẹdẹ wẹ e to jijọdo to egbe. Gbẹtọ lẹ nọ kú ṣigba gbigbọ lẹ ma nọ kú gba. Yé nọ wlé yé he wleawu nado lá núplọ́nmẹ jẹagọ lẹ. Núplọ́nmẹ piplimẹ lẹ tọn he to didọ dọ ahọludu Jiwheyẹwhe tọn ko sọawúhia podọ yín zizedoai to aigba ji to owhè 1914 he yín yínyọnẹn hlan omẹpo. Núplọ́nmẹ mọtọn hunkọ lẹ he zọ̀n hẹ tito azán lẹ tọn ko tin jẹnukọn podọ to asiko he godo. Whlàdopo dogọ, ohógbe (PALUSIA) “awúsọhia Klisti tọn“ ko lẹzun ohógbe he omẹ lẹpo to zinzán. Omẹ he to “oplọ́n palusia tọn“ na lẹ, tindo adọgbo dọ Klisti ko wá dote, bo sọ to owhẹda dinvie podọ zọnmi. Dogọ, yé to didọ dọ kọlilẹwá Klisti tọn tin to gbigbọ mẹ, podọ yé mẹhe to mọ wà lẹ to ohódọ dogbọn núdohiamẹ gbọnvo de tọn dali, yise gbọnvo de, podọ ehe, podọ enẹ he gbọnvo de tọn dali bo sọ to didọmọ onú he lẹ na yín yínyọnẹn hlan awhànpa dedovo de kẹdẹ. Ohó dopo lọ wẹ yé to didọ to whepoponu. Yé to ohó lọ dọ po awuvivi de po. Podọ gbẹtọ lẹ masọ yọnẹn dọ yé ko tọ́n sọn nugbo lọ mẹ, podọ yè ko dọn yé súnsọn tódidó gigo tọn lọ mẹ.

Adọgbo mọtọn hunkọ lẹ sọgan taidi nugbo de, ṣigba yé jẹagọ bo sọ hẹn omẹ búali. Ohógbe Glẹki tọn “palusia“, tunmẹ etọn wẹ “awusọhia“ he yín awusọhia mẹde titi tọn kavi wiwá he to dandan mẹ. Tunmẹ “pala-usia“ tọn yín “awusọhia núde tọn“. Nado dọ, e yín otògan Amẹlika tọn biọ whẹdọhọsa, enẹ wẹ Palusia (awusọhia). Palusia ma yín aihún gba; nugbo palusia yín awusọhia mẹde tọn po wiwá etọn po to agbasa mẹ. Enẹwutu palusia Klisti tọn depope ma tin whenuena Klisti lọsu ma ko sọawuhia gba. Núplọ́nmẹ mọtọn hunkọ lẹ ma tindo oyọnen. Kẹdẹdi awúsọhia mẹ Etọn tintan kavi “epifani“ (palusia wiwá Etọn tintan tọn) yín nugbo, mọkẹdẹ wẹ awúsọhia Etọn to agbasa mẹ (“palusia“ kavi awúsọhia) etọn to kọlilẹwá Etọn whenu nasọ yín nugbo. Núplọ́nmẹ dogbọn palusia Klisti tọn dali ma tin awúsọhia mẹ Klisti lọsu tọn, ma tindo oyọnẹn kavi dòdónu Biblu tọn gba.

Kọlilẹwá Jesu Klisti tọn po nújijọ he blado e go lẹ po ma yín linlẹn kavi oplọ́n gba, nugbo wẹ yín yé. Paul wlán dogbọn enẹ tọn dali, “Mì dayi e go, yẹn do núdabla de hia mì; mí omẹ pó ma na damlọn gba, ṣigba mí omẹ pó wẹ yè na diọ“ (1KỌLINTINU 15:51).

Mẹdopodopo sọgan hia to owé MATIU 17:2 tọn mẹ: Etẹwẹ unmẹ didiọ po nukunmẹ didiọ po yín podọ nawẹ eyín nugbo do: “Agbasa Jesu tọn sọ diọun to yé nukọn; nukunmẹ Etọn to sisẹ̀ di owhè, avọ̀ etọn sọ lẹzun wéwé taidi hinhọ́n“. Johanu mọ Oklunọ mítọn po nukunnmẹ dopo lọ po to osó patmos tọn ji, “…Ota Etọn po odà Etọn po wé di sekanfún, yé wé di kẹnsu, nukun Etọn sọ di zodẹ́“ (OSỌHIA 1:12-18).

Unmẹ didiọ he to didohia dọ “na gbigble he na zé magble do janwẹ, mọwe kúkú he na zé maku do janwẹ“ (1KỌLINTINU 15:53). To ogbesisọ mẹ podọ to pipé mẹ whinwhẹn húgan de ma tin, ṣigba jọunjọja madopodo. To Job 33:23-28 mẹ, mí mọ linlẹn he to didohia dọ yé na diọ mí gọwa jọunjọja mítọn mẹ. To finẹ, mí hia dogbọn avọsínsan podọ dogbọn whẹgbọtọ lọ tọn dali: “dopo to fọ́tọ́n mẹ“. To Job 33:24 mẹ, yè dohia ofligọ he yè mọ yí lọ. To JOB 33:25 mẹ, é dọ dọ, omẹ didé lẹ nasọ lẹ́gọ̀wá yí azán jọunjọja yetọn, to JOB 33:26 mẹ, dọ yé hodẹ hlan Jiwheyẹwhe, ewọ nasọ yín dagbenọ hlan yé. Mọwẹ mí nasọ gọ̀wá jọunjọja mítọn mẹ to fọ́nsọnkú agbasa mítọn tọn mẹ. Didiọ najọ, “Plaun, to nukun whiwhe dopo mẹ, to opẹn godo tọn ji: na opẹn na dọnú, yè nasọ zé oṣiọ lẹ tité magble, yè nasọ diọ mí“. (1KỌLINTINU 15:52)

Onújijọ daho nẹ ma kan mẹhe to ogbẹ̀ to asiko nẹ lọ mẹ lẹ kẹdẹ gba, ṣigba po yé mẹhe ko jẹnukọnna mí yì tódidó gigo tọn he lọ mẹ po. Job lọsu dọho dogbọn fọ́nsọnkú yise tọn dali dọmọ: “na yẹn yọnẹn dọ whẹ̀yídomejitọ ṣie to ogbẹ̀, podọ ewọ na ṣite to sọgodo to aigba ji: podọ ehe godo ayú ṣie ko yín viva, ehe na yín, yedọ sọn agbasalan ṣie mẹ wẹ yẹn na mọ Jiwheyẹwhe“ (JOB 19:25-26).

To kọlilẹwá Oklunọ mítọn tọn whenu, yé mẹhe damlọn to Klisti mẹ lẹ na mọ agbasa fọ́nsọnkú tọn yí, kẹdẹdi le yé wlan ẹn dọ, “mọwẹ fọ́nsọnkú oṣiọ lẹ tọn te ga. Yè do è gbigble mẹ: yè zé è tite magble mẹ: yè do é madoyẹyi mẹ: yè zé é tite gigo mẹ: yè do é madogan mẹ: yè zé é tité huhlọn mẹ: yè do é agbasa jọwamọnọ de mẹ; yè zé é tité agbasa gbigbọnọ de mẹ. Eyín agbasa jọwamọnọ de tin, agbasa gbigbọnọ de tin ga“ (1KỌLINTINU 15:42-44).

“Na eyín míwlẹ yise dọ Jesu kú bo sọ fọ́n, yèdọ mọwẹ Jiwheyẹwhe na hẹn yé he damlọn to Jesu mẹ lẹ wá po é po do. “ (TẸSALONIKA 4:14). Mẹdepope he plọ́nmẹ dọ Klisti ko wá, do na dọ na mí fié wẹ omẹ he Jiwheyẹwhe hẹn wá po é po lẹ te. Dogọ, nuplọ́nmẹ he lẹ nọ zé omẹ he to ogbẹ lẹ do otẹn he yín jijlẹ do mẹhe ko damlọn lẹ tọn go bọ ehe sọ jẹagọ do ohógbe hinhọnnọ biblu tọn lẹ tọn go: “Na ehe wẹ mí dọ hlan mì gbọn ohó Oklunọ tọn dali,dọ, mí he tin to ogbẹ̀ bosọ pò jẹ gigọ̀wá Oklunọ tọn whenu lẹ,ma na jẹnukọnna yè he damlọn lẹ gba. Na Oklunọ lọsu na jẹte sọn olọn mẹ, abobo, ogbè angẹligán tọn po opẹn Jiwheyẹwhe tọn po è po: Oṣiọ he tin to Klisti mẹ lẹ whẹ wẹ na fọ́n. Whenẹnu wẹ yè na zé mí he pò to ogbẹ lẹ do aga po yè po to aslọ mẹ, nado pé Oklunọ to aga: mọwẹ mí na tin to Oklunọ de kakadoi“ (1TẸSALONIKA 4:15-17).

Do ayi e go, Oklunọ ma gọ̀já aigba ji gba, ṣigba awhàngbatọ lẹ, yé mẹhe damlọn to Klisti mẹ lẹ, whẹ̀ wẹ na fọ́n podọ yé nasọ diọ mẹhe to ogbẹ̀ lẹ,yé nasọ yì pé Oklunọ to aga “…mọwẹ mí na tin to Oklunọ de kakadoi“ (1TẸSALONIKA 4:17).

Oklunọ tin to awúsọhia mẹ to asiko ojọmion tọn mẹ, kẹdẹdi lé É dopagbe Etọn do, to ninọmẹ gbigbọnọ de mẹ. É tin po omẹ etọn lẹ po, podọ ofie omẹ awe kavi atọ́n bẹ yéde plidopọ te to Oyin Etọn mẹ, É tin to gblagbla yétọn mẹ. To azán Pẹntikọsti tọn gbe, É wá to gbigbọ mẹ nado nọ mẹfligọ lẹ mẹ kẹdẹdi le É dopagbe Etọn do (JOHANU 14:18). “…yé ko zé mí doaga hẹ, bo sọ hẹn mí sinai dopọ hẹ, to otẹn he to olọn lẹ mẹ, to Klisti Jesu mẹ“ (EFESUNU 2:6). Jonọ podọ whẹzẹtọ wẹ yisenọ nugbo lẹ to aigba ji, yé to otò donanọ de din ehe Jiwheyẹwhe losu yín didotọ otò lọ tọn. To otẹndo doponẹ mẹ yé ko wleawu dote, “otò dopolọmẹnu hẹ mẹwiwe lẹ, po owhédo Jiwheyẹwhe tọn mẹ tọn lẹ po“ (EFESUNU 2:19).

To kọlilẹwá Klisti tọn whenu yé mẹhe yè dè nado nọ̀ gigo mẹ, eyín yé tlẹ ko damlọn kavi eyín yé tlẹ ko sọ to ogbẹ̀, yé na mọ makú yí to nukun whiwhe dopo mẹ podọ gbọn huhlọn Jiwheyẹwhe tọn dali nado yì pé e to aslọ mẹ. To popo lẹpo mẹ, sọn wiwá Etọn tintan whenu jẹ kọlilẹwá etọn whenu, mẹhe yise nugbo to ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ he yè dọ to asiko yetọn mẹ bo sọ dó dọpọ́n etọn, na wá pé Jesu mẹhe ko yín tódidó gigo yétọn tọn. Niṣẹ! Paul dọ dole dọ, “sọn dinvie yè ko ze ojẹgbakun dódó tọn doai na mi ehe Oklunọ,whẹdatọ dódónọ na na mi to azán nẹ gbe: é masọ yín hlan yẹn dopo kẹdẹ gba, ṣigba hlan yé he yinwanna awúsọhia etọn lẹ ga“ (2TIMỌTI 4:8). To owhèta agùn dopodopo tọn mẹ, omẹ delẹ tin bo yise to núhe gbigbọ to didọ hlan agùn lẹpo mẹ bo sọ yise dọ kọlilẹwá Oklunọ tọn na jọ to asiko yetọn mẹ. Yé zán ohógbe “malanata“ – Oklunọ wá, na tenọpọn ẹn doadọ sisosiso yì ayiha yetọn lẹ mẹ. Yé hodẹ, “mọwẹ, wá Oklunọ Jesu“. Yé ma hẹn yé ṣinúwa mọ yé ma sọ dó winyan yé. Yé jẹnukọnna mí yì poun wẹ bo sọ to ote pọ́n mí kaka mí omẹpó nado biọ ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn mẹ. Dinvie, to asiko godo tọn he mẹ, tadona wanyin ohó-Asisunọ po ohó-asivun tọn po ko yí tẹnmẹ to dinvie, na to vivọnu Gbigbọ po asivun lọ po nido dọ ohó dopo lọ“ (OSỌHIA 22:17).

Omẹdide Whenu Alẹnù hóhó tọn lẹ fọ́n tite pò Klisti po kẹdẹdi MATIU 27:51-54. “ehe lẹpo, he mọ kunnude dagbe yí gbọn yise dali, ma mọ opagbe lọ yí: Jiwheyẹwhe ko sọ wleawu onú he yọ́nwhanpẹ humọ tọn dai na mí, dọ to míwlẹ godo yé ma sọgan hẹn yé sọgbè gba. “ (HEBLU 11:39-40). Yé to ote to paladisi mẹ bo to nukundo asiko lọ, whenuena omẹpo na mọ pipegan lọ. To azán nẹ gbe, omẹ dide sọn whenu Alẹnu Hóhó po Alẹnu Yọ́yọ́ tọn po na wá tin to núdùdú hunwhẹ daho lọ tọn kọ̀n to gigo mẹ. Oklunọ mítọn dọ dogbọn enẹ tọn dali dọmọ, “yẹn sọ dọ hlan mì, omẹ susu wẹ na wá sọn whezizẹ dali po wheyihọ po dali, bo na jagla hẹ Ablaham, Isaki, po Jakọbu po to ahọludu olọn tọn mẹ“ (MATIU 8:11).

GBỌDEMẸ HE YÈ MỌ YÍ

“Na nukundo núdida tọn nọtepọ́n osọhia Ovi Jiwheyẹwhe tọn lẹ tọn… E ma sọ yín yéwlẹ kẹdẹ ṣigba míwlọsu ga, he tindo sinsẹ́n tintan Gbigbọ tọn lẹ yèdọ miwlọsu to winwẹn to ohò mítọn mẹ, bo to tenọpọ́n sọdodovi, enẹ wẹ dọ, ofligọ̀ agbasa mítọn tọn“ (LOMUNU 8:19 po 23 po).

Kẹdẹdi GENẸSISI 1:27, “mọwẹ Jiwheyẹwhe dá gbẹtọ to boṣiọ etọn titi mẹ, to boṣiọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ wẹ É dá ẹ do“. Núdidá he lọ ko tin to agbasa gbigbọnọ lọ mẹ. To enẹ godo Oklunọ Jiwheyẹwhe dá gbẹtọ sọn kọgudu aigba tọn mẹ. “Oklunọ Jiwheyéwhe do gbẹtọ sọn kọgudu aigba tọn mẹ…“ (GENẸSISI 2:7). Agbasalan ehe lọ mẹ wẹ gbẹtọ lọ jayi te. Enẹwutu, Jiwheyẹwhe he yín gbigbọ do na lẹzun gbẹtọ to Ovi lọ mẹ nado fli mí gọ̀ sọn agbasa okú tọn he si, podọ nado gọ mí wá Ovi Jiwheyẹwhe tọn yínyín mẹ to kọndopọ wiwé mẹ po É po. To vivọnu, mí na wá tin to apajlẹ Etọn mẹ, to agbasa gbigbọnọ lọ mẹ. “Na omẹ he é yọnẹn jẹnukọn, ewọ wẹ é ko de nado yín mẹkọndopọ hlan apajlẹ Ovi etọn tọn“ (LOMUNU 8:29).

“Sunnu tintan wẹ sọn aigba mẹ, aigbanù: sunnu awetọ wẹ sọn olọn mẹ. Lé aigbanù te, mọwẹ yé ga he yín aigbanù te: podọ lé olọnnù te, mọwẹ yé ga he yín olọnnù te. Lé mí hẹn ohia aigbanù tọn, mí na hẹn ohia olọnnù tọn ga“ (1KOLINTINU 15:47-49).

Yé mẹhe yise nugbo nugbo lẹ to jijlo nado dó mima to fọnsọnkú tintan mẹ he yín didiọ agbasa tọn, podọ nado yín zizé sọn aigba he ji yí gigo mẹ.

“Na gbọn tódidó dali wẹ yè whlẹn mí: ṣigba tódidó he yè mọ ma yín tódidó gba: na onú he gbẹtọ mọ, etẹwẹ é sọ to tódo ba?“ (LOMUNU 8:24). Dogbọn ofligọzọ́n he yè wà whládopo to satin kalivali tọn ji dali, é hẹn mí gọ̀wá nugbo nugbo to tẹn dopo lọ mẹ fie mí ko jai sọn. É ko fli mí gọ mlẹnmlẹn podọ mí sọ to tenọpọn didiọ agbasa he tọn.

Paul dọ ojlo etọn nado yín mahẹtọ to fọnsọnkú ojlọjẹ tọn he mẹ to owéfọ he mẹ: “Na yẹn nido yọnẹn po huhlọn fọnsọnkú etọn tọn po podọ kọndopọ oya etọn tọn, whenuena yẹn kọnawu dopọ do okú etọn mẹ; eyín gbọn alọ depope mẹ yẹn ni do jẹ fọ́nsọnkú mẹhe kú lẹ tọn mẹ“ (FILIPINU 3:10-11).

Kẹdẹdi lé eyín yínyọnẹn dọ agbasa aigbanù de yín zizé do oyọdo mẹ, mọkẹdẹ wẹ mí tindo kandeji dọ agbasa gbigbọnọ de na yín finfọ́nsọn okú mẹ. Yisenọ nugbo he na po to ogbẹ jẹ kọlilẹwá Jesu Klisti tọn whenu na yín didiọ bo nasọ mọ agbasa fọ́nsọnkú tọn yí. “meyinwanna emi, dinvie Ovi Jiwheyẹwhe tọn wẹ mí, e ma ko sọ sọawúhia lé mí na te: ṣigba mí yọnẹn dọ, whenuena ewọ na sọawúhia, míwlẹ na di ewlọsu; na mí na mọ ẹn dolé É te. “ (1JOHANU 3:2)

Jesu Klisti, Ovi Jiwheyẹwhe tọn lọ, mẹhe yè whè do satin go bo sọ di, fọ́n dogbẹ̀ to agbasa mẹ to azán atọ̀ntọ gbe. Ehe godo, É nọhẹ́ núplọ́ntọ Etọn lẹ azán kande bo sọ to pinplọ́n yé onú nẹlẹ he yín Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn tọn. É dù bo sọ kọndopọ hẹ yé (LUKU 24:36-39;OWALỌ 1:3). “É sọ plán yé jẹ gbonu kaka yé do jẹ Betani titegbe, É sọ zé alọ etọn lẹ daga, bo dona yé. É sọ wá jọ lé éto didona yé, yè klán ẹn sọn yé de bo sọ zé é yì olọn aga“ (LUKU 24:50-51). “Lé yé zin nukundo olọn mẹ bo to pinpọ́n lé é to yìyì, dayi e go sunnusi awe alàvọ̀nọ ṣite to yé de; he ga dọmọ, Mì dawe Galili tọn lẹ, etẹwutu wẹ mì ṣite bo to nukunzín do olọn mẹ? Jesu he lọ, he yè yí do olọn mẹ sọn mì de, nasọ lẹ́gọ̀wá dile mì mọ ẹn bọ é jeí olọn do“ (OWALỌ 1:9-11).

Kẹdẹdi le eyín didọ do, kọlilẹwá Jesu Klisti tọn na yín nugbo de, e ma yín awuvivi sinsẹn tọn gba, ṣigba nugbo wẹ po ohia gbaungba tọn po he na hodó onújijọ daho nẹ lọ to opòdo azán ojọmiọn tọn tọn. Enẹ he mí hia to LUKU 17:34-36 mẹ na lẹzun nugbo talala na omẹsusu: “Yẹn dọ hlan mì, dọmọ, to azán nẹ mẹ, gbẹtọ awe na tin to adọ́zan dopo ji, yé na yí dopo, bo jo awetọ dai. Yọnnusi awe na to osé li dopọ; yé na yí dopo bo jo awetọ dai. Gbẹtọ awe na tin to oglegbo; yé na yí dopo, bo jo awetọ dai“.

AWHÁGBE LỌ

Kẹdẹdi 1TẸSALONIKA 4:16, onú atọ̀n wẹ na jọ to kọlilẹwá Oklunọ tọn whenu: tintan 1) abobo, awetọ 2) ogbè angeligán tọn, atọ̀ntọ 3) opẹ̀ngbè Jiwheyẹwhe tọn. Onú helẹ po wẹ na jọ to whenuena Oklunọ na jẹte sọn olọn mẹ nado zé omẹfligọ lẹ yì gigo mẹ.

To JOHANU 11 mẹ, mẹde sọgan hia dogbọn awhágbè Etọn aṣẹpipa tọn dali. É jọ to devizọ́nwiwá Etọn mẹ to aigba ji: “Podọ whenuena é ko dọhó dolé, é yí ogbè lélé do dawhá dọ, Lazalọsi, jegbonuwá. Ewọ he yín oṣiọ lọ sọ jẹgbonuwá“ (JOHANU 11:43-44).

Whenuena Oklunọ mítọn to kúkú, É yí ogbè lélé do dawhá, “Bo pọ́n, avọ̀ yè do gbòabò fiwiwe lọ tọn sọ tlẹn do awe…aigba whàn gigi, osé lẹ sọ zẹ̀; oyọ̀whé lẹ sọ hùn do nuvo: oṣiọ susu omẹ wiwe he ko damlọn lẹ tọn fọ́n“ (MATIU 27:50-52).

To JOHANU 5:25 mẹ É dọmọ, “Nugbo nugbo wẹ yẹn dọ hlan mì, Ojlẹ lọ já dinvie sọ wẹ, whenuena oṣiọ lẹ na sè ogbè Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn; mehe sọ sè lẹ na tin to ogbẹ̀“.

Ohó Oklunọ mítọn tọn aṣẹpipa de wẹ; Ohó Ganhúnúpotọ tọn wẹ. Ohó depope he É dọ nọ wá ṣiṣẹ mẹ, podọ onúhe É degbè etọn nọ sọawuhia. Ohó etọn ma nọ lẹgọ̀ agba gba, ṣigba e na dotana onú he yẹn jlo. Bọ é sọ yí ohó huhlọn Etọn tọn do hẹn onú lẹpo go (HEBLU 1:3). Ohógbè Glẹki tọn (XE…….) he yín mimọ to 1TẸSALONIKA 4:16 mẹ, tọ́n sọn ogbè awhàn tọn de mẹ he yín ogbè aṣẹ̀pipa tọn. Onú he na jọ lé É to tejẹ sọn olọn mẹ já. Ohógo he yín awhágbè “he yé sọ tunmẹ dọ awhágbè aṣẹpipa tọn“; yé mẹhe ko damlọn lẹ wẹ na yín yiylọ gbọn awhágbè he lọ dali. To ehe godo, agbasa didiọ yé mẹhe to ogbẹ̀ to klisti mẹ lẹ tọn na yí tẹnmẹ. To ehe mẹ Oklunọ oklunọ lẹ tọn nadó húhlọn ogan yínyín etọn po aṣẹpipa etọn tọn po hia, kẹdẹdi lé eyín Oklunọ to omẹ he to ogbẹ̀ po oṣiọ lẹ po ji do.

To HEBLU 12:26 mẹ mí hia dọ, “…ogbè mẹhe tọn whàn aigba to whenẹnu, ṣigba to dinvie é ko dopagbe dọmọ, whlàdopo dogọ Yẹn ma to aigba kẹdẹ na whàn ba, ṣigba olọn ga“.

To MATIU 25 mẹ yè ko dọ hlan mí dogbọn awhágbè he tọ́njẹgbonu to zángbodo awe mẹ jẹnukọnna kọlilẹwá asisunọ tọn dali dọmọ, “Pọ́n, asisunọ ja; mì tọ́n yì pé é“. Ehe wẹ awhágbè huhlọnnọ godo tọn lọ to aigba ji nado fọ́n yé omẹ he damlọn to gbigbọ mẹ to kọlilẹwá klisti tọn whenu. Yé omẹ he fọ́n lẹ, jlá miyọngban yetọn lẹ do bo sọ wleawu po gbesisọ po na wiwá Asisunọ lọ tọn. Nudidọ awhágbè he tọn na fọ́n awhli nuyọnẹntọ lẹ po núlúnọ lẹ po dopọ ga:“Whenẹnu awhli nẹlẹ pó fọ́n, bo jlá ozòwhán yetọn lẹ dó“ (MATIU 25:7). Núlúnọ lẹ, nugbo, to gbejizọnlin yetọn ji jei Asisunọ pé gbé, ṣigba yé wá mọ dọ yé ma tindo ami he pé nado hẹn yé lúntọ́n gba, podọ enẹwutu wẹ yé ma do sọgan yì Núdùdú Alọwle Hunwhẹ tọn kọ̀n.

Po ayiha nugbo de po, mí do na zé ohógo he yín “awhágbè“ (xpauyn) MATIU 25:6 mẹ tọn, ehe to ogbè Glẹki tọn mẹ to didohia oylọ finfọ́n tọn dó hlan omẹ he to ogbẹ̀ bo damlọn to gbigbọ mẹ lẹ, jijlẹ do ohógo he yín “abobo go“ (XE…….) ehe yè zán to 1TẸSALONIKA 4:16 mẹ. To vlẹkẹsi de mẹ, mẹde sọgan mọ dọ ohógo awe he lẹ ko yín zinzán mlẹnmlẹn. Ohógo “awhágbè“ Matiu 25 mẹ tọn to didohia owẹn yiyayiya he na tin to gblagbla yisenọ he tin to ogbẹ̀ to azán nẹ mẹ lẹ tọn to aigba ji, podọ “abobo“ 1TẸSALONIKA 4 mẹ tọn na yín aṣẹpipa kẹdẹdi lé Oklunọ na to tejẹ sọn olọn mẹ nado ylọ yé mẹhe ko damlọn to Klisti mẹ lẹ jẹgbonu wá.

Matin núdindọn, awhágbè MATIU 25 mẹ tọn wẹ to yìyì to dinvie. Ehe wẹ owẹn godo tọn he mẹ yisenọ lẹ gbọn do fọ́n jẹnukọnna kọlilẹwá Klisti tọn. Yé sè Ohó gbẹte Jiwheyẹwhe tọn tọn bo sọ kẹalọyí manna yọ́yọ́ lọ – he yín Ohó pagbe tọn lọ na egbe. Owẹn Jiwheyẹwhe tọn wẹ Ohó ojlẹ he mẹ tọn he hẹn opagbe lẹpo na ojlẹ godo tọn. Yé mẹhe yise to egbe lẹ kẹdẹdi Owé Wiwe lọ, bo sọ nọte to ohó lọ mẹ po Jiwheyẹwhe po, wẹ na do dọpọ́n pipé opagbe lẹ lọ tọn.

Dogbọn wẹnzagùn he yè do sẹdo jẹnukọnna wiwá Klisti tọn tintán, mí hia dọ, “Ogbè mẹde tọn he to awhádo to zùngbo mẹ“ (ISAIA 40:3). Biblu hiatọ lẹpo tunwùn dọ dọdai he yè ko dọ lọ yín ṣiṣẹ dogbọn devizọnwiwá Johanu baptizi tọn dali. É dekunnu do ewlọsu go, dọ “Yẹn wẹ ogbè mẹhe tọn to awhádo to zùngbo mẹ, Mì basi aliho Oklunọ tọn dó titegbe! Dolé yẹwhegan Isaia dọ do“ (JOHANU 1:23).

Dinvie, jẹnukọnna kọlilẹwá Jesu Klisti tọn, owẹn Ohó he yè dohia tọn (ehe yè dọ gbọn wẹnzagùn agùn godo Laodikea tọn tọn dali) gbẹ́ to awhádo zọnmì. Awhágbè lọ gbẹ́ to yìyì bọ yé mẹhe yí ayipipa bo sọ to finfọ́n sọn amlọn yetọn mẹ, jlá miyọngbán yetọn lẹ dó. Awhli nuyọnẹntọ lẹ sọ gọ́ miyọngbán yetọn lẹ po amì po. Ye tindo Ohó lọ po Gbigbọ lọ po. Yé sọ to domọna to dinvie dọ Jiwheyẹwhe to azọ́n Etọn hẹnwá pipé mẹ, bọ yé yí ayipipa hlan owẹn lọ, he yín Ohó dọdai tọn to ojlẹ he mẹ. To ehe mẹ, yé yín awuwletọ hlan azán gigonọ nẹ.

Johanu baptizi, he yín mẹhe jẹnukọnna wiwá tintan Oklunọ mítọn tọn, dọmọ, “Ewọ mẹhe tindo asi yọ́yọ́ wẹ asisúnọ; ṣigba họ́ntọn asisúnọ tọn, he ṣite bo to ogbè etọn sè jaya susu na é sè ogbè asisunọ tọn wutu: enẹwutu yè hẹn ayajẹ ṣie he zùn gigọ́“ (JOHANU 3:29). Mọkẹdẹ wẹ to dinvie, Asivun lọ do na sè ogbè Asisúnọ lọ tọn, ehe yín Ohó po opagbe lẹpo po hlan ojlẹ he. Kẹdẹdi lé owẹn dọdai tọn to wiwá Klisti tọn tintan mẹ te, mọkẹdẹ wẹ dinvie, jẹnukọnna wiwá Etọn awetọ, owẹn dọdai tọn de tin ga. Enẹ wẹ yín awhágbè he to núdọ to ojlẹ he mẹ – Ohó pagbe tọn hlan ojlẹ lọ, owẹn azán he tọn lọ gbọn ehe mẹ núdabla whiwhla lẹpo he tin to Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ ko yín yinyọnẹn hlan Asivun lọ.

Awhágbè he na fọ́n yé he damlọn to gbigbọ mẹ lẹ; podọ yiylọ jẹgbonu lọ po awúwiwle lọ po do na yí otẹn jẹnukọnna wiwá Oklunọ lọ tọn. Aposteli Johanu, whenuena é tin to osó Patmos tọn ji, é mọ asivun lọ to núdohiamẹ mẹ bo sọ wlán dọ, “homẹ mítọn ni hùn, mí ni jaya, bo na yẹyi i: na alọwle Lẹngbọvu lọ tọn whenu wá, asi etọn ko sọ sọ́nu do ogo“ (OSỌHIA19:7).

OGBÈ ANGẸLIGÁN TỌN

Ogbè angẹligán tọn he yè dọ to 1TẸSALONIKA 4:16 mẹ sọ yín onú titegbe. “be e ma yín yé omẹ pó wẹ gbigbọ devizọ́nwiwà tọn, he yè dohlan nado wàdevizọ́n na yé he na yín whédutọ whlẹngan tọn lẹ tọn wutu?“, yèdọ angẹli lẹ (HEBLU 1:14). To bibẹ yì olọn mẹ whenu, Omẹfligọ̀tọ lọ na bẹ́ mẹfligọ̀ lẹ yì aga to Gigo mẹ, whenẹnu wẹ Satani po mẹhe jẹgodo nẹ lẹ po na yín zinzindai to aigba ji. Ehe wẹ na dohia ṣiṣẹ númimọ he Johanu lọsu mọ tọn, he é dọ taidi onù he ko jọ: “Awhàn de sọ tin to olọn mẹ: Mikaẹli po angẹli etọn lẹ po to avùnhò hẹ dlagọni lọ; dlagọni lọ sọ to avùnhò po angẹli etọn lẹ po, yé ma sọ gbawhàn; mọ otẹn ma sọ tin na yé to olọn mẹ ba. Yé sọ yàn dlagọni daho lọ jẹgbonu, odàn hóhó lọ, he yè nọ ylọ Lẹgba, podọ Satani he nọ to aihọn lẹpo klọ: yè yàn ẹn dlan aigba ji, bo sọ yàn angẹli etọn lẹ jẹgbonu po e po“ (OSỌHIA 12:7-9).

Omẹfligọtọ mítọn ko dù do Satani ji whladopo bo sọ gbawhàn huhlọn kẹntọ tọn lẹpo kakadoi. “Bo sọ klọ́n gándudu lẹ po huhlọn lẹ po sọn ede go, é basi odohia yetọn de gbangba, bo sọ to aglijẹ to yé ji to e mẹ“ (KOLOSINU 2:15). É gbawhàn okú po okútomẹ po tọn bo plán mẹmẹglọ lẹ do wlé awhànkanlinmọ (EFESUNU 4:8), bo fọ́ntite po awhàngbigba po to azán atọ̀ntọ gbe. “A savo blo. Yẹn wẹ Nukọntọ, Godotọ: Yẹn wẹ Ogbẹ̀nọ lọ, Yẹn sọ lẹzùn oṣiọ; do ayi e go, Yẹn sọ tin to ogbẹ̀ kakadoi, Niṣẹ;Yẹn sọ tindo họ̀nhùngàn kútòmẹ po okú po tọn“ (OSỌHIA 1:17-18).

Satani gbẹ́ sọ to owhẹ̀ mẹmẹsunnu lẹ tọn jẹ. Enẹwutu Klisti, Owhẹgbọtọ Alẹnù yọ́yọ́ lọ tọn, gbẹ́ sọ to Yẹwhenọ Daho yín podọ Whẹyìdọtọ kaka jẹ whenu agùn- asivun lọ tọn na yín pipé. Ojlẹ he mẹ mẹfligọ lẹpo na sọawúhia to nukọn Jiwheyẹwhe tọn ma tin apa kavi mọdọ; Satani ma sọ sọgan slẹ́ yé gbede ba. Whenẹnu yè na bẹ́ Lẹgba po awhànpa etọn he hodo é lẹpo dlan odo.

Kẹdẹdi lé mí ko mọ do to Owé OSỌHIA 12:7-9 mẹ, e na yín azọ́n angẹligán Mikaẹli tọn nado zé ogbè etọn daga podọ nado do dogbò kẹntọ he ji yè ko dù do tọn hia ẹ. Mikaẹli dopolọ wẹ sọ wọhẹ Lẹgba dogbọn agbasa Mosé tọn dali (JUDA 9). To vivọnu, é na wá nọte nado hò avùn na ovi Islaẹli tọn lẹ, kẹdẹdi lé yè wlán ẹn do,“Podọ to ojlẹ nẹ ji wẹ Mikaẹli na tite, ahọvi daho lọ he ṣite na ovi omẹ towe lẹ tọn lẹ“ (DANIẸLI 12:1). Awú ma sọgan jí mi eyín ewọ wẹ mẹhe tọn yè dọ to OSỌHIA 20:1-3 mẹ dọ, é na wlé Satani bo nasọ sisẹ ẹ do odòmapote mẹ jẹnukọnna bibẹnu owhè fọ́tọ́n ahọludu Klisti tọn tọn. Núplọ́nmẹ he dọ dọ angẹligán Mikaẹli wẹ Klisti jẹagọ. Nugbo lọ yín dọ Yawhe Owé Alẹnu Hóhó tọn wẹ Jesu Alẹnu Yọ́yọ́ tọn, Oklunọ dopo lọ to osọ, to egbe podọ kakadoi. Mikaẹli po Gabliẹli po onú he yé yín to Alẹnu Hóhó mẹ wẹ núhe yé yín to Alẹnu Yọ́yọ́ mẹ.

Hùdo avùn devo de tọn dé masọ tin to Awhàngbatọ kalvali tọn po huhlọn kẹntọ he ji yè ko dù do lẹpo tọn ṣẹnṣẹn gba, yé he gbẹ sọ to avùnho to jẹhọn mẹ lẹ (EFESUNU 6:10-17)… “Sọn dinvie,é to todo kaka yè nado yí kẹntọ etọn lẹ do basi tokloafọligbe etọn tọn“ (HEBLU 10:13). Kọlilẹwá Asisúnọ tọn na yín na Ewlọsu po asivun etọn po kẹdẹ. whenenu É ma na tindo azọ́n wiwà devo de.

Whedepopenu he yè lá owẹn dédovo de dogbọn whlẹngan dali wẹ mí nọ hia dogbọn Gabliẹli tọn dali (DANIẸLI 8:16; DANIẸLI 9:21). Gabliẹli wẹ sọ do owẹn jiji Johanu baptizi tọn hlan Zakali (LUKU 1:19), podọ jiji Oklunọ Whlẹngantọ mítọn tọn hlan Malia (LUKU 1:26). To (nukọn mẹ), avùn he yín kẹntọ po huhlọn etọn lẹpo tọn pannukọn Mikaẹli, Mikaẹli angẹligán lọ na du to yé ji.

Yé mẹhe yín asivun lọ kẹdẹ wẹ na do mima to bibẹ́yì olọn mẹ whenu, kẹdẹdi lé yè wlán ẹn do,dọ, “…yé mẹhe wleawu lẹ biọ họmẹ hẹ yì alọwle hùnwhẹ kọ́n“ (MATIU 25:10). Satani ma sọgan biọ emẹ gbọn họngboji, na Jesu Klisti wẹ ohọ̀n lọ. É biọ emẹ gbọn aliho devo, na é yín ajotọ po owhébẹ́tọ po wutu (JOHANU 10:1), – ṣigba é na yín yínyán jẹgbonu.

To Owé MATIU 22 mẹ, mí mọ hia dogbọn núdùdú Alọwle Hunwhẹ lọ tọn tọn dali, po jonọ he wá lẹpo po “ṣigba whenuena ahọlu biọ họmẹ wá nado pọ́n ojonọ lẹ, é mọ dawe de to finẹ,he ma tindo avọ̀ asi yọ́yọ́ tẹnmẹ tọn de. É sọ dọ hlan ẹn dọmọ,Họ́ntọn, nawẹ hiẹ biọ ofi wá do matindo avọ̀ asi yọ́yọ́ tẹnmẹ tọn de? é ma sọ sọgan kẹnu. Whenẹnu wẹ ahọlu dọ hlan devizọ́nwàtọ etọn lẹ, dọmọ, Mì bla ẹ alọ po afọ po,bo zé e dlan zinvlu gbonu tọn mẹ; finẹ wẹ avi po adukúnkún po na te“ (MATIU 22:11-13). Mẹde lẹ dahli, na Oklunọ mítọn zán ohógbe“họ́ntọn“ tọn wutu. Do ayi e go dọ, Jesu sọ ylọ́ Juda mẹdehiatọ etọn he mẹ Satani biọ dọ, họ́ntọn. Mọdopo lọ wẹ É dọ do, dọ: “Họ́ntọn, nawẹ hiẹ biọ ofi wá dó?” (MATIU 26:50). Satani sọgan sọawúhia to avọ̀ wéwé mẹ bo sọ do ede hia di angẹli hinhọn tọn (2KỌLẸTINU 11:14), ṣigba é ma sọgan tindo avọ̀ Alọwle Hunwhẹ tọn gbedé. Asivun lọ kẹdẹ wẹ tindo jlọjẹ nado doaṣọ alàvọ̀ dagbedagbe wéwé he ma kudu de tọn: “éwọ wẹ yè na dọ yè ni yí alavọ̀ dagbedagbe wéwé he ma kudu do doaṣọna: na alavọ dagbedagbe lọ wẹ dódó mẹwiwe lẹ tọn“ (OSỌHIA 19:8). Mí na hia dogbọn awhàngbatọ lẹ tọn dali, “Yé sọ gbawhàn etọn na ohùn Lẹngbọvu lọ tọn wutu, podọ na ohó okunnu yetọn tọn wutu; yé ma sọ yinwanna gbigbọ yetọn kaka jẹ okú gba“ (OSỌHIA 12:11). Eyín mí hódo Jesu Klisti nugbo nugbo taidi ovi tonusétọ Jiwheyẹwhe tọn, afọ mítọn lẹ yín zizé do afọ domẹ Etọn mẹ. To ehe mẹ wẹ Owé Wiwe he na yín hinhẹn ṣẹ to mí mẹ podọ gbọn mí mẹ: “na ode mítọn ma tin to ogbẹ̀ hlan ede, mọ omẹ de ma sọ nọ kú hlan ede. Na eyín mí tin to ogbẹ̀, mí tin to ogbẹ̀ hlan Oklunọ; podọ eyín mí sọ kú, mí kú hlan Oklunọ“ (LOMUNU 14:7 -8). Paul po mẹhe kú po Klisti po lẹ sọgan dọ dọmọ, “ṣigba yẹn sọ tin to gbẹ̀, mọwẹ é ma yín yẹn wẹ gba, Klisti he tin to ogbẹ̀ to yẹn mẹ wẹ“ (GALATIA 2:20). Yẹwhehó kẹdẹ ma pé, kavi hanjiji, kavi nado dọhó dogbọn onú helẹ tọn dali, ṣigba e dó na yín dọpọ́n nugbo de eyín mí jlo nado biọ gigo Etọn mẹ.

OPẸ̀NGBÈ LỌ

Kẹdẹdi 1TẸSALỌNIKA 4:16, opẹ̀n lọ na dọnú to kọlilẹwá Oklunọ mítọn tọn whenu. Ehe ma yín opẹ̀ngbè yaya de, ṣigba opẹ̀ngbè Jiwheyẹwhe tọn wẹ. To Alẹnù Hóhó mẹ, opẹ̀ngbè nọ dọnú na nújijọ titegbe de. Whenuena Oklunọ jẹte wá Osó Sinai tọn ji, gbẹtọ lẹ mọ abìdide bo sọ sè sówhanyinyẹn daho lẹ lọ kẹdẹdi le opẹngbè lọ dọnu do.(EKISỌDUSI 20:18). Jubili, owhè kandé-aotọ ehe mẹ omẹ lẹpo do na yì vọnu, nọ yín lílá to azán ovẹse tọn gbe whenuena opẹ̀n dọnú (LEVITIKU 25:9).

Whedopopenu, mí hia to Owé Wiwe mẹ dogbọn núdidọ opẹ̀ngbè tọn dali, nújijọ titegbe de nọ jọ. Mí hia dogbọn opẹ̀ngbè Jiwheyẹwhe tọn dali he kọndopọ po kọlilẹwá Jesu-Klisti tọn po. To azán nẹ lọ gbe, Oklunọ na hẹn wá pipé mẹ tito daho ofligọ tọn na omẹdide Etọn lẹ. Klisti na lẹkọwá to ninọmẹ dopolọ mẹ kẹdẹdi lé é yì olọn mẹ do. To Owé PSALM 47:5 tọn mẹ, mí hia dọ, “Jiwheyẹwhe hẹ ji yì po awhá po, Oklunọ po ogbè opẹ̀n tọn po“ Whenuena opẹ̀ngbè Jiwheyẹwhe tọn dọnú, omẹfligọ lẹ na yín yíylọ do hunwhẹ daho gigonọ kọ̀n. Aposteli Paul dohia lé nújijọ daho lọ ná wá jọ do: “plaun to nukunwhiwhe dopo mẹ, to opẹ̀n godo tọn ji: na opẹ̀n na dọnu…“ (1KỌLINTINU 15:52).

Jesu-Klisti na lẹkọwá po awhágbè aṣẹpipa daho de tọn po, podọ gbọn ogbè angẹligán tọn po po opẹ̀ngbè Jiwheyẹwhe tọn po dali. To azán nẹ gbe,omẹdide lẹ, eyín yé damlọn kavi yé sọ to ogbẹ̀, yé na yín zizé yì jẹnukọnna homẹgble Jiwheyẹwhe tọn he yín owhẹdida he yè na túntún jẹgbonu do nukunbibia daho lọ ji.

To afọdodóponẹji, to enẹ godo nújijọ vivẹ he tin dogbọn tito whlẹngan tọn dali (“zizé yì asivun lọ tọn“) asiko ojọmiọn tọn na akọta lẹ na doalọte podọ Jiwheyẹwhe nasọ lẹgọ̀ do Islaẹli omẹ etọn lẹ de, he yín Ju lẹ. Yẹwhegan ISAIA lọsu dọhó dogbọn opẹ̀ngbè daho he lọ tọn dali he na dọnú to asiko he lọ mẹ (ISAIA 27:13). Kọlilẹwá Oklunọ tọn na yín ajiji, taidi awúsọhia abìdide tọn podọ to nukun whiwhe dopo mẹ. To azán nẹ gbe, oṣiọ he tin to Klisti mẹ lẹ whẹ́ wẹ na fọ́n, enẹ godo yé mẹhe wleawu lẹ na yín didiọ gbangba (DIDIỌ). Yè na zé yé dopọ yì aga nado pé Oklunọ to jẹhọn mẹ podọ nado zọ̀n po é po biọ gigo mẹ. Taidi Enọku omẹ ṣinawetọ to Adam godo he yín zizé yì bọ yè ma sọ mọ ẹn to aigba ji ba, mọkẹdẹ e na te to vivọnu owhèta ṣinawetọ agùn ṣinawetọ tọn gbe. Yé omẹ he na dó mimá to bibẹ́yìlọnmẹ mẹ lẹ ma sọgan yín mimọ to aigba ji.

NINỌMẸ LỌ

Nado mọdona tadóna núwiwà daho he lọ tọn, yé dọ hlan mí dogbọn ninọmẹ he mí na nọ̀ tọn dali “ṣigba eyín gbigbọ omẹ he zé Jesu tite sọn oṣiọ lẹ mẹ tọn nọnọ̀ mì mẹ, ewọ omẹ he zé Klisti tite sọn oṣiọ lẹ mẹ na gbọn Gbigbọ etọn he nọnọ̀ mì mẹ dali diọ agbasa kúkú mìtọn do ogbẹ̀“ (LOMUNU 8:11). To ofi yè ma dọhlan mí dogbọn amìsísá he omẹsusu mọyí tọn dali gba, ṣigba dogbọn “ninọ emẹ tọn dali. “ Ohógo he dọ “eyín” to owéfọ he mẹ yín nudohia daho de. Eyín huhlọn gbigbọ lọ tọn nọnọ̀ mí mẹ, “didiọ“ agbasa kúkú lọ tọn na jọ, yín e ma yín mọ, e ma sọgan jọ gba. Kẹdẹdi Ohó Oklunọ mítọn tọn, jẹnnukọnna wiwá awetọ, Klisti lalonọ susu na sọawúhia, “mẹhe yè yí amìsísá do de lalonọ“ lẹ, mẹde lẹ to yé mẹ to azọ́njawú po ohia daho lẹ po wà, he to yéde lẹ dohia po devizọ́n amìsísá yetọn tọn he yé dọ yé tindo lẹpo, ehe nugbo nugbo, yín zizé do doundonu yẹwhegan lalonọ lẹ tọn ji (MATIU 7:21; MATIU 24). Yé mẹhe to Jesu Klisti ylọ dọ Oklunọ lẹ do na wà ojlo Otọ he tin to Olọn mẹ tọn.

Yise Biblu mẹ tọn to whelẹponu yín adọ̀ na sisi opagbe he yè na mí to Ohó lọ mẹ tọn. “Na opagbe Jiwheyẹwhe tọn lẹpo to ewọ mẹ Mowẹ wẹ yé, podọ to ewọ mẹ Niṣẹ. Hlan gigo Jiwheyẹwhe tọn to mí mẹ“ (2KỌLINTINU 1:20). Yise nugbo nọ wá gbọn didọ Ohó Jiwheyẹwhe tọn dali. “Be whenẹnu, yise wá sọn sise mẹ podọ sisè gbọn Ohó Klisti tọn dali“ (LOMUNU 10:17). Ehe wẹ Ohó he to alọ dlẹn do whlẹngan, azọ́nhẹngbọ podọ opagbe devo he pò lẹpo, mọkẹdẹ wẹ po yise bibẹ́yi olọn mẹ tọn po. E nọ wá gbọn owẹn núdohiamẹ Ohó whenu lọ tọn tọn dali, ehe mẹ wẹ nukundidó podọ tódido mítọn po sinai te. “Tódido ma nọ dowinyanmẹ: na yè ko kọ̀n owanyín Jiwheyẹwhe tọn pé ayiha mítọn mẹ gbọn Gbigbọ Wiwe he yè yí hlan mí dali“ (LOMUNU 5:5). “Dinvie yise wẹ dòdó onú yè to tódo tọn, okunnu onú he mí ma mọ tọn“ (HEBLU 11:1).

Ohó po Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn po to whelẹponu nọ wà azọ́n dopọ to mẹfligọ lẹ mẹ. Gbigbọ opagbe tọn nọ wá mẹhe kẹalọyí Ohó opagbe tọn lẹ ji. Amìsísà Gbigbọ lọ tọn kẹdẹ ma pé – E do na nọ̀ mí mẹ. Gbigbọ lọ jẹ̀do Klisti ji bo sọ nọnọ̀ É mẹ, Oviplọ́nji lọ, whenuena e jẹ do É ji godo (MATIU 3:16). Gbọn ehe dali agbasa Etọn yín hinhẹn wá ṣiṣẹ mẹ, mọdopolọ wẹ hlan agabasa jọwamọ mítọn lẹ. Mí do na tindo jiji-huhlọn po sinsẹ́n tintan Gbigbọ tọn lẹ po (LOMUNU 8:23). “Ṣigba mí omẹ popo, matin nukunmẹṣinyọnnu he to gigo Oklunọ tọn pọ́n taidi to mẹpọ́nnu de mẹ, wẹ yè diọ do apajlẹ dopolọ mẹ sọn gigo mẹ jẹ gigo mẹ, yè dọ taidi sọn Gbigbọ Oklunọ tọn mẹ“ (2KỌLINTINU 3:18).

Omẹdepope he jlo nado tindo dọpọ́n didiọ agabasa aigba he ji tọn dó na kẹalọyi huhlọn makú Jiwheyẹwhe tọn to ede lọsu mẹ. Ogbẹ̀madopo yín hinhẹn ṣẹ̀ gbọn dọpọ́n nugbo ovọji tọn po alọkẹyí ohiadonu Gbigbọ Wiwe tọn po dali. “Mẹhe go mìwlẹ dotu do ga, ehegodo mì ko sé ohó nugbo tọn lọ wẹndagbe whlẹngan mìtọn tọn; podọ ehegodo mì ko yise ga, mẹhe mẹ yè yi Gbigbọ Wiwe opagbe tọn do dohia mì go te. Ehe yín gódenú ogú mítọn tọn kakajẹ ofligọ̀ adokun he yè họ̀ na pipa gigo etọn tọn mẹ“ (EFESUNU 1:13-14).

Didiọ agabasa he tọn ma na jọ sọn gbonu wá gba, ṣigba e na bẹ́ sọn homẹ jẹ gbonu. Tintan, alindọn mítọn, ehe mẹ Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn tindo tẹnmẹ Etọn te, do na yín hinhẹn jẹ yọ́yọ́. Whenẹnu wẹ agbasa kúkú mítọn na yín didiọ dogbọn Gbigbọ ogbẹ̀nọ Etọn he nọnọ̀ mí mẹ tọn dali. Gbigbọ Wiwe lọ wẹ yín huhlọn nugbo he nọnọ̀ mí mẹ ehe mẹ e na gbọn yín hinhẹn ṣẹ.

Vogbingbọn daho de tin to ṣẹnṣẹn amìsísá Gbigbọ tọn, ehe tọn dali omẹsusu dó dọpọ́n te, po ohiadonu Gbigbọ tọn po dali to ofligọ̀zán mítọn gbe. Ehe kẹdẹ sọgan yín dọpọ́n dogbọn yé mẹhe nugbo nugbo nado mima to didiọ agbasa he tọn mẹ. Ablaham yin omẹ dide bo sọ lẹzun “otọ yise tọn“. É mọ opagbe lẹ yí, bo yise bo sọ sètonu na Jiwheyẹwhe. Yé sọ hia hlan ẹn na odódó. Godo he é yí Ohó pagbe tọn he yè yí na ẹn sè, yè suwhẹna ẹn gbọn yise dali (LOMUNU 4). Jiwheyẹwhe na ẹn ohia adagbigbo tọn.

Ohia gbọn Gbigbọ Wiwe dali na yín dọpọ́n gbọn yé mẹhe yé ylọ jẹgbonu taidi Ablaham tọn lẹ kẹdẹ dali. Yé mọ adagbigbo yí to ayiha yetọn lẹ mẹ bo sọ yín mahẹtọ to jọwamọ wiwe lọ mẹ, (onú, yèdọ Ohó opagbe tọn na egbe) podọ yé do yise na, bo sọ mọ owhẹsuna yí. Isaki, ovi he yèdọ Ablaham na ji, yín hinhẹn ṣẹ̀ opagbe lọ tọn nugbo, bo sọ lẹzùn ogúdutọ onú lẹpo tọn. Paul wlán dogbọn yisenọ mọtọn hunkọ tọn lẹ dali, “Ṣigba, míwlẹ mẹmẹsunnu emi, dilé Isaki te, míwlẹ wẹ ovi opagbe tọn lẹ“ (GALATIA 4:28).

“Enẹ wẹ, E ma yín he yín ovi agbasalan tọn lẹ, wẹ Ovi Jiwheyẹwhe tọn gba: ṣigba ovi opagbe tọn lẹ wẹ yè hia na okún de“ (LOMUNU 9:8). Ohó opagbe tọn (LOMUNU 9:6) po opagbe Gbigbọ tọn po (OWALỌ 2:33) na yín mimọyí gbọn yé mẹhe yè ylọ dọ “ovi opagbe tọn lẹ tọn dali“ yé bo nasọ dugú po Jiwheyẹwhe po podọ hẹ Klisti (LOMUNU 8:15-17).

Na nuyọnẹn Etọn tọn wutu, Jiwheyẹwhe ko dè mẹhe yise to ogbẹ̀madopodo mẹ lẹ, bo sọ dè yé nado yín ovisunnu Etọn lẹ (EFESUNU 1:5). Yé do na yín didiọ do apajlẹ Ovisunnu Etọn tọn mẹ (EFSUNU 1:5).

Yisenọ susu do dọpọ́n amìsísá Gbigbọ tọn bo sọ sọgan do awagùn to onú daho lẹ mẹ, ṣigba bo to zọnlinzin to aliho yetọn titi lẹ mẹ bo ma sọ lẹn nado sọgan hẹn gbẹ̀zán yetọn lẹ wá ogbesisọmẹ hẹ Ohó Jiwheyẹwhe tọn. Gbẹtọ mọtọnhunkọ lẹ tùn yéde lẹ dote do otàn hóhó yéde lẹ tọn mẹ, bo ma sọ hò opagbe he yè na hlan agùn na ojlọjẹ Ohó lọ tọn tọn pọ́n. Dolé yé dekunnu yéde tọn – dọ yé ma tindo apade to azọ́n he Jiwheyẹwhe to tanadona to vivọnu mẹ gba. Yé mẹhe yise to Ohó opagbe tọn mẹ na ojlẹ lẹ lọ kẹdẹ wẹ na zinzọnlin po Jiwheyẹwhwe po. Nado hẹn homẹ Etọn hùn, mí do na tin to owanyin pipé mẹ po Ohó lọ po.

Paul wẹ yín mẹhe wlán dogbọn awúsọhiamẹ ovisunnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ tọn dali, bo sọ tán hinhọn do onú vivẹ he kọndopọ po e po lẹ ji, “na omẹ sọha he yè hlẹali gbọn Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn dali, yé wẹ ovi Jiwheyẹwhe tọn“ (LOMUNU 8:14). Jesu dọ dọmọ Gbigbọ Nugbo tọn na wá bo na plán mí gbọn Nugbo lẹpo mẹ bo nasọ dọ núhe ja jijọ gbe lẹ hlan mí (JOHANU 16:13). Yé mẹhe yín ovi Jiwheyẹwhe tọn lẹ nugbo bo ko mọ Gbigbọ Wiwe yí, na yise bo sọ sètonuna Ohó Jiwheyẹwhe tọn lẹpo. Na yéwlẹ wẹ yè na avasè, “mì hẹn homẹgblena Gbigbọ Wiwe Jwheyẹwhe tọn blo, mẹhe yè ko yí do dohia mìgo jẹ ofligọ̀zángbè“ (EFESUNU 4:30). Yéwlẹ kẹdẹ wẹ na sè onú he Gbigbọ to didọ hlan agùn lẹ lọ. Ṣigba omẹ depope he hodó ayiha etọn podọ linlẹn etọn ma na mọdona dọ Jiwheyẹwhe ko tindo owẹnzagùn ṣinawe lẹ to whenu owhèta agùn ṣinawe lẹ tọn mẹ; mọ yè ma sọ yọnẹn dọ Jiwheyẹwhe ko ná owẹn Etọn hlan agùn lọ gbọn angẹli osínọ owhèta lọ tọn tọn dali. Dopodopo owẹn ṣinawe lẹ tọn hlan agùn ṣinawe lẹ (OSỌHIA 2 po 3 po) bẹ́ po ohógbè he lẹ po dọmọ: “Hlan angẹli agùn lọ tọn … kanwé…” ; bo sọ fó po ohógbè helẹ po dọmọ, “Ewọ he tindo otó, gbọ ni sè onù he Gbigbọ to didọ hlan agùn lẹ lọ.“

WHENU NÚJIJỌ TỌN

Yè dohia yẹwhegan DANIẸLI dogbọn whenu nújijọ Jiwheyẹwhe tọn dali hlan Islaẹli. Omẹdepope he mọdona whenu alọpa-alọpa he yè na to ofi lẹ, nasọ pégo nado do tẹnmẹna nújijọ he na jọ to ṣẹnṣẹn bẹ́yìlọnmẹ po bibẹ́nu ahọludu owhè fọ́tọ́n tọn po. To DANIẸLI 9:24-27 mẹ, mí hia dogbọn “osẹ̀” kandegbàn lẹ tọn dali, he ma yín osẹ̀ azán lẹ tọn ṣigba osẹ̀ owhè lẹ tọn, kẹdẹdi lé Biblu hiatọ lẹpo yọnẹn do. Kẹdẹdi Ohó dodai tọn, ehe wẹ osẹ̀ kandegbàn owhè lẹ tọn he sọ́gan yín mimọ hézéhézé to afọ 24 mẹ, ehe tin na omẹ Daniẹli tọn lẹ kẹdẹ, Islaẹli, podọ na otò wiwe Jelusalẹm tọn.

Yè má ojlẹ helẹ do donu atọ̀n: tintan, osẹ̀ ṣinawe owhè lẹ tọn; awetọ osẹ̀ kandé-kónukun-awe owhè lẹ tọn; atọ̀ntọ, osẹ̀ dopo owhè lẹ tọn. Nuvivẹ́ talala wẹ nado mọdona ehe dagbedagbe, na Klisti, Mẹsia lọ, yín sinsán sẹ̀ to vivọnu owhè kandé-kónukun-awe he jẹ godo nẹ lẹ tọn, kavi he jẹgodona osẹ̀ ṣinawe he ko yín didohia (to afọ 26 mẹ). To afọ 27 mẹ, mí hia dọ, “podọ ewọ (ahọvi lọ, Agọjedo-Klisti-gotọ lọ) na basi alẹnù lilo de hẹ omẹsusu na osẹ̀ dopo: podọ to gblagbla odá osẹ̀ lọ tọn mẹ ewọ na hẹn avọ̀sánnu po avọ̀ núnina jinulili tọn po nado doalọte; podọ to adadanú osùnu lẹ lọ tọn ji wẹ omẹ he basi ovọjẹ na wá; yèdọ jẹ opòdo lọ, podọ didotana enẹ, wẹ yè na kọn homẹgble jẹgbonu dó ovọjẹ lọ ji.“

Sọn gbonu jijẹ yì gbedide lọ tọn nado do Jelusalẹm (owhè fowe kandé-atọ́n: 445, jẹnukonna wiwá Klisti tọn) kaka jẹ whenuena Mẹsia, Ahọvi lọ yín sinsán sẹ̀ (bo yín whiwhe do satin go) wẹ osẹ̀ ṣinawe po kandé-konukun-awe lẹpo, ehe sọgbe po kandé-koatọ̀nnukun-ẹnẹ (69) donù ṣinawe (7) po na owhè fowe-kanwe-atọ̀n (483). To ojlẹ he mẹ whenu kosi lẹ tọn na vọ gé wẹ Jiwheyẹwhe na bẹ́ osẹ̀ godo tọn po Islaẹli po; owhè atọ̀ndá tintan tin na devizọ́nwiwà kunnudetọ awe lẹ tọn podọ owhè atọ̀ndá awetọ tin na nukunbibia daho lọ.

To ojlẹ he mẹ Satani, Dlagọni odàn hóhó lọ, yín yínyan sọn olọn mẹ gé, wẹ Biblu do dọ dọmọ: “Enẹwutu mì to ayajẹ, mì olọn lẹ emi, mì he nọnọ̀ yé mẹ lẹpo. Dindọn hlan aihọnmẹnu lẹ, podọ hlan yé he tin to ohù mẹ lẹ, na Lẹgba lọ ko jẹte wá mì de, po homẹgble daho po wutu, na é yọnẹn dọ whenu gli de wẹ é tindo“ (OSỌHIA 12:12). Owé Wiwe he to didohia whenu gli de to ṣẹnṣẹn zizéyì Asivun lọ tọn podọ nado dotẹnmẹna ẹn to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn mẹ. To asiko enẹ mẹ, Satani na túntún homẹgble etọn do aigba ji gbọn agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ dali. Whenẹnu é na gọ biọ vikali etọn mẹ he yín dawe ylandonọ lọ (2TẸSALONIKA 2:8). É ma na pégo nado và omẹdide lẹ sudo, agùn Asivun lọ tọn he ko wá: “hlan ojlẹnu tedidi gigọ́ Klisti tọn“ (EFESUNU 4:13). Na OSỌHIA 12 dọhó do “visunnu lọ ji”. Dlagọni daho lọ (Satani) na yín homẹgblenọ do agùn lọ go – yọnnu lọ he na ṣiayi na ji ovisunnu lọ “mẹhe na nọ yí ogánpò do hẹn akọta lẹpo sẹ̀n” (OSỌHIA 12:5). Opagbe nado dugán do akọta lẹpo ji ma yín nina hlan Klisti kẹdẹ gba ṣigba podọ dopo to opagbe ṣinawe lẹ mẹ he yín nina hlan awhàngbatọ lẹ. “Ewọ he gbawhàn, bo sọ yí azọ́n ṣie whlá jẹ pòdo, wẹ Yẹn na na huhlọn to akọta lẹ ji: ewọ nasọ yí opò ogàn tọn do hẹn yé sẹ̀n” (OSỌHIA 2:26-27).

To dọdai Biblu tọn mẹ, apajlẹ yọnnu de tọn yín zinzán to Alẹnù Hóhó mẹ hlan Islaẹli podọ ga hlan agùn Alẹnù Yọ́yọ́ mẹ tọn. To Owé Osọhia tọn mẹ, mí mọ vogbingbọn agùn awe tọn: dopo yín Klisti tọn podọ awetọ na agọjedo-Klisti-gotọ lọ. Agùn nugbo lọ yín didohia to Osọhia 12 podọ agùn agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ tọn to Osọhia 17.

Johanu mọ yọnnu de he yè yí owhe do doaṣọna. Ehe to didohia agùn Alẹnu Yọ́yọ́ lọ tọn he yè yí Jesu Klisti do doaṣọna, he yín Owhe dódó tọn. Osun he tin to afọ yọnnu lọ tọn glọ wẹ yín dòdónu he ji é nọte do; ohó dọdai tọn he tọ́n jẹgbonu to asiko Alẹnù Hóhó tọn mẹ kẹdẹdi lé osun nọ de hinhọn owhe tọn tọ́n do, mọkẹdẹ wẹ Alẹnù Hóhó nọ de hinhọn tọ́n gbọn Owhe dódó tọn dali nado dohia mí ṣiṣẹ dọdai etọn lẹ tọn to Alẹnù Yọ́yọ́ mẹ. Jẹgbakun sunwhlẹvun wiawe yọnnu lọ tọn nọte na nuplọ́nmẹ apostli wiawe lẹ tọn he yè do doaṣọ na agùn Alẹnù Yọ́yọ́ lọ tọn.

To owhèta lẹpo mẹ, mẹdide po mẹyiylọ lẹ po nọ tin janwẹ. Susu awhàngbatọ lẹ tọn wá sọn mẹdide lẹ mẹ. Mẹyiylọ lẹ wẹ na yín agùn he na ṣiayi. Yé wẹ yè sọ lẹwe bọ yé sọ yín wiwe kẹdẹdi lé Oklunọ dọ do gbọn yetọn dali to oló mẹ to Matiu 25 mẹ, taidi awhli he to gbeji de, ṣigba nulunọ wẹ yé (jijlẹ do omẹ devo lẹ go, he yín awhli nuyọnẹntọ he to gbeji bo jeyi alọwle hunwhẹ kọ̀n).

Agùn he pòayi lọ ma na jayi do alọ Satani tọn mẹ, ṣigba e na nọte bọ yé nasọ yìn in kẹdẹdi Islaẹli to zùngbomẹ, “Yọnnusi lọ sọ họ̀nyì zùngbomẹ, fie yè ko wleawu otẹn tọn dai nẹ́ te sọn Jiwheyẹwhe de, na yè ni to núdùdú na ẹn to finẹ họ̀ azán foṣidopo e lán kandé-ko … yè sọ na awà awe akùn daho de tọn yọnnusi lọ na ewọ ni zlọn yì ozùngbo mẹ, yì otẹn etọn mẹ, ofi he yè to núdùdú nẹ̀ te, na ojlẹ de, podọ ojlẹ lẹ, po oda ojlẹ de tọn po sọn nukun odàn lọ tọn mẹ…” (OSỌHIA 12:6 po 14 po). Podọ yè ná ojlẹ he yè nado pénukun é go.

Ehe godo, mí mọ awhànpa atọ̀ntọ “Dlagọni lọ gblehomẹ talala do yọnnusi lọ go, bo sọ tọ́n yì fùnawhàn hẹ ovi etọn he pò lẹ, ehe to osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn yìn, bo sọ hẹn okunnu Klisti tọn go gligli lẹ” (OSỌHIA 12:17). Okún dopo lọ wẹ, ṣigba awhànpa gbọnvo. Yé mẹhe hó yè to didọ to ofi lẹ wẹ yín Islaẹlinu fọtọ́n-kantọnkónukun-ẹnẹ (144,000) lẹ. Nado yín yínyọnẹn dọ yọnnu to dọdai mẹ yín agùn, mí na sẹ̀sinwhena dogbọn Islaẹlinu fọtọ́n-kantọnkonukun-ẹnẹ (144,000) lẹ tọn dali, mẹhe tọn dali yé wlán dọ, “Ehe lẹ wẹ yé ma ko yí yọnnu do flu; na awhli wẹ yé“ (OSỌSHIA 14:4). Ehe dohia dọ Islaẹlinu fọtọ́n-kantọnkónukun-ẹnẹ (144,000) lẹ matin na agùn pipli Yisenọ lẹ tọn kavi agùn gba, ṣigba yé na yín yiylọ jẹgbonu podọ didohia to devizọ́nwiwà yẹwhegan awe lẹ tọn glọ. To zizéyì Asivun-agùn lọ tọn godo wẹ nukunbibia po homẹkẹn daho lọ po na fọ́n (OSỌHIA 7:1-8).

Kẹdẹdi Osọhia 11, yẹwhegan awe lẹ lọ naṣẹ devizọ́n yetọn lẹ wà to gblagbla owhè atọ̀ndà tọn mẹ, gbọn Islaẹlinu fọtọ́n-kantọnkónukun-ẹnẹ (144,000) lẹ dali, sọn whẹndo wiawe Islaẹli tọn lẹ mẹ (OSỌHIA 7:38) yé na yín hiadogonanọ. To afọ atọ̀ntọ mẹ, mí hia dọmọ, “Hiẹ gbleawuna aigba, kavi ohù, kavi atin lẹ blo, kaka mí nado yí hiadonu do dohia ogo na mẹmẹglọ Jiwheyẹwhe mítọn tọn lẹ to nukọn yetọn”. Ehe to didohia dọ to gblagbla owhè atọ̀ndá tọn mẹ, whẹdida Jiwheyẹwhe tọn ma sọgan wá, kakajẹ whenuena osọha yé mẹhe yè na dohiagona lẹ, fọtọ́n-kantọnkónukun-ẹnẹ (144,000) lẹ tọn nado yín hinhẹn pé. To whenẹnu wẹ dọdai ehe yè dọ gbọn Zekalia dali na yín ṣiṣẹ, dọ Gbigbọ ojọmion tọn podọ ovẹvivẹ tọn po na yín túntún do Islaẹli ji, “yé bo nasọ nọ pọ́n hlan Ewọ mẹhe yé ko sọwhán, yé bo nasọ blawu na Ewọ…” (ZEKALIA 12:10-11).

Ju lẹ ma yọ́n Mẹsia yetọn to wiwá etọn tintan mẹ, enẹwutu wẹ yé mado kẹalọyí I (JOHANU 1:11). Kẹdẹdi lé Josẹfu Alẹnù Hóhó mẹ tọn do ede hia hlan mẹmẹsunnu etọn lẹ do to Egypti wiwá yetọn awetọ mẹ, whenẹnu wẹ yé yọnẹn ẹn te, mọkẹdẹ wẹ e na te na Mẹsia lọ, whenuena É na wá Islaẹli de awetọ: yé na pọ́n hlan ẹn ewọ mẹhe yé sọwhán. Josẹfu jó asi etọn mẹhe é dà to Kosi lẹ mẹ do to họnmẹ, é yan omẹ lẹpo sọn nukọn etọn whenuena é hẹn ede zún yinyọnẹn hlan mẹmẹsunnu etọn lẹ. “É sọ dawhá, Hẹn omẹ dopodopo nado tọn yì sọn dè. Omẹ depope masọ ṣite po é po, whenuena Josẹfu hẹn ede zún yinyọnẹn hlan mẹmẹsunnu etọn lẹ” (GENẸSISI 45:1). Mọkẹdẹ wẹ Klisti ko dè asivun de sọn akọta lẹ mẹ; É na hẹn ẹn yì Alọwle Hunwhẹ Núdùdú tọn kọ̀n, bo na jó é do ohọnmẹ olọn mẹ tọn lẹ mẹ nado wá do Ede hia mẹmẹsunnu Etọn lẹ whenuena yé omẹpo ko mọ ohiadonu yí. Ehe wẹ na yín wiwá Etọn tintan to godo he É ko lẹ́gọ̀wá podọ bẹyìlọn mẹ. Johanu mọ Whlẹngantọ lọ taidi Lẹngbọvu de po omẹ fọtọ́n-kantọn-nukun-ẹnẹ (144,000) lẹ po to Osó Ziọni tọn ji. Whenẹnu wẹ Osó Ziọni tọn na yín fie azọ́n huhlọnnọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ yín yínyọnẹn te gbọn aihọn lẹpo mẹ. “Ewọ nasọ hẹn nukunmẹnu he yé ṣinyọn na gbẹtọ lẹpo gble to osó he ji, nukunmẹnu he yè dlẹn ṣinyọn akọta lẹ po ji” (ISAIA 25:7).

To azán nẹ gbe Islaẹli na flin alẹnù he Jiwheyẹwhe basi po yé po dọ e gbẹ́ po to te. Whenuena Jiwheyẹwhe jẹte wá odò nado na osẹ́n to Osó Sinai ji, É sọawuhia to ninọmẹ angẹli de tọn mẹ. “Enẹwutu wẹ yé do nọ ylọ Ẹ dọ angẹli alẹnù tọn” (MALAKI 3:1). Sitefani to didọ gbọn Mọse tọn dali bo to alọ dlẹn do angẹli alẹnù tọn lọ to OWALỌ 7:38 mẹ, “Ehe lọ wẹ mẹhe tin to agùn mẹ to ozùngbomẹ po angẹli he to hódọ hẹ ẹ po to Osó Sinai tọn ji, podọ hẹ otọ́ mítọn lẹ”.

Godo he Oklunọ ko hẹn ede zún yínyọnẹn hlan mẹmẹsunnu Etọn lẹ, yèdọ Ju lẹ, É na zé afọ Etọn lẹ do aigba ji podọ do ohù ji di Nútindotọ Nugbonọ lọ, bo na yí i kẹdẹdi OSỌHIA 10. Ehe wẹ na yín wiwá Etọn awetọ to godo he É ko lẹ́gọ̀wá bo zé Asivun Etọn yí gigo mẹ. “Yẹn sọ mọ angẹli huhlọnnọ devo de jẹte sọn olọn aga, yè yí aslọ do ṣinyọn avọ̀ nẹ̀; aidowhẹ̀do de sọ tin to ota etọn, nukunmẹ etọn di owhè, afọ etọn sọ di dòtin miyọn tọn” (OSỌHIA 10:1). Aidowhẹ̀do to Owé Wiwe lẹ mẹ nọte na ohia alẹnù tọn (GENẸSISI 9:13-16). Nugbonugbo ohógbè “alẹnù” tọn sọawúhia whlà ṣinawe to owhèta nẹlọ mẹ podọ aidowhẹ̀do whlà atọ́n kẹdẹdi ohia alẹnù tọn.

Yẹwhegan Ezekiẹli mọ Oklunọ to ofin ji bo sọ dọ dọmọ, “Yẹn sọ mọ owhẹ̀kan ambẹli tọn, di awúsọhia miyọn tọn to e homẹ lẹ́do pé sọn awúsọhia adaja etọn tọn mẹ podọ hlan aga; podọ sọn awúsọhia adaja etọn tọn mẹ podọ hlandò yẹn mọ di é yín awúsọhia miyọn tọn, osisẹ́ sọ tin finnẹ lẹ́do é pé” (EZEKIẸLI 1:27b-28). Tadena dopo lọ yín mimọ to OSỌHIA 4:2-3 mẹ “Do ayi e go, yè zé ofin de dai to olọn mẹ, mẹde sọ sinai to ofin lọ ji, Ewọ he sinai sọ basi mẹhe yè na to pinpọ́n di ozannú jaspali po sadi po tọn: aidowhẹ̀do sọ yìnkan lẹdo ofin lọ pé, pinpọ́n etọn sọ di ozannu emẹlaldi tọn”. Aidowhẹ̀do to ota angẹli huhlọnnọ lọ tọn, to didohia dọ Alẹnu Yọ́yọ́ tin to ote na Islaẹli. “Na ehe wẹ alẹnù ṣie hlan yé, whenuena yẹn na zé ylando yetọn lẹ sẹ̀” (LOMUNU 11:27; HEBLU 8:6-13).

“É tindo owé hùnhùn pẹvi de to alọ etọn mẹ” (OSỌHIA 10:2). E to didohia hézéhézé dọ Owé he yè yì hiadonu ṣinawe do tlẹ to nukọn po godo po, to wiwá etọn whenu ko yín hùnhùn (OSỌHIA 5). E sọ yí adusifọ Etọn do ohù ji podọ amiọnfọ Etọn do aigba ji, “bo to awhádo ogbè lélé, di whenuena kinnikinni to gbigbo gàngàn”. To ofi mí mọ didiọ sọn Lẹngbọ yínyín mẹ, ehe to didohia ofligọ̀; to kinnikinni yínyín mẹ é to Ahọlu yínyín dohia.

É wá taidi Lẹngbọ-Fligọ̀tọ de na omẹ fọtọ́n-kantọn-nukun-ẹnẹ lẹ (144,000) yé he go yè dohia lẹ. “Ehe lẹ wẹ yè ma ko yí yọnnu do flu na awhli wẹ yé. Ehe lẹ wẹ nọ hodo Lẹngbọvu lọ to godo yì fidepope é jei. Ehe lẹ wẹ yè fligọ sọn gbẹtọ lẹ mẹ, nado yín sinsẹ́n tintan hlan Jiwheyẹwhe podọ hlan lẹngbọvun” (OSỌHIA 14:4). To nùmimọ dopo lọ mẹ, yẹwhegan Hosea wlán wé dọ, “Yé na nọ zinzọnlin hodo Oklunọ mẹhe na nọ li di kinnikinni de: na ewọ na li, ovi lẹ nasọ to sisọsisọ sọn whèyihọ ji ja” (HOSEA 11:10). Ohógbè mọtọn hunkọ dopo lọ yín mimọ gbọn yẹwhegan Amọsi dali dọmọ: “OKLUNỌ na li sọn Zioni mẹ, bo sọ do ogbè sọn Jelusalẹm mẹ” (AMỌSI 1:2); “Podọ OKLUNỌ na li sọn Zioni mẹ, bo sọ do ogbè etọn sọn Jelusalẹm mẹ; podọ olọn lẹ po aigba po na whàn: ṣigba Oklunọ na yín fibẹ̀tado de hlan omẹ etọn lẹ, podọ figángán de hlan ovi islaẹli tọn lẹ” (JOẸL 3:16).

To OSỌHIA 5:5 mẹ, yè dọhó dogbọn Oklunọ mítọn tọn dali di kinnikinni de, “Do ayi e go, Kinnikinni lọ he sọn whẹndo Juda tọn mẹ, Adọ̀ Davidi tọn, ko gbawhàn nado hùn Owé lọ podọ nado họ̀n hidonu etọn ṣinawe lẹ”. Whenuena Jakọbu dona ovi etọn Juda, é dọ ohó dọdai tọn he gbọn gbọdemẹ gbigbọ tọn dali dọmọ “ovi kinnikinni de tọn wẹ Juda … ogánpò ma na tọ́nyì sọn Juda, kavi opò ogán tọn sọn afọ etọn lẹ ṣẹnṣẹn, whẹpo Ṣilo do wá gba; hlan e dali wẹ tónusise gbẹtọ lẹ tọn na te” (GENẸSISI 49:9-10).

“Whenuena é ko dawha vọ̀, osó ṣinawe yí ogbè yetọn do yẹ́nwán” (OSỌHIA 10:3). Whedopopenu Jiwheyẹwhe dọhó, ogbè etọn nọ taidi wanyinyẹ́n hẹvioso tọn de. “Mì ni tuntóai hlan hùnhlun ogbè etọn tọn … Jiwheyẹwhe yí ogbè etọn do yẹ́nwán po awujiji po” (JOB 37:2-5). “Enẹwutu ogbè de sọn olọn mẹ wá … Enẹwutu agùndaho lọ he ṣite to finẹ, bo sè e lẹ, dọ osó yẹ́nwán…” (JOHANU 12:28-29). Onú he hẹvioso ṣinawe lẹ dọ yè tlẹ ẹ, yé ma sọ wlán ẹn. Enẹwutu e ma tlẹ sọgan yín didọ lala, sọlé e ma yín apade winwlán Ohó Jiwheyẹwhe tọn lẹ tọn. E tin na whenu vivọ̀ tọn podọ azọ́n whiwhla Jiwheyẹwhe tọn to ojlẹ nẹ mẹ. To núyiwà enẹ mẹ, angẹli huhlọnnọ lọ zé adusilọ Etọn hlan olọn, “bo yí ewọ he tin to ogbẹ̀ kakadoi do whlé, mẹhe da olọn po onú he tin to e mẹ lẹ po, aigba po onú he tin to e ji lẹ po, ohù, po onú he tin to e mẹ lẹ po, dọ, ojlẹ (whenẹnu) ma tin ba” (OSỌHIA 10:6).

Yẹwhegan Daniẹli to ota etọn 12 mẹ, mọ nújijọ dopo lọ jẹnukọn. Bo kanbiọ dọ na e na dẹn sọ podọ nawẹ e na te to vivọ̀nu onúdabla he lẹ tọn? Yè sọ gblọnna ẹn hézéhézé dọ, “…whenuena é zé alọ etọn adusi po alọ amiọn etọn po daga hlan olọn bo whlé gbọn ewọ he to ogbẹ̀ kakadoi dali dọ é na tin na ojlẹ de, ojlẹ lẹ, po odá de po” (DANIELI 12:7). Dogbọn kandeji Owé Wiwe he tọn dali, mí mọ hézéhézé dọ, sọn whenuena angẹli huhlọnnọ lọ ko whlé vọ̀, owhè atọ̀ndá gé wẹ tin to ovọ̀jijẹ po otẹndona ahọludu Owhè fọtọ́n tọn po. Niṣẹ!

Dinvie, mí ni do sẹsinwhena; yẹwhegan awe lẹ na wà devizọ́n yetọn na owhè atọ̀ndá. To devizọ́n yetọn whenu, mẹdepope ma sọgan gbleawu na yé, na yé tindo aṣẹpipa po kandeji olọn tọn po, “…miyọn nọ tọ́n sọn onù yetọn mẹ jẹgbonu, bo fiọ kẹ̀ntọ yetọn lẹ.“ (OSỌHIA 11:5-6). Devizọ́n yetọn hẹn mí flinnujẹ yẹwhegan dedovo awe lẹ he yín Elija po Mọse po go. Kandeji he dọdọ, Enọku na yín dopo to yẹwhegan awe helẹ mẹ ma sọgbe po ohó he lẹ po gba. Enọku yín omẹ ṣinawetọ sọn Adam whenu podọ apajlẹ pipé yé mẹhe yè na diọ lẹ bo sọ zé yì to vivọ̀nu owhèta he tọn matin dọpọ́n okú tọn lẹ. Mọse po Elija po sọawúhia to Osó Nukunmẹdidiọ tọn ji (Matiu 17). Yè dọhó dogbọn yè omẹ awe lẹ tọn dali to owéfọ atọ̀n Alẹnù Hóhó tọn he gbọn godo lẹ mẹ.

Kẹdẹdi ogblọndo de na yẹwheho didọ po dọdai kunnudetọ awe lẹ tọn po, to vivọ̀nu devizọ́nwiwá yetọn tọn, yè na dó ohia Ju fọtọ́n-kantọn-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ go, yé bo nasọ sọawuhia to Osó Ziọni tọn ji po ohia lọ po. Hlan yewlẹ, Oklunọ na jẹte bo do Ede hia di Mẹsia podọ Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn lọ. To whenẹnu Islaẹlinu nẹ lẹ (fọtọ́n-kantọn-konukun-ẹnẹ) na mọdona tenọgli alẹnùnu Alẹnù Yọ́yọ́ lọ tọn hézéhézé. Yé na yọ́n Agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ, he gbà alẹnù lọ (DANIẸLI 9:27). Whenẹnu wẹ nukunbibia po oyasáhẹmẹ daho po na bẹ́. “…Yè sọ yí huhlọn na ẹn nado nọtemọ họ̀ osùn kande e lán awe … Yè sọ na ẹn nado fùnawhàn hẹ mẹwiwe lẹ, podọ nado gbawhàn yetọn” (OSỌHIA 13:5-7). Yẹwhegan Danieli dọdọdai dogbọn mẹwiwe Ganhúnupo tọn nẹ lọ dali dọmọ, “…Yè nasọ jo yé do alọ etọn mẹ kaka ojlẹ de podọ ojlẹ lẹ po odá ojlẹ de tọn po” (DANIẸLI 7:25).

Godo he kunnudetọ awe lẹ dotana okunnuhó yetọn vọ̀, yè na hù yé (OSỌHIA 11:7). To whenu ylankan oyasahẹmẹ tọn helẹ mẹ, yè na hù Ju fọtọ́n-kantọn-kónukun-ẹnẹ (144,000) lẹ, kẹdẹdi le yè ko dọhó etọn do to ohiadonu atọ̀ntọ mẹ. Yè na yín hùhù kẹdẹdi nọvisunnu yetọn he ko jẹnukọnna yé lẹ tọn. Nado flin ehe, mí do na hia OSỌHIA14:12-13, “Ofi wẹ homẹfa mẹwiwe lẹ tọn te: yé he to osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn po yise Jesu tọn po yìn lẹ”. Ehe na jọ po huhlọn po to asiko nẹ mẹ, “Yẹn sọ sè ogbè de sọn olọn mẹ to didọ hlan mi, dọmọ, Wlánwé, donanọ wẹ oṣiọ he kú to Oklunọ mẹ lẹ sọn dinvie yì: Mọwẹ Gbigbọ dọ, na yé nido gbọjẹ sọn tukla yetọn lẹ mẹ; azọ́n yetọn sọ to hihódo yé”.

Oklunọ mítọn ko dọhó do gbigbado omẹ Islaẹli tọn lẹ tọn go to akọta lẹpo mẹ. Bo sọ hopa na mí nado hẹn yé gọwá aigba pagbe tọn lọ ji sọn opòdo aigba tọn lẹpo mẹ. Gbọn ehe tọn dali mí sọgan hia dọ, “Jelusalẹm na zùn zínzíndai sọn Kosi lẹ de, kaka ojlẹ Kosi lẹ tọn nado sọ̀” (LUKU 21:24).

To hiadonu atọ́ntọ mẹ (OSỌHIA 6:9-11), mí hia dogbọn alindọn he tin to agbaglọ lẹ tọn dali he yé hù na ohó Jiwheyẹwhe tọn wutu, podọ na okunnuhó he go yè hẹn. Yé mẹhe yè hù nẹlẹ matindo okunnuhó Jesu Klisti tọn gba. Yé hẹn Ohó Jiwheyẹwhe tọn go, ṣigba yé matindo núdohiamẹ dọ Jesu Klisti wẹ Mẹsia lọ gba. Yé ma sọ yọnẹn Ẹn. Enẹwutu awhànpa he yín Ju lẹ he yè sayana bo hù, na yè yín Ju to asiko he hodo wiwá tintan Mẹsia tọn mẹ wutu. Na yé ma do dọpọ́n whlẹngan tọn, enẹwutu wẹ yé to awhádo na ahọsú. Yé mẹhe yè fligọ̀ lẹ nọ hodẹ̀ dolé, “Otọ́, jo na yé, na yé ma yọ́n nùhe wà yé te. “Yé mẹhe tin to hiadonu atọ́ntọ glọ lẹ to awhádo ogbè lélé dọmọ, “Nawẹ e na dẹn do, Oklunọ é, Wiwenọ podọ Nugbonọ, hiẹ ma na dawhẹ, bo sọ yíahọsú ohùn mítọn tọn to yé he tin to aigba ji lẹ go ba?” Jiwheyẹwhe, Owhẹdatọ dodonọ, dike na omẹ dopodopo ni tindo avọ̀ wéwé lọ; “yè sọ dọ hlan yé dọ, yé ni gbọjẹ to ojlẹ vude mẹ whẹ, kaka devihatọ yetọn lẹ, po mẹmẹsunnu yetọn lẹ po, he yè hù dile yè hù yewlẹ do nado sọgbè.“

Ohógbè “afanumẹ lẹ” to ofi matindo kọ̀ndopọ de po whèta agùn Alẹnu Yọ́yọ́ kosi lẹ tọn po gba. Ovisunnu po oviyọnnu Jiwheyẹwhe tọn po wẹ mí. Ehe wẹ kọ̀ndopọ mítọn po Otọ mítọn he tin to olọn mẹ po kẹdẹdi ovi Etọn lẹ. To Owé dọdai tọn mẹ Islaẹlinu lẹ wẹ yè ylọ afanumẹsunnu po afanumẹyọnnu lẹ po; e ma yín ovisunnu lẹ po oviyọnnu lẹ po gba. Matin núhiha Islaẹlinu fọtọ́n-kantọn-konukun-ẹnẹ lẹ he yè dọhó yetọn to Owé Wiwé mẹ (OSỌHIA 6:11) lẹ wẹ sinsẹ́n devizọ́nwiwá kunnudetọ awe lẹ tọn podọ yé nasọ gbọn nukunbibia po yasahẹmẹ owhè atọ̀ndá agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ tọn mẹ lùntọ́n.

AHỌSÚYÍYÍ LỌ

“To afọdodoponẹji, to nukunbibia azán nẹ lọ tọn godo, owhè na dozinvlu bọ osùn masọ to hinhọn etọn na họnwun” (ISAIA 13:10; JOẸLI 2:30-32; OSỌHIA 6:12-17), “ṣigba to afọdodoponẹji, to azán nukunbibia nẹlẹ tọn godo, yè na hẹn owhè dozinvlu, osùn ma to na yí hinhọn etọn hia, sunwhlẹvun lẹ nasọ flẹ́ sọn olọn, huhlọn olọn lẹ tọn lẹ wẹ yè nasọ whàn. Whenẹnu wẹ ohia ovi gbẹtọ tọn na sọawúhia to olọn mẹ; whenẹnu wẹ whẹndo he tin to aihọn mẹ lẹpo na blawu, yé nasọ mọ Ovi gbẹtọ tọn sọn aslọ olọn tọn lẹ go ja, po huhlọn po, po gigo daho po” (MATIU 24:29-30).

“Ohia na tin to owhè po osùn po mẹ, podọ to sùnwhlẹvun lẹ mẹ; podọ to aihọn mẹ nukunbibia akọta lẹ tọn, to flujijẹ mẹ na gbigbó ohù tọn po agbowhẹn po. Gbẹtọ na to didakú na obú, podọ na nukundo onú nẹlẹ he ja aihọn ji tọn; na yè na whàn huhlọn olọn tọn lẹ. Whenẹnu wẹ yé na mọ Ovi gbẹtọ tọn ja to aslọ de mẹ po huhlọn po, po gigo daho po” (LUKU 21:25-27).

“Do ayi e go, é ja po aslọ po; nukun lẹpo wẹ na mọ ẹn, yé he sọwhán ẹn lẹ ga: hẹnnu aigba tọn lẹpo wẹ na blawu to é ji” (OSỌHIA 1:7).

Mí ko mọ jẹnukọn dọ to ehe godo Oklunọ ko lẹgọ bo ko zé Asivun lọ yì whé to gigo mẹ, É nasọ wá bo do Ede hia di Lẹngbọvu lọ hlan yé omẹ fọtọ́n-kantọn-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ. To ehe godo, é na sọawuhia di angẹli Alẹnùnù tọn lọ kẹdẹdi OSỌHIA 10:1-6. To vivọ̀nu nukunbibia daho lọ tọn Klisti na lẹkọwá whla atọ̀ntọ to kọlilẹwá Etọn godo nado và Agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ (he yè ylọ dọ “matinsẹ́nnọ”). Kẹdẹdi anádemẹ he aposteli Paul na mí, e to dandan dọ yè ni zé ewọ he to aliglọnna agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ sẹ sọn aliho, whẹpo Agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ nido sọgan do huhlọn etọn hia to gigọ́ mẹ. Ewọ he to aliglọnna ẹn bo masọ dike é wà ehe wẹ Gbigbọ Wiwe he tin to Asivun lọ mẹ to dinvie. Whenuena yè diọ Asivun lọ gbọn huhlọn Gbigbọ Wiwe tọn dali bo sọ zé yí aga to gigo mẹ, “whenẹnu wẹ yè na de mẹjẹglo lọ hia, mẹhe Oklunọ na yí gbigbọ onù etọn mẹ tọn do sùdo, bo nasọ yí sisẹ gigo etọn tọn do súnkundona”  (2TẸSALONIKA 2:8). “…É na yí aglọpò onù etọn tọn li aigba lọ, bo sọ yí fufu núflo etọn tọn do hù mẹylankan lẹ (Agọjẹdo-Klistigotọ lọ)” (ISAIA 11:4).

Yè sọ dọhó dogbọn wiwá Oklunọ tọn devo he gbọnvo de dali to OSỌHIA 19:11-16 mẹ. Whenẹnu É na wá to osọ́ wéwé de ji, yé mẹhe tin po É po lẹ nasọ to hihodo É to osọ́ wéwé lẹ ji. Ehe to didohia nugbo dọ Ewlọsu to awuwle nado yì funawhàn daho lọ to ojlẹ nẹ mẹ. Éwọ wẹ yè ylọ dọ “Nugbonọ podọ Dódónọ”, yè na ylọ oyín Etọn dọ “Ohó Jiwheyẹwhe tọn”. Whẹdatọ podọ Avunhotọ Dódónọ. “Sọn onù etọn mẹ wẹ ohi dida de tọn sọn jẹgbonu, dọ ewọ wẹ é na yí do hò akọta lẹ: bo nasọ yí opò ogàn tọn de do hẹn yé sẹ̀n: é sọ zìn ahandanu homẹgble Jiwheyẹwhe Gánhúnupo tọn tọn he hùnzo” (OSỌHIA 19:15). Ohógbè mọtọn hunkọ yín mimọ to OSỌHIA 14:17-20 mẹ, “Angẹli devo de sọ tọn sọ́n tẹmpli lọ mẹ he tin to olọn mẹ, ewọ ga sọ tindo agbogọdọẹ didà de”.

Dogbọn tadena ahọsuyíyí daho lọ tọn dali, mí mọ dọdai susu to Alẹnu Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ:

“É zé dódó dogo di akọnnupánko, bo yí ogàngbakun whlẹngan tọn ṣinyọn ota etọn ji; é zé awu ahọsúyíyí tọn do di avọ̀, yè sọ zé vivẹnu do nẹ̀ di otéwu. Kẹdẹdi owalọ yetọn, mọkẹdẹ wẹ é na suahọ do, homẹgble hlan kẹ̀ntọ etọn lẹ, ahọsu hlan kẹ̀ntọ etọn lẹ” (ISAIA 59:17-18).

Lé wẹ Oklunọ dọ, “Na azán ahọsuyíyí tọn tin to ayiha ṣie mẹ, owhè mẹfligọ̀ ṣie lẹ tọn wá…Yẹn sọ zin gbẹtọ lẹ dai to homẹgble ṣie mẹ, bo hẹn yé nùnùmú to homẹfiọ ṣie mẹ, Yẹn sọ hẹn huhlọn yetọn jẹte do aigba” (ISAIA 63:4 po 6 po).

“Do ayi e go, oyín Oklunọ tọn ja sọn ofi dindẹn, homẹgble etọn to jiji; agbàn etọn sọ pẹ̀n: núflo etọn sọ gọna homẹfiọ, odẹ́ etọn di ozò hùsudo tọn … OKLUNỌ na basi na yè ni sè ogbè gigo etọn tọn, bo nasọ do tejijẹ awà etọn tọn hia, homẹfiọ homẹgble etọn tọn, po ozòdẹ́ miyọn hùsudo tọn po, po gbape po, oyùjẹhọn po kẹnjikun po” (ISAIA 30:27 po30 po).

“Wá, omẹ ṣie emi, biọ abò towe mẹ, bo sú ohọ̀n do dewe: whlá dewe di to nukunwhiwhe pẹvide mẹ, kaka homẹgble lọ nado juwayì” (ISAIA 26:20).

“Yè gbà aihọn jẹdò gbidigbidi, aihọn zùn yiyọ́ kọnyigbe gbidigbidi, aigba whàn ginanginan. Aihọn na mùsà bo dahli di ahànnumunọ, yè nasọ bẹ́ ẹ sẹ̀ di oflò; ylando etọn nasọ pẹ̀nagbàn ẹn, é na jai, é ma to na fọ́n ba. To enẹ godo to azán lọ gbè, OKLUNỌ na sáyana awhàn goyítọ lẹ tọn he tin to aga, po ahọlu aihọn mẹ tọn lẹpo to aihọn mẹ. Yè nasọ bẹ́ yé pli dile yè nọ bẹ́ ogàntọ lẹ pli do odò mẹ do, yè na sú yé do gànhọ̀ mẹ, to azán susu godo yè nasọ dla yé pọ́n. Whenẹnu wẹ yè nado flu osùn, winyan nasọ hù owhè, whenuena OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn na dugan to Osó Ziọni tọn ji, podọ to Jelusalẹm, gigo nasọ tin to omẹ hóhó etọn lẹ nukọn” (ISAIA 24:19-23).

“Lé wẹ Oklunọ JIWHEYẸWHE dọ: Opòdo de, oylan de ṣokẹdẹ; do ayi e go,é wá. Yè hẹn opòdo de wá, yè hẹn opòdo lọ wá, e fọ́n do oji we; do ayi e go, é wá … Azán lọ tin sẹpọ; azán zingidi tọn de, bo ma yín abobo ayajẹ tọn de sọn osó lẹ mẹ gba” (EZEKIẸLI 7:5-7).

Owhẹdida do yé huhlọn he na họavun jẹagọdo Oklunọ Jiwheyẹwhe go lẹ na wá to azán dopo gbe. “Do ayi e go, Yẹn na wá di ajotọ. Donanọ wẹ ewọ he to alihọ, bo sọ sẹ̀ avọ̀ etọn do, na é nika zinzọnlin to omẹ́, yè bo nasọ mọ winyan etọn. É sọ bẹ́ yé pli do ofi yè nọ ylọ Amagẹdọni to ogbè Heblu tọn mẹ” (OSỌHIA 16:15-16). Wiwá he yè dọhó etọn to ofi hodo awhàn daho Amagẹdọni tọn. Yẹwhegan EZEKIẸLI ko sọ dọho dopolọ dọmọ, “Yẹn nasọ yí azọ̀n ylankan po ohùn po do dowhẹgbè do ewọ ji; Yẹn bo nasọ jà do é ji, podọ do awhànpa daho etọn lẹ ji; podọ do akọta susu he tin to ede lẹ ji; jikun finfán wududu de, po kẹnjikun daho lẹ po, miyọn, po owhemi po.“ (EZEKIẸLI 38:22). Mọkẹdẹ, ZEKALIA 14:12-15 sọ dekunnu do whẹdida he na wá akọta lẹ ji go yé mẹhe na hoavun hẹ Jelusalẹm lẹ to azán nẹ gbè: “Agbasalan yetọn na dùsúdo sẹ̀ whenuena yé ṣite to afọ yetọn lẹ ji; podọ nukun yetọn nasọ dùsudo sẹ̀ to oslo yetọn lẹ mẹ, podọ odẹ yetọn nasọ dùsudo sẹ to onù yetọn mẹ. E nasọ wá jọ to azán nẹ mẹ wẹ gbigbado daho de sọn OKLUNỌ de na tin to yé ṣẹnṣẹn; yé nasọ hẹn omẹ dopodopo alọ kọmẹnu etọn tọn go, alọ etọn nasọ fọ́n daga do alọ kọmẹnu etọn tọn ji”.

Awhàngbigba daho Agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ ji tọn podọ whẹdida godo tọn do yé huhlọn he na hoavun jẹagọ do Jiwheyẹwhe go lẹ sọ yín didọ to 2TẸSALONIKA 1:7-8 mẹ, “…To whenuena yè na do Jesu Oklunọ hia sọn olọn mẹ po angẹli huhlọnnọ etọn lẹpo, mẹhe to ahọsúyí to yé he ma yọn Jiwheyẹwhe lẹ go, podọ yé he ma sètonuna wẹndagbe Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn lẹ”. Ehe na jọ to “azán Oklunọ tọn” gbe, he yín asiko jọmiọn tọn godo podọ to vivọ̀nu azán whlẹngan tọn tọn gbe. Aposteli lẹ po yẹwhegan lẹpo dọ gbọn ehe tọn dali.

“Na, do ayi e go, azán lọ wá, é to jiji di ozóhọ de; bọ osaklanọ lẹpo, po yé he nọ wazọn kanyinylan tọn lẹpo po, na yín osamutọ: podọ azán he wá lọ na fiọ yé…” (MALAKI 4:1)

“Ṣigba azán Oklunọ tọn já di ajotọ to ozánmẹ, ehe mẹ olọn lẹ na yí lili gángán do juwayì; bọ nugonu lẹ nasọ gbọn yózo sinsinyẹn mẹ yọ́, aigba po azọn he tin to e mẹ lẹ po nasọ fiọ gbidigbidi” (2PITA 3:10).

WHENU DIDIỌ LỌ TỌN

Ehe godo Oklunọ ko kọ̀n homẹgble etọn jẹgbonu do kẹ̀ntọ nẹlẹ ji, enẹ he É dọ gbọn yẹwhegán Zekalia tọn dali na yín hinhẹn ṣẹ̀: “To azán nẹ gbè wẹ afọ etọn lẹ na ṣite to Osó Oliviẹli tọn lẹ ji…” (ZEKALIA 14:4). Yè sọ detana wiwá he ga. E ma yín ewọ kẹdẹ gba ṣigba yé mẹhe tin po É po lẹ na hodo É, “…podọ OKLUNỌ Jiwheyẹwhe ṣie na wá, po omẹ wiwé etọn lẹ po to e de” (ZEKALIA 14:5). (To ojlẹ nẹ mẹ Alọwle Hunwhẹ Núdùdú tọn lọ to gigo mẹ na doalọte). Wiwá he lọ na jẹnukọnna ahọludu Owhè fọtọ́n lọ tọn.

Jẹnukọnna ahọludu lọ, Oklunọ lọ na zé whẹdajan Etọn dai bo nasọ dọho whẹdida Etọn tọn to ojlẹ nẹ mẹ. “Homẹgble akọta lẹ, homẹgble towe sọ wá po ojlẹ oṣiọ lẹ tọn po, na yè nido dawhẹna yé, na hiẹ nisọ do yí nunina hlan devi, yẹwhegán towe lẹ, hlan mẹwiwé lẹ, podọ hlan yé he dibusi oyín towe lẹ, pẹvi po daho po: bo nado hùsúdo yé he to aihọn hùsúdo lẹ.“ (OSỌHIA 11:18)

Na lilá owẹndagbe lọ tọn gbọnvo to owhèta agùn lẹ tọn mẹ sọmọ, azọ́n dódó tọn sọawúhia bo nasọ yín yínyọnẹn hlan omẹ lẹpo dọ enẹ he tin to nugbo mẹ nọte to Jiwheyẹwhe nukọn. Whẹdida he ma yín hlan whẹgbledo gba adavo azọ́n dódó tọn gbọn Oklunọ dali.

Whenẹnu wẹ Owé Wiwé helẹ na mọ ṣiṣẹ yetọn yí: “Na mí omẹ popo wẹ na yín mẹsọawúhia to whẹdajan Klisti tọn nukọn; na omẹdopodopo nido mọ onù he yè wa to agbasa etọn mẹ lẹ yí, kẹdẹdi ehe ewọ ko wà eyín e yín dagbe kavi gbigble” (2KỌLINTINU 5:10). “Ṣigba etẹwutu wẹ hiẹ to owhẹ mẹmẹsunnu towe tọn da? Kavi etẹwutu hiẹ to mẹmẹsunnu towe vlẹ? Na mí omẹpo wẹ na nọte to owhẹda-zinpo Jiwheyẹwhe tọn nukọn. Na yè wlán ẹn dọ, Oklunọ dọmọ, dile yẹn tin, kligonu lẹpo na jẹdo hlan mi, podọ odẹ́ lẹpo wẹ na yigbe hla Jiwheyẹwhe. Enẹwutu dopo dopo mítọn wẹ na dọhó ede tọn hlan Jiwheyẹwhe” (LOMUNU 14:10-12).

Whẹpo bẹplidopọ awhánpa dódónọ lẹ tọn nado dawhẹ bo nasọ duahọlu po Ahọlu lọ po yewlọsu na nọte whẹdida he nukọn nado yí jẹgbakun yetọn. Jẹgbakun lẹ na yín nina hlan awhàngbatọ lẹ, Owé Wiwé dọho dogbọn ayajijẹ jẹgbakun nẹlẹ tọn dali (1TẸSALONIKA 2:19); Jẹgbakun dódó tọn (2TIMỌTI 4:8); Jẹgbakun gigo tọn (1PITA 5:4); po Jẹgbakun ogbẹ̀ tọn po (JAKỌBU 1:12; OSỌHIA 2:10).

To DANIẸLI 7:26 mẹ, mí hia dọ, “Ṣigba whẹdida na sinai…” Ehe kọndopọ po OSỌHIA 20:4 po, “Yẹn sọ mọ ofin lẹ, yé sinai to yé ji, yè sọ na owhẹdida hlan yé…” Awhàngbatọ wẹ yè na jlọjẹ nado tindo opagbe daho lọ to popo lẹpo ji, “Ewọ he gbawhan wẹ Yẹn na na nado sinai hẹ mi to ofin ṣie ji, dile Yẹn ga gbawhan bo sọ sinai hẹ otọ ṣie to ofin etọn ji do…” (OSỌHIA 3:21). To Owhè fọtọ́n whenu, yé ma na duahọlu hẹ Klisti mọ dugan do akọta lẹ ji kẹdẹ gba (OSỌHIA 2:26-27), ṣigba yé nasọ do mima to whẹdida mẹ dile Paul wlán do dọ: “Mì ma yọnẹn dọ mẹwiwé lẹ wẹ na dawhẹ na aihọn? … Mì ma yọnẹn dọ míwlẹ wẹ na dawhẹ na angẹli lẹ? (1KỌLINTINU 6:2 po 3)

To owé Juda tọn mẹ, mí hia dogbọn dọdai Enọku tọn dali mẹhe dọhó do wiwá devo Oklunọ tọn go, “Oklunọ ja po sọha daho gédégédé mẹwiwé lẹ tọn po nado hẹn whẹdida ṣẹ to omẹpo ji, podọ nado gblewhẹdo yé he yín mẹylankan lẹpo…” (Juda 14 po 15 po).

To MATIU 25:31-32 mẹ, mí sọ mọ dogbọn wiwá he lọ dali, “Ṣigba whenuena Ovi gbẹtọ tọn na wá to gigo etọn mẹ, po angẹli lẹ po e po, whenẹnu wẹ é na sinai to ofin gigo etọn tọn ji. Nukọn etọn wẹ yè na bẹ́ akọta lẹpo plido: é nasọ klán yé dovo sọn yénọzo go, dile lẹngbọhọtọ nọ klán lẹngbọ etọn lẹ sọn gbọgbọẹ lẹ go do”.

To Owé ISAIA 2:2-5 tọn mẹ, owhẹdida he tin na akọta lẹ yín didọ ga, “E nasọ dawhẹ to akọta lẹ ṣẹnṣẹn, E nasọ wọhẹ omẹsusu, yè nasọ yí ohí yetọn do tùn agbogọdọẹ: akọta ma to na zé ohí do akọta ji ba, mọ yè ma to na plọ́n awhàn funfun ba”. Mí sọgan mọ ohógbè mọtọn hunkọ tọn dopolọ to MIKA 4:1-5 mẹ.

Kẹdẹdi lé yé to ohódọ do omẹ Islaẹli tọn lẹ go do, yè wlán dọ, “To enẹ godo ewọ he yé podai to Ziọni, podọ ewọ he po to Jelusalẹm mẹ lẹpo wẹ yè na ylọ dọ wiwé, yè dọ oyin mẹdepope he yè wlán do gọ yé he to ogbẹ̀ to Jelusalẹm mẹ tọn” (ISAIA 4:3). To ojlẹ nẹ mẹ, whenẹnu yé mẹhe họngan sọn yàsáhẹmẹ po nukunbibia daho po mẹ, na sọawuhia to whẹdida nukọn, to ojlẹ nẹ dopo lọ mẹ alè de na tin na yé mẹhe jo ogbẹ̀ yetọn na awufiẹsa po okunnuhó Jesu Klisti tọn po wutu, “… yẹn sọ mọ alindọn yé he yè gbotana na okunnuhó Jesu tọn, po Ohó Jiwheyẹwhe tọn po wutu, podọ yé he ma ko litai na okanlin lọ, podọ na boṣiọ etọn, kavi yé he ma ko yí ohia etọn do nukọn yetọn, kavi to alọ yetọn mẹ; yé tin to ogbẹ̀, bo sọ to ahọludu hẹ Klisti họ owhè fọtọ́n” (OSỌHIA 20:4). Yé mẹhe yè hù to nukunbibia mẹ bọ yé ma do mimá do Alọwle Hunwhẹ Lẹngbọvu lọ tọn kọ̀n lẹ na wá tin to Owhè fọtọ́n ahọludu tọn mẹ ga. Yé na gọ wá nọ ogbẹ̀ jẹnukọnna ahọludu Klisti tọn to aigba he ji, enẹwutu yé tindo tẹnmẹ to fọnsọnkú tintan mẹ. To kọ̀ndopọ mẹ, mí na hia Owéfọ awe he Paul dọ ohó etọn to 2TIMỌTI 4:1 mẹ dọ, “Enẹwutu yẹn degbena we to Jiwheyẹwhe nukọn, podọ to Jesu Klisti Oklunọ nukọn, mẹhe na dawhẹ na omẹhe to ogbẹ̀ po oṣiọ lẹpo to awusọhia etọn po ahọludu etọn po whenu. “ Niṣẹ!

“Ṣigba oṣiọ he po lẹ matin to ogbẹ̀ ba kaka owhè fọtọ́n lọ nado pé. Ehe wẹ fọnsọnkú tintan. Donanọ, mẹwiwé wẹ ewọ he tindo tẹnmẹ to fọnsọnkú tintan lọ mẹ: mẹ mọtọn hunkọ ji wẹ okú awetọ ma tindo huhlọn de te, ṣigba yé na yín yẹwhenọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ po Klisti tọn po bo nasọ duahọlu hẹ ẹ họ̀ Owhè fọtọ́n” (OSỌHIA 20:5-6).

To whenẹnu, enẹ he Oklunọ lọsu whlé gbọn Ewlọsu tọn dali na yín hinhẹn ṣẹ: “Yẹn ko yí dé do whlé, ohó lọ ko tọn sọn onù ṣie dódó tọn mẹ; é ma na lẹ, dọ kligonu lẹpo na dẹ hlan mi, odẹ́ lẹpo na whlé. Nugbo, yé na dọmọ, to OKLUNỌ mẹ wẹ yẹn do dódó po huhlọn po te: é de wẹ gbẹtọ lẹpo na wá; winyan nasọ hù mẹhe to homẹgble do é go lẹ” (ISAIA 45:23-24).

“Gbọ angẹli Jiwheyẹwhe tọn lẹpo ni litai na ẹn” (HEBLU 1:6).

“Dọ to oyin Jesu tọn mẹ kligonu lẹpo nido nọ jẹklo, yé he tin to olọn mẹ lẹ tọn, yé he tin to aigba lẹ tọn, po yé he tin to aigba sabọ lẹ tọn po. Podọ na odẹ lẹpo ni nọ yigbe dọ Jesu Klisti wẹ Oklunọ, hlan gigo Jiwheyẹwhe Otọ tọn” (FILIPINU 2:10-11).

To whenẹnu yé mẹhe yise to Klisti mẹ lẹpo na to ayajẹ, “whenuena ewọ na wá nado yín omẹ he yè na pa gigona to omẹwiwé etọn lẹ mẹ, bo nasọ yín omẹ he jawu to pipa mẹ to oyisenọ lẹpo ṣẹnṣẹn” (2TẸSALONIKA 1:10).

Po ayiha pẹdido tọn po, mẹfligọ̀ he na tin to finẹ whenẹnu lẹ na yín mahẹtọ to pipa mẹ hẹ mẹho kònukun-ẹnẹ lẹ, nudida gbẹte ẹnẹ lẹ po angẹli lẹ po, po yé he tin to ofin lọ nukọn lẹ po. To pọmẹ, yé na dawhá ogbè lélé bo to ohàn whanpẹnọ de ji dọ, “Hiẹ wẹ jẹ! hiẹ Lẹngbọvu lọ he yè ko hù, nado yí huhlọn, adọkùn, nuyọnẹn, hlọnhlọn, yẹyi, gigo po dona po. Nudida dopodopo he tin to olọn mẹ, to aigbaji, podọ to aigba glọ, podọ ehe hunkọ he tin to ohù mẹ, po onù he tin to yè mẹ lẹpo po wẹ yẹn sé to didọmọ, dona po yẹyi po, gigo po huhlọn po, ni tin hlan ewọ he ṣianai to ofin ji, podọ hlan Lẹngbọvu lọ kakadoi” (OSỌHIA 5:12-13).

“Wiwé, Wiwé, Wiwé, Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo; he ko tin, bo sọ tin, bo sọ ja.“ (OSỌHIA 4:8)

Omẹ depope he hia hézéhézé na mọ dọ to Owéfọ he mẹ, yè ma dọhó Oklunọ tọn taidi Ovi Gbẹtọ tọn gba, ṣigba di Jiwheyẹwhe Gánhúnupo. Yẹwhegán Isaia sọ do ohó helẹ hia dọmọ, “Yé nasọ dọ ẹ to azán lọ gbè, dọmọ, pọn Ẹn, ehe wẹ Jiwheyẹwhe mítọn; míwlẹ ko nọte pọn ẹn, é nasọ whlẹn mí: OKLUNỌ wẹ ehe: míwlẹ ko nọtepọ́n ẹn, mí ńa to ayajẹ, homẹ mítọn nasọ to humhun to whlẹngan etọn mẹ” (ISAIA 25:9).

AHỌLUDU OWHÈ FỌTỌ́N LỌ TỌN

To ahọludu Owhè fọtọ́n tọn whenu, Oklunọ na yín Ahọlu to akọta lẹpo ji, podọ yé mẹhe tin po É po to Alọwle Hunwhẹ kọ̀n lẹ wẹ na duahọlu po É po to aigba ji: yé omẹ fọtọ́n kantọn-konukun-ẹnẹ (144,000) he yín mahẹtọ to fọnsọnkú tintan mẹ lẹ ga na tin po yé po (OSỌHIA 20:4-6). To whenẹnu gigọflá Ju lẹ tọn na yín hihia do gọ gigọflá Kosi lẹ tọn. Yè na opagbe dopo lọ Awhàngbatọ daho lọ mẹhe hẹn awhàngba wá na mí gbọn okú Etọn po fọnsọnkú Etọn po dali, dilé mí mọ hia do to PSALM 2:9 mẹ, opagba dopo lọ sọ yín nina hlan yé omẹ he gbawhàn lẹ ga, “Ewọ he gbawhàn bo sọ yí azọ́n ṣie whlá jẹ podó wẹ Yẹn na na huhlọn to akọta lẹ ji: Ewọ na sọ yí opò ogàn tọn do hẹn yé sẹ̀n…“ (OSỌHIA 2:26-27).

Asivun lọ na tin to Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ mẹ he yín nọtẹn etọn kakadoi. E sọ yín hihia jẹ to owéfọ he mẹ dọ, “Yẹn Johanu sọ mọ otò wiwé lọ, Jelusalẹm yọ́yọ́, to tejẹ sọn olọn mẹ ja sọn Jiwheyẹwhe de, he yè wleawuna di asi yọ́yọ́ de he yè doaṣọna na asú etọn” (OSỌHIA 21:2). To alọwle godo, yè ma to na ylọ ẹ dọ “Asivun lọ” ba, “ṣigba asi Lẹngbọvu lọ tọn”. Podọ to finẹ, omẹ de sọgan mọ lé Ohó Jiwheyẹwhe tọn te bo sọ sọgbe do, “wá fi, Yẹn nado asiyọ́yọ́ lọ, asi Lẹngbọvu lọ tọn hia we. É sọ hẹn mi to gbigbọ mẹ yí osó dahó he yìaga deji, bo dó otò daho lọ hia mi, Jelusalẹm wiwé, to tejẹ sọn olọn mẹ já sọn Jiwheyẹwhe de, he tindo gigo Jiwheyẹwhe tọn” (OSỌHIA 21:9-11).

Jelusalẹm to aigbaji to whenẹnu na gọna gigo Jiwheyẹwhe tọn, na Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ na jẹte do Hóhó lọ ji, “OKLUNỌ na kọ̀n aslọ do aisintẹn Osó Ziọni tọn lẹpo ji podọ do agùn etọn ji, azọflizọ to oklé, po hinhọn ozòdẹ́ tọn po to ozán mẹ: na alọṣiọnmẹji na tin to gigo lẹpo ji” (ISAIA 4:5).

Kẹdẹdi lé yè dọ do, Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ na jẹte wá odò, ṣigba ma na gando aigba go gba. É na tin to aga to hóhó lọ ji, bọ gigọ́ etọn na gọ aigba lẹpo ji. Jijlẹ Jelusalẹm Yọyọ lọ tọn yín didohia to OSỌHIA 21:16 mẹ podọ é nasọ tin to ninọmẹ Pilamidi tọn mẹ, bo ṣite tlélé pọ́n olọn lẹ mẹ.

Yisenọ he nọte to nugbo mẹ hlan Oklunọ bo sọ jo ogbẹ̀ yetọn to nukunbibia dahó whenu na gọwá ogbẹ po Ju he yè hù jẹnukọnna bibẹnu Owhe fọtọ́n ahọludu lọ tọn lẹ tọn po. “Yẹn sọ mọ … podọ yé he gọ̀ to awhàngba mẹ sọn kanlin lọ de, sọn boṣiọ etọn de, podọ sọn sọha oyín etọn tọn de, ṣite to ohù mẹponnu lọ tọn ji, yé tindo ajalẹn Jiwheyẹwhe tọn lẹ. yé sọ to ohan Mọse devi Jiwheyẹwhe tọn tọn ji po ohan Lẹngbọvu lọ tọn po” (OSỌHIA 15:2 – 3). To ohó he mẹ awhànpa awe wẹ yè dohia: yé mẹhe ji ohan Mọse tọn lẹ (Ju lẹ) po yé mẹhe ji ohan Lẹngbọvu lọ tọn lẹ po (yisenọ sọn akọta lẹ mẹ). Nugbonọ lẹ ma na kẹalọyí ohia kanlin lọ tọn, kavi oboṣiọ etọn, kavi osọha oyín etọn tọn gba.

Awhàngbatọ lẹ kẹdẹ wẹ na yín mahẹtọ to Núdúdú Alọwle Hunwhẹ tọn lọ kọ̀n, ṣigba to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn whenu mẹfligọ̀ devo he po lẹ nasọ sọawuhia ga: “ehe lẹ wẹ yé he tọn sọn nukunbibia daho mẹ, bo yàn aṣọvọ̀ yetọn bo sọ hẹn yé zùn wéwé to Ohun Lẹngbọvu lọ tọn mẹ. Enẹwutu wẹ yé do tin to ofin Jiwheyẹwhe tọn lọ nukọn, bo sọ to sinsẹn to oklé po ozán po to tẹmpli etọn mẹ: podọ ewọ he sinai to ofin ji nasọ dlẹn ogohọ etọn do yé ji … Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasin lẹpo sẹ̀ sọn nukun yetọn lẹ mẹ” (OSỌHIA 7:14-15 po 17 po). Ohógbè he yè zán to ofi-dọ yé na to sinsẹ̀n Ẹn to oklé po ozán po to tẹmpli Etọn mẹ-mayín na ogbẹ̀ madopodo gba, ṣigba whenu ahọludu Owhè fọtọ́n tọn. Ogbẹ̀ madopodo matindo oklé kavi ozán gba.

Whẹdida he na lẹ̀ onú lẹpo wé na vá goyitọ, po mawádódónọ lẹ po, po yé he yín kẹ́ntọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ po, po Islaẹli tọn lẹpo po sùdo. Yé na taidi nuhe sinyẹn ṣigba yè na họ yé liai, podọ na azán he wá nẹ na fiọ yé. Afin kẹdẹ wẹ na po (MALAKI 4:1 po 3 po). Mẹsusu ma hia hézéhézé Owé Wiwé he dọhó dogbọn ehe lọ tọn dali ṣigba doavọna bo to didọ dọmọ Asivun lọ po gbẹtọ fọtọ́n kantọ-konukun-ẹnẹ lẹpo (144,000) kẹdẹ wẹ yé na whlẹn bo và omẹ he po lẹ sudo. Ṣigba ohógbè nẹ jẹagọ do Owé Wiwé susu go. Yé gbẹtọ sọn akọta lẹpo mẹ he yè po dai to whẹdida po avun godo tọn lọ po godo lẹ na nọgbẹ̀ to aigba ji. Míwlẹ nasọ dugan do yé ji. “E nasọ wá jọ, dọ omẹ dopodopo he yè na jo dai sọn akọta he wá Jelusalẹm ji lẹpo mẹ, na nọ hẹ ji yì sọn owhè mẹ jẹ owhè mẹ nado litai na Ahọlu lọ, OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn podọ nado nọ payi ohunwhẹ gohọ túntún lẹ tọn go” (ZEKALIA 14:16). Nawẹ yé sọgan wá to owhè mẹ owhè mẹ do eyín yé ma tin to ogbẹ̀ to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn whenu?

“Lé wẹ OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn dọ: é na gbẹ sọ wá jọ dọ gbẹtọ lẹ na wá finẹ, po tòmẹnu tòdaho gbó lẹ tọn lẹ po: podọ tòmẹnu tòdaho de tọn lẹ na nọ yì jẹ awetọ de, dọmọ, Mì gbọ mí ni yì doteji nado vẹvẹna nukundagbe OKLUNỌ tọn podọ nado din OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn yì: yẹn na yì ga. Mọwẹ gbẹtọ susu po akọta huhlọnnọ lẹ po na wá nado din OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn yì Jelusalẹm mẹ, podọ nado vẹvẹna nukundagbe OKLUNỌ tọn. Lé wẹ OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn dọ: to azán nẹlẹ mẹ e na wá jọ, dọ omẹ ao na tẹdo e go, sọn akọgbè akọta lẹ tọn lẹpo mẹ, yèdọ na tẹdo avọ̀tonu ewọ he yín Ju de tọn go, dọmọ, míwlẹ na yì, hẹ mì na mí ko sè dọ Jiwheyẹwhe tin to mì de” (ZEKALIA 8:20-23).

“…akọta lẹ nasọ lìn biọ e mẹ. Gbẹtọ susu wẹ na yì bo na dọmọ, mì wá na mí ni yì osó OKLUNỌ tọn ji, yì owhé Jiwheyẹwhe Jakọbu tọn tọn gbe;ewọ nasọ plọ́n ali etọn mí, mí nasọ zinzọnlin to omọ́ etọn mẹ, na Ziọni wẹ osẹn na tọn sọn yì, ohó OKLUNỌ tọn sọn Jelusalẹm” (ISAIA 2:2-3).

“To azán nẹ gbe, adọ Jẹse tọn de na tin ehe na nọte na asiá gbẹtọ lẹ tọn; Ede wẹ kosi lẹ na din hlan: gbọjẹ etọn nasọ yín gigonọ” (ISAIA 11:10).

“E nasọ wá jọ, agbasalan lẹpo wẹ na wá litai to nukọn ṣie, sọn osùn yọ́yọ́ de mẹ kaka jẹ devo mẹ, podọ sọn azán gbọjẹ tọn de mẹ kaka jẹ devo mẹ, wẹ OKLUNỌ dọ. Yé na tọ́n jẹgbonu bo pọ́n oṣiọ gbẹtọ he ko ṣiatẹ do ogo é lẹ tọn na owé yetọn ma na kù, mọ miyọn yetọn ma na ṣi; yé nasọ yín nugbẹwanna de hlan agbasalan lẹpo” (ISAIA 66:23-24). “E bọ awu nawe na yín nukun dopo nọ biọ ahọludu Jiwheyẹwhe tọn mẹ, hú a ni tindo nukun awe na yè ni zé we dlán miyọn olọnzó tọn mẹ; fie owán yetọn ma nọ kú te, miyọn lọ ma sọ to na ṣi” (MALKU 9:47-48). Ohógbè Oklunọ mítọn tọn he ma sọgan yín zinzan jẹagọ ṣigba do na yín zizé do otẹn etọn mẹ po dọdaihó Etọn he pò lẹ po.

To ISAIA 65:20-25 mẹ, yè dọhó do ninọmẹ yé akọta nẹlẹ he na pò to ogbẹ̀ to azán nẹ lọ tọn mẹ lẹ go. Yè na ji ovi lẹ hlan yé, po onú he pò lẹ po. Gbẹtọ helẹ na gbá ohọ lẹ bo sọ nọnọ̀ yé mẹ; yé na do ovẹngle lẹ bo sọ nọ dù sìnsẹ́n yetọn lẹ; yé na do bo sọ gbẹ̀n. To ojlẹ nẹlẹ mẹ, yè na blá Satani, whenẹnu onú ylankan de ma na tin ba. “Ohla po lẹngbọvu po na dùnú dopọ, kinnikinni na dù amà di oyìn asú, kọgudu na yín núdùdú odan tọn” (ISAIA 65:25). Apajlẹ dopolọ yín didohia to ISAIA 11:6-9 mẹ.

Na gbẹtọ nẹlẹ he pò to aigbaji ma lẹnvọjọ wutu – enẹ wẹ yé ma vọ yé ji – yé sọgan vẹtoli, bo jẹazọ̀n kavi bo kú, dilé yè wlán ẹn do dọ, “E nasọ yín, dọ mẹdepope sọn whédo aigba tọn lẹpo mẹ he ma hẹ ji yì jẹ Jelusalẹm nado litaina Ahọlu lọ, OKLUNỌ awhànpa lẹ tọn, jikun ma na tin yé ji to finẹ gba” (ZEKALIA 14:17). “…na yọpọ na kú to whenuena é sọ owhè kanwéko mẹho; ṣigba ylandonọ owhè kanwékonọ na zùn dẹhodonọ” (ISAIA 65:20).

To ahọludu owhè fọtọ́n tọn whenu, nuyiwá ayajijẹ tọn dahó he yè wà to ojlẹ nẹ mẹ ma na yín mimọ to ogbẹ̀ madopodo mẹ gba. To EZEKIẸLI 47:12 mẹ, mí hia do lé dọ, “podọ to otọ̀ lọ go to otónu etọn ji, to ada he ji podọ to ada nẹ ji, wẹ atin lẹpo na wú te na núdùdú, amà ehe tọn ma to na yọ, mọ sinsẹ́n etọn ma to na pòali: é na nọ hẹn sinsẹn tintan lẹ jẹgbonu wá, na osìn etọn na to sisa sọn fiwiwe mẹ wutu: sinsẹ́n etọn bo nasọ tin na núdùdú, podọ amà etọn na azọnhẹngbọ”.

“É sọ do otọ̀ osin ogbẹ̀ tọn de hia mi, ehe wé ṣéṣé di klistali, he to tintọn sọn fie ofin Jiwheyẹwhe tọn po Lẹngbọvu lọ tọn po te. To ṣẹnṣẹn homẹliho etọn tọn podọ to ada awe otọ̀ lọ tọn mẹ wẹ atin ogbẹ̀ tọn lọ te, he nọ sẹn sinsẹ́n hunkọhunkọ wiawe, bo sọ nọ to sinsẹ́n etọn sẹn to sùnmẹ sùnmẹ: amà atin lọ tọn tin na azọnhẹngbọ akọta lẹ tọn” (OSỌHIA 22:1-2).

To ahọludu owhè fọtọ́n tọn whenu, mí mọ ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn to aigba ji bọ núdida lẹpo nasọ do mima to e mẹ (LOMUNU 8:18-20). Whenẹnu wẹ enẹ he yẹwhegán lẹ dọ dọdai etọn na yin ṣiṣẹ dọmọ: “OKLUNỌ bo nasọ yín ahọlu to aigba lẹpo ta: to azán nẹ mẹ OKLUNỌ na yín dopo, podọ Oyin dopo” (ZEKALIA 14:9).

“Ogohọ túntún ṣie ga na tin to yé ta; yẹn bo nasọ yín Jiwheyẹwhe yetọn, yewlẹ bo nasọ yín omẹ ṣie lẹ. akọta lẹ lọ bo nasọ yọnẹn dọ yẹn OKLUNỌ wẹ klan islaẹli do wiwé, whenuena fiwiwe ṣie na tin to gblagbla yetọn mẹ kakadoi” (EZEKIẸLI 37:27-28).

“Do ayi e go, gohọ Jiwheyẹwhe tọn tin to gbẹtọ lẹ de, ewọ nasọ nọhẹ yé, yé na yín omẹ etọn, Jiwheyẹwhe lọsu nasọ nọ hẹ yé, bo nasọ yín Jiwheyẹwhe yetọn. Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasin lẹpo sẹ sọn nukun yetọn mẹ;okú ma nasọ tin bà, kavi awubla, kavi avi, mọ awufiẹsa ma na tin bà: na onú tintan lẹ ko juwayi” (OSỌHIA 21:3-4).

“Ewọ na zé okú mi to awhàngbigba mẹ; Oklunọ Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasin sọn nukun lẹpo mẹ; é nasọ de vlẹko omẹ etọn lẹ tọn sọn aihọn lẹpo mẹ: na Oklunọ ko dọ ẹ” (ISAIA 25:8).

VIVỌNU OJLẸ LỌ TỌN

“Whenuena Owhè fọtọ́n na pé vọ̀, yè na tún Satani dote sọn ganhọ etọn mẹ jẹgbonu, é nasọ tọn yi nado klọ akọta he tin to ada ẹnẹ aigba tọn lẹ mẹ, Gọgi po Magọgi po nado bẹ́ yé pli dopọ hlan awhàn: sọha ye mẹhe tọn taidi tọkẹn ohù tọn” (OSỌHIA 20:7-8). Nújijọ he na jọ to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn godo, ṣigba jẹnukọnna fọnsọnkú awetọ po whẹdajan Wiwe lọ po. Ehe to alọ dlẹn do akọta nẹlẹ he nọgbẹ̀ to aigba ji to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn whenu ṣigba bo ma do mima to tito daho Jiwheyẹwhe tọn mẹ hlan aihọn lẹpo. Eyin mẹde hia ohó yẹwhegan Ezekiẹli tọn hinhẹn sọn ota etọn 38 po 39 po dagbe dagbe, ebọawu nado mọ kọ̀ndopọ he tin to avun daho huhlọnnọ awe lẹ ṣẹnṣẹn: tintan, avun Amagẹdọni tọn na jọ jẹnukọnna bibẹnu owhè fọtọ́n gé. Awetọ Gọgi po Magọgi po tọn na jọ to vivọnu owhè fọtọ́n tọn. Kọ̀ndopọ daho de tin to Ezekiẹli 39:17-20 po Osọhia 19:17-21 po ṣẹnṣẹn. Nugbo nugbo, yè dọho mẹhe na hoavun hẹ Jelusalẹm lẹ tọn to asiko awe lẹ mẹ. Na Satani na yín bibla to ahọludu Owhè fọtọ́n tọn whenu, onù lẹpo na dóda. Azán he gbe yè tlu i te, tukla daho na sọ bẹ́ po nukun vandomẹ etọn po do mayisenọ lẹ ji.

“Yè sọ hẹji gbọn gbigblo aigba tọn mẹ yì, bo sọ lẹdo osla mẹwiwe lẹ tọn pé, po otò daho yiwanna lọ po: miyọn sọ flẹ sọn Jiwheyẹwhe de sọn olọn mẹ bo hù yè súdo. Yè sọ dọn lẹgba he klọ yé dlan do miyọn hihla po whemi tọn po mẹ, fie kanlinlọ po yẹwhegan lalonọ lọ po te, yè nasọ to nukunbia mẹ to okle po ozán po kakadoi” (OSỌHIA 20:9-10).

Whẹpo ogbẹ̀ madopodo nado bẹ́, whẹdida godo tọn lọ (kẹdẹdi lé Osọhia 20 sọn afọ 11 dọ do) na yí tẹnmẹ. Gbẹtọ he yè ji lẹpo to aihọn he mẹ bọ yé nọ gbẹ̀ to aigba ji na fọ́n bo nasọ sọawuhia to Owhẹdatọ madopodo nukọn. to azán nẹ lọ gbe, owé lẹ na yín hunhun,yè nasọ dawhẹna ome dopodopo kẹdẹdi lé azọn etọn te. po adọgbo po, yè na hun owe ogbẹ̀ tọn to fọnsọnkú awetọ nẹ mẹ. Mẹdelẹ tin he yé wlàn oyin yetọn do owe ogbẹ̀ tọn mẹ, sọlé yè ma tlẹ mọ oyin yetọn to owe ogbẹ̀ tọn Lẹngbọvu lọ tọn mẹ. Owé dopo lọ wẹ ṣigba e hẹn awhànpa vóvó awe. Awhànpa tintan hlan fọnsọnkú tintan podọ awhànpa awetọ hlan fọnsọnkú awetọ. Yè omẹ he yé mọ to owé ogbẹ̀ tọn Lẹngbọvu lọ tọn mẹ lẹ yise nugbo nugbo, whenuena yé tin to ogbẹ̀ to aigba ji, to Jesu Klisti mẹ, mẹhe yé yí kẹdẹdi Whlẹgantọ, enẹwutu wẹ yé mọ ogbẹ̀ madopodo yí. Yé ma yí opagbe azán yetọn lẹ mẹ tọn sè, e sọgan yín dọ yé yín whiwhlá do agùn plipli alọpa-alọpa lẹ mẹ, podọ enẹwutu wẹ yé ma yì alọwle hunwhẹ kọ̀n bo sọ bà owhè fọtọ́n ahọludu Klisti tọn tọn pò. ṣigba omẹ he yise nugbo nugbo to Jesu-Klisti mẹ lẹ bo sọ yí i do basi Whlẹngantọ yetọn titi lẹ wẹ na biọ ogbẹ madopodo mẹ.

Ohó Oklunọ tọn sọ dọho hézéhézé do tukla godo tọn go na mẹhe pò bo na sọawuhia to whẹdida godo mẹ tọn kọ̀n: “Mẹdepope he yè ma mọ yín winwlàn do owe ogbẹ̀ tọn lọ mẹ, yè dọn ẹn yì dlan miyọn hihla mẹ” (OSỌHIA 20:15). Miyọn hihla nọte na “okú awetọ”. Owé Wiwé họnhun talala do ohó he ji, dọmọ “okú po kutomẹ po wẹ yè sọ dọn yì dlan miyọn hihla mẹ. Ehe wẹ okú awetọ” (OSỌHIA 20:14). Whenẹnu Satani po yẹwhegán lalonọ lọ po, po kanlin lọ po ko tin to miyọn hihla whemi tọn mẹ. Dogbọn azán yajiji yetọn tọn dali Owé Wiwe dọ, dọmọ, “Yè na to awufiẹsa mẹ to okle po ozán po kakadoidoi”. E sọgan yín owhè susu. Po avosisa po, Biblu túnmẹtọ lẹ natúnmẹ ohógbè Glẹki tọn “aeoni” whla susu taidi madopodo kavi madopodo mẹ kavi kakadoi. Ṣigba, to nugbo de mẹ ohógbè “aeoni tọn” to didohia whenu ojlẹ de tọn e ma yín madopodo gba.

Sọlé mẹde ma tlẹ sọgan dọ ojlẹ he e na yín, to nukọn yìyì mẹ e na wá jọ bọ ojle lọ na wá doalọte. Ojlẹ ma na tin bà, podọ enẹ lẹ he tin – to “ojlẹ” whenu – ma na tin to ogbẹ̀ madopodo mẹ. Onú nẹlẹ he dó bibẹnu, do na dó vivọ̀nu dandan. E bọawu nado mọdona ohógbè vivẹ he, e yín Biblu tunmẹtọ lẹ gbọn Jiwheyẹwhe dali tá hinhọn do e ji. Núhe tọ́n sọn Jiwheyẹwhe mẹ ma tindo bibẹnu gbede – yé yín madopodo bo nasọ tin to madopodo mẹ tẹgbẹ. Onú nẹlẹ he ko do bibẹnu kavi he yè dá, na tindo opodo to ofi de.

Do ayi e go, yè dọho dó miyọn whemi tọn ji taidi “okú awetọ” lọ. Okú tintan sọawuhia whenuena alindọn mẹde tọn jo agbasa etọn do. Whenuena gbigbọ ogbẹ̀ tọn jó alindọn do wẹ okú awetọ lọ. whenẹnu enẹ he Jiwheyẹwhe dọ to ohó etọn mẹ na yín hinhẹn ṣẹ dọ, “Alidọn he wà ylando, é na kú” (EZEKIẸLI 18:4 po 20 po). E dabla ṣigba nugbo wẹ, ofidepope ma tin to Owé Wiwe lẹ mẹ dọ alindọn gbẹtọ tọn yín maku. Jiwheyẹwhe tọn kẹdẹ, mẹhe yín madopodo,mí hia dọ “…mẹhe yín Huhlọnnọ Donanọ dopo lọ, Ahọlu yé he dugan di ahọlu lẹ tọn, podọ Oklunọ yé he dugan di oklunọ lẹ tọn; mẹhe ewọ dopo kẹdẹ wẹ tindo makú, bo nọnọ hinhọn mẹ, he mẹde ma sọgan sẹpọ” (1TIMỌTI 6:15 po 16 po). Dogbọn nugbo ehe lọ tọn dali, mẹhe to dindin in lẹ bo sọ yín nugbonọ to ayiha yetọn lẹ mẹ do na yígbena ohó Jiwheyẹwhe tọn. Oklunọ podọ Whlẹngatọ míton dọ, dọmọ, “enewutu wẹ Yẹn dọ hlan mì, dọ, mì na kú to ylando mìtọn mẹ: na eyín mì ma yise dọ Yẹn lọ wẹ, mì na kú to ylando mìtọn mẹ” (JOHANU 8:24). Mọse dọhó dogbọn devizọn he Klisti na wà taidi Ovi Gbẹtọ tọn tọn dali, podọ “Yẹwhegan lọ,” dọmọ, “E nasọ wá jọ, alindọn depope he ma yí yẹwhegan lọ sé, wẹ yè na súdo sọn gbẹtọ lẹ mẹ” (DEUTELONOMI 18:15-19; OWALỌ 3:21-23).

Ewọ kẹdẹ mẹ wẹ mí tindo ogbẹ̀ madopodo te. Yé mẹhe mọ ogbẹ̀ madopodo Etọn yí gbọn dọpọ́n nugbo vọji tọn dali lẹ kẹdẹ wẹ sọgan nọgbẹ̀ kakadoi. Ogbẹ̀ Jiwheyẹwhe lọsu tọn wẹ ogbẹ̀ madopodo he sọawúhia to Klisti mẹ to aigbaji fi. Kẹdẹdi lé yè ko dọ do, ogbẹ̀ Jiwheyẹwhe tọn ma do bibẹnu gbede, enẹwutu e ma sọ sọgan do vivọnu gbede adavo madopodo. Mì hia ohó he hézéhézé, “Jiwheyẹwhe na ogbẹ̀ madopodo hlan mí, ogbẹ̀ he tin to Ovi etọn mẹ. Ewọ he tindo Ovi tindo ogbẹ̀; ewọ he ma sọ tindo Ovi Jiwheyẹwhe tọn ma tindo ogbẹ̀ gba” (1JOHANU 5:11-12).

Mí do na mọdona hézéhézé dọ mẹde ma sọgan dọn na yè ji to ylando mẹ bọ é sọ nọgbẹ̀ to ylando mẹ wutu gba. Yè ko dọ owhẹhó ylando tọn whladopo vọ whenuena Klisti ko yí ede do basi ylando na mí, dọ gbọn Ewọ mẹ mí ni do lẹzùn dódó Jiwheyẹwhe tọn (LOMUNU 3:21-26). Yé mẹhe ma yise dọ Jiwheyẹwhe tin to Klisti mẹ bo to whẹgbọ hẹ aihọn hlan Ede, bo to jijona ylando po tasinsiẹn mítọn lẹpo po, bo sọ to mí yí di ovisunnu po oviyọnnu Etọn lẹpo, kẹdẹ wẹ na kú to ylando yetọn lẹ mẹ (JOHANU 8:24).

Yise nugbo to Jesu Klisti, Oklunọ podọ Whlẹngantọ mẹ, ma yín núwiwà agùn tọn de gba, ṣigba apade tito madopodo Jiwheyẹwhe tọn hlan gbẹtọ lẹpo wẹ. Ewọ ṣokẹdẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe lọsu sọawuhia te, podọ gbọn enẹ mẹ ogbẹ̀ madopodo wá mí de. Enẹwutu, e to dandan nado yise to Klisti mẹ, eyín mẹde jlo na mọ ogbẹ̀ madopodo yí, “…na mẹdepope he yí i sé ma na do dọn, ṣigba é nido tindo ogbẹ̀ madopodo” (JOHANU 3:16). Yè ko gblewhẹdo ewọ he mayise dote to ogbẹ̀ whenu etọn (MALKU 16:16). Mẹhe to ogbẹ̀ to ylando mayise tọn mẹ lẹ klan yede sọn Jiwheyẹwhe go. Eyín hiẹ owéhiatọ lọ jlo na tin po Oklunọ po kakadoi, ma basi i taidi ojlo towe blo podọ gbọn azọn towe lẹ mẹ blo, ṣigba yọn ofligọzọn huhlọnnọ he yè wà to Klisti mẹ, bo din whlẹngan madopodo po gbọjẹ towe po to Jiwheyẹwhe mẹ.

To owhẹdida Ofin Wiwé lọ tọn godo, Jiwheyẹwhe na dá olọn yọ́yọ́ lẹ po aigba yọ́yọ́ lọ po. Yé mẹhe na nọ e mẹ lẹ ma na flín onú hóhó he jọ to ogbẹ̀ whenu yetọn lẹ gbede bà. E nẹ na yín madopodo gigonọ, azọ̀n ma na tin bà, awubla ma na tin bà, awufiẹsa ma na tin bà, okú ma na tin bà, aví ma na tin bà. Donanọ wẹ yé he na nọgbẹ̀ to ayajijẹ daho gigonọ nẹ mẹ kakadoi. To opòdo, nado sẹ̀n Oklunọ to aigba ogbẹ̀nọ tọn ji na yín núhọakuẹ. Hlan yé mẹhe tindo todidó gigonọ he lọ, wẹ opli de na tin na po mẹyinwanna he ko jẹnukọnna mí yì lẹ po. Yé na pé mẹhe yinwanna Oklunọ bo sọ sétonú nẹ lẹ, bo sọ yinwanna yenọzo lẹ. Do ayi e go, wanyin he pégan kẹdẹ – Wanyin Jiwheyẹwhe tọn lọ – wẹ na biọ finẹ.

Yè ko dopa olọn yọ́yọ́ lẹ po aigba yọ́yọ́ lọ po tọn to Alẹnù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ podọ yé na sọawuhia whenuena ojlẹ na vọ, godo he ahọludu Owhè fọtọ́n tọn ko wá yì bọ whẹdida vivọnu Ofin Wiwé tọn ko ṣẹ. “Nukun ma ko mọ, mọ otó ma ko sè, mọ e ma ko sọ biọ ayiha gbẹtọ tọn mẹ, onú he Jiwheyẹwhe wleawu etọn lẹ na yé he yinwanna ẹn lẹ.“

*********

******

***

*

Vọnu wẹ yè ná owé-pẹvi he. Owé-pẹvi devo he gọna ẹn lẹ sọgan yín sisẹdó hlan mì gbọn kanbiọ dali.

Eyín mẹde jlo na mọdona húmọ dogbọn anádemẹ ohóta devo lẹ tọn dali, aglọn ali na dewe nado wlánwé sẹdo mí blo. Ohóta vivẹ lẹ taidi “Agọjẹdo-Klisti-gotọ lọ” , “Gbẹzán yisenọ tọn to Osọ podọ to Egbe”, “Jiwheyẹwhe po Tito Etọn po hlan Gbẹtọ lẹpo”, “Oplọn Baptẹm tọn po Tenu Núdùdú Oklunọ tọn po…” , “Yè wlán ẹn dọ” po devo devo he sọ tin lẹ po.

To Devizọnwhé ogbẹ lọ blébu tọn to Krefeld, West Germany, mí nọ detọn to German gbè mẹ, podọ to English gbè mẹ podọ to Gungbè mẹ ga. Azọn yise tọn he tin hlan agun lẹpo, podọ hlan mẹdekannujijẹ lẹpo na agbasa Klisti tọn lọ blébu. Núdonukun mítọn wẹ: nado hẹn ohónamẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹpo zùn yínyọnẹn podọ nado hẹn nukọn yìyì asiko mítọn tọn wá hinhọn ṣiṣẹ dọdai Biblu tọn tọn mẹ.

Mí na yín homẹhunnọ, eyín mí sọgan yí linzọn na mì.

Finọtẹn mítọn wẹ:

Mission Center

P.O. Box 100707

47707 Krefeld

Germany

Phone: +49-2151-545151

Fax: +49-2151-951293

Email: volksmission@gmx.de or

E.Frank@freie-volksmission.de

Homepage:http://www.freie-volksmission.de

by the author and publisher E. Frank

GB

GÙNGBÈ