MISSION-CENTER

Postfach 100707

D-47707 Krefeld

Germany

E-mail: volksmision@gmx. de

Homepage: http://www. freie-volksmission.de

“OSỌHIALỌ – Bé owé he gọna hiadonu 7 lẹ we?”

Translated from english original “The Revelation – A Book With 7 Seals?”
published by missionary Ewald Frank.

Gùngbè

Sọn agùn Message tọn he yín: “Owẹn Jesu Klisti tọn hlan Asivu Etọn to ojlẹ godo tọn mẹ” he tin to Sogunro, Pedro, Iwaya, Yaba, Lagos State (Nigeria) mẹ wẹ owé he do yín tùntùnmẹ te, yèdọ sọn Anglais mẹ do Gùngbè mẹ. Podọ eyín mẹde tindo hudo wéma he lọ tọn, kavi núkànbiọ de, na é ni wlánwé sẹdo adlẹsi helẹ:

Email: gungbebrochure@gmail. com

Phone numbers: (+234) 7059363299; (+234) 8132994760;

NÚHE TIN TO OWÉ LỌ MẸ LẸ

NUKỌNYÌYÌ

OTA 1

Ohó nukọn tọn “Azán Oklunọ tọn” lọ Dòdó po tùnmẹ ohó dọdai tọn lọ tọn po

Osọhia Jesu Klisti tọn Kẹdẹdilé e yín niná hlan Johanu dó

Núdọdomẹ hlan Agùn Ṣinawe lẹ lọ

Dọpọ́n he yè ma sọgan wọn lọ

OTA 2

Owẹn ṣinawe he yín Oklunọ he fọ́ntite sọn oṣiọ lẹ mẹ lọ tọn Owẹn tintan lọ: Hẹn owanyin tintan lọ go

Owẹn awetọ lọ: Yín nugbonọ jẹ okú!

Owẹn atọ̀ntọ lọ: Wọ́hẹ Balaami tọn po Nikolaitani tọn po

Owẹn ẹnẹtọ lọ: Owhèta zinvlu tọn lọ - Wọ́hẹ pannukọn oklọ́ po gbọdemẹ lalonọ po

OTA 3

Owẹn atọ́ntọ lọ: Whèta Núvọ́jladó tọn – Huhlọndido madógannọ to yise mẹ lẹ

Owẹn ṣidopotọ lọ: Whèta Filadẹlfia tọn lọ - Ojlẹ wanyinna mẹmẹsunnu lẹ tọn

Owẹn ṣinawetọ lọ: Wọ́hẹ pannukọn agùn to ninọ̀mẹ etọn godogodo tọn mẹ

OTA 4

Nukun zé hlan olọn mẹ

OTA 5

Owé núdabla tọn lọ po hiadonu ṣinawe lẹ po

OTA 6

Hùnhùn ohiadonu lẹ lọ tọn Huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn he yè hùndohia Núpinpọ́n omẹ lẹpo tọn

Ohiadonu tintan Agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ to ninọ̀mẹ etọn tintan lọ mẹ: Bibẹ́nu he ma tindo tùnmẹ

Ohiadonu awetọ Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn awetọ lọ: Huhlọn zinzán po ohùn kọ̀ndai po

Ohiadonu atọ̀ntọ Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn atọ̀ntọ lọ: Whèta Zinvlu tọn lẹ lọ

Ohiadonu ẹnẹtọ Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn ẹnẹtọ lọ mẹ: Okú – podọ wuwlu hinhẹnwá

Ohiadonu atọ́ntọ Hùhù Ju lẹ tọn to ojlẹ he wáyì lẹ po ehe ja lẹ tọn po mẹ

Ohiadonu ṣidopotọ Pinpọ́n hlan bibẹnu Azán Oklunọ tọn lọ tọn Vàsúdo jọwamọ aihọn lọ blébu tọn

OTA 7

MẸHE YÈ DOHIAGONA SỌN JU LẸ MẸ

Gbẹtọ susu gedegede he na tọ́njẹgbonu wá gbọn nukunbibia daho lọ dali

OTA 8

Hiadonu ṣinawetọ lọ Odádó to Olọn mẹ Ofìn lẹblanu tọn lọ na lẹzun ofìn whẹdida tọn Odohia opẹ̀ngbe ṣinawe whẹdida tọn lẹ tọn lọ Opẹ̀ngbe ẹnẹ tintan lẹ

OTA 9

Awúfiẹsa he yè ma sọgan zéjlẹ Opẹ̀ngbe atọ́ntọ lọ – dindọ̀n tintan lọ

Opẹ̀ngbe ṣidopotọ lọ – dindọ̀n awetọ lọ

OTA 10

Númimọ ṣẹnṣẹn mẹ tọn tintan lọ: Hùnhùn owè lọ tọn Oklunọ lọ kẹdẹdi Angẹli alẹ̀nùnù tọn lọ

Johanu po owé pẹvi lọ po

OTA 11

Númimọ ṣẹnṣẹn mẹ tọn awetọ lọ: Jijlẹ tẹmpli lọ tọn po devizọ́n kunndètọ awelẹ tọn po

Opẹ̀ngbe ṣinawetọ lọ – ayajijẹ awhàngbigba tọn to olọn mẹ Lilá ahọludù Klisti tọn to aigba ji tọn

OTA 12

Yọnnu he yè yí owhè do dóaṣọ́na lọ Klisti po Omẹ Etọn lẹ po Satani – Dlagọni vệ lọ po hodotọ etọn lẹ po

Didè jẹ odò godogodo dlagọni lọ tọn jẹ aigba ji sọn olọn mẹ Avùnhiho etọn pannukọn Mikaẹli po aijijẹ etọn po

OTA 13

Gigọ̀yì godo nado pọ́n númimọ Daniẹli tọn He tindo kọ̀ndopọ́ po Osọhia lọ po

Ota ṣinawe kanlin lọ tọn he tọ́njẹgbonu sọn ohù mẹ wá

Kanlin he tọ́njẹgbonu sọn aigba mẹ wá lọ

Ohia dabla kanlin lọ

OTA 14

Lẹngbọvu lọ po omẹ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) he yè dohiagona lẹ po

Wẹndagbè madopòdo lọ po Núlilá Angẹli atọ̀n lẹ tọn po

Ojiyíya daho Jinukún godo tọn lọ to vivọnu ojlẹ Jọmiọn tọn tọn

Ojiyìya Ovện lọ tọn to aigba ji po homẹgble Jiwheyẹwhe tọn lọ po

OTA 15

Ogò ṣinawe Whẹ̀dida Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn lẹ po awhànpa susugege ohù Klistali tọn po tọn

OTA 16

Ogò ṣinawe homẹgble Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn: Whẹ̀dida homẹgble Jiwheyẹwhe tọn godogodo tọn lẹ lọ

Atọ̀nyínyín Satani tọn he yín: Dlagọni, Kanlin po yẹwhegán lalonọ po

OTA 17

Yọnnu he hẹ́ Kanlin lọ ji

OTA 18

Vàsúdo Babilọni daho lọ tọn

OTA 19

Ayajijẹ to Olọn mẹ do vàsúdo Babilọni tọn ji Alọwle Lẹngbọvu lọ tọn

Awhàn godo tọn he Oklunọ Lọsu mágbè Etọn

OTA 20

Biblá Satani tọn Fọ́nsọnkú pipé tintan yisenọ he yè ko hù lẹ tọn Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn

Fọ́nsọnkú awetọ po whẹ̀dida godogodo mẹ tọn lọ po

OTA 21

Lilá olọn yọ́yọ́ po aigba yọ́yọ́ po tọn Gigo Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ tọn Nọ̀tẹn omẹ dindọ̀n lẹ tọn he dobu

Ninọ̀mẹ Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ tọn

OTA 22

Asisa ogbẹ̀ tọn lọ po atin ogbẹ̀ tọn lọ po Ehe na taidi ninọ̀mẹ paladisi tọn to Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn mẹ

Pahonamẹ godogodo tọn pannukọn yisenọ lẹ

Ohó Jesu tọn godogodo tọn lẹ

EHE YÈ GỌ́NA LỌ

Osẹ̀ kande-gbàn (70) Daniẹli tọn lẹ po nújijọ̀ he to jijọ̀ alọnu-alọnu po Islaẹli po to hinhọ́n dọdai Biblu tọn tọn mẹ

OHÓGBÈ GODOGODO TỌN

NUKỌNYÌYÌ

To dohia he mẹ, mí na dọhó titegbe do whenu Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn ji, bo nasọ zé owéfọ Owé Wiwé tọn he táhinhọ́n do ojlẹ whenu lẹ tọn ji hẹn dagbedagbe. Ohógo he ji mí na tahinhọ́n do titegbe lọ wẹ na yín owé dọdai Biblu tọn lọ tọn, enẹ wẹ Osọhia lọ, yèdọ Núdohiamẹ lọ. Owéfọ dọdai tọn lọ tindo ohia he sinyẹnawu titegbe nado mọdona lẹ. Do yi e go, susu yé he nọ yì Seminẹ bo nọ plọ́n Biblu lẹ po mẹplọ́ntọ lẹ po nọ zé owé he lọ do apá dopo, podọ omẹ he pò lẹ nọ zán linlẹn yetọn titi lẹ do e ji. To nugbo de mẹ, podọ kakajẹ egbé, mí ma ko mọ gbèsisọ nugbo de to enẹlẹ pó mẹ gba, podọ “kakajẹ egbé” núyọ́nẹn he na hẹn mí biọ teninọ yọ́yọ́ de mẹ kẹdẹdi nukọnyìyì dọdai he to mizọn- mizọn ji tọn.

Ehe lọ ma sọgan yín bibasi, na gbọn ṣiṣẹ̀ núyiwà he yè ko dọ jẹnukọn gbọn Gbigbọ Wiwé dali lẹ kẹdẹ wẹ nukọnyìyì helẹ sọgan mọ, bo tùnwun, bo yọ́nẹn bo sọ yín didóai dagbedagbe. Dinvie, whẹndo yisenọ lẹ tọn tintan po godogodo tọn po yín núhe yè hiajẹ titegbe kẹdẹdi dọdai Biblu tọn. Enẹwutu, mí ná gigo po yẹyi po hlan Jiwheyẹwhe Mẹhe mọdona onú lẹpo bo sọgan dọ núyiwà lẹpo jẹnukọn bo sọ sọgan wlán yé dai jẹnukọn! Na e nido bọawuna omẹ lẹpo nado jẹgodona, mí na dọhó do owéta lẹ go dagbedagbe, yèdọ hinhẹn sọn bibẹ́nu jẹ vivọnu. Podọ nado hẹn odohia he lọ wá gigọ́ mẹ dilé e jẹ dó, yè dlẹnalọdo otẹn devodevo lẹ to Owé Wiwé lọ blébu mẹ.

Gãnṣo yè na dọhó do ohóta lẹ lọ ji to kleun mẹ, na ehe lọ ko pé na Bibluhiatọ he jlo nado tindo ale to kàndeji ohónámẹ Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ. Enẹwutu, na Jiwheyẹwhe ni ná wuntùntùn Owé Wiwé lẹ tọn gbọn núdohiamẹ wiwé dali podọ gbọn Gbigbọ dali hlan yé he to owé Osọhia tọn he lọ din lẹpo. Donanọ wẹ yé he to hihia bo sọ mọdona Ohó gbọdemẹ tọn lọ gbọn Gbigbọ dali lẹpo. Na Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn nọ dindona onú lẹpo (1 KỌLINTINU 2:10-16).

OTA 1

Ohó nukọn tọn
“Azán Oklunọ tọn” lọ
Dòdó po tùnmẹ ohó dọdai tọn lọ tọn po

Johanu númọtọ lọ wá osó Patmọsi tọn ji na Ohó Jiwheyẹwhe tọn po kunnuho Jesu tọn po wutu. To finẹ, yè zé è yì aga biọ Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ. É sọ mọ núyiwà vivẹ titegbe he kàn titò whlẹngan tọn he tọ́nsọn Azán Oklunọ tọn lọ mẹ. Do ayi e go, yè dlẹnalọdó Azán Oklunọ tọn lọ dagbedagbe to Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ. Dinvie, hógbè he yín dọ Azán Oklunọ tọn wẹ Saba kavi Sẹ̀gbè yín domọna jẹagọ̀ bo ma sọ yín zinzán gba. Azán Oklunọ tọn yín whenu ojlẹ de tọn, yèdọ ehe jẹgona Azán ojọmiọn po whlẹngan po tọn (ISAIA 49:8; 2 KỌLINTINU 6:2; HEBLU 4:7), ewọ lọ wẹ azán ṣinawetọ to osọha ojlẹ tọn mẹ to olọn mẹ. Na Jiwheyẹwhe nọ lẹn kẹdẹdi núlinlẹn dọdai tọn, bo nọ hia azán lẹ kẹdẹdilé míwlẹ nọ lẹn owhè lẹ dó. Mì payi e go dọ, azán Jiwheyẹwhe tọn dopo wẹ owhè fọtọ́n míwlẹ tọn. Enẹwutu, yè wlán ẹn, dọ, “Ṣigba mẹyinwanna emi, mì yín madọnanọ onú dopo akàn he tọn blo, azán dopo to Oklunọ de taidi owhè fọtọ́n , owhè fọtọ́n sọ taidi azán dopo.” (2 PITA 3:8; PSALM 90:4).

Sọn whẹ́whẹ́whenu ojlẹ lẹ tọn, mí nọ wàzọ́n po sọha ṣinawe po, na azán mọtọnhunkọ lẹ yín mimá hlan gbẹtọyínyín gbọn Jiwheyẹwhe dali. Po akọnta dagbedagbe lọ po, azán awe nẹlẹ, ehe yè ylọ dọ owhè fõ bibẹ́ sọn Adam whenu wá Ablaham whenu; enẹgodo, owhè fõ devo sọn Ablaham whenu wá Klisti whenu; podọ to dinvie, mí tindo dọpọ́n vivọnu azán godo tọn awelẹ tọn, yèdọ fiemẹ Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn to azọ́nwà to aigba ji te na owhè fõ he yín whenu jọmiọn tọn he yín mimá hlan míwlẹ (OWALỌ 2:17). Do ayi e go, azán ṣinawetọ lọ na yín asiko Ahọludù Owhè Fọtọ́n Klisti tọn tọn to aigba ji, enẹ lọ wẹ owhè fọtọ́n dopo he pò lọ (OSỌHIA 20).

Whẹpo Azán Oklunọ tọn lọ nado wá, Jiwheyẹwhe dopagbè nado dó Yẹwhegán Elija hlan (MALAKI 4:5-6). Azán Oklunọ tọn lọ, yèdọ whenu ojlẹ godogodo tọn he tin na owhè fọtọ́n lọ, na yín alọdlẹndo gbọn whẹdida lẹ dali, fie awhànpa aigba ji tọn daho de na tin hlan awhàn Amagedọni tọn dali (OSỌHIA 16:12-16; OSỌHIA 19:11-21; EZEKIẸLI 38:20, 23; JOẸLI 3:9-17…). Hlan mayisenọ lẹ, azán nẹ lọ na yín madó lẹblanu, ehe yín azán homẹgble po homẹwlu po tọn de, yèdọ whenuena e na wá ṣiṣẹ̀ mẹ. “Yè na lẹ́ owhè biọ zinvlu mẹ, podọ osùn biọ ohùn mẹ, whẹpo azán daho bo sọ dobu Oklunọ tọn lọ nado wá (JOẸLI 2:31; ISAIA 13; EZEKIẸLI 30:3; JOẸLI 2:1-2; JOẸLI 3:14; ZEFANIA 1:14-15; OWALỌ 2:20; 2 PITA 3:10; OSỌHIA 6:12-17…)

Azán ṣinawetọ – Ahọludù owhè fọtọ́n tọn – ehe yín gbọjẹ Jiwheyẹwhe tọn. Podọ to vivọnu azán nẹ lọ tọn, Satani na tọ́njẹgbonu na ojlẹ de podọ nado bẹ́ Akọta lẹ pli yèdọ Gọgi po Magọgi po awhàn godomẹ tọn lọ. Whenẹnu wẹ huhlọn ylankan lẹpo nasọ yín vivàsudo gbidigbidi (OSỌHIA 20:7-10). To enẹgodo, whẹdida godo tọn lọ ehe “yín ofin wiwé lọ” na sọawúhia, to enẹgodo Olọn yọ́yọ́ po Aigba yọ́yọ́ po na sọawúhia, bọ ojlẹ lẹ na biọ madopòdo mẹ. Jẹnukọnna Azán whlẹngan tọn, Oklunọ Jiwheyẹwhe do angẹli Etọn hlan to ninọ̀mẹ Johanu Baptist mẹhe wléawu dai na aliho Etọn (MALAKI 3:1; MATIU 11:10…). Ewọ wà devizọ́n etọn to gbigbọ po huhlọn Elija tọn po mẹ; nado lẹ́ ayiha yé he tin to yise Otọ́ Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn lẹ tọn do bibẹ́nu ovi Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ de (MALAKI 4:5; LUKU 1:17). “Ewọ lọ wẹ wá di kunnudètọ de, nado dèkunnu na hinhọ́n lọ, na gbẹtọ lẹpo nido yise gbọn ewọ dali” (JOHANU 1:7). É tọ́ngbọn Alẹ̀nù Hóhó mẹ biọ Yọ́yọ́ mẹ (LUKU 16:16), bo to awuwléna aliho Oklunọ tọn, bo sọ to omọ́ji jlado na Jiwheyẹwhe mítọn (ISAIA 40:3; MALKU 1:1-4 …).

Do ayi e go, yẹwhegán he dóna wá jẹnukọnna awúsọhia Azán Oklunọ tọn lọ, dóna ko tindo devizọ́n etọn to dinvie, yèdọ to opòdo Azán whlẹngan tọn tọn to owhèta agùn godogodo tọn he lọ mẹ, nado lẹ́ ayiha ovi Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ tọn do alẹ̀nùhó apọsteli otọ́ lẹ tọn de (MALAKI 4:5). Núplọ́nmẹ devizọ́n Biblu mẹ etọn tọn na hẹn Agùn nugbo Jiwheyẹwhe tọn lọ gọ̀wá dòdó yise tọn ji gbọn onú lẹpo gọ̀ do otẹn yetọn lẹ mẹ dali dilé yé ko te to whẹ́whẹ́whenu. Podọ gbọn whinwhan daho Gbigbọ Wiwé tọn he Owé Wiwé ylọ dọ, “jikùn godogodo tọn” tọn dali, agùn na yín gigọ̀ do titò etọn wiwé lọ mẹ (JAKỌBU 5:7-8). Enẹwutu, Jesu Lọsu na Ede ko dọhó dogbọn devizọ́n he lọ tọn dali hlan nukọn to ohógbè he mẹ, dọmọ: “Eli nugbo whẹ́ wẹ na wá, bo nasọ hẹn onú lẹpo gọ̀ do tẹnmẹ” (MATIU 17:11). Ewọ ko sọ hẹn apáwhé he to alọdlẹndo devizọ́n Johanu Baptist tọn ṣẹ̀ kẹdẹdilé e ko yí tẹnmẹ dó (MATIU 17:12-13). Do ayi e go, whenuena Johanu ṣẹ̀ do devizọ́n etọn wiwà ji, é kàn ohó atọ̀n biọ, bọ dopo to ohókànbiọ lẹ lọ mẹ wẹ yín, “Bé Elija wẹ hiẹ? É sọ dọmọ, Yẹn ma yín ewọ gba.” (JOHANU 1:21). To afọ etọn konukun-atọ̀ntọ (23) mẹ, ewọ dlẹnalọdo ohógbè dọdai tọn he tin to Alẹ̀nù Hóhó mẹ lọ, yèdọ ehe to ewọ po devizọ́n etọn po dohia.

Dinvie, dilé Elija yí zannu wiawe kẹdẹdi osọha whẹndo wiawe Islaẹli tọn nado vọ́ agbà Oklunọ tọn lọ dó, bo sọ ylọ gbẹtọ lẹ nado gọ̀ do Jiwheyẹwhe de (1 AHỌLU 18:31-), mọdopolọ wẹ ga dọ gbọn owẹn godo tọn lọ dali, núplọ́nmẹ apọsteli wiawe lẹ tọn yín didóai bọ omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ sọ yín yiylọ gọ̀ do Oklunọ po Ohó Etọn po de. Podọ mí to dọpọ́n ninọ̀mẹ godo tọn he lọ tọn tindo dinvie kẹdẹdi titò whlẹngan tọn lọ tọn.

Apọsteli Pita dlẹndalọdo pagbè Agùn Klisti tọn lọ tọn na ohẹngọ̀ do otẹn Etọn tọn mẹ to whenuena é dọyẹwhehó etọn awetọ to Azán Pẹntikọsti tọn godo. Ewọ sọ yín pinplán gbọn Gbigbọ dali, bo dọmọ: “… to whenuena ojlẹ awumimiọn tọn na sọn nukun Oklunọ tọn mẹ wá; Ewọ nasọ do Jesu Klisti hlan, mẹhe yè dọyẹwhehó etọn hlan mì dai: Mẹhe olọn ma sọgan nọ ma yí kaka é na do jẹ ojlẹ ohẹngọ̀ onú popo tọn mẹ, he Jiwheyẹwhe ko dọ sọn onù yẹwhegán wiwé lẹpo tọn mẹ sọn whenuena aihọn ko ṣẹ̀.” (OWALỌ 3:19-21). Do ayi e go, Gbigbọ Wiwé ko dọ dote jẹnukọn, yèdọ núhe na jọ̀ to vivọnu gbọn onù didè Jiwheyẹwhe tọn mẹ to bibẹ́nu Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ. Enẹwutu, jẹnukọnna kọlẹ́wá Klisti tọn, yè na gọ̀ Agùn lọ do ninọ̀mẹ dopolọ mẹ kẹdẹdilé Agùn tintan tọn lọ ko nọ̀ do.

Osọhia Jesu Klisti tọn
Kẹdẹdilé e yín niná hlan Johanu dó

To ota tintan mẹ, mí pannukọn Jesu Klisti he ji yè ko hùnnú sọn mlẹnmlẹn, yèdọ Mẹhe mẹ adọkun núyọ́nẹn tọn po oyọ́nẹn Jiwheyẹwhe tọn lẹpo po yín whiwhla do te (KOLOSINU 2:3). Gbọn Ewọ dali, yè ko hùn onú dopolọ dohia. Enẹwutu, sọn ohó nukọn tọn dopolọ mẹ, mí mọdona tadèna ohógo he bládo, “Osọhia Jesu Klisti tọn” go lẹpo tọn.

“Osọhia Jesu Klisti tọn, he Jiwheyẹwhe ná hlan ẹn (Johanu), nado dohia hlan afànumẹ etọn lẹ, onú he ma na nọ ma wá jọ to zãndevie; é sọ domẹhlan bo do yé hia gbọn angẹli etọn dali hlan Johanu, mẹmẹglọ etọn: mẹhe dèkunnuna ohó Jiwheyẹwhe tọn, na okunnu Jesu Klisti tọn, podọ na onú he é mọ lẹpo. Donanọ wẹ ewọ he to hihia, podọ yé he to ohó dọdai he tọn sè, bo sọ to onú he yè wlán do e mẹ lẹyí hẹn: na whenu to sisẹpọ́ wutu .” (OSỌHIA 1:1-3).

Do ayi e go, Johanu mọ osọhia wiwé he lọ yí to ninọ̀mẹ he yì aga de mẹ gbọn azọ́nzọnmẹ “angẹli Etọn” tọn dali. Dinvie, angẹli lẹpo wẹ gbigbọ devizọ́nwiwà tọn (HEBLU 1:14) he nọ sọawúhia gbaungba to ninọ̀mẹ gbẹtọ tọn de mẹ podọ to ninọ̀mẹ alọpãlọpa lẹ mẹ. To ota 22:8-9 mẹ, Johanu dọhó dogbọn ayajẹ daho to dọpọ́n daho he lọ tọn mẹ; whenẹnu wẹ é họ́jẹ nukunmẹ etọn ji to angẹli he lọ nukọn nado dopẹ, podọ whenẹnu wẹ angẹli lọ dọ hlan ẹn, dọmọ, “Pọ́n, hiẹ wà mọ blo: devi hatọ de wẹ yẹn po hiẹ po, po yẹwhegán mẹmẹsunnu towe lẹ po, po yé he to ohó he tin to owé he mẹ tọn yìn lẹ po: litaina Jiwheyẹwhe.”

Kẹdẹdi Owé LUKU 1:11-12 tọn, angẹli Gabliẹli hẹn owẹn dabla dogbọn jiji Johanu Baptist tọn dali jẹ otọ́ etọn Zakali de. Podọ dilé e yín winwlán dó to afọ etọn 26-38 mẹ, angẹli dopolọ dlá Malia pọ́n nado lá jiji Jesu Klisti tọn. To Owé LUKU 2 tọn mẹ, mí mọ kàndai de dọ lẹngbọhọtọ he dọnsẹpọ́ Bẹtlẹhẹm delẹ tindo dọpọ́n nújijọ daho nẹ lọ tọn, bo tin to finẹ to whenuena angẹli lọ to owẹndagbe homẹhùnhùn tọn he lọ lá, podọ lé awhànpa olọn tọn lẹpo to hànji dó to hànjigbẹ de mẹ to aigba ji do, dọmọ: “Gigo hlan Jiwheyẹwhe to olọn aga, podọ jijọho to gbẹtọ mẹhe mẹ ewọ yín homẹhùnnọ te lẹ ṣẹnṣẹn” (LUKU 2:8-14).

Awúsọhiamẹ angẹli lẹ tọn yín kinkàndai dagbedagbe to Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ. To whelẹponu, ehe lọ nọ sọawúhia na azọ́n dèdovo de, yèdọ ehe tindo kọ̀ndopọ́ hẹ sinsẹ̀n po owẹn po tọn. To osó Patmọsi tọn ji, e jọ̀ na núde wutu, yèdọ “… nado dohia hlan afànumẹ etọn lẹ, onú he ma na nọ ma wà jọ̀ to zãndevie”. Dinvie, ohógo “osọhia” tọn, dóna yín tùntùnmẹ dagbedagbe di, “hùndohia” kẹdẹdi ohógo Glẹki tọn he yín, “ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ” (apokalupsis) to onú winwlán tintan tọn lọ mẹ.

To owé Biblