Bibẹ́nu ohó lọ tọn

Baptẹm osìnmẹ tọn po Tenu núdùdù Oklunọ tọn po yín gbèdide Biblu mẹ tọn he agùn Yisenọ susu lẹ tọn to bibasi, sọlé omẹ dopodopo to bibasi dó to aliho vòvò ji. Ṣigba yè ko hẹn aliho nugbo agùn tintan tọn tọn bú na otànhóhó agùn lẹ tọn wutu. Na owhè susu agùntànhódọtọ lẹ po nújladotọ lẹ po tọn dọ̀n onú susu bo sọ hoavun dogbọn baptẹm tọn dali, bo to Ohó dopolọ zán. Ṣigba yé ma pégo nado wá gbèsisọ mẹ, podọ mọwẹ vogbingbọn lẹ gbẹ́sọ tin kaka jẹ egbè. Yè ma tin to gbèsisọ mẹ po núyiwà agùn he ko jẹnukọnna mí lẹ tọn po fie mí dóna gọ̀yi.

Dogbọn Yisenọ tintan lẹ tọn dali mí hia dọ, “Yé sọ nọte gligli to oplọ́n po kọndopọ apọsteli lẹ tọn po mẹ…” Yé mọdona dọ apọsteli lẹ yín yiylọ gbọn Oklunọ tọn dali bo sọ tindo ojlọjẹ to núdabla he gbọn Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn dali. To fọ́nsọnkú Etọn godo, Oklunọ nọ̀hẹ núplọ́ntọ etọn lẹ, “Kaka jẹ azán he gbè yè yí I daga, to godo he É gbọn Gbigbọ Wiwé dali na aṣẹ̀ hlan apọsteli lẹ, he É ṣinyan: mẹhe É do Ede hia hlan ga to ogbẹ̀ to oyaji Etọn godo gbọn ohia nugbo susu dali, bo to awúsọhia hlan yé kaka azán kande, bo sọ to ohó onú he gbọn Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn dali lẹ tọn dọ” (OWALỌ 1:2-3). Mí yín homẹhunnọ dọ É dọhó susu dogbọn Ahọludu Etọn dali. Ewọ wẹ mẹhe na aṣẹ̀ yé. To azán Pẹntikọsti tọn gbè, É do Gbigbọ Etọn hlan yé ji bo sọ hùn dohia hlan yé onú he yé dóna wà, podọ lé e dóna yín didètọ́ndo kẹdẹdi ojlo sọgbe Jiwheyẹwhe tọn tọn.

Paul ma tin po yé po sọn bibẹ́nu. Jẹnukọn whẹ́, é ko tindo “núyọnẹn wéhọmẹ tọn” ṣigba to whenuena é yise godo, é dọyẹwhehó wẹndagbe tọn dopolọ po oplọ́n dopolọ po kẹdẹdi lé apọsteli lẹ dọ do. Dogbọn núdohiamẹ dali é jẹ gbejizọnlinji yì Jelusalẹm, to owhè wiẹnẹ godo nado zé azọ́n etọn jlẹdo azọ́n apọsteli lẹ tọn go nado pọ́n, eyín owẹndagbehó etọn sọgbe do apọsteli lẹ tọn go. Eyín ema yín mọ, obú di i na é ma nado wàzọ́n do ovọ́mẹ (GALATIANU 2:1-2).

Owé OWALỌ tọn lẹ po episteli lẹ po dekunnu kọndopọ he sọgbe lọ tọn to núplọ́nmẹ lẹ mẹ, po owẹndagbelátọ ẹnẹ lẹ po, po Alẹ̀nù Hóhó po. Enẹwutu onú depope he apọsteli lẹ zédai na mí wẹ núplọ́nmẹ wiwé po núyíwà lẹ po. Mí ma to ohódọ to ofi dogbọn nukunnumọjẹnugo Pita tọn kavi Paul tọn go gba, ṣigba dogbọn núdohia Ohó Jiwheyẹwhe tọn po Tito Etọn tọn po dali. Kaka jẹ egbè enẹ wẹ onújlẹpò dopolọ ehe dali onú lẹpo dóna yín didohia gbọn.

Whladopo Oklunọ kanbiọ núplọ́ntọ Etọn lẹ dọ, “Bé mìwlẹ ko tunwun onú helẹ pó? Yé sọ dọ hlan ẹn dọ, mọwẹ, Oklunọ. É sọ dọ hlan yé, dọmọ, enẹwutu wẹ wekantọ dopodopo he yè hẹn zùn núplọ́ntọ hlan ahọludu olọn tọn do tin jijlẹ do dawe he yín whènọ de go, ehe to onú yọ́yọ́ po hóhó po dè sọn adọkunnú etọn mẹ jẹgbonu” (MATIU 13:51-52). To whedopodoponu Oklunọ nọ zán gbẹtọ he É ylọ lẹ na azọ́n dèdovo de na Ahọludu Etọn. Yé ma nọ do núyọnẹn wéhọmẹ tọn hia gba, adavo kẹdẹdi lé yè plọ́n yé sọn owéhọ olọn tọn mẹ dó. Yé nọ dọhó kẹdẹdi núyọnẹn olọn mẹ tọn he yè whládo núyọnẹntọ daho ayihọn he mẹ tọn lẹ. Owẹnzagùn Etọn lẹ to whelẹponu nọ hẹn Ohó lọ po Gbigbọ lọ po dopọ. Mọwẹ yé tindo hinhọn po núdohiamẹ ojlo Etọn tọn po bo yọ́n lé yé zán ẹn dó to gbèsisọ mẹ. Ohia magbọvọ ehe tọn wẹ yín dọ, yẹwhehó yetọn tin to gbèsisọ mẹ po Owé Wiwé lẹpo po. Oklunọ mítọn po apọsteli lẹ po tindo Alẹ̀nù Hóhó kẹdẹ na núzinzán yetọn to ojlẹ nẹ mẹ. Nado vọ́ dọ, yé nọ dlẹn alọ do e. To Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, mí mọ owéhihia fẹnẹ-kande-atọ́n (845) sọn Alẹ̀nù Hóhó mẹ.

Yẹwhehódọtọ owẹndagbe tọn to egbè lẹ tindo azọ́n titegbe de to Jiwheyẹwhe nukọn. Omẹ depope he to devizọ́nwà to Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn mẹ, dóna tindo adọgbo nado zéjlẹ do Paul po apọsteli he pò lẹ po tọn go to onú depope he é to pinplọ́n omẹ bo sọ to bibasi mẹ. Eyín e ma sọgbe po ogbèdide dòdonu lọ tọn po, po núwiwà lọ tọn po, whenẹnu nújẹagọ de to finẹ. Eyín e yín núvivẹ de to Paul nukunmẹ nado zé núplọ́nmẹ etọn jlẹdo núplọ́nmẹ apọsteli lẹ tọn go na é nido do kandeji dọ é ma to azọ́nwà to ovọ mẹ. Na wẹ mẹdepope to mí mẹ na gbẹ́kọ enẹ go nado basi i do? Dogbọn onú dagbe he tọ́n sọn Jiwheyẹwhe de tọn lẹ dali, mí nọ mọ lẹ́jẹ etọn po ehe yè basi po he mí ma sọgan jlẹdo dagbe lọ go gba.

To owẹn he yè dohlan agùn Efesu tọn mẹ, mí hia dọ, “…bo ko sọ whle yé he dọmọ apọsteli wẹ yé lẹ pọ́n bọ yé ma sọ yín mọ, bo sọ yí yé do mọ lalonọ” (OSỌHIA 2:2). Owhẹ̀dida he yín bibasi, na sisètọ lẹ zé ehe yè dọyẹwhehó etọn hlan yé lẹ, jlẹdo onúplọ́nmẹ dòdonu apọsteli lẹ tọn go. Yé he yise to Biblu mẹ lẹ do ayi e go dọ gbẹtọ helẹ to yéde lẹ ylọ dọ apọsteli lẹ poun wẹ, ṣigba to nugbo de mẹ lalonọ wẹ yé, na yé ma dọyẹwhehó owẹn nugbo Jiwheyẹwhe tọn tọn kẹdẹdi lé apọsteli he jẹnukọn lẹ dọ dó gba.

To agùn tintan mẹ, ayihúndida matin dogbọn Baptẹm Osìnmẹ tọn dali gba, Tenu núdùdù Oklunọ tọn, po núplọ́nmẹ he pò lẹpo po. Oklunọ ko ná ohónamẹ Etọn dogbọn lé onú nẹlẹ dóna yín bibasi dó tọn dali. Enẹwutu, É dọ dogbọn mẹhe É sẹ́do lẹ tọn dali, “Mẹhe sè mìtọn, é sè ṣie” (LUKU 10:16). Mí na dohia to nukọnyìyìmẹ lé yè detana Baptẹm po Tenu núdùdù Oklunọ tọn po dó to Owé Wiwe lẹ mẹ. Po Tenu núdùdù Oklunọ tọn po, mí na mọ Afọkiklọ bọdego ehe ji mí na tá hinhọn Ohó Oklunọ tọn do to kleunmẹ.

Owhèsun wiawetọ, 1986.

BAPTẸM

Jẹnukọn podọ to kleunmẹ, mí na dọhó do baptẹm osìnmẹ tọn ji. Oklunọ ná aṣẹ̀ mí nado baptizi, podọ enẹwutu, baptẹm yín bibasi to agùntito Yisenọ lẹ tọn mẹ. To nugbo de mẹ, otànhó agùn tọn dohia mí lájijẹ sọn dòdonu nugbo núplọ́nmẹ lọ tọn po núyíwà dopolọ tọn po ji. To agùn tintan mẹ, baptẹm alọpa dopo kẹdẹ wẹ tin. Ṣigba to egbè, baptẹm alọpa-alọpa susu wẹ tin he yè to bibasi.

Ohó he yè dọ hlan yisenọ Efesu tọn lẹ gbẹ́sọ to ote kakajẹ egbè to ofi depope podọ hlan omẹ depope, “Oklunọ dopo, yise dopo, baptẹm dopo” (EFESUNU 4:5). To nugbo de mẹ, Oklunọ dopo wẹ tin, Ewọ wẹ Jiwheyẹwhe, yise nugbo dopo, he yín yise núhe yè wlán do Owé Wiwe lọ mẹ tọn. Baptẹm dopo – enẹ wẹ yè basi gbọn apọsteli lẹ dali.

To anádemẹhó he mẹ, ojlo mítọn wẹ nado gblọn ohókanbiọ helẹ: Etẹ wẹ baptẹm yín? Etẹwutu wẹ yè dóna yí baptẹm? Omẹ na hunkọ lẹ wẹ yè na baptizi? Podọ to vivọnu: Nawẹ e sọgan yín bibasi do?

NÚTITEGBE LỌ

To bibẹ́nu Alẹ̀nu Yọ́yọ́ tọn, Johanu Baptist dọyẹwhehó, “Dọmọ, Mì lẹnvọjọ: na Ahọludu olọn tọn sẹpọ́” (MATIU 3:2). Oklunọ mítọn Lọsu sọ dọhó dogbọn Johanu po devizọ́n etọn tọn po dali. To Owé LUKU 7:29-30 tọn mẹ, É dọ dọmọ, “Podọ gbẹtọ lẹpo whenuena yé sè, po tòkuẹṣinyantọ lẹ po sùwhẹna Jiwheyẹwhe, yíyí baptism Johanu tọn do baptizi yé. Ṣigba Falesi lẹ, po osẹ́nnọ lẹ po gbẹ́ linlẹn Jiwheyẹwhe tọn dayi na yéde, yè ma sọ baptizi yé to é de.” Jesu Klisti Lọsu biọ otọ̀ Jọdani tọn mẹ na yè nido baptizi I gbọn Johanu Baptist dali, É dọmọ, “Jo e domọ dinvie: na mọwẹ e jẹ do na mí nido hẹn dódó lẹpo di” (MATIU 3:15).

To afọdodoponẹji, to yẹwhehó etọn tintan mẹ, Pita dọyẹwhehó to azán Pẹntekọsti tọn gbè bo dọ hlan gbẹtọ lẹpo dọmọ, “Mì lẹnvọjọ, na yè ni sọ baptizi dopodopo mìtọn to Oyín Jesu Klisti tọn mẹ na desẹ̀ ylando tọn, mìwlẹ nasọ mọ nina Gbigbọ Wiwe tọn yí” (OWALỌ 2:38). Yè ma jo Baptẹm do na núyíwà mẹdopodopo tọn gba, ṣigba e yín núvivẹ nado dohia tónusisé yisenọ tọn. Mẹdepope he tindo wuntuntun fligọ̀zọ́n tọn bo sọ kẹalọyi Klisti gbọn yise dali podọ gbọn enẹ mẹ bo mọ whẹ̀suna yí, dóna yín hodotọ Jesu Klisti tọn. Apọsteli Pita dohia akuẹhihọ Baptẹm tọn taidi apajlẹ ohún Nọe tọn tọn, kẹdẹdi lé mí mọ do to Owé 1PITA 3:20-21 tọn mẹ, “…Whenuena linsinsinyẹn Jiwheyẹwhe tọn nọte dẹn kaka to Noe whenu, whenuena yè to ohún (aki) whè to alọnu, ehe mẹ omẹ pẹvide, enẹ wẹ, ayiha ṣinatọ̀n gán te, gbọn osìn dali. Ohia mọtọnhunkọ hlan ehe Baptẹm do to mí whlẹn dinvie ga…”. Osìngigọ lọ và yé omẹ pó sudo adavò yé mẹhe biọ ohún (aki) tọn mẹ lẹ kẹdẹ. Omẹ pẹvide kẹdẹ wẹ tùntoai hlan yẹwhehó Nọe tọn. Omẹ pẹvide wẹ kẹalọyí ohó yẹwhegán lọ tọn bo sọ biọ ohún (aki) mẹ hodo é yì.

Mí dóna kanbiọ Pita dọ, etẹwutu wẹ é yí Baptẹm yisenọ lẹ tọn jlẹdo ohún (aki) Nọe tọn tọn go. Eyín omẹ de yise nugbonugbo, é na wà onú he Oklunọ dọ bo nasọ yín bibaptizi to Klisti mẹ, Ewọ wẹ Ohún Aki mítọn tọn, Ewọ wẹ gbọjẹtẹn mítọn po whlẹngan mítọn po. To Ewọ kẹdẹ mẹ, wẹ hinhọngán mítọn sọn whẹ̀dida Jiwheyẹwhe tọn he to ote mẹ. Whlẹngan wá mí de gbọn yise to Jesu Klisti mẹ tọn dali. Whenenu wẹ, yisenọ lẹ sétonu na Ohó lọ bo sọ yí Baptẹm to Oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn mẹ. Eyín omẹ depope ma wà kẹdẹdi ogbèdide olọn mẹ tọn he, sunnu eyín kavi yọnnu, yé sọawúhia di mayisenọ podọ tolivẹtọ hlan Jiwheyẹwhe podọ hlan Ohó Etọn, podọ to mayise mọtọnhunkọ mẹ mẹde ma sọgan biọ Klisti mẹ, mẹhe yín Ohún (Aki) Whlẹngan mítọn tọn. Whenuena osìngigọ daho lọ wá, susu to yé he ylọ yéde dọ yisenọ lẹ mẹ mọ yéde to gbonu bo sọ dọ̀n.

Nugbonugbo, gbẹtọ lẹ sọgan kanbiọ jẹnukọnna osìngigọ dọmọ, “Etẹwutu wẹ mí dóna biọ ohún aki tọn mẹ? Fie wẹ osìn te? Mí yise to Jiwheyẹwhe mẹ; enẹ ko pé na mí. Onú lẹpo to nukọn yí dó lé e te. Mí ma do húdo nado tùntoai hlan yẹwhehódọtọ he gba.” Yé ma yọ́n Nọe di yẹwhegán he tindo azọ́n sọn OKLUNỌ de de gba. Mọwẹ e te sọn bibẹ́nu kaka jẹ egbè. Sọle yè na yé avàsé lẹpo do, gbẹtọ lẹ yí alihó yéde tọn lẹ bo ma sọ tùntoai ba. Ajiji wẹ azán lọ wá, gbakija he yè dọ dọdai etọn wá agbasalan lẹpo ji. Ajiji wẹ ohọ̀n lọ sú. Yé mẹhe to gbonu lẹ dọ̀n. Yèdọ to egbè, e sọgan taidi dọ onú lẹpo gbẹ́sọ to lé yé ko te (2PITA 3:4), ṣigba to nukọnyíyí mẹ to kọlilẹwá Klisti tọn whenu, yè na dó vogbingbọn lọ hia. Ogàn Jiwheyẹwhe tọn na hò ajiji. Asiko jọmiọn tọn na doalọte, podọ yè na sọ sú ohọ̀n. Yé mẹhe to ohún (aki) egbè tọn mẹ lẹ na mọ whlẹngan kakadoi.

To kọ̀ndopọ he mẹ, mí sọgan vọdọ onú he yè ko dọ to azán hóhó lẹ mẹ, “Enẹwutu, dilé Gbigbọ wiwé dọ, dọmọ,To egbè eyín mìwlẹ na sè ogbè Etọn, mì hẹn ayiha mìtọn sinyẹn blo, di homẹhẹngblenamẹ whenu” (HEBLU 3:7-8) Kaka jẹ opòdo, opagbe lọ gbẹ́sọ to ote dọ, “Mẹhe yise bọ yè baptizi i, yè na whlẹn ẹn gan.” (MALKU 16:16).

Mẹnu wẹ jlo nado sètonú? Yè nọ dó yise nugbo hia to tonusisè mẹ hlan ohó Jiwheyẹwhe tọn. Yise matin azọ́n, e kú to ede mẹ bo ma sọ yọ́n na núde. Enẹwutu, yise to agùn mẹ ma sọgan whlẹn mẹ. Núplọ́nmẹ yisenọ lẹpo tọn, ovọ wẹ yé. Núplọ́nmẹ lẹ dóna yín kẹdẹdi lé Owé Wiwé lẹ dọ do bo na sọ kọ̀ndopọ hẹ dọpọ́n omẹ dopodopo tọn. Kọ̀ndopọ mítọn po Jiwheyẹwhe po tin gbọn ohó Etọn po Gbigbọ Etọn he na mí ogbẹ̀ po tọn dali. Onú he tọ́n sọn Ede lẹ kẹdẹ wẹ nọ hẹn mí yì Ede. Enẹwutu tonusisè hlan baptẹm osìnmẹ tọn ma yín ‘yẹn sọgan’ ṣigba ‘yẹn dóna’ wà ẹ hlan yisenọ nugbo lẹpo.

NÚHE BAPTẸM YÍN

Baptẹm yín núyiwà de ehe mẹ mẹde do ede hia te to okú mẹ, po didi po, po fọ́nsọnku Klisti tọn po mẹ. Apọsteli Pita whlán ehe dọmọ “…Ohia mọtọnhunkọ hlan ehe baptẹm do to mí whlẹn ga (e ma yín diho agbasalan tọn didèsẹ̀ gba, ṣigba ogbèyí ayiha dagbe de tọn hlan Jiwheyẹwhe), gbọn fọ́nsọnku Jesu Klisti tọn mẹ…” (1PITA 3:21). Mẹhe yè baptizi yín dopo po Klisti po, bo sọ mọdona dọ yè whè é po Klisti po do satin go.

Baptẹm yín owalọ tonusisè tọn gbọn yisenọ he hodo gbèyíyí yise ede titi tọn dali, bo sọ zé yise etọn sinai do Whlẹngantọ Oklunọ etọn ji. Kẹdẹdi lé mí hia do dogbọn Filipu po Ojọ po tọn dali, dọ yé omẹ awe lẹ biọ osìn mẹ. Mọkẹdẹ wẹ e te to agùn lẹpo mẹ, yé he yise to núhe Biblu dọ mẹ kaka jẹ egbè. Yé omẹ awe lẹ, mẹhe yé na baptizi po omẹ he na baptizi nẹ́ po, na biọ osìn mẹ, osìn he mẹ yé na biọ lọ na jẹ alinmẹ eyín ewhè gbawú. Whẹpo yé nado baptizi omẹ lọ, omẹ he to omẹ baptizi na dọ do lé dọmọ, “nọvisunnu kavi nọviyọnnu dò gbèyíyí yise towe tọn ji, yẹn baptizi we kẹdẹdi Ohó Jiwheyẹwhe tọn to Oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn mẹ”. Baptẹm yín jijlẹdo oṣiọ didi go. Mọwẹ yè na di i do osìn mẹ to owẹ̀n bọ osìn lọ na sọ bú i patapata mọwẹ yè na sọ zé é tite sọn osìn lọ mẹ. Finfọ́n sọn osìn lọ mẹ dohia dọ omẹ lọ fọ́ndogbẹ̀ po Klisti po to yọ́yọ́jẹ mẹ. Ṣigba ogbẹ̀ yọ́yọ́, mọwẹ e ma yín gbọn baptẹm mẹ gba ṣigba gbọn vọji Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn dali po Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn po. To alọ depope mẹ, eyín yè hùnhùn osìn do omẹ go kavi kọ̀n osìn do ota na ẹn, enẹ ma tlẹ yín yiylọ dọ ‘baptẹm’,lala, na e ma yín mọ gba.

Apọsteli Paul whlán to Owé KỌLỌSINU 2:12 tọn mẹ, “…Bọ yè sọ di mì dopọ hẹ ẹ to baptẹm mẹ, ehe mẹ yè fọ́n mì do ogbẹ̀ po é po te ga gbọn yise mẹ to azọ́nwiwà Jiwheyẹwhe tọn mẹ mẹhe fọ́n ẹn tite do ogbẹ̀ sọn oṣiọ lẹ mẹ.” Owé Wiwé ma plọ́nmẹ dọ yọpọvu lẹ yín jiji dogbọn osìn kọ̀n do ota kavi osìn hùnhùn do omẹ ji tọn dali gba. Núplọ́nmẹ nugbo lọ wẹ yín dọ gbẹtọ lẹ dóna sè Owẹndagbè Jesu Klisti tọn whẹ́, bo kẹalọyí Ohó lọ kẹdẹdi jinukún de to alindọn yetọn mẹ, bo na sọ tindo gbẹ̀zán yọ́yọ́ gbọn Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn dali. Whenẹnu wẹ yè na yín bibaptizi. Baptẹm osìnmẹ tọn ma dohia dọ omẹ lọ ko mọ Gbigbọ Wiwé yí gba. Baptẹm gbọn Gbigbọ Wiwé dali yín dọpọ́n gbọnvo de. Enẹ wẹ yín gblọndo Jiwheyẹwhe tọn hlan yisenọ he yín tonusètọ to baptẹm osìnmẹ tọn mẹ. Domọ omẹ lọ tindo kandeji nado yín Jiwheyẹwhe tọn. To Owé LOMUNU 6:4-5 tọn mẹ, apọsteli Paul do onú he baptẹm yín hia to ohógbè helẹ mẹ, dọmọ: “Enẹwutu yè di mí po é po gbọn baptẹm mẹ do okú mẹ; dọ dilé yè zé Klisti tite sọn oṣiọ lẹ mẹ gbọn gigo Otọ́ tọn mẹ, mọ na mí ga nido zinzọnlin to yọ́yọ́jẹ ogbẹ̀ tọn mẹ. Bé eyín yè do mí dopọ to okú etọn mẹ, mí na tin to ohia fọ́nsọnku Etọn tọn mẹ ga”. Ohógbè dopolọ yín didohia to owéwinwlán etọn hlan Galatianu lẹ mẹ, GALATIANU 3:26-27: “Na ovi Jiwheyẹwhe tọn wẹ mì omẹ pó, gbọn yise mẹ, to Klisti Jesu mẹ. Na mì omẹ sọha he yè ko baptizi to Klisti mẹ lẹ, ko zé Klisti do ogo.” E ma yín ylandonọ húhú he zinzọnlin biọ osìnmẹ na é nido zọ̀n pọ̀pọ̀ tọ́n wá agéji, lala, mí to ohó dọ do gbẹtọ he mọ ojọmiọn Jiwheyẹwhe tọn ji, mẹhe gbowhẹ̀ hẹ Ẹ, mẹhe mọ kandeji yì dọ ylando yetọn lẹpo yín jijo, bo sọ gboadọ dọ Jiwheyẹwhe kẹalọyí yé.

NINỌ̀MẸ LỌ

Dòdónu ninọ̀mẹ he ji mẹhe na yí baptẹm tọn na nọ̀ wẹ yín yise ewlọsu titi tọn to Whlẹngantọ etọn mẹ. Jẹnukọnna zizéyì olọn mẹ Jesu tọn, Oklunọ degbè azọ́n titegbe de tọn, “É sọ dọ hlan yé, dọmọ, ‘Mì yì aihọn lẹpo mẹ, mì ni to yẹwhehó wẹndagbe tọn dọ hlan gbẹtọ lẹpo. Mẹhe yise bọ yè baptizi, yè na whlẹngan’” (MALKU 16:15-16). Kẹdẹdi lé mí mọ do, tintan wá gbọn didọ Owẹndagbe lọ tọn dali podọ e ma yín núwiwà agùn tọn de gba.

Dogbọn yẹwhehódidọ owhẹ̀dọgbọ mítọn po Jiwheyẹwhe po gbọn Jesu Klisti mẹ tọn dali, wẹ gbẹtọ lẹ yín hinhẹn wá nado kẹalọyí whlẹngan he Jiwheyẹwhe basi. Kẹdẹdi lé yè wlán ẹn do, dọ, “Bé whenẹnu yise wá sọn sisè mẹ, podọ sisè gbọn Ohó Klisti tọn dali” (LOMUNU 10:17). Yise mọtọnhunkọ he nọ wàzọ́n gbọn Gbigbọ Wiwé dali to ayiha sisètọ lẹ tọn mẹ dóna wá jẹgbonu whẹ́. Ogbèyíyí homẹ tọn de dóna tin he yín “Mọwẹ” do hlan Jiwheyẹwhe podọ alọkẹyí ojọmiọn wiwé Jiwheyẹwhe tọn to ayiha mítọn lẹ mẹ. Mẹde dóna tindo dọpọ́n whlẹngan tọn jẹnukọn whẹ́, ehe mẹ omẹ de gbọn do yín yisenọ. Kẹdẹdi Owé LOMUNU 8:16 tọn, “Gbigbọ lọsu sọ to kunnu de hẹ gbigbọ mítọn, dọ ovi Jiwheyẹwhe tọn wẹ mí.” Enẹ wẹ yín kandeji he omẹ dopodopo mọ yí mẹhe yè sùwhẹ̀na gbọn yise dali to azọ́nwàdotana ofligọ̀ tọn mẹ. To ehe godo wẹ afọdide he jẹgodona ẹn he yín baptẹm na wá. To Owé OWALỌ 2:41 tọn mẹ, mí hia dolé dọ, “Whenẹnu wẹ yè baptizi mẹhe yí homẹhùnhùn do yí ohó etọn lẹ”. Ehe jọ to godo he Pita dọ yẹwhehó etọn tintan to azán Pẹntikọsti tọn gbè. Ehe yín gblọndo titegbe de. Gbẹtọ fófọtọ́n (3000) kẹalọyí owẹn Jiwheyẹwhe tọn, bo yise to Ohó Jiwheyẹwhe tọn he yè dọ hlan yé mẹ bo sọ yí baptẹm to afọdodoponẹji. Ninọ̀mẹ Owé Wiwé he tọn tin kaka jẹ owhè kanwékó donu atọ̀n to whenuena Klisti ko yì godo. Apọsteli lẹ po omẹ devo he pò lẹ po to nukọn yì to húhlọn Gbigbọ Wiwé tọn mẹ, bo tọ́njẹgbonu bo to yẹwhehó wẹndagbe tọn dọ. Dopo to yé mẹ wẹ Filipi mẹhe tindo azọ́n húhlọnnọ daho de, he basi vọfọ́n gbọnvo de to Samalia mẹ. To finẹ gbẹtọ lẹ wá bo sọ yise, bo sọ yí baptẹm to Oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn mẹ (OWALỌ 8:16).

Wẹndagbelátọ lọ jò vọfọ́n lọ do bo sọ yín pinplán gbọn Gbigbọ Wiwé dali nado pé dawe he yín Ethiopianu de mẹhe to Owé Yẹwhegán ISAIA 53 tọn tọn hia (OWALỌ 8:26-39). “Whenẹnu wẹ Filipi kẹ̀ onù etọn bo ṣẹ̀ do Owé wiwé dopo lọ go, bo dọ yẹwhehó Jesu tọn hlan ẹn” (afọ 35). Yẹwhehó didọ, yín dòdó Ohó dọdai tọn he yín whlẹngan Jiwheyẹwhe tọn he É basi na gbẹtọ lẹpo.

To gblagbla yẹwhehó didọ lọ tọn mẹ, otódomẹtọ lọ sọ dọ hlan omẹ Jiwheyẹwhe tọn lọ dọ, “…Pọ́n osìn tin to ofi; etẹ wẹ hẹn mi dote nado baptizi?” (afọ 36). Gbèmimá lọ yín bibasi. Filipi basi to gbèyíyí nugbo tọn de mẹ po Ohó Oklunọ tọn po, po apọsteli lẹ po. Bọ é sọ kanbiọ dawe lọ dọ, “… eyín hiẹ yí ayiha towe lẹpo do yise, yè sọgan baptizi we” (afọ 37). Gblọndo lọ yín gbèmimá zogbezogbe de, dawe lọ sọ dọmọ: “Yẹn yise dọ Ovi Jiwheyẹwhe tọn wẹ Jesu klisti!” Yise jawu tẹwẹ ehe!

“É sọ dọmọ yè ni hẹn kẹkẹ dote, yé omẹ awelẹ sọ jẹte yì osìn mẹ, Filipi po ojọ lọ po; é sọ baptizi i” (afọ 38). Yise wá gbọn yẹwhehódidọ dali, yẹwhehó sọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ. Gbigbọ Wiwé biọ ayiha mẹhe to sisè lọ tọn mẹ he dọ ojlo etọn tọ́njẹgbonu nado yí baptẹm.

Pita yì owhé Kọnẹliọsi Lomunu mẹkanwekówhàngán lọ tọn gbè, he nọ nọ̀ otò Sesalia tọn mẹ gbọn núdohiamẹ titegbe de tọn dali. Yẹwhehódidọ etọn dohia ogblọndo Owé Wiwé tọn lẹ kẹdẹdi lé e te to whẹ́whẹ́nu. Mí mọ winwlán dolé dọ, “Lé Pita to ohó nẹlẹ dọ, Gbigbọ Wiwé jẹ do yé omẹ pó he to ohó lẹ sè ji” (OWALỌ 10:44). Mí mọ dọ Gbigbọ Wiwé zinzọnlin to ofi he yè dọ yẹwhehó Ohó lọ tọn te. Na yisenọ lẹ tọn, yé dóna hẹn dódó Jiwheyẹwhe tọn lẹpo ṣẹ̀ bo sọ wà núdepope he Oklunọ degbèna. Whenẹnu wẹ apọsteli lọ dọmọ, “Omẹ depope sọgan kọ́ dọ yè ma na yí osìn do baptizi omẹ helẹ, he mọ Gbigbọ Wiwé yí kẹdẹdi míwlẹ? É sọ dọ yè ni baptizi yé to oyín Oklunọ tọn mẹ” (afọ 47 po 48). Devizọ́nwàtọ nugbo depope to egbè dóna hodo ninọ̀mẹ dopolọ, podọ yisenọ lẹpo dóna tindo ojlo nado yí baptẹm kẹdẹdi lé Owé Wiwé dọ do, yín e tlẹ yín dọ yé ko mọ Gbigbọ Wiwé yí dai. Núdepope he tọ́nsọn Jiwheyẹwhe de nọte tẹgbẹ ma tin oyẹ didiọ tọn.

To Owé Wiwé lẹ mẹ, mí ma mọ to ofidepope he yè nagbè nado baptizi yọpọvu lẹ kavi húnhún osìn do yé ji. Omẹ depope he tẹ́npọn nado sùwhẹ̀na núwiwà mọtọnhunkọ lẹ he ma tin to Biblu mẹ, nọ dè Owé LUKU 18:15-17 tọn, ṣigba omẹ lọ dóna hia Owé MATIU 19:13-15 tọn dogọ, po MALKU 10:13-16 po. Matin oyẹ mayise tọn, eyín didohia hézéhézé dọ OKLUNỌ Jesu mítọn dona ovivu lẹ he yè hẹn wá Ede lẹ poun wẹ. É zé alọ Etọn do yé ji bo yí yé do awà Etọn lẹ glọ. Núdepope ma dohia dọ É baptizi yé kavi húnhún osìn do yé go to onúwiwà he mẹ. To egbè, omẹ he yín yisenọ lẹ nọ hẹn ovi yetọn lẹ yì sinsẹ̀nhọ̀ lẹ mẹ nado dó yé hia podọ nado zé yé whlé to OKLUNỌ nukọn podọ na yé nido yín didona to Oyín Etọn mẹ.

Podọ, Owéfọ devo de he yè zán jẹagọ nado yígbèna baptẹm yọpọ lẹ tọn ma tlẹ dọhó depope do ehe go. Whenuena yè wlé Paul po Sila do gànhọmẹ to otò Filipi tọn mẹ, onú huhlọnnọ de sọawúhia. Ogànkọnnọtọ lọ dibu jẹ okú, bo wá nado kàn ohó biọ omẹ Jiwheyẹwhe tọn nẹlẹ, dọ, “…Mẹho emi, etẹwẹ yẹn do wà nado yín whinwhlẹngan? Yé sọ dọmọ, yí Jesu Klisti OKLUNỌ sè, yè nasọ whlẹn we po whédo towe po” (OWALỌ 16:30-31). To afọ he jẹgodona ẹn mẹ, yé dọ núyíwà nẹlẹ na mí, “Yé sọ dọ Ohó OKLUNỌ tọn hlan ẹn, podọ hlan omẹ he tin to owhé etọn gbè lẹpo po”. Mí mọ lé yé payi azọ́n nugbo tọn lọ go dolé yè degbèna yé do. Jẹnukonna núwiwà baptẹmu tọn, Ohó lọ, owẹndagbe Jesu Klisti tọn lọ, dóna yín didọ whẹ, bọ sisètọ lẹ na yise, podọ enẹ godo yè na baptizi yé. Dogbọn Ogànkọnnọtọ lọ tọn dali, mí hia dọ, “É sọ bẹ́ yé to ojlẹ doponẹ mẹ to ozán mẹ, bo klọ́ bápa yetọn; yè sọ baptizi i po omẹ etọn lẹpo po to tẹndoponẹmẹ” (afọ 33). Mì jale mì do ayi e go: jẹnukọn whẹ, yẹwhehódidọ, bọ omẹ lẹpo na sè, enẹ godo bọ yè yise, whenẹnu wẹ yé na yín bibaptizi. Núdepope ma yín didọ dogbọn yọpọvu lẹ tọn dali to kọndopọ nẹ mẹ gba.

Ninọ̀mẹ he ji omẹ lẹ to bibaptizi do to egbè ma tin to dòdónu Biblu tọn depope ji. Mọwẹ e te to otanhó agùn lẹ tọn mẹ. Whenuena akọta lẹpo yín hinhẹn gbọn huhlọn dali nado yín yisenọ, wẹ baptẹm he ma sọgbe hẹ Biblu sọawúhia. To núyíwá mọtọnhunkọ mẹ, omẹ dopodopo to whẹndo dopodopo mẹ, yèdọ yọpọvu lẹ ga, wẹ yè nọ zé alọ do yé ji to kinkọ̀n osìn tọn do ota na yé whla atọ̀n mẹ. Yise yín didiọ, bọ yẹwhe-otọ̀ lẹ po yẹwhe-onọ lẹpo po yín gigọ̀do onú he Biblu ma tlẹ dọ lala ji. Kẹdẹdi lé mí mọ do, dogbọn núhe mí ko dohia tọn dali, omẹ dopodopo dóna magbè to Jiwheyẹwhe nukọn. Eyín núblawú dọ yẹwhehódidọ to agùn Yisenọ lẹ tọn mẹ to egbè ma tlẹ yín zizé jlẹdo ninọ̀mẹ apọsteli lẹ tọn go gba, enẹwutu e ma do hẹn gblọndo Biblu mẹ tọn jẹgbonu wá gba.

OYÍN LỌ

Owéfọ sinsinyẹn devo lẹ sọ tin to Owé Wiwé lẹ mẹ he yè ma mọdona bo zán ẹn jẹagọ taidi MATIU 28:19, he yín hihia dolẹ dọ, “Enẹwutu mì yì, bo hẹn akọta lẹpo zùn núplọntọ, bo sọ nọ baptizi yé do Oyín Otọ̀ tọn, po Ovi tọn po, po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ.” Yín mamọdona, ṣigba nugbo wẹ: bẹ sọn owhè kanwéko donu atọ̀n (300) mẹ, ohó he lẹ yín mamọdona, podọ núplọ́nmẹ otọ́, ovi, gbigbọ wiwé tọn yín zizé wá ai mẹ bọ yé sọ to zinzán ẹn kaka jẹ egbe. E taidi dọ mẹde ma tin bo tùnwun dọ OKLUNỌ mítọn dọhó dogbọn Oyín dali. Etẹ wẹ Oyín lọ, he mẹ mí na yí baptẹm te? Otọ́, Ovi, podọ Gbigbọ Wiwé to didohia awúsọhia alọpãlọpa Jiwheyẹwhe tọn tọn. Ṣigba mí dóna yọ́n Oyín lọ whẹpo mí nido baptizi. Gbẹtọ dopo sọgan yín onú susu: taidi apajlẹ: mẹplọntọ, owhẹdatọ kavi avòka, po onú he po lẹ po. Omẹ de sọgan yín otọ́, bo sọ yín ovi, podọ asú – po onú devo devo lẹ po. Ehe lẹ wẹ to azọ́nwhè po otẹn omẹ lọ tọn tọn po dohia. Ṣigba dóna yín zinzán do kọ̀ndopọ pipé he jẹ de mẹ. Ṣigba omẹ dopodopo, é yín eyín mẹplọntọ, owhẹdatọ kavi avòka po onú he pò lẹpo he tindo oyín lẹ. Mọdopo lọ wẹ e te po Jiwheyẹwhe po, mẹhe yín núsusu bo dó Ede hia to Alẹ̀nù Hóhó mẹ po oyín alẹ̀nù tọn he yín Yahweh tọn po. To baptẹm osìn tọn mẹ, mí dóna yọ́n oyín alẹ̀nù Etọn tọn to owé Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ. To MATIU 28 mẹ, azọ́n ogbèdide tọn he É ná nado baptizi to Oyín ehe mẹ É dó Ede hia te taidi, Otọ̀, Ovi, Gbigbọ Wiwé. Ṣigba Oyín lọ lọsu ma yín didọ to finẹ.

Dinvie, mí na wazọ́n do sọha owéfọ lẹ he mẹ Oyín lọ kẹdẹ yín didohia te. E he na yín alọgọ daho de hlan yé mẹhe dindona podọ nado mọ Nugbo lọ. To LUKU 10:17 mẹ, mí hia dọ, “yé omẹ kandégban lẹ sọ lẹgọ̀ po ayajijẹ po, bo dọmọ, Oklunọ, yèdọ aovi lẹ yín mẹmẹglọnọ hlan mí to Oyín towe mẹ.” Eyín yé ma tlẹ ylọ Oyín lọ, bé mí ma mọdona nugbonugbo dọ yè to huhlọn Oyín Jesu tọn tọn dohia? Nugbonugbo! To onúyiwa de mẹ OKLUNỌ mítọn dọ, dọmọ: “Na ofi he omẹ awe kavi atọ̀n bẹ́ yéde plidopọ to Oyín ṣie mẹ te, Yẹn tin to gblagbla yetọn mẹ to finẹ.” (MATIU 18:20). Eyín Ewlọsu ma tlẹ ylọ Oyín lọ, mẹnu wẹ na zán mayise, dọ, e ma yín Oyín Jesu tọn wẹ yè to didọ to finẹ? To LUKU 24:47 mí hia dọ, “Podọ na yẹwhehó ovọjọ tọn po odèsẹ̀ ylando lẹ tọn po ni yín didọ to oyín etọn mẹ hlan akọta lẹpo.” Omẹ dopodopo yọ́n tunmẹ Oyín he tọn, whenuena é to owéfọ he lẹ hia. To JOHANU 2:22 mẹ, yè wlàn dọ, “…omẹ susu yise to oyín etọn mẹ, whenuena yé mọ ohia he é basi lẹ” eyín núpaṣa de dọ omẹ dopodopo yọ́n onú he Oyín lọ yín whenuena é to owéfọ mọtọnhunkọ lẹ hia, adavò whenuena é hia owé MATIU 28:19 lọ kẹdẹ. É nọ yín nupaṣa de hlan ẹn! E yín núvivẹ nado lẹnnúpọn do ehe go titegbe.

To Owé Wiwé he yè dọhó yetọn jẹnukọn lẹ mẹ, yè dọhó dogbọn Oyín ovi lọ tọn dali, ṣigba to ehe mẹ mí na dọhó dogbọn Oyín Otọ́ lọ tọn dali. Dinvie lo mí to zọnlinzin to ayigba núdohiamẹ dèdovo Jiwheyẹwhe tọn tọn ji. Oklunọ plọ́n mí nado nọ hodẹ̀ dọmọ “Otọ́ mítọn he tin to olọn mẹ, hihiọ wẹ oyín towe.” (MATIU 6:9). Gbẹtọ fọtọ́n donu fọtọ́n wẹ nọ hódẹ̀ he to osẹ̀gbe lẹpo, ṣigba mẹdepope ma lẹnpọn kavi kanbiọ dogbọn Oyín Otọ́ lọ tọn he yè na klándowiwé tọn dali gba. To owé JOHANU 12:28 tọn mẹ, Ovi lọ dọ, dọmọ: “Otọ́ pagigo na Oyín towe. Enẹwutu ogbè de sọn olọn mẹ wá, dọmọ, Yẹn ko pagigo na ẹn bo na sọ vọ gigo pa na ẹn.” Oyín tẹ dali wẹ É to hódọ gbọn? Etẹwẹ Oyín Jiwheyẹwhe tọn, mẹnu wẹ pagigona Oyín Étọn, mẹnu wẹ na sọ pagigona Oyín Étọn whladopo do gọ? Oyín dopo kẹdẹ wẹ tin gbọn ehe dali mí sọgan dọnsẹpọ Jiwheyẹwhe, enẹ lọ wẹ Oyín Étọn titi.

To odẹ̀ Étọn mẹ, Ovi lọ dọhó gbọn Otọ́ lọ tọn dali bo dọmọ, “Yẹn ko do Oyín towe hia omẹ he hiẹ na mi sọn aihọn mẹ lẹ” (JOHANU 17:6). Bé yè dọ ehe dogbọn Oyín Jiwheyẹwhe tọn he É yín to alẹ̀nù hóhó mẹlẹ tọn dali wẹ? Lala, mẹdepope he do ai e go, whenuena é to Owé he hia dóna ko mọdona dọ Oyín Otọ́ lọ tọn yín didohia hlan yé omẹ he yé bẹ́ do alọ Oklunọ mítọn tọn mẹ lẹ gbọn ofligọ̀ dali sọn aihọn mẹ. Yé wẹ ovisunnu nugbo podọ oviyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ. Oklunọ yọ́n yé,podọ yé sọ yọ́n Jiwheyẹwhe. Dinvie mí dóna hẹnwá nukunnumọjẹnugo dopo mẹ. “Otọ́ Wiwé whlá yéhe Hiẹ na mi lẹ to Oyín dewe tọn mẹ, na yé ni yín dopo yèdọ dile míwlẹ te.” (JOHANU 17:11). Owhẹ̀domẹ de ma tin: Oyín Ovi lọ tọn wẹ Oyín Otọ́ lọ tọn! Mọwẹ mí hia do to afọ etọn 26 mẹ, “Yẹn sọ hẹn Oyín towe zùn yinyọnẹn hlan yé bo na sọ hẹn ẹn zùn yinyọnẹn” Míwlẹ po Jiwheyẹwhe dopo he tindo Oyín dopo po wẹ pedohó.

Hlan Ju lẹ Oklunọ mítọn dọmọ, “Yẹn wá to Oyín Otọ́ ṣie tọn mẹ, mì ma sọ yí mi” (JOHANU 5:43). Etẹwẹ mí na dọ dogbọn yisenọ egbe tọn lẹ tọn dali? Bé yé kẹalọyí I wẹ, nado yọnẹn dọ dopolọ wẹ Oyín Otọ́ po Ovi tọn po? Donanọ wẹ ewọ he yise dọ Otọ́ sọawúhia to Ovi lọ mẹ bo sọ dohia mí Oyín nẹ he yíaga hú oyín lẹpo: Jesu – Emmanuẹl – Jiwheyẹwhe tin to mí de! Awúsọhia Jiwheyẹwhe tọn to agbasa mẹ dopo wẹ tin, ehe sọawúhia to Jesu Klisti mẹ, Oyín Jiwheyẹwhe tọn dopo akan wẹ tin, he yè dóna dohia mí: Oyín lọ wẹ OKLUNỌ JESU KLISTI. To Oyín he mẹ, mí tindo jlọjẹ dohlan Otọ́ de podọ dohlan ofin ojọmiọn tọn lọ kọ̀n. Kligonu lẹpo na jẹklo bọ odẹ́ lẹpo na yígbè dọ JESU wẹ OKLUNỌ! Jiwheyẹwhe wá mí de to Jesu Klisti mẹ, podọ to Jesu Klisti kẹdẹ mẹ wẹ mí sọgan yì É de te. To hinhọn pọndego helẹ tọn mẹ tukla Owé MATIU 28:19 tọn na doalọte. To finẹ yè dọhó dogbọn Oyín lọ tọn dali ma do É hia, to enẹgodo yè jó azọ́nyínkọ Oyín lọ tọn lẹ do gbonu (he yín ehe lẹ: Otọ́, Ovi, Gbigbọ Wiwé), Oyín dopo he yè dóna zán to baptẹm tó wẹ OKLUNỌ JESU KLISTI.

OPLỌ́N APỌSTELI LẸ TỌN

Dinvie mí na pọ́n aliho he ji yè baptizi do to agùn tintan mẹ. Pita yín dopo to omẹ he OKLUNỌ ná Aṣẹ gbèdide daho he lọ tọn mẹ, kẹdẹdi lé yè wlán do to MATIU 28 mẹ. Ewọ dopo akàn wẹ mẹhe Jesu yí họ̀nhungan Ahọludu tọn lẹ na, ehe to didohia dọ é tindo jlojẹ do onú he gbọn Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn tọn lẹpo ji. É ko tindo họ̀nhungan he, whẹpo yè do túntún Gbigbọ Wiwé do yé ji, é fọntite to gblagbla omẹ kantọn lẹ tọn (120) bo ṣẹ̀ na do to nújijọ nẹlẹ gọ̀do otẹn yé tọn lẹ mẹ kẹdẹdi lé Owé wiwé lẹ dọ do (OWALỌ 1:15). Godo he yè túntún Gbigbọ Wiwé do yé ji to azán Pẹntikọst tọn gbe, é dọ yẹwhehó na gbẹtọ susu he zọnpọ do wá lẹ. “ Whenuena yé sè ehe, ayiha yetọn hóapa, yé sọ kanbiọ Pita po apọsteli he pò lẹ po dọmọ, Mẹho, mẹmẹsunnu emi, etẹwẹ mí ni wà?” (OWALỌ 2:37). Fidepope he wẹndagbe dopolọ podọ Klisti dopolọ yín didọ te to egbe, ayiha lẹ na hóapa, bọ ohó kanbiọ dopolọ nasọ sọawúhia, bọ gblọndo dopolọ nasọ yín didọ, “ Pita sọ dọ hlan yé, dọmọ, Mì lẹnvọjọ, na yè ni sọ baptizi dopodopo mìtọn to Oyín Jesu Klisti tọn mẹ na desẹ̀ ylando tọn” (afọ 38). Ehe wẹ núwiwà tintan he mẹ Aṣẹ gbèdide daho lọ tọn yín zinzán te. Yé omẹ he yise lẹ ko yí baptẹm kẹdẹdi MATIU 28:19 to Oyín ehe tọn OKLUNỌ ko dọ hlan yé.

Gbẹtọ lẹpo yọ́n vogbingbọn he tin to azọ́nyínkọ po oyín po ṣẹnṣẹn. Núdindọn he dọ, dọ ohó Jesu tọn lẹ pẹnzin bo sọ do húhlọn hú ohó apọsteli lẹ tọn ma tin hlan omẹ he dibusi Jiwheyẹwhe gba. Mẹdepope he mọ vọji Jiwheyẹwhe tọn yí, na yise to kandeji gbigbọ tọn mẹ bo na sọ wá pipégan Owé Wiwé lẹpo tọn mẹ. Mẹdepope he hia Ohó Jiwheyẹwhe tọn jẹagọ, ewlọsu dóna yọnẹn dọ ohó jẹagọ de tin to ayiha ewlọsu tọn mẹ, ṣigba enẹ ma yín Ohó Jiwheyẹwhe tọn gba! Mí yín homẹhunnọ nado mọ lé Gbigbọ Wiwé plán apọsteli lẹ nado hẹn gbèdide daho he lọ wá.

Mí ko dọ wá yì dogbọn gbẹtọ he yise to Samalia bọ yè baptizi yé tọn dali. Awhá núwiwà he tọn yì Jelusalẹm. Gbọn nújijọ he dali, mí hia dọ: “Whenuena apọsteli he tin to Jelusalẹm lẹ sè dọ Samaliatọ lẹ yí Ohó Jiwheyẹwhe tọn sè, yé do Pita po Johanu po hlan yé: yé mẹhe hodẹ̀ na yé, whenuena yé jẹte wá, na yé nido mọ Gbigbọ Wiwé yí: (Na kaka jẹ whenẹnu é ma ko jẹ do mẹdepope ji to yé mẹ gba; yé baptizi yé to Oyín Jesu OKLUNỌ tọn mẹ pòun wẹ)” (OWALỌ 8:14-16). Nado dọ nugbo etọn wẹ yín dọ yè baptizi yé to Oyín OKLUNỌ Jesu tọn mẹ. Bé eyín onújonọ de wẹ? E ma sọgan yín mọ lala!

To owhé Kọnẹliọsi tọn gbe, Pita wẹ yín mẹhe degbè na omẹ he yise lẹ nido yí baptẹm to Oyín OKLUNỌ tọn mẹ. (OWALỌ 10:48), mí sọgan mọ nukọn yíyí huhlọnnọ de gbọn nuplọ́nmẹ Baptẹm osìnmẹ tọn to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ. Núyọnẹntọ de ma sọgan gbẹ̀ ehe gba, na Ohó Jiwheyẹwhe tọn lọsu to kunnude gbọn e dali. Yédọ Paul lọsu tá hinhọn do e ji bo dọmọ, “Ṣigba eyín míwlẹ, kavi angẹli de sọn olọn mẹ, sọ dọ yẹwhehó wẹndagbe tọn depope devo hlan mì hú ehe míwlẹ dọ dọyẹwhehó hlan mì, yè ni gbọ é ni yín anatema” (GALATIANU 1:8).

Omẹ dopodopo dóna do ayi e go dọ baptẹm yín bibasi to Oyín Jesu Klisti tọn mẹ. Apọsteli lẹ tùnwun núhe OKLUNỌ dọ go bo wà ẹ kẹdẹdi lé e jẹ do. Yé wà onú lẹpo kẹdẹdi gbèdide Mẹplọ́ntọ yetọn tọn. Gbèdide lọ dóna yín hihia hézéhézé, po ayipipa po, po odẹ̀ hiho po, “Enẹwutu mì yì, bo hẹn akọta lẹpo zùn nuplọntọ, bo sọ nọ baptizi yé do oyín Otọ́ tọn, po Ovi tọn po, po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ.” Dinvie, Otọ́ ma yín oyín, mọ Ovi kavi Gbigbọ Wiwé ma yín oyín gba. Ehe wẹ yín núdohia vòvò awúsọhiamẹ Jiwheyẹwhe dopolọ tọn. Apọsteli lẹ yín pinplọ́n sọn OKLUNỌ Lọsu de, yédọ to fọ́nsọnkú azán kandé Etọn tọn godo. É dọ onú lẹpo he kàn Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn tọn hlan yé, nugbo baptẹm yín dopo to núplọ́nmẹ titegbe lẹ mẹ. Yé tùnwun Oyín lọ, he mẹ Jiwheyẹwhe do Ede hia te taidi Otọ́, Ovi podọ Gbigbọ Wiwé. Enẹ wẹ Oyín he mẹ yisenọ nugbo lẹ yí baptẹm te. Yé wá kẹdẹdi lé É zọ́n azọ́n yé do. Nado dọ, dọmọ: e whe gbawu, yé yọ́n vògbingbọn he tin to azọ́nyínkọ lẹ mẹ, ehe yín bibla do awúsọhia vòvò lẹ go, podọ Oyín he yè ná na whlẹngan mítọn.

Dinvie mí na dọ dogbọn Paul mẹhe OKLUNỌ dè na núzinzan gbọnvo de, hlan núdohiamẹ Jesu Klisti tọn. Nawẹ é baptizi omẹ lẹ do? Whenena é wá Efesu, é mọ núplọ́ntọ wiawe he yí baptẹm Johanu tọn. Whenẹnu wẹ é plọ́n yé do titò whlẹngan tọn ji, podọ to finẹ gblọndo Biblu mẹ tọn de sọawúhia: “Whenuena yé sè ehe, yé baptizi yé to Oyín OKLUNỌ Jesu tọn mẹ” (OWALỌ 19:5).

Onú lẹpo sọgan yín hinhẹnlodo eyín e whegbawu to onù kunnudetọ awe kavi atọ̀n tọn mẹ. Mí mọ pọ́ndego núhe jọ to Jelusalẹm tọn, to Samalia, kavi to owhé Kọnẹliọsi tọn gbe, podọ to Efesu; mí mọ dọ, e sọgan yín Ju lẹ, Samaliatọ lẹ, kavi kosi lẹ, e sọgan yín Pita, Filipi, kavi Paul wẹ to yẹwhehó dọ dogbọn ofi depope he yè baptizi omẹ lẹ te to Oyín OKLUNỌ Jesu Klisti tọn mẹ.

Kẹdẹdi lé mí dọ wá yì do, tasọdona nude ma tin to Owé Wiwé lẹ mẹ gba. Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn ma sọgan ná núdohiamẹ vòvò awe kavi atọ̀n do ohóta dopolọ ji. Jiwheyẹwhe dè omẹ Etọn titi lẹ to whẹndo tintan nẹ mẹ. E sọgan yín Pita, Paul, kavi omẹ devo lẹ, yé dọyẹwhehó wẹndagbe tọn dopolọ, bo sọ baptizi omẹ lẹ to alọ dopolọ mẹ. Ehe yín wiwà to gbèyíyí pipe de tọn mẹ po kunnudide Owé Wiwé tọn lẹpo po. Mẹnu wẹ sọgan dọ dọ yé mẹhe zinzọnlin po Jesu po lẹ, podọ Paul mẹhe pé OKLUNỌ to aslọ miyọn odotin sisẹ́ tọn de mẹ, ma mọdona OKLUNỌ bo baptizi omẹ lẹ jẹagọ, bo sọ zé núplọ́nmẹ jẹagọ do agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn, ehe yè dohia? Linlẹn mọtọnhunkọ ma yín núde hú nùzan do Gbigbọ Wiwé go.

Mì gbọ mí ni doto Paul whladopo dogọ kẹdẹdile é wlánwe sẹ́do Lomunu lẹ, “Bé mì yín madọnanọ dọ, mí mẹhe yè baptizi do Jesu Klisti mẹ lẹ, yè baptizi mí do okú Etọn mẹ?” (LOMUNU 6:3). To ofi é hia ede do mẹhe yè baptizi do Oyín Jesu Klisti tọn mẹ lẹ mẹ. Nawẹ yè baptizi hiẹ do? Ofi depope ma tin to Owé Wiwé mẹ, he yè baptizi omẹ do to Oyín atọ̀n mẹ, he yín azọ́nyínkọ Otọ́ tọn, po Ovi, po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ gba. Mí dóna lẹn ohó nugbo he lọ pọ́n hézéhézé.

Omẹ he yè ylọdo devizọ́nwiwà lọ mẹ lẹpo bo gọna Gbigbọ Wiwé tindo nukunnumọjẹnumẹ dopolọ, núplọ́nmẹ dopolọ, yise dopolọ, baptẹm dopolọ… Yé omẹ pó tin to ogbèyíyí pipé mẹ hẹ Jiwheyẹwhe, Ohó Etọn, podọ hẹ yéwlọsu lẹ ga. Dopo ma to ye mẹ he to vivọdọ Owé MATIU 28 tọn. Yé yọnẹn dọ É to alọ dlẹndo Oyín dopo e ma yín oyín lẹ gba “… bo nọ baptizi yé to Oyín (e ma yín to oyín lẹ mẹ gba, ṣigba to Oyín) Otọ́ tọn…” OKLUNỌ mítọn ma dọ, dọ “ to Oyín Ovi tọn, podọ to Oyín Gbigbọ Wiwé tọn mẹ gba.” Oyín dopo gê wẹ É to alọ dlẹndo, Oyín dopo gê lọ. Yé yise dọ Jiwheyẹwhe do Éde hia taidi Otọ́, Ovi podọ Gbigbọ Wiwé. Ṣigba yé yọ́n Oyín lọ he to yìyì to awúsọhiamẹ atọ̀n nẹlẹ po ṣẹnṣẹn. Apọsteli lẹ wẹ omẹ he tin to kọndopọ mẹ po Jiwheyẹwhe po. Yé ma tin to nukunvandomẹ nuyọnẹntọ tọn de glọ gba, yé ma sọ dọ ohó yede titi tọn gba. Yé tindo nudohiamẹ olọn mẹ tọn. Eyín omẹ depope zé owé Matiu 28 tọn, bo ma tùnwun nudohiamẹ he tin to afọ etọn 19, bo sọ vọ ohó dopolọ dọ ma tin wuntùntùn onú he hóta azọ́n he yè zọn tọn yín. Matiu 28 podọ Malku 16 to alọ dlẹndo azọ́n daho godomẹ OKLUNỌ tọn tọn, ehe mí mọ ṣiṣẹ etọn to owé OWALỌ tọn mẹ. Enẹ wẹ onú nugbo lọ bo na sọ to ote kakadoi, ehe wẹ ninọ̀mẹ Owé Wiwé tọn, dẹnsọ lé agùn Jiwheyẹwhe Ogbẹnọ tọn gbẹ́ sọ to ote.

Taidi apajlẹ, eyín nuplọ́nmẹtọ de zé ohókanbiọ de do yọpọvu lẹ ṣẹnṣẹn, e to dandan dọ é dóna mọ gblọndo de yí, gblọndo, e ma yín ohóvọdọ ohókanbiọ dopolọ tọn gba. Eyín nuplọ́nmẹtọ dọ, dọmọ, “ atọ̀n donu atọ̀n e basi etẹ?” bọ yé gblọn dọ, “atọ̀n donu atọ̀n e basi atọ̀n donu atọ̀n” to whenẹnu omẹ de na mọ dọ onú ylankan de to jijọ, na yé ma dọ ogblọndo lọ gba. Whenuena yè wá jẹ baptẹm kọn mẹplọ́ntọ lẹ gbẹsọ to onú dopolọ vọdọ yé ma dọ gblọndo lọ gba. Sọle e jẹ dọ mẹplọ́ntọ lẹ ni mọ dona onú he OKLUNỌ to didọ yè gọ̀do ohó vọdọ Etọn go. Eyín mí basi do lé Apọsteli lẹ basi do, to whenẹnu mí tindo kandeji dọ OKLUNỌ dopolọ wẹ ylọ mí nado dọ yẹwhehó wẹndagbe tọn dopolọ. Apọsteli lẹ po mẹplọ́ntọ agùn tintan tọn lẹpo po yọ́n akuẹhihọ azọ́n lọ tọn bo sọ basi i kẹdẹdi nudohiamẹ pipé Jesu Klisti tọn. Mí dopẹna Jiwheyẹwhe dọ mí tindo owé winwlán kunnudide tọn to míde. Mí tindo hùdo nukunnumọjẹnugo tọn gbọn Gbigbọ Wiwé dopolọ dali dọ míwlọsu nido mọdona kẹdẹdi apọsteli lẹ, nado plọ́n onú he yé plọ́n omẹ, bo sọ baptizi kẹdẹdi lé yé baptizi do.

Anádemẹ he yín didọ hézéhézé to Owé Wiwé lẹ mẹ. Omẹ dopodopo dona payi e go titegbe. To whedelẹnu, onú awe sọgan di yénọzo lẹ, ṣigba yé ma yín dopolọ gba. Yé sọgan di yénọzo titegbe, sọlé ode gbọnvo do awetọ, kẹdẹdi lé olọn dẹn do aigba do. Mí ma dóna mọ́n Oyín OKLUNỌ tọn. Yè dọ hlan agùn Filadẹfia tọn dọ, dọmọ: “…na hiẹ tindo huhlọn pẹvi de wutu, bo yí Ohó ṣie whlá, bo ma sọ mọ́n Oyín ṣie” (OSỌHIA 3:8). Etẹ wẹ mí na dọ gbọn yisenọ lẹ tọn dali he to hànji po wanyin po gbọn Oyín Jesu tọn dali, he to Oyín nẹ lọ zán to odẹ̀hiho yetọn lẹ mẹ, he to yẹwhehódọ po huhlọn po gbọn Oyín nẹ lọ tọn dali, podọ whenuena e wá jẹ núvivẹ titegbe lọ ji, yé nọ gbẹ́ Oyín nẹ lọ bo ma sọ nọ jlo na kọndopọ hẹ Ẹ to baptẹm kọ̀n? Wuntùntùn mí omẹ pó tọn dóna payi e go dọ, nújẹagọ de tin to ofi de to owhẹ̀hó he hunkọ mẹ.

Etẹ wẹ mí na dọ gbọn wẹndagbejlatọ dahodaho nẹlẹ tọn dali, he nọ yàn aovi lẹ jẹgbonu to Oyín Jesu tọn mẹ, bo nọ hodẹ̀ na azọ̀ntọ, bo nọ wàzọ́n jawu lẹ to Oyín huhlọnnọ nẹ lọ mẹ, podọ whenuena e wá jọ bọ yé nado magbè nado yí baptẹm to Oyín nẹ lọ mẹ, he yé to zinzan sọmọ wẹ yé nọ gbẹ́ bo sọ nọ hoavun jẹagọ do Oyín lọ? Po onù yetọn po wẹ yé nọ dekunnu lé Oyín Jesu tọn jawu do, ṣigba to nugbo de mẹ yéwlọsu lẹ ma yọ́n Oyín lọ, podọ yé ma sọ wleawu nado hẹn ovlẹ Oyín Jesu tọn tọn. Gbẹtọ mọtọnhunkọ lẹ tọn wẹ OKLUNỌ dọ to MATIU 7:22-23 mẹ, dọmọ, “Omẹ susu wẹ na dọ hlan mi to azán nẹ gbè, dọ, Oklunọ, Oklunọ, bé míwlẹ ma ko dọ dọdai gbọn Oyín Towe mẹ? Podọ gbọn Oyín Towe mẹ wẹ míwlẹ yàn aovi lẹ jẹgbonu te? Podọ Oyín Towe mẹ wẹ mí wà azọ́n huhlọnnọ susu te? Whenẹnu wẹ yẹn na yigbè hlan yé dọ, yẹn ma yọ́n mì gbède, mì tọ́n sọn dê, mì azọ́n ylankan wàtọ.”

Owé Wiwé he dọhó do gbẹtọ he yí owẹndagbe gigọ́ lọ sè lẹ go. To alọ de mẹ yé yín mahẹtọ odona he yè dopagbe yetọn lẹ bo sọ ná to agùn mẹ, to alọ devo mẹ yé nọte to núplọ́nmẹ otànhóhó lẹ tọn he yè ma wlán do Owé Wiwé mẹ lẹ ji. Yé ma wleawu nado hia kọgọnamẹ Owé Wiwé tọn jẹ. Bé e ma yín omẹ lẹpo wẹ na jlo nado kẹalọyí núdepope he Biblu dọ? Ṣigba, e pọnte nado nọte to Ohó Jiwheyẹwhe tọn ji, bo gbẹ́kọ otànhóhó agùn tọn lẹ go, po núwiwà baptẹm tọn he yè ma wlán do Owé Wiwé mẹ lẹ po go. Mí dóna do mí de hia to baptẹm mẹ po okú klisti tọn po, eyín mí jlo na sọawúhia to fọ́nsọnkú ogbẹ̀ yọ́yọ́ Etọn tọn mẹ (LOMUNU 6:3).

WUNTÙNTÙN GBIGBỌ LẸ TỌN

Eyín onú titegbe de nado doalọ núvivẹ talala de go to ofi. To agùn otànhóhó lẹ tọn mẹ to egbe, e sinẹnawú na mí nado mọ núplọ́nmẹ dogbọn yise nugbo po vọji tọn po dali. Yín e tlẹ yín dọ yè to ohógbè ovọji tọn zán, dọpọn etọn ma tin to yé mẹ. Ṣigba to ṣẹnṣẹn yé he to didọ, dọ yé yí blebu owẹndagbe lọ tọn sè lẹ tọn, yé ma dindona dòdónu oplọ́n owẹndagbe lọ tọn lẹ dagbedagbe gba. Nà e wá jọ do bọ Biblu plọ́nmẹtọ lẹ po yé he yè plọ́n to sẹminali Biblu tọn lẹ po ma do mọdona lé baptẹm nugbo Owé Wiwé mẹ tọn dóna yín bibasi do? Eyín yè ma baptizi omẹ de to Owé Wiwé mẹ to Oyín Otọ́ tọn, Ovi tọn, po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ, etẹwutu devizọ́nwàtọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ ma nado kẹalọyí wọhẹ? Yé to baptẹm he yé pọ́n jẹhọn mẹ bo detọ́n basi whenuena Agùn Lomu Katọliki tọn tọn sọawúhia. E blawu ṣigba nugbo wẹ, yèdọ sọn azán vọjlado tọn lẹ mẹ, agùn he sọawúhia lẹpo ṣẹ̀ baptẹm he ma to Owé Wiwé mẹ basi ji kaka jẹ egbè he.

Avòvò omẹ susu nado yọ́n ohógbè he tin to “Aihọn Western tọn” tọn mẹ he yín zinzán to ogbẹ́ zinvlu tọn mẹ, to núyiwa gbigbọ mawe tọn lẹ mẹ, kẹdẹdi lé yé ylọ ẹ do dọ oyín atọ̀n he yì aga lẹ kavi ohógbè he yé sọ nọ zán to azévàji gbọn yé mẹhe do gbigbọ kúvitọ tọn lẹ dali. Ohógbè dopolọ sọ nọ yín zinzán whenuena alẹnúnú de yín bibasi nado dọ̀n akọta awe kavi húmọ dopọ. Whenẹnu yé mẹhe to budi to bibasi mẹ, nọ gọna adọgbo whenuena yé sè ohógbè he: “To Oyín Otọ́ tọn, po Ovi tọn po, po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ”. Yèdọ whenuena yé to azé jlẹ, yé nọ lẹn dọ Jiwheyẹwhe de wẹ e sọn, na yé omẹ pó yọ́n ohógbè he dagbedagbe, kẹdẹdi lé yè sè e do bo yín zinzan do to agùn mẹ dó. To majiki yú kavi wéwé mẹ, kavi to zinzán owé yetọn he yè ylọ dọ “Owé Mose tọn Ṣidopotọ po Ṣinawetọ po”.

E yín mẹde dọhó dogbọn nuyiwá enẹ lẹ tọn dali hlan yé, ogblọndo yetọn wẹ yín, “ehe ma sọgan jẹagọ, na eyín bibasi to Oyín Jiwheyẹwhe tọn mẹ.” Lala, gbedé! Enẹ kẹdẹ he yín bibasi to Oyín Jesu tọn mẹ, wẹ nugbo, wẹ yín bibasi to Oyín Jiwheyẹwhe tọn mẹ. Núhe pò lẹpo, Satani tọn wẹ yé, he yín yẹwhe aihọn he tọn. OKLUNỌ mítọn ma tindo núde nado wà po nuyiwà ylankan nẹ lẹ depope po taidi núkanpọ́n, dodinna osọ̀godo yetọn gbọn gbigbọ mawe dali, fakinkan, alọpahomẹ pinpọ́n po onú mọtọnhunkọ lẹpo po. Onú nẹ lẹ ma sọgbe po Ohó Jiwheyẹwhe tọn po gba. Ṣigba na yé nọ basi yé to núwhiwhlá agùn tọn glọ po ohógbè mọtọnhunkọ tọn po, gbẹtọ lẹ yín kiklọ́ to núyiwà nẹ lẹ mẹ. Kọndopọ tẹwẹ pipli zinvlu mẹ tọn podọ azétọ lẹ tọn tindo po Ohó nugbo Jiwheyẹwhe tọn tọn lọ po? Whetẹnu wẹ devizọ́nwàtọ Jiwheyẹwhe tọn po azọ́nwànu Satani tọn lẹ po sọgan dọ ohó dopolọ do? Kavi whetẹnu wẹ ahọludu Satani tọn sọgan wá nọ gblagbla Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ?

Mí omẹ pó dóna lẹ pannukọn ohó kanbiọ he, eyín e yín dopolọ whenuena omẹ awe to onú dopolọ wà. Omẹ delẹ yín awújinọ, e sọgan yín dọ yé ma sọgan kẹnù whenuena yé sè gbẹtọ lẹ to ohógbè mọtọnhunkọ zán, bo sọ to onú devodevo he hú mọtọnhunkọ lẹ wà. Ṣigba whenuena ohógbè mọtọnhunkọ yín zinzán to ehe yè to yiylọ dọ “baptẹm” ji po zinzán agùn devo lẹ tọn po, yé mọ dọ onú he yé to wiwà lẹ sọgbe. To Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, onú he mí mọ yí sọn Jiwheyẹwhe de lẹpo, podọ nújijọ lẹpo nọ sọawúhia gbọn huhlọn Jiwheyẹwhe tọn dali to Oyín Jesu tọn mẹ. Enẹwutu, mí hia to Owé KỌLỌSINU 3:17 tọn mẹ, dọ: “Nudepope he mì to bibasi to ohó mẹ, kavi to wiwà mẹ, mì nọ basi popo to Oyín Jesu OKLUNỌ tọn mẹ.”

Dinvie mí yọnẹn dọ, yẹwhegán de kavi apọsteli de ma zán ohógbè nẹlẹ depope gbede, adavò Oyín ehe hó Whlẹgantọ dọ hlan yé to baptẹm mẹ. To owé winwlán ṣie he yín: “Jiwheyẹwhe po Tito Etọn po hlan gbẹtọ lẹpo” mẹ, eyín didohia hézéhézé dọ Jiwheyẹwhe Nugbonọ Dopolọ dó Ede hia taidi Otọ́, taidi Ovi, podọ taidi Gbigbọ Wiwé bo hẹn Oyín dopo he yín OKLUNỌ Jesu Klisti. MATIU 28:19 mẹ yín nugbo he sọgbe de mọdopolọ wẹ OWALỌ 2:38, po Owé Wiwé devo he pò lẹpo po. Núhúdo mítọn wẹ yín dọ mí ni mọdona Ohó Jiwheyẹwhe tọn to aliho he sọgbe ji. Na Satani ko zán Ohó Jiwheyẹwhe tọn jẹagọ bo sọ túnmẹ jẹagọ sọn whẹ́whẹ́whenu. (Satani) pégo bo klọ́ gbẹtọ susu to aliho agùn tọn ji gbọn baptẹm jẹagọ dali. Nugbonugbo oklọ́ wẹ. Whenuena é wá OKLUNỌ de, é dọmọ: “Yè wlán ẹn dọ…”. Ṣigba OKLUNỌ mítọn gblọn bo dọmọ: “Yè sọ vọ́ ẹ wlán dọ…”. Satani nọ dè Owé Wiwé lẹ sọn otẹ̀n yetọn mẹ bọ sọ nọ zán yé jẹagọ. Onú dopolọ wẹ to jijọ po devizọ́n mẹpinplọ́n tọn po, po baptẹm tọn po. Satani tọ́nnukun na gbẹtọ lẹ na yé ma nado mọ gigo Jiwheyẹwhe tọn to Jesu Klisti nukun mẹ (2KỌLINTINU 4:4-6) mẹ. Oyín he tọn dali OKLUNỌ dọhó gbọn gbẹ́sọ to whiwhlá mẹ hlan yé.

Yisenọ lẹpo he tin to aihọn mẹ yín whiwhlá to zinvlu po mayọnẹn po mẹ. Fie wẹ mí na mọ yise nugbo Owé Wiwé mẹ tọn te to egbe? Mẹnu wẹ omẹ lọ he sè oylọ kẹdẹdi OSỌHIA 18:4 nado tọ́njẹgbonu sọn Babilọni aihọn whenu he tọn mẹ? Mẹnu wẹ tindo nukun nado mọ, podọ otó nado sè, podọ ayiha nado tunwun? Mẹnu wẹ tindo wuntùntùn nado mọdona vògbingbọn to Ohó Jiwheyẹwhe tọn po ehe gbẹtọ lẹ ná túnmẹ etọn po ṣẹnṣẹn? Jiwheyẹwhe to whelẹponu nọ klán hinhọn sọn zinvlu go. Mẹnu wẹ tindo adọgbó nado yí oplọ́n, nado yise, podọ nado wà onú he Ohó Jiwheyẹwhe tọn dọ. Onú gbigbọ tọn lẹpo ma sọgan yín yinyọnẹn gbọn agbasalan po ohùn po dali gba. Mẹde ma sọgan plọ́n omẹ devo. Omẹ dopodopo tindo azọ́n pannukọ̀n Jiwheyẹwhe, podọ gbèmimá ede tọn titi.

To popo lẹpo mẹ, ohó núkọnamẹ tọn. Yé mẹhe jlo na biọ gigomẹ lẹpo dóna yọ́n ehe dọ, ojlẹ wunvi tọn lẹ go wẹ Jiwheyẹwhe de nukun sẹ̀ sọn, ṣigba to dinvie, É dó ojlo Etọn he pégan hia gbọn Ohó Etọn he pégan dali. É to nukundo dọ omẹ lẹpo ni yi I sè bo sọ wà kẹdẹdi Ohó Etọn. Mí dóna gbẹ́kọ sọn oplọ́n jẹagọ he yè ma wlán do Owé Wiwé mẹ lẹ go, eyín e tlẹ yín dọ họntọn lẹ na gbẹ́ mí bọ mí na lẹzùn mẹhe mẹde ma yọnẹn ba. Mí dóna do jlo nado lẹ́gọ̀yì dòdónu núplọ́nmẹ Biblu tọn ji, ninọ̀mẹ podọ núwiwà Biblu tọn lẹpo ji.

To Owé OWALỌ 3 tọn mẹ, mí hia dogbọn opagbè he Jiwheyẹwhe do tọn dali, nado dohia asiko awúmimiọn tọn, podọ Klisti na tin to olọn mẹ kaka jẹ ojlẹ núgọ̀donútẹnmẹ onú lẹpo tọn nado wá. To afọ etọn 19-21 mẹ, mí hia dọ, “…to whenuena ojlẹ awúmimiọn tọn na sọn nukun OKLUNỌ tọn mẹ wá; ewọ nasọ do Jesu Klisti hlan, mẹhe yè dọyẹwhehó etọn hlan mì dai: mẹhe olọn ma sọgan nọ ma yí kaka e nado jẹojlẹ ohẹngọ̀ onú popo tọn mẹ, he Jiwheyẹwhe ko dọ sọn onù yẹwhegán wiwé etọn lẹpo tọn mẹ sọn whenuena aihọn ko ṣẹ̀.” Yè dọ ẹ hézéhézé to ofi dọ Klisti tin to gigo mẹ kaka jẹ ojlẹ awúmiọmiọn tọn po núgọ̀donútẹnmẹ onú lẹpo tọn nado wá. To nugbo de mẹ, ehe dohia dọ to dinvie to vivọnu, jẹnukọnna kọlilẹ́wá Klisti tọn awetọ, onú lẹpo dóna yín gigọ̀do otẹn yetọn mẹ to agùn Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ tọn mẹ, do dòdonu nugbo lọ ji.

Yisenọ he yise to kọlilẹ́wá Klisti tọn awetọ mẹ ko sè yẹwhehó dogbọn ohóta he tọn dali. Nugbo, omẹ susu to nukundo kọlilẹ́wá Klisti tọn to madẹn mẹ. Etẹwutu yé ma do do ayi e go dọ ehe wẹ ojlẹ he mẹ Jiwheyẹwhe jlo na gọ̀ onú lẹpo wá otẹn yetọn mẹ, bo na ojlẹ awúmimiọn tọn sọn nukun Etọn mẹ? OKLUNỌ podọ Whlẹngantọ mítọn tindo ojlo dopo gê, enẹ wẹ yín núhe kọ̀n Ẹn dopọ po omẹ Etọn lẹpo, omẹ fligọ̀ lẹ he yín agbasa Klisti tọn. Agùn Jesu Klisti tọn dóna yín didoai do Ohó Jiwheyẹwhe tọn ji. Enẹwutu baptẹm Biblu tọn po núplọ́nmẹ devo lẹpo po, po núwiwa lẹpo po, kẹdẹdi lé apọsteli lẹ ko basi do, yín apadè onú he yè dóna gọ̀wá otẹn yetọn lẹ mẹ. Paul wlán to Owé EFESUNU 2:20 tọn mẹ, dọmọ, “yè sọ to mí zé dote do dòdó apọsteli lẹ, po Yẹwhegan lẹpo tọn ji, Jesu Klisti lọsu wẹ osé gángán lọnglọnẹn tọn…” OKLUNỌ na to azọ́n wà to Agùn Etọn go kaka e nado wá pipégan mẹ, bọ É na lẹ́gọ̀wá nado zé e yì owhégbe. Ṣigba jẹnukọn whẹ́, yè dóna gọ̀ mí wá dòdónu núplọ́nmẹ po nuyiwà apọsteli lẹ po tọn ji. Enẹ godo OKLUNỌ na zé mí yì gigomẹ.

Omẹ depope ni ma yí ohó anádemẹ baptẹm tọn he do dayihun blo. Eyín Jwheyẹwhe yín lẹblanunọ hlan mí, mí na mọ akuẹhihọ núdepope he Jiwheyẹwhe kanbiọ mí tọn to Ohó Etọn mẹ, podọ po ojlo de po mí dóna do ojlo nado yí baptẹm to Oyín OKLUNỌ Jesu Klisti tọn mẹ. To enẹ mẹ, mí gbà zẹgẹ hóhó he yè zé do agùn titònọ lẹpo ji, mẹhe yè sọ blá to gbigbọ mẹ lẹ, yé omẹ pó he yè baptizi to ohógbè atọ̀n mẹ lẹ. Omẹ depope he yè de tọ́n sọn Jiwheyẹwhe mẹ na sè bo sọ wà kẹdẹdi Ohó Jiwheyẹwhe tọn. Donanọ wẹ ewọ he kẹalọyí ohó kọnamẹ he gligli, na e to dandan na awúwiwle mítọn nado nọ aṣéji whenuena Klisti sọawúhia. Ewọ he do pagbè nasọ hẹn pagbè dopolọ ṣẹ̀.

TENU NÚDÙDÙ OKLUNỌ TỌN

Whẹ́po mí nado dọhó do ohóta he yín Tenu núdùdù Oklunọ tọn ji, mí dóna dọhó do ohóta Juwáyì tọn ji whẹ́. Oyẹ jọwamọ to Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn to núhúnu nugbo Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ dohia hézéhézé.

Owhè Juwáyí tọn lọ yèdọ to egbe, yìn owhè vivẹ to agùn Jú lẹ tọn mẹ. Do hlan Islaẹlinu lẹ Oklunọ dọ hlan whẹndo dopodopo dọ yé ni hù lẹngbọvu de, bo dù olan etọn, bo sọ sá ohùn etọn do whlẹlidemẹ ohọ̀n tọn go to alọ adusi podọ amiọn tọn go to aga (EKSỌDUSI 12). Ohùn lọ ma dóna yín sisádo odò afọligbe ohọ̀n lọ tọn tọn ji gba, na omẹ depope niká gbidi afọ do e ji.

Ohógo Heblu tọn he yín “pesach” túnmẹ dọ: yè ni whlá ogbẹ̀ dai kavi juwáyì. Whenuena angẹli whẹ̀dida tọn lọ to ovisunnu plọ́nji Egypti tọn lẹpo hù, yè whlá ovisunnu plọ́nji Islaẹli tọn lẹ tọn do ogbẹ̀, whenẹnu wẹ OKLUNỌ dọ hlan yé dọmọ: “Ohùn lọ nasọ yín na mì ohia de to ohọ̀ mìtọn lẹ ji fie mì te: whenuena yẹn mọ ohùn lọ yẹn na dágbọn mì ji wáyì azọ̀n-ylankan de ma to na tin to mì ji nado hù mì súdo gba, whenuena yẹn hó aigba Egypti tọn” (EKSỌDUSI 12:13).

Yè kọ̀n ohùn lẹngbọvu nẹlẹ tọn na ovẹvivẹ ylando yetọn lẹ tọn. Enẹ lọ dopolọ wẹ sọ yín ohia whiwhlá yetọn tọn to whẹ̀dida whenẹnu. Avi po winwẹ̀n po tin to owhé Egyptinu lẹpo tọn gbe, na oṣiọ tin to ofi lẹpo. Ṣigba to owhé Islaẹlinu lẹ tọn gbe, whiwhlátẹn daho de tin finẹ. Homẹgble Jiwheyẹwhe tọn ma sọgan biọ owhé yetọn lẹ gbe, na yè ko hù lẹngbọvu de to otẹn yetọn mẹ. Yé sọgan tọ́njẹgbonu yì asigba-alọgba. Mọkẹdẹ wẹ hlan mẹfligọ̀ lẹ. Owhẹ̀dida dobú Jiwheyẹwhe tọn ma sọgan wá yé ji, whenuena É túntún homẹgble Etọn jẹgbonu do mayisenọ lẹ ji. Ohùn lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn tọn wẹ basi ovẹvivẹ mítọn po whiwhlátẹn mítọn po. Paul wlánwé dohlan agùn dọmọ, “… Na Juwáyì mítọn ko yín núdosánvọ na mí ga, yédọ Klisti” (1KỌLINTINU 5:7). Mọwẹ yẹwhegán Isaia dọ do ga, dọmọ: “…Hihò jijọho mítọn tọn tin to é ji…” (ISAIA 53:5). Gbọn okú Etọn mẹ mí yín mẹgbọwhẹ̀na; gbọn ohùn Etọn mẹ yè jona ylando mítọn lẹ, bọ mí mọ ogbẹ̀ madopodo yí.

Gbọn Mọse dali, OKLUNỌ degbè nado wà hunwhẹ azán nẹ lọ tọn po yẹyi po ehe mẹ yè hù lẹngbọvu lọ te, podọ ehe mẹ gbejizọ̀nlin tintọ́n yetọn tọn bẹ́ te, dọmọ: “Azán he na yín hlan mì na oflin de, mì nasọ wà ẹ na hunwhẹ de hlan OKLUNỌ: lẹ́do whẹndo mìtọn lẹ mì na wà ẹ na hunwhẹ de gbọn osẹ́ndoai dali kakadoi” (EKSỌDUSI 12:14). Sọn afọ etọn 26-27 mẹ, ehe sọ yín didohia “E nasọ wá jọ whenuena visunnu mìtọn lẹ na dọ hlan mì, dọ, etẹ wẹ mì lò gbọn sinsẹ́n he dali? Wẹ mì na dọ, dọ, avọ́ juwàyí OKLUNỌ tọn tọn wẹ, mẹhe dágbọn owhé ovi Islaẹli tọn lẹ tọn ji wáyì to Egypti, whenuena é hò Egyptinu lẹ, bo whlẹn owhé mítọn lẹ.”

Mọkẹdẹ, Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn tin to oflín mẹ na ofligọ̀ mítọn. Mọwẹ e na te kaka OKLUNỌ nido lẹ́gọ̀wá (1KỌLINTINU 11:26). To alọ de mẹ, mí pọ́n hlan godo, azán daho owhẹ̀dọgbọ tọn lọ podọ to alọ devo mẹ, mí to pinpọ́n hlan nukọn azán gigonọ nẹ whenuena omẹfligọ̀ lẹpo na pé Mẹflitọ lọ to núdùdù daho lọ kọ̀n to gigo mẹ. Whenuena É to Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn lọ zédai, É dọmọ, “…mì nọ basi ehe to oflin ṣie mẹ” (LUKU 22:19). To Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn lọ kọ̀n, mí nọ flin azọ́nwàdotana ofligọ̀ tọn, bo sọ nọ yọnẹn to whelẹponu dọ mí yín mahẹtọ to yọ́yọ́jẹ mẹ, dọ yè fli mí gọ̀ whenuena Klisti, Whlẹngantọ mítọn kọ̀n ohùn Etọn dai to satin ji.

Lẹngbọvu he yè yí do sánvọ to otẹn mítọn mẹ dóna yín dùdù po akla madotọ́n po. Enẹwutu mí hia, dọmọ, “Azán ṣinawe wẹ mì na dù akla madotọ́n họ̀; yèdọ to azán tintan gbe mì na de otọ́n sọn owhé mìtọn lẹ gbe: na mẹdepope he dù akla otọ́nnọ sọn azán tintan gbe kaka jẹ azán ṣinawetọ gbe, dawe nẹ yè na sán ẹn sẹ̀ sọn Islaẹli mẹ” (EKSỌDUSI 12:15). Yè dóna doai gbèdide he lọ go bo sọ wà ẹ kẹdẹdi lé e te do.

Zizédoai Juwayì lọ tọn jẹnnukọnna mẹdekannu jijẹ yetọn po gbejizọ̀nlin tintọ́n yetọn tọn po sọn Egypti mẹ. Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn yín zizédoai whenuena OKLUNỌ dù Juwayì po núplọ́ntọ Etọn lẹpo, whẹ́po É do yín whiwhe do satin go, ehe tọn dali yè fli agùn gọ̀. “Whenuena ojlẹ lọ wá, é jagla, po apọsteli wiawe lẹpo po é po. É sọ dọ hlan yé, dọmọ, homẹhunhun yẹn jlo nado dù Juwayì he hẹ mì, whẹ́po yẹn nado jiya: na yẹn dọ hlan mì, yẹn ma to na dù to e mẹ ba, kaka yè nado dotanẹ́ to ahọludu Jiwheyẹwhe tọn mẹ” (LUKU 22:14-16). To afọ etọn 7-13 mẹ, yè dọ hlan mí dọ OKLUNỌ mítọn dọ hlan Pita po Johanu po, bo dọ hlan yé, dọmọ, “Mí yì bo wleawu Juwayì tọn na mí, na mí nido dù.” Whenuena yé wá ofi lọ, yé dọ hlan dawe he tindo owhé lọ dọmọ, “Mẹplọ́ntọ dọ hlan we, dọmọ, fie wẹ abò núdùdù tọn lọ fie yẹn na dù Juwayì po núplọ́ntọ ṣie lẹ po te?”

Mí hia to MATIU 26:26 mẹ dọmọ, “Le yé to núdù, Jesu yí akla bo dona, bo sọ kan ẹn, bo yí na núplọ́ntọ etọn lẹ, bo dọmọ, Yí, dú; ehe wẹ agbasa ṣie.” OKLUNỌ tin to yéde to agbasalan mẹ, to whenuena É yí akla do alọ Etọn lẹ mẹ bo dọ ohó he lẹ. E ma yín agbasa Etọn wẹ tin to alọ Etọn lẹ mẹ gba, ṣigba akla madotọ́n he yè hò bo dà ẹ kẹdẹdi ogbèdide Juwayì tọn he yè na hlan yé.

Fidepope yè to hunwhẹ̀ Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn dù te kẹdẹdi gbèdide Biblu mẹ tọn, akla lọ dóna yín hihò ma tin otọ́n. Akla he dóna yín didona gbọn odẹ̀ dali. To whenẹnu yè na wẹ́n ẹn bo má ẹn do flinflin, bọ omẹ lẹpo na yín mahẹtọ to dùdù mẹ. Whenuena yisenọ lẹ yí sọn akla lọ mẹ, yé tùnwun bo sọ yọnẹn dọ agbasa Klisti tọn ko yín hihò bo sọ yín gbigba hányánhányán hlan yé. Yé yọnẹn dọ É yín whiwhè dó satin go na yé. Yé sọ tùnwun ga dọ yé yín hihọ̀ gbọn akuẹ ohùn he yè sọndai tọn dali. Dinvie, yé yín nútindo Jiwheyẹwhe tọn bo sọ yín mahẹtọ to agbasa Etọn mẹ.

Apọsteli Paul wlánwé dọmọ, “Na ehe wẹ yẹn mọ yí sọn OKLUNỌ de wẹ ehe yẹn yí na mì ga, Jesu OKLUNỌ to ozánmẹ gbégbe yè de é hia, yí akla; whenuena é dopẹ, é kan ẹn, bo dọmọ, Yí, dù: Ehe wẹ agbasa ṣie he yè na mì (mì jale, mì doai ohó he lẹ go): mì nọ wà ehe to oflin ṣie mẹ. Mọkẹdẹ ga wẹ kọfo, to tenunúdùdù godo, dọmọ, kọfo he wẹ alẹ̀nù yọ́yọ́ to ohùn ṣie mẹ: mì nọ wà ehe, whepoponu he mì to nùnù in, to oflin ṣie mẹ. Na whedepopenu mì to akla he dù, bo sọ to kọfo he nù, mì to okú OKLUNỌ tọn lá kaka é nado wá” (1KỌLINTINU 11:23-36).

Paul sọgan dọ, dọmọ: “Na ehe wẹ yẹn mọ yí sọn OKLUNỌ de…” É yín pinplọ́n sọn OKLUNỌ Lọsu de lé Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn na nọ. É dọ dogbọn Ohó OKLUNỌ mítọn tọn dali, whenuena é to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn zédoai kẹdẹdi wẹndagbe lọ, dolé yè wlán ẹn do.

To LUKU 22:20 mẹ, yè wlán ẹn dọ, “podọ kọfo ga to owalọ mọhunkọ mẹ, to tenunúdùdù godo, é dọmọ, Kọfo he wẹ alẹ̀nù yọ́yọ́ to ohùn ṣie mẹ, yédọ enẹ he yè kọ̀n na mì.” Ovẹ́n wẹ to kọfo lọ mẹ. Ohùn alẹ̀nù yọ́yọ́ tọn he yè dóna kọ̀n, gbẹ́ tin to agbasalan Etọn mẹ bo ma ko yín kinkọ̀n do satin ji. Yè ma dọhó dogbọn didiọ nugonu awe he tin to agbasalan po ohùn Klisti tọn tọn po go gba. OKLUNỌ mítọn kavi apọsteli Etọn lẹ ma nù ohùn agbasalan tọn gba. Nugbo OKLUNỌ mítọn dọ, dọmọ: “Sọn dinvie yì, yẹn ma na nù to sinsẹ́n vẹ́n tọn mẹ ba, kakajẹ azán nẹ gbè, whenuena yẹn na nù in hẹ mì to yọ́yọ́ mẹ to ahọludu Otọ́ ṣie tọn mẹ.” Akla po vẹ́n po nọte na agbasa po ohùn Klisti tọn po, ṣigba yé gbẹ́ to akla po vẹ́n po yín. É to alẹ̀nùnù yọ́yọ́ de po alẹ̀nù yọ́yọ́ de po dohia, ehe sọawúhia to azọ́nwiwàmẹ to ojlẹ okú Etọn tọn mẹ.

Whedepopenu he yè to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn dù, Klisti ma sọ jó Ede to agbasalan mẹ gba. Kẹdẹdi HEBLU 10:12, É ko jó Ede whladopo kakadoi bo sinai to adusilọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ. Whedepopenu he yisenọ lẹ yín mahẹtọ to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ, yè tindo jlọjẹ gbọnvo de nado tùnwun jẹnukọn podọ gbọn ohùn Etọn wiwé he yè kọ̀n dai mẹ. Jẹnukọn, Ovi Jiwheyẹwhe tọn dopodopo dóna lẹn ayiha mẹ pọ́n, whẹ́po é nido yín mahẹtọ to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ. Whenuena mí mọ onú he ma hẹn homẹ Jiwheyẹwhe tọn hun de, mí nọ yígbè etọn bo nọ dọ ẹ to agba lọ nukọn to odẹ̀ mẹ, bo sọ nọ yise dọ ohùn lọ ko jla onú lẹpo do. Mí nọ mọ awúfiẹsa OKLUNỌ mítọn tọn po okú he É kú to satin ji po to awúfiẹsa alindọn mítọn tọn mẹ, kẹdẹdi lé e yín na míwlẹ do. Ehe nọ hò huwhẹ mí, eyín mí lẹn ẹn pọ́n, dọ, akuẹ he yì ji wẹ yè sú na ofligọ̀ mítọn gbọn Mẹfligọ̀tọ mítọn he yinwanna mí dali. Kẹdẹdi Owé Wiwé, É yì gohọ̀ olọn tọn mẹ po ohùn Etọn po bo zé e dai to ofin ojọmiọn tọn lọ ji, podọ gbọn ehe mẹ, É hẹn ofligọ̀ madopodo wá (HEBLU 9:12).

Yè basi alẹ̀nùnù de to ojlẹ he mẹ yè kọ̀n ohùn lọ dai to satin ji. Whenẹnu wẹ azán whlẹngan tọn ṣẹ̀. Dogọ́, mí dóna zé Alẹ̀nù Hóhó jlẹdo Yọ́yọ́ go. To Owé EKSỌDUSI 24:6-8 tọn mẹ, yè wlán dogbọn owé alẹnùnù tọn lọ dali, podọ gbọn ohùn alẹnùnù tọn lọ dali, ehe yè húnhún do omẹ alẹnùnù tọn lẹ go. Jesu dọ, dọmọ, “Na ehe wẹ ohùn ṣie alẹ̀nù yọ́yọ́ lọ tọn, he yè kọ̀n dai na omẹ susu hlan odèsẹ̀ ylando tọn” (MATIU 26:28). To enẹ mẹ, É dọhó dogbọn ohùn Etọn wéwé, podọ wiwé, po ehe sọn Jiwheyẹwhe de po, he yè ko dóna kọ̀n dai, e ma yín vẹ́n he nọ kọfo nẹ mẹ. É zé alẹ̀nù yọ́yọ́ dai. Míwlẹ wẹ omẹ alẹ̀nùnù yọ́yọ́ nẹ tọn, he tindo jlọjẹ télélé de po kọndopọ de po na owé alẹ̀nùnù yọ́yọ́ lọ tọn po.

Paul wlánwé dọ, “Kọfo odona tọn he mí to didona, e ma yín kọndopọ ohùn Klisti tọn wẹ? Akla he mí to kinkán e ma yín kọndopọ agbasa Klisti tọn wẹ? Na míwlẹ mẹsusu yín akla dopo, agbasa dopo: na mí omẹ pó wẹ yín mimátọ akla dopo lọ tọn” (1KỌLINTINU 10:16-17). To nugbo de mẹ, yè ma nọ yawu zán owéfọ awe helẹ, mẹsusu sọgan nọ ma yọnẹn dọ yé tin. Ṣigba yéwlẹ wẹ onú nugbo sisosiso he yè dohia, bọ mí mọ to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ. Yé dó agùn hia mí kẹdẹdi agbasa Klisti tọn, podọ di kọndopọ ogbẹ̀nọ mẹwiwé he plí to Oyín Jesu tọn mẹ lẹ tọn. Yéwlẹ wẹ ogblọndo fligọ̀zọ́n Jesu Klisti tọn tọn, Whlẹngantọ mítọn, mẹhe yí Ede do sánvọ̀ hlan mí to agbasa Etọn mẹ. To alọ de mẹ, akla he mí nọ zán to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ, dọhó dogbọn agbasa Klisti tọn he yè whèdo satin go dali, to alọ devo mẹ, e dọhó do agùn he mágbè na kọndopọ agbasa lọ tọn, he tin na agùnvi susu he yín dopo.

Yè hò agbasa Klisti tọn, bo do apà É go ṣigba yè ma wẹ́n ẹn, kẹdẹdi lé yè wlán ẹn do, dọ, “Na yè wà onú helẹ, na yè nido hẹn Owé wiwé di, Ohú etọn de ma na yín gbigbà. Owé wiwé devo ga sọ dọmọ, Yé na to pinpọ́n mẹhe yè sọwhán” (JOHANU 19:36-37). To ofi, mí to hódọ do núdabla Klisti po agùn Etọn po tọn ji. Agùn Klisti tọn lẹzùn agbasa Etọn gbọn ofligọ̀ dali – yé omẹ pó he mọ owhẹ̀dọgbọ po ofligọ̀ po yí, bo sọ mọ ojóna ylando yetọn lẹ tọn yí. Paul wlán dọ, “Na lé agbasa yín dopo bo sọ tindo awutugonu susu, bọ awutugonu agbasa dopolọ tọn lẹpo, he sù, yín agbasa dopo: mọwẹ Klisti te ga” (1KỌLINTINU 12:12). Ehe wẹ onúdabla daho de. Klisti tindo kọndopọ po awutugonu agbasa Etọn tọn lẹ po kẹdẹ. Dogbọn Ewọ tọn dali, mí hia dọ, “Ewọ wẹ sọ yín ota na agbasa lọ, yèdọ agùn” (KỌLỌSINU 1:18).

Dolé agbasa jọwamọ mítọn yín dopo do, ṣigba bọ awutugonu susu tin bo yín bibladopọ gbọn ota dali, mọkẹdẹ wẹ hlan awutugonu agbasa Klisti tọn lẹpo. “Na Gbigbọ dopo mẹ wẹ yè gbọn baptizi mí omẹ pó do agbasa dopo mẹ, eyín mí yín Ju kavi Kosi, eyín mí yín mẹmẹglọ kavi mẹmẹdekannu; yè ko hẹn mí omẹ pó nado nù to Gbigbọ dopo mẹ” (1KỌLINTINU 12:13). Yè hiajẹ dọ: É nọ wàzọ́n gbọn Gbigbọ dali to mẹhe yise to Jesu Klisti mẹ lẹpo mẹ bo sọ yí baptẹm Biblu mẹ tọn, ṣigba e ma yín gbọn osìn dali gba. Whenẹnu wẹ yè tùn yé gbọn Gbigbọ mẹ do agbasa Klisti tọn mẹ. Mẹfligọ̀ lẹpo, mẹhe tin to kọndopọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ bo mágbè nado tin to agbasa OKLUNỌ tọn mẹ, bo sọ tùnwun I kẹdẹdi ota, dóna huwhẹ́ yéde lẹ hlan Ẹn to onú popo mẹ. Yé nọ lẹn awutugonu dopodopo tọn pọ́n, bo nọ jaya hẹ yé mẹhe to ayajẹ lẹ, bo sọ nọ jiya hẹ yé mẹhe to yaji lẹ ga, na 1KỌLINTINU 12:26 dọ, dọmọ, “Eyín awutugonu de to yaji, awutugonu lẹpo wẹ nọ jiya po e po; kavi eyín yè gbògbena awutugonu de, awutugonu lẹpo wẹ nọ jaya po epo.” Eyín e ma yín mọ po hiẹ po, bé whenẹnu hiẹ ni bo pọ́n lé hiẹ te po Klisti po.

To kọndopọ he mẹ, mí ma sọgan dọhó do devizọ́n alọpãlọpa he to awutugonu agbasa Klisti tọn go lẹ ji gba. Ṣigba Paul zán ohógbè he dọmọ: “Ṣigba dinvie Jiwheyẹwhe yí awutugonu lẹ dopodopo yetọn do agbasa mẹ, dilé e jlo é do. Eyín yé omẹ pó sọ yín awutugonu dopo, fie wẹ agbasa ka te? Ṣigba dinvie yé yín awutugonu susu, ṣigba agbasa dopo wẹ” (1KỌLINTINU 12:18-20). To afọ etọn 27 mẹ, é sẹsinwhena po ohógbè helẹ po, dọ, “Dinvie agbasa Klisti tọn wẹ mì, awutugonu etọn-etọn.”

Apọsteli Paul na avasè yisenọ lẹ nado dindòna ayiha yetọn whẹ́po yè nido yín máhẹtọ to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ, dọmọ: “Ṣigba mì gbọ gbẹtọ ni dindòna ede, bo gbọ ni dù sọn akla lọ mẹ, bo sọ nù sọn kọfo lọ mẹ do mọ. Na ewọ he dù bo sọ nù, é dù bo sọ nù whẹgbledo hlan ede, eyín é ma tùnwun agbasa lọ” (1KỌLINTINU 11:28-29). Yé mẹhe yín máhẹtọ to agbasa Klisti tọn mẹ lẹpo yọnẹn dọ, É zé owhẹ̀dida mítọn po ylando mítọn po do Ede ji – yè zé onú lẹpo do É ji. Yé mẹhe yise to fligọ̀ pipé lọ po jóna ylando lọ po mẹ, nọ jó ylando na yénọzo lẹ, kẹdẹdi lé Jiwheyẹwhe ko jóna yé do to Klisti mẹ do. E ma yín dọ mẹde yí núde whládo ayiha mẹ kavi bo hẹn núde jẹagọ do awutugonu devo go. Mí dóna tùnwun agbasa OKLUNỌ tọn lọ. To núyìwà he mẹ, yè dọhó do awutugonu lẹpo ji, mẹhe yè fligọ̀ mlẹnmlẹn, bo sùwhẹna, bo klándowiwé bo sọ yín máhẹtọ pipé lẹ, podọ agbasa Klisti tọn matin owhẹ̀gbledo he yín diho kavi ehe gbì. Yé nọ mọ yénọzo lẹ to Klisti mẹ podọ gbọn Klisti mẹ, yé nọ mọ yénọzo lẹ kẹdẹdi lé Jiwheyẹwhe nọ mọ yé do: yé nọ mọ yénọzo lẹ matin ylandonọ podọ omẹ pipé lẹ.Yé ma yọ́n yénọzo lẹ kẹdẹdi gbẹtọ agbasalannọ gba, ṣigba di gbẹtọ gbigbọnọ.

Kẹdẹdi lé yè wleawuna akla lọ matin otọ́n do, mọkẹdẹ wẹ agùn lọ dóna yín kinklán sọn zédoai otàn hóhó lẹ tọn lẹpo go, sọn oplọ́n he ma yín Biblu tọn lẹ go, OKLUNỌ Jesu zán ohógo otọ́n tọn nado dohia núplọ́nmẹ jẹagọ agùn nukọntọ lẹ tọn to asiko Etọn mẹ. É dọ, dọmọ, “Etẹwutu wẹ mì ma mọhlan dọ, yẹn ma dọhó na mì na akla tọn wutu, dọ mì ni payi otọ́n Falesi lẹ tọn po Sadusi lẹ tọn po go gba? Whenẹnu wẹ yé tùnwun dọ, é ma dosẹ́n na yé nado payi otọ́n akla tọn go gba, adavo do núplọ́nmẹ Falesi lẹ po Sadusi lẹ tọn po go” (MATIU 16:11-12).

Paul ga sọ dọhó dogbọn otọ́n tọn dali bo zán ẹn to ohógbè gbigbọnọ de mẹ. É wlán to Owé 1KỌLINTINU 5:6-8 tọn mẹ, dọ: “Mì ma yọnẹn dọ otọ́n pẹvide wẹ nọ hẹn olinfin lẹpo ji? Enẹwutu mì plọ́ otọ́n hóhó sẹ̀, na mìdo yín olinfin yọ́yọ́nọ, dilé mì yín madotọ́n do. Na juwayì mítọn ko yín nudosánvọ̀na mí ga, yédọ Klisti: enẹwutu mì gbọ mí ni wà hunwhẹ lọ, e ma yín po otọ́n hóhó po gba, kavi po otọ́n okẹn tọn po po kanyinylan po tọn gba; ṣigba po akla madotọ́nnọ homẹwiwé po nugbo tọn po.” Mẹdopope he do mimá to Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ dekunnu to Jiwheyẹwhe po gbẹtọ lẹpo nukọn dọ é vò sọn onú nẹlẹ po mẹ he yè dọ to ofi, podọ e yín didoai to ogbẹ̀ yọ́yọ́ po nugbo po mẹ. Ehe lọ dóna jọ nugbonugbo, podọ ogbẹ̀zán omẹ mọhunkọ tọn dóna hẹn sinsẹ́n kunnudide nẹ lọ tọn. Ohó lẹ lọ kẹdẹ ma pe. Odọpọ́n lọ dóna tin to finẹ.

To owé LOMUNU tọn 11 mẹ, Apọsteli Paul sọ dọhó dogbọn owhẹ̀suna po klandowiwé he sọgbe omẹhe yín agùnlọ tọn lẹ tọn. Ehelẹ yín bibasi whenuena Klisti kú to satin ji. Apọsteli Paul wlán dọ, “Na eyín akla hiho yín wiwé, linfín yín wiwé ga: podọ eyín adọ̀ yín wiwé, mọwẹ ala lẹ te ga” (afọ 16). Klisti wẹ sinsẹ́n tintan, podọ yé mẹhe yín Etọn lẹ yín núdopo lọ ga; Éwọ wẹ Oviplọnji, podọ yé omẹ pó he yè ji sọn okún Jiwheyẹwhe tọn dopolọ mẹ yín máhẹtọ to awhànpa Oviplọnji tọn mẹ. Jesu wẹ adọ̀ ovẹ́ntin yọ́yọ́ he tọn podọ yisenọ nugbo lẹ wẹ ala he nọ hẹn sinsẹ́n jẹgbonu kẹdẹdi Owé JOHANU 15. Dilé mí yọnẹn do dọ, ala lẹ nọ nọ̀gbẹ̀ gbọn vivi he yé mọ yí sọn adọ̀ ovẹ́ntin lọ tọn mẹ dali, bo sọ nọ hẹn sinsẹ́n jẹgbonu, mọwẹ ete ga na yé omẹ pó he yè ji sọn Jiwheyẹwhe de. Yé ma nọ kọndopọ po onú depope po, ṣigba yéwle wẹ ale etọn, podọ ogbẹ̀ Jiwheyẹwhe tọn nọnọ̀ yé mẹ, na enẹwutu yé do mimá do ogbẹ̀ Jiwheyẹwhe tọn mẹ. To kọndopọ he mẹ, Pita wlán dọ, “Mọwẹ podọ na ehe tọn ga, lé mì nọ dovivẹnu to onú popo mẹ, mì yí jijọdagbe dogọ́ yise mìtọn; bo yí oyọnẹn dogọ́ jijọdagbe; owùnza dogọ́ oyọnẹn; homẹfa dogọ́ owùnza; jijọ-di-Jiwheyẹwhe tọn dogọ́ homẹfa; owanyín na mẹmẹsunnu dogọ́ jijọ-di-Jiwheyẹwhe tọn; podọ owanyín dogọ́ owanyín na mẹmẹsunnu” (2PITA 1:5-7). To ofi, mí ma to hodọ do oplọ́n de kavi núyọnẹn de ji gba, ṣigba ehe wẹ ale Jiwheyẹwhe tọn po sinsẹ́n fligọ̀zọ́n he yín yisenọ nugbo lẹ tọn po. Núhe mí do na wà lẹ di e “Ṣigba lé ewọ he ylọ mì yín wiwé do, mọwẹ mì ni yín wiwé do to owalọ alọpãlọpa popo mẹ; na yè ko wlanwe etọn dọ, mì na yín wiwe, na wiwé wẹ yẹn. Eyín mì sọ to oyín Otọ́ tọn ylọ, mẹhe matin mẹhòpọ́n gbẹtọ tọn nọ dawhẹ̀ kẹdẹdile azọ́n omẹ dopodopo tọn te, mì nọ zán azán wáṣi whenu mìtọn tọn to ofi to osi mẹ” (1PITA 1:15-17).

NUKUNNUMỌJẸNÚGO HÉZÉHÉZÉ

Na otànhó he yè wlánwé etọn to Owé Wiwé lẹ mẹ tọn wutu, gbẹtọ susu yise to didiọ nugbo onúgonu awe lẹ tọn mẹ (ovẹ́n po akla lọ po) he yín ohùn po agbasa Klisti tọn po. Eyín enẹ na jọ nugbonugbo, e na yín núylankan de dọ, mẹde na dù agabasa wiwé lọ bo na sọ nù ohùn wiwé lọ, whenẹnu é bo na sọ hẹn onú nẹlẹ he yín jọwamọ etọn lẹ tọn wá ṣiṣẹ̀ mẹ? Yèdọ e ma yín núde hú nùzándogona, enẹ ma tlẹ to e mẹ lala.

Kẹdẹdi lé Jú lẹ ma mọdona Ohó Jesu tọn lẹ dó, na yé ma mọdona núwiwà gbigbọ mẹ yetọn tọn, mọwẹ e te to dinvie po yisenọ lẹ po. To azán nẹ gbè, mẹsusu yín awújinọ whenuena OKLUNỌ mítọn dọhó hlan yé nado wà jẹagọ do onú he osẹ́n dọ go, to whenuena É dọ ehe, “Mẹdepope he dù olan ṣie, bo sọ nù ohùn ṣie, é tindo ogbẹ̀ madopodo” (JOHANU 6:54). Jú lẹpo yọ́n onú he yè wlán do Owé LEVITIKU 17:10-12 tọn mẹ, dọmọ, “Podọ mẹdẹpope é yín finẹ sọn owhé Islaẹli tọn lọ mẹ, kavi ojonọ lẹ lọ mẹ he wáwáṣi to yé ṣẹnṣẹn, he dù ohùn hunkọ de tọn; yẹn na zé nukunmẹ ṣie do alindọn nẹ ji he dù ohùn, bo nasọ sán ẹn sẹ̀ sọn omẹ etọn lẹ ṣẹnṣẹn. Na alindọn olàn lọ tọn tin to ohùn lọ mẹ: yẹn ko na ẹn mì to agbà lọ ji nado basi ovẹ̀se na alindọn mìtọn lẹ: na ohùn wẹ ewọ he to ovẹ̀se basi gbọn owhẹ̀hó alindọn lọ tọn dali. Enẹwutu yẹn dọ hlan ovi Islaẹli tọn lẹ lọ dọ, Alindọn sọn mì mẹ de ma na dù ohùn gba, mọ ojonọ depope he wáwáṣi to mì ṣẹnṣẹn ma na dù ohùn gba.” Na ehe tọn wutu wẹ Jú lẹ do gbẹ́ ohó he Jesu dọ, dọmọ, mì na dù agbasa Ṣie bo sọ nù ohùn Ṣie.

Onú agbasalan tọn awe lẹ to alọ dlẹn do onú gbigbọ tọn. Jiwheyẹwhe ma sọgan gbẹ̀ na yé dọ yé ni ma nù ohùn blo, to enẹ godo bo sọ degbèna núplọ́ntọ Etọn lẹ dọ yé ni nù. Mẹdepope he dù sọn akla he mẹ bo sọ nù sọn ovẹ́n he mẹ, dekunnu dọ yè ko flí i gọ̀ gbọn avọ́sinsán agbasa tọn podọ kinkọ̀n ohùn tọn po dali. Omẹ lọ tin to oflín núyiwà daho nẹ lọ tọn mẹ. Flígọ̀ podọ jona ylando ma wá gbọn kinkọndopọ Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn dali gba, onú lọ jọ to osó Kalvali tọn ji. Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn lọ to didohia oflin onú he jọ lọ tọn.

To Owé JOHANU 6 tọn mẹ, mí hia dogbọn onújawu akla susu tọn dali, whenuena gbẹtọ fọtọ́n dù bo gọ́hò. To ayi etọn họ́n gbè, gbẹtọ lẹ wá OKLUNỌ de, É sọ dọ hlan yé, dọmọ, “Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, Mì to dindin mi, e ma yín mì mọ ohia wutu gba, ṣigba na mì dù akla nẹlẹ bo gọ́hò wutu wẹ. Mì jẹtukla na núdùdù he na gble blo, ṣigba na núdùdù nẹ ehe nọ nọte kaka jẹ ogbẹ̀ madopodo, ehe Ovi gbẹtọ tọn na na mì” (JOHANU 6:26-27).

É dọhó dogbọn akla, núdùdù, po ogbẹ̀ madopodo po dali, bọ agùn daho lẹ flin lé yè ná núdùdù ovi Islaẹli tọn lẹ to Alẹ̀nù Hóhó mẹ do. Enẹwutu wẹ yé do dawhá ogbè lélé, dọmọ: “Otọ́ mítọn lẹ dù manna to zùngbo mẹ; kẹdẹdile yè wlánwé dọ, É hẹn akla sọn olọn wá na yé dù” (afọ 31). Jesu dọ dogbọn ehe tọn dali dọ, “Nugbo,nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, Mọse ma wẹ ko ná akla nẹ mì sọn olọn gba; ṣigba Otọ́ ṣie wẹ yí akla nugbo nẹ ná mì sọn olọn. Na akla Jiwheyẹwhe tọn wẹ enẹ he jẹte sọn olọn, bo sọ yí ogbẹ̀ na aihọn. Enẹwutu yé dọ hlan ẹn, dọ, OKLUNỌ, nọ ná akla he mí tẹgbẹ́. Jesu dọ hlan yé, dọ, Yẹn wẹ akla ogbẹ̀ tọn: mẹdepope he wá dé hùvẹ́ ma na hù i, mẹhe sọ yi mi se, ovẹ́ ma na hú i gbède” (afọ 32-35). Enẹ wẹ ogblọndo nugbo lọ. Tunmẹ gbọnvo devo de ma tin to finẹ. Mọkẹdẹ wẹ mì nọ dù akla do na mí nido nọ̀gbẹ̀ to agbasa mẹ, mí sọ do hùdo nado yín apáde Ewọ mẹhe yín akla ogbẹ̀ tọn, eyín mí jlo nado nọ̀gbẹ̀ kakadoi.

OKLUNỌ Jesu do Ede hia mí taidi akla ogbẹ̀ tọn he sọn olọn mẹ wá, bo sọ ná aihọn ogbẹ̀ madopòdo Jiwheyẹwhe tọn. É tá hinhọn do linlẹn he ji to ohó helẹ mẹ, dọmọ, “Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, mẹhe yí mi sè tindo ogbẹ̀ madopòdo. Yẹn wẹ akla ogbẹ̀nọ lọ. Otọ́ mìtọn lẹ dù manna to zùngbo mẹ, bo sọ kú. Ehe wẹ akla he jẹte sọn olọn wá na gbẹtọ nido dù to e mẹ, bo ma kú. Yẹn wẹ akla ogbẹ̀nọ lọ, he jẹte sọn olọn wá; eyín mẹdpope dù to akla he mẹ, é na tin to ogbẹ̀ kakadoi: mọwẹ akla he yẹn na ná lọ wẹ olan ṣie, ehe yẹn na ná na ogbẹ̀ aihọn tọn” (JOHANU 6:47-51).

Enẹ wẹ owẹndagbe lọ! É ko yí Ede do sánvọ́ to agbasalan Etọn mẹ na yè nido fli mí sọn agbasa ylando tọn he si, podọ na mí nido mọ ogbẹ̀ madopòdo yí. Yè ma wleawuna akla olọn mẹ tọn lọ to aigba ji gba, podọ núdùdù Jiwheyẹwhe tọn ma sọn alọ gbẹtọ tọn mẹ gba. OKLUNỌ diọ Ede zùn avọ́sánnu. Yè whè É do satin go na yé mẹhe yí I sè to azọ́nwàdotana ofligọ̀ tọn mẹ lẹpo, nido tindo ogbẹ̀ madopòdo, podọ na yè nido yí núdùdù gbigbọnọ do yìn yé. Ewọ wẹ akla ogbẹ̀ tọn lọ. Mí yín máhẹtọ po É po to Gbigbọ mẹ. Kẹdẹdi lé É lẹzùn dopo to mí mẹ, mọwẹ yè gọ̀ mí wá Ahọludu Etọn mẹ bọ mí sọ yín máhẹtọ po É po.

Jú lẹ to núdọ̀n to yéde lẹ ṣẹnṣẹn bo kanbiọ, dọmọ, “…Nawẹ dawe he sọgan yí olan etọn na mí nado dù do?” (JOHANU 6:52). To egbé, yisenọ lẹ lọsu to núdọ̀n to fie e jẹ dọ yé ni dù Tenu núdùdù OKLUNỌ tọn te to huwhẹ mẹ po ayiha opẹdido tọn po. Mí mọ lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn he bẹ́ ylando mítọn lẹ sẹ̀ bo sọ kọ̀n ohùn Etọn dai na mí. Ohùn enẹ lọ wẹ basi ovẹ̀se mítọn, enẹwutu yè dóna yí I do sánvọ́ to agbà lọ ji. Ogbẹ̀ Jiwheyẹwhe tọn tin to Klisti mẹ, gbọn okú Etọn mẹ, yè dè ogbẹ̀ nẹ lọ jẹgbonu na e ni do wá yé mẹhe yè fligọ̀ gbọn ewọ dali lẹpo ji.

Ohógbè OKLUNỌ mítọn tọn to didohia yajiji Etọn po okú Etọn po. Mí dóna mọdona máhẹmẹ Jiwheyẹwhe tọn gbigbọnọ po É po. Ehe yè na mí dogbọn Jesu Klisti mẹhe yè whèdosatingo na mí, gbọn ovọji dali mí lẹzùn ovisunnu po oviyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ po. Paul wlán dolé dọ, “Na míwle wẹ awutugonu etọn, agbasalan etọn, po ohú agbasa etọn mẹ tọn po.” (EFESUNU 5:30). Mí nado dọ di aigbanù, mẹdepope ma yín agbasalan sọn agbasalan Etọn mẹ, kavi ohú sọn ohú Etọn mẹ. To jọwamọ mẹ, mí omẹ pó wẹ jọ sọn Adam mẹ. Ṣigba nado dọ di gbigbọ tọn, mí yín máhẹtọ to núdida yọ́yọ́ lọ mẹ ehe bẹ́ po Jesu Klisti po, OKLUNỌ mítọn. Kẹdẹdi omẹ flígọ̀ lẹ lọ, yè gọ̀ mí wá kọndopọ mẹ po Jiwheyẹwhe po. Mí tindo Ogbẹ̀ Etọn, he yín madopòdo to alindọn mítọn lẹ mẹ. To linlẹn agbasalan tọn mẹ, núlu wẹ ehe lẹpo, podọ enẹwutu gbẹtọ lẹ nọ tindo linlẹn yetọn whenuena yé hia Ohó Jiwheyẹwhe tọn. Yè dóna mọnukunnujẹ onú gbigbọnọ lẹ go gbọn gbigbọ dali.

OKLUNỌ Jesu Klisti yín onú susu: Ewọ wẹ ali lọ, Nugbo, Ogbẹ̀, Akla Ogbẹ̀ tọn, Hinhọn aihọn tọn, Ewọ sọ wẹ Fọ́nsọnkú – Ewọ wẹ Onú lẹpo na mí. Gbọn Ewọ dali yè gọ̀ mí wá ovisunnu po oviyọnnu Jiwheyẹwhe tọn po yínyín mẹ. Ṣigba Jesu ma na tunmẹ devo de Ohó Jiwheyẹwhe tọn gba. É dọ ẹ dolé e te; É wà kẹdẹdi lé Ohó lọ dọ do podọ onú he kàn ẹn lẹpo yín hinhẹn ṣẹ̀. Enẹwutu É do sọgan dọ, dọmọ, “Núdùdù ṣie wẹ nado wà ojlo Mẹhe do Mi hlan tọn podọ nado dotana azọ́n Etọn.” (JOHANU 4:34)

Mẹdepope he do mimá to Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ dóna wleawu to ede mẹ nado wà ojlo Jiwheyẹwhe tọn, kẹdẹdi lé yè do e hia mí do to Ohó Etọn mẹ do. Mí dóna tindo kọndopọ mẹde titi tọn po Jiwheyẹwhe po. To enẹ mẹ, mí sọgan dọ to nugbo de mẹ dọ, “Núdùdù ṣie wẹ nado wà ojlo Ewọ Mẹhe flí mi tọn.” Mí kẹalọyí Ohó Jiwheyẹwhe tọn, bo sọ kẹalọyí Klisti Mẹhe yín Akla ogbẹ̀ tọn he jẹte sọn olọn wá. Ohùn Etọn flí mí gọ̀, na yè kọ̀n ẹn dai na ovẹ̀se mítọn.

Jesu dọ, dọmọ, “Ehe wẹ akla he jẹte sọn olọn wá lọ; é ma dilé otọ́ mìtọn lẹ dù manna, bọ yé sọ kú gba: mẹhe dù akla he na tin to ogbẹ̀ kakadoi.” (JOHANU 6:58). To Ohó titegbe he lọ godo, wẹ núplọ́ntọ Etọn lẹ dọ, dọmọ, “…Ohó he sinyẹnawú talala wẹ ehe; mẹnu wẹ sọgan sè e?“ (afọ 60). Podọ ga yé omẹ he hodo OKLUNỌ lẹ lọsu tindo linlẹn yetọn titi whenuena yé to Ohó Etọn sè. To nugbo de mẹ, É dọ gbọn Ede tọn dali kẹdẹdi akla he jẹte sọn olọn mẹ wá. Ṣigba É mọ lé yé yín madogannọ do, enẹwutu wẹ É dọ to afọ 63 dọ, “Gbigbọ wẹ nagbẹ̀mẹ; agbasa mado ale de: ohó he yẹn dọ hlan mì nẹlẹ, gbigbọ wẹ yé, ogbẹ̀ wẹ yé.” Aga wẹ hinhọn po núdohiamẹ núhe OKLUNỌ dọ lẹpo tọn nọ sọn wá. Ohó he É dọ dogbọn dùdù agbasalan Etọn tọn po nùnù ohùn Etọn tọn po dali zọ́n bọ mẹsusu ma sọ hodo É ba gba. Núdindọn dogbọn ehe tọn dali gbẹ́sọ to ote kaka jẹ egbe. Yè wlán ẹn dọ, “Ehe ji wẹ susu to núplọ́ntọ etọn lẹ mẹ gọ̀ do godo, bo ma sọ zọ̀n hẹ ẹ ba”. Whenẹnu wẹ Jesu dọ hlan omẹ wiawe lẹ, dọmọ, “…Mìwlẹ jlo na yì ga? Simọni Pita gblọn nẹ́, dọ, OKLUNỌ, mẹnu de míwlẹ na yì? Hiẹ wẹ tindo ohó ogbẹ̀ madopòdo tọn. Míwlẹ ko sọ yise, bo sọ yọnẹn dọ, hiẹ wẹ Klisti lọ, Ovi Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ tọn” (afọ 66-69). Omẹ depope he hòdo Jesu Klisti dóna tindo kunnudide dopolọ ga. Eyín yé mọdona núhe É to didọ kavi lala, yé yí I sè, yé dótu do É go, yé sètonuna Ẹn, bo sọ hodo É, podọ whenẹnu ojlẹ na wá bọ onú lẹpo na wá hinhọnnu.

Mì gbọ mí ni sẹsinwhena linlẹn helẹ po dogbọn ohóta he lọ tọn dali: Yè wà azọ́nfligọ̀ tọn whladopo to satin Kalvali tọn ji. Yé omẹ he mọ ẹn yí lẹpo gbọn yise dali, dó mimá to Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ nado flin azán daho po azọ́n he yè wà to Kalvali lọ po. Kẹdẹdi osọha yé omẹ he dó mimá to e mẹ lẹ tọn wẹ yè wleawu akla lọ tọn na – nugbonugbo, ma tin otọ́n, dilé mí ko dọ do jẹnukọn. Whenẹnu wẹ yè na zé akla daga to agùn lọ nukọn, bo hodẹ̀ do e ji, bo dona ẹn to Oyín OKLUNỌ tọn mẹ. Whenẹnu wẹ yè na kán ẹn, bọ omẹ lẹpo na sọ dù sọn e mẹ. Eyín núde pò, omẹ pẹvi he pò na dù i, e ma dóna pò.

Whenẹnu kọfo ovẹ́n tọn lọ, he wá sọn ovẹ́n sinsẹ́n vẹ́ ṣokẹdẹ mẹ, dóna yín zizédaga to agùn lọ nukọn, yè na hodẹ̀ do e ji bo sọ dona ẹn to Oyín OKLUNỌ tọn mẹ. Yé mẹhe dù sọn akla lọ mẹ lẹpo na sọ nù sọn e mẹ domọ ga. Ehe lẹpo yín bibasi nado flin dọ OKLUNỌ jo agbasa Etọn bo sọ kọ̀n ohùn Etọn dai.

Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn dóna yín bibasi dolé É dọ do. Eyín e ma yín mọ, sinsẹ̀n nugbo bibasi na gọ̀ biọ vodun sinsẹ̀n mẹde titi tọn mẹ, podọ enẹ he yè ylọ dọ “yise” to nugbo de mẹ, e jẹagọ. Paul wlán dọ, “Mìwlẹ ma sọgan nù kọfo OKLUNỌ tọn, po kọfo aovi lẹ tọn po gba: mìwlẹ ma sọgan yín mimátọ tafo OKLUNỌ tọn, po tafo aovi lẹ tọn po gba. Mí ka to adidohomẹna OKLUNỌ hlan awuwhàn wẹ? Bé míwlẹ tindo huhlọn hú i wẹ?” (1KỌLINTINU 10:21-22).

E sọgan lẹn dogbọn Owé LEVITIKU 17 tọn dali, whenuena Jiwheyẹwhe dọ lé avọ́sinsán lẹ na nọ yín bibasi do. To afọ etọn 3-7 mẹ, yè dọ hézéhézé dọ yè ma dóna hẹn avọ́sinsán he ma hẹn homẹhun OKLUNỌ lẹ wá Ede gba. Mí hia dọ, “…na ovi Islaẹli tọn lẹ nido nọ hẹn avọ́sánnu yetọn lẹ wá, he yè do sánvọ́ to odán gbágbá lọ ji, yèdọ na yé nido nọ hẹn yé wá jẹ OKLUNỌ lọ de, jẹ ohọ̀n ogohọ opli tọn lọ tọn kọ̀n, jẹ yẹwhenọ lọ de, bo yí yé do sánvọ́ na avọ́sánnu avọ́nunina jijọho tọn lẹ hlan OKLUNỌ lọ. Yẹwhenọ lọ nasọ mi ohùn lọ do agbà OKLUNỌ lọ tọn ji to ohọ̀n ogohọ opli tọn lọ tọn kọ̀n, bo sọ mẹ̀ ojó lọ na owán vivi de hlan OKLUNỌ lọ. Yé ma nasọ sánvọ́ avọ́sánnu yetọn lẹ hlan alunkun lẹ ba gba, mẹhe yé hihodo yì ayọgbé de. Ehe na yín aṣẹdai de hlan yé kakadoi gbọn whẹndo yetọn lẹpo mẹ.”

Jiwheyẹwhe na gbèdide Etọn bo sọ tá hinhọn do núplọ́nmẹ Etọn lẹ ji, lé e na yín po núhe na yín bibasi po. Yè hẹn ovi Islaẹli tọn lẹ mọdona dọ yé to avọ́sán dohlan Jiwheyẹwhe ṣigba yé to onú lẹpo wà kẹdẹdi linlẹn yéde titi tọn. Whenẹnu É hẹn yé mọdona hézéhézé dọ avọ́sinsán mọtọnhunkọ lẹ kẹdẹ, he yè hẹn wá ofi he É degbèna lọ, podọ do alọ he ji É biọ do wẹ É kẹalọyí. Ehe pò lẹpo aovi lẹ wẹ yè basi hlan.

Mẹdepope sọn omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ mẹ ma nọ wà núhe ewulọsu jlo gba. E dóna yín wiwà kẹdẹdi Ohó Jiwheyẹwhe tọn, eyín eyín dọ Jiwheyẹwhe wẹ yè to bibasi hlan. Eyín e ma yín mọ, eyín linlẹn mítọn titi sọawúhia, whenẹnu aovi lẹ yí tẹnmẹ. Ehe sọ yín nugbo dogbọn Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn dali. Paul kẹdẹdi apọsteli de, tindo hinhọn gbọnvò de, dọhó hézéhézé dogbọn enẹ tọn dali. É ma jlo dọ yisenọ lẹ ni nọ̀ aṣẹpipa aovi lẹ tọn glọ bo sọ to Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn dù gba.

To ojlẹ apọsteli lẹ tọn mẹ, núdindọn ma tin dogbọn Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn dali gba. OKLUNỌ Jesu ko na gbèdide Etọn, bọ yisenọ lẹ sọ wà kẹdẹdile É dọ do to mẹdezéwhe lẹpo mẹ. Enẹwutu wẹ Owé wiwé lẹ dọ, dọmọ, yé nọte to kinkán akla mẹ. Mí sọgan hia to Owé OWALỌ 20:7 tọn mẹ, “Azán tintan awlẹn tọn gbè,whenuena núplọ́ntọ lẹ plidopọ nado kán akla…”

Sọn ohógbè “kinkán akla” tọn mẹ, mí mọdona dọ yè dọhó to vivẹmẹ dó Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn go podọ kinkán akla kẹdẹdi lé e jẹ do, dolé Ewlọsu basi do bo sọ na gbèdide apọsteli Etọn lẹ nado nọ basi dopolọ ga. Sọn azán apọsteli lẹ tọn mẹ, mí hia to Owé OWALỌ 2:42 tọn mẹ, dọ, “Yé sọ nọte gligli to oplọ́n po kọndopọ apọsteli lẹ tọn po mẹ, podọ to kinkán akla po odẹ̀ po mẹ.”

Yé omẹ he tin to agùn Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ tọn mẹ lẹ, na sọ lẹ́gọ̀wá dòdónu oplọ́n lọ tọn ji bo nasọ basi i. Yé na gọ̀ onú lẹ wá otẹn yetọn he jẹ mẹ bo sọ wá ẹ, to enẹ godo nado dohia ninọ̀mẹ Owé wiwé lẹ tọn. Tunmẹ mẹde titi tọn de ma tin, ṣigba tonusisè to huwhẹ mẹ na Ohó lọ. Na yé mẹhe yise lẹ, enẹ he Ohó lọ dọ kẹdẹ wẹ yé kẹalọyí. Enẹwutu, agùn nugbo dóna do mimá to Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn mẹ nado flin núhe jọ to Kalvali. Finẹ wẹ yè kọ̀n ohùn wiwé lọ ai te na jona ylando mítọn lẹ tọn. Fidepope ma tin to Owé Wiwé lẹ mẹ he dọ, dọ, mẹdepope he dù Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn, gbọn enẹ dali é mọ jona ylando tọn yí gba. Fidepope he núplọ́nmẹ enẹ te whlẹngan nọte to núyiwa agùn tọn mẹ, hú dọ yè ni yise to Jesu Klisti mẹ.

Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn to azọ́nwà yédọ kaka jẹ dinvie. Wẹndagbe Jesu Klisti tọn, Mẹhe yé whè do satin go bọ É sọ fọ́n bo yín OKLUNỌ to onú lẹpo ji, sọ gọ̀wá ṣẹnṣẹn yẹwhehódidọ tọn to agùn Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ tọn mẹ. Podọ yè dóna hodo gbèdide he yè na to finẹ lẹpo bo sọ doai e go to tonusisè mẹ.To núwiwà he mẹ, agùn na lẹ́gọ̀yì bibẹ́nu tintan to jọmiọn Jiwheyẹwhe tọn mẹ. OKLUNỌ mítọn wẹ Nukọntọ po Godotọ po, nugbo, Ewọ dopolọ wẹ, to osọ́, to egbé podọ kakadoi. Donanọ wẹ yé omẹ pó he na otẹn he jẹ OKLUNỌ podọ Ohó Etọn bo sọ yọnẹn taidi OKLUNỌ, bo sọ nọ wà núdepope he É degbèna dọ mí dóna wà.

AFỌ KIKLỌ

Whenuena mí ko dọhó do Tenu Núdùdù OKLUNỌ tọn ji vọ, mí na dọhó do ohóta afọ kiklọ tọn ji to kleun mẹ. Jẹnukọnna hihia onú he pò tọn he yín gbèdide Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn, mí dóna pọ́n lé yè zọ́n yẹwhenọ lẹ nado nọ basi do to Alẹ̀nù Họ́họ́ mẹ. Whẹ̀po mí nado biọ Fiwiwé Fiwiwé lẹ tọn, ozẹ́nvla de tin to finẹ na azọ́n lọ, kẹdẹdi gbèdide Jiwheyẹwhe tọn. E tin to agbà lọ po gohọ̀ tuntun lọ po ṣẹnṣẹn fie avọ́sánnu lọ te. Mí na hia Owé EKSỌDUSI 30:19 tọn, “…Aalọn po visunnu etọn lẹ po bo na nọ klọ́ alọ yetọn lẹ po afọ yetọn lẹ po to finẹ.” Yé ma sọgan biọ gohọ̀ tuntun lọ mẹ, kavi wá jẹ agbà lọ kọ̀n ma klọ́ alọ yetọn lẹ po afọ yetọn lẹ po gba (afọ 20). Nugbonugbo, to afọ mẹdevo tọn kiklọ́ whenu, mẹde to alọ ede titi tọn klọ́ to tẹndodopo nẹ lọ mẹ. Yisenọ nugbo lẹ wẹ yè ylọ dọ yẹwhenọduta wiwé to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ. Mí dóna wá Jiwheyẹwhe de bo nasọ sẹ̀pọ Ẹ po sisi po, bo nasọ na sisi Ohó Etọn to onú lẹpo mẹ.

To Owé JOHANU 13:4-10 tọn mẹ, OKLUNỌ mítọn basi pọndego dolé, “É sọ fọ́n sọn núdùdù tenu tọn kọ̀n, bo dè awù etọn do apadopo; é sọ yí duku de do blagbajana ede. Whenẹnu é kọ̀n osìn do ṣiklẹ mẹ, bo ṣẹ̀ nado to afọ núplọ́ntọ etọn lẹ tọn klọ́, podọ nado to duku he é do blagbaja yí do to súnsunsúnsun yé. Mọwẹ é wá Simọni Pita de: Pita sọ dọhlan ẹn, dọ, hiẹ to afọ ṣie klọ́ wẹ, OKLUNỌ? Jesu sọ gblọn bo dọ hlan ẹn, dọ, onú he yẹn to wiwà hiẹ ma yọnẹn dinvie gba, ṣigba hiẹ na yọnẹn to godo. Pita sọ dọ hlan ẹn, dọ, hiẹ ma na klọ́ afọ ṣie gbède. Jesu sọ gblọnna ẹn dọ, eyín yẹn ma klọ́ afọ towe, hiẹ ma tindo tẹnmẹ de to dé. Simọni Pita sọ dọ hlan ẹn, dọ, e ma yín afọ ṣie kẹdẹ gba, OKLUNỌ, ṣigba alọ ṣie po ota ṣie po. Jesu sọ dọ hlan ẹn dọ, mẹhe yè klọ́ ma din hú dọ yè ni klọ́ afọ etọn…”

Eyín mí yí Owé Wiwé he di otànwéma nújijọ tọn de, mí ma tlẹ sọgan mọ dọ OKLUNỌ to hòdọ na mí gba. Whenẹnu OKLUNỌ dọhó hlan yé mẹhe tin to Ede lẹ, podọ to egbé, É sọ to didọ gbọn Ohó dopolọ mẹ to alọ dopolọ ji hlan yé mẹhe sọawúhia to nukọn Etọn lẹ. Dinvie na owhenu de, mí dóna hiajẹ núhe mẹ Pita gbọn lẹ. É kanbiọ Ẹ dọmọ, “OKLUNỌ, hiẹ to afọ ṣie klọ́ wẹ?” OKLUNỌ gblọn bo dọ hlan ẹn, dọmọ, “Onú he yẹn to wiwà hiẹ ma yọnẹn dinvie gba, ṣigba hiẹ na yọnẹn to godo.” Pita mágbè bo sọ lẹn nado hẹnwá hinhọnnu núhe é to didọ dolé, dọmọ, “Hiẹ ma na klọ́ afọ ṣie gbède.” É ma jlo dọ OKLUNỌ ni huwhẹ Ede to nukọn etọn gba nado wà azọ́n he yín afanumẹ tọn, eyín omẹ de biọ ohọ̀ mẹ. Ṣigba OKLUNỌ podọ Mẹplọ́ntọ to niná núplọ́ntọ Etọn lẹ núplọ́nmẹ titegbe de, “Mẹdepope he jlo na yín ogán to mì ṣẹnṣẹn, mì gbọ ni lẹzùn afanumẹ mìtọn.” OKLUNỌ Gigonọ wà devizọ́n to huwhẹ mẹ, bo jo Ede hlan afanumẹ mlẹmlẹn. É dè awu Etọn do apadopo, bo sọ yí duku de, bo dẹ́ Ede, bo sọ lẹzùn dopo to afanumẹ lẹ mẹ taidi to owhé dopo gbè. Ehe wẹ pọ́ndego de na núplọ́ntọ Etọn lẹ, na omẹ dopodopo to yé mẹ nido nọ doyẹyigona omẹ devo lẹ hú ewlọsu. To núwiwà he mẹ, É plọ́n yé lé e na yín wiwà do.

Whenuena OKLUNỌ dọ hlan Pita dọ, “Eyín yẹn ma klọ́ afọ towe, hiẹ ma tindo tẹnmẹ de to dé,” awuji i, é sọ dọhó helẹ po ojlo sisosiso de po, “e ma yín afọ ṣie kẹdẹ gba, OKLUNỌ, ṣigba alọ ṣie po ota ṣie po.” Na mí sọgan mọdona do dọ é ma tindo tẹnmẹ de to Ede, eyín yé ma payi gbèdide he po aṣẹdai he po go? Bé omẹ de tindo tẹnmẹ de to Klisti OKLUNỌ de na afọkiklọ? Onú titegbe lọ wẹ yín dọ, yè ni sètonuna Ohó he OKLUNỌ dọ. Ahọ́ ehe tọn wẹ mí dù do É podọ hlan omẹ dopodopo. Eyín e tlẹ yín dọ Ohó he É dọ ma tlẹ yín núvivẹ, eyín É dọ ẹ, podọ eyín eyín núkanbiọ, kavi aṣẹdai, mí dóna wà ẹ to ninọ̀mẹ ovivu de tọn mẹ bo ma lẹnpọ́n nado kanbiọ ehe wutu É do dọmọ. Mí ma sọgan kanbiọ, dọ, “Etẹwutu mí nado wà ehe?” Eyín mí ma sètonuna Ohó he É dọ, mí gbà opọ́ninọ̀ mítọn po É po, na Ewọ ná mí aṣẹdai Etọn wutu. Gẹ̀dẹ̀ yín núsinsinyẹn whenuena yè tò ode bọ do ode go. Míwlẹ tọn wẹ nado wà kẹdẹdi Ohó po aṣẹdai Etọn lẹ po, mí dóna wà ẹ titegbe po ojlo de po nado hẹn homẹ Etọn hùn.

To Owé JOHANU 13:12-17 tọn mẹ, mí hia dolé dọ, “Mọwẹ whenuena é ko klọ́ afọ yetọn lẹ, bo sọ yí awù etọn bo jagla, é dọ hlan yé, dọ, Bé mì yọ́n onú he yẹn wà hlan mì? Mìwlẹ to yiylọ mi dọ Mẹplọ́ntọ, bo yiylọ mi dọ OKLUNỌ; mì dọ dagbe; na mọwẹ yẹn yín. Enẹwutu eyín yẹn mẹhe yín OKLUNỌ mìtọn, bo sọ yín Mẹplọ́ntọ mìtọn klọ́ afọ mìtọn; e sọ jẹ na mìwlẹ ni sọ klọ́ afọ mìnọzo tọn ga. Na yẹn ko ná ohia mì, na mì nido nọ wà dilé yẹn wà hlan mì do. Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, Afànumẹ ma klo hú oklunọ etọn gba; podọ omẹdohlan ma klo hú mẹhe do é hlan gba. Eyín mì yọ́n onú helẹ, donanọ wẹ mì eyín mì basi yé.”

Ohó Mẹplọ́ntọ tọn lẹ lọ yín nugbo bo sọ họ́nwun. Ohó lọ ma sọgan yín nújẹagọ hlan yé mẹhe kẹalọyì I lẹ, kẹdẹdi lé yè dọ Ẹ do. É dọ, dọmọ: “Enẹwutu eyín yẹn mẹhe yín OKLUNỌ mìtọn, bo sọ yín Mẹplọ́ntọ mìtọn klọ́ afọ mìtọn; e sọ jẹ na mìwlẹ ni sọ klọ́ afọ mìnọzo tọn ga”. E ma tin na mẹde nado dọ kavi nado ná tunmẹ mẹde titi tọn. Whenuena OKLUNỌ dọ , dọ, mí ni klọ́ afọ mìnọzo tọn, É yọ́n núhe É to didọ, “…e sọ jẹ na mìwlẹ ni sọ klọ́ afọ mìnọzo tọn ga”. Ehe ma tindo núyiwá de po núwiwà whèzẹtẹn tọn po gba. É ma to hódọ do núwiwà he omẹ lẹpo nọ wà ji gba. É mọdona enẹ hézéhézé ṣogán bo dọ, dọmọ, “Na yẹn ko ná ohia mì, na mì nido nọ wà dilé yẹn wà hlan mì do.” Ehe yín aṣẹdai titegbe de he mẹdepope ma sọgan kanbiọ Ẹ gbọn alọ depope mẹ. É tá hinhọn do gbèdide po ohó helẹ po ji, dọmọ, “Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, Afànumẹ ma klo hú oklunọ etọn gba; podọ omẹdohlan ma klo hú mẹhe do é hlan gba.” Whedepopenu he OKLUNỌ dọ, dọmọ, “Nugbo, nugbo”, mí dóna payi bo sọ ná otó núhe É to didọ, na É to hinhọn tá do onú vivẹ de ji. Ofi to JOHANU 13 mẹ, É wà ẹ whla susu.

Dogbọn afọ kiklọ tọn dali, núsusu devo de ma tin bo sọgan yín didọ. To bibẹ́nu agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ, e yín domọna bo sọ yín wiwà ma tin ohó susu didọ. Whladopo, Paul dọho do ninọ̀mẹ asúṣiọsi lẹ tọn ji, mẹhe agùn de dóna gọ́alọna. Ehe wẹ yín ninọ̀mẹ dopo he é doai bo sọ yín mimọ to Owé 1TIMỌTI 5:10 tọn mẹ, dọ, “…Mẹhe yè dọhó etọn to azọ́n dagbe mẹ; eyín é ko pọ́n ovi lẹ go, eyín é ko yí jonọ do whégbè, eyín é ko klọ́ afọ mẹwiwé lẹ tọn, eyín é ko gọ́alọna nukunbibianọ lẹ, yín eyín dọ é ko yí sọwhiwhè do mọdona azọ́n dagbe lẹpo.”

Kẹdẹdi Biblu, eyín didohia mí dọ OKLUNỌ zé afọ kiklọ dai bo ná mí ohia bibasi tọn. Enẹwutu, omẹ nugbonọ de sọgan dọhó bo sọ payi onú he lẹpo go. Yé dóna sètonuna onú he É degbèna. Eyín omẹ depope ná tunmẹ Owéfọ de tọn nado plán mẹhe to otó do é lẹ biọ tolivivẹ na gbèdide he é degbè etọn tọn, etẹwẹ to omẹ lọ zé do aga? Na yisenọ lẹpo, Ohó Jiwheyẹwhe tọn dóna yín wiwé. Mí dóna wleawu podọ nado wà do gbèdide Etọn lẹ ji. To núwiwa nẹ mẹ, Ohó OKLUNỌ tọn lẹ yín wiwà, “eyín mì yọ́n onú he lẹ, homẹhun mìtọn wẹ nado wà yé”. Dona sọn bibẹ́nu podọ jẹ vivọnu, nọte do yé mẹhe to tonusèna Ohó Jiwheyẹwhe tọn lẹ ji, e ma yín yé mẹhe to sisè lẹ poun bo sọ yín tolivẹtọ gba. Na Jiwheyẹwhe ni yí mí do basi mẹhe to hiho do aliho Etọn bo sọ to gbèdide Etọn he É ná mí lẹ wà, yédọ to ehe mẹ. Ma kanbiọ ẹ dọ etẹ wẹ, masọ dọ dọ núlú wẹ blo, masọ yise dọ e ma to dandan mẹ blo. OKLUNỌ wẹ dọ ẹ, Ewọ wẹ degbè etọn, Ewọ wẹ basi i, bo sọ dọ ẹ, “Na yẹn ko ná ohia mì, na mì nido nọ wà hlan mìnọzo lẹ.” Enẹ wẹ LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ to Ohó Etọn mẹ. Niṣẹ.

Owéwlántọ dopolọ ko wàzọ́n do ohóta vivẹ he ji Owé Wiwé dọhó do lẹ. Owé helẹ yín didè tọ́n gbọn ogbẹ̀lọ blébu mẹ to ogbè susu mẹ, bo tindo dona madopòdo hlan omẹ susu.

To devizọ́nwhé ogbẹ̀lọ blébu tọn, mí sọ tindo yẹwhehódidọ owé William Branham tọn, he sọgan yín sisẹ́do mẹhe do ojlo nado tindo e lẹ. Owékandai owé he tin tọn lẹ sọgan yín mimá.

E na yín awújinnu na mì nado yọ́n núdùdù gbigbọ tọn he OKLUNỌ Whlẹngantọ mítọn ko wleawu dai na omẹ Etọn lẹ.

Eyín mì do ojlo, mì sọgan wlánwé sẹ́do finọtẹn helẹ:

Mission Center

P.O. Box 100707

47707 Krefeld

Germany

Phone: +49-2151-545151

Fax: +49-2151-951293

Email: volksmission@gmx.de or

E.Frank@freie-volksmission.de

Homepage: http://www.freie-volksmission.de

© by the author and publisher E. Frank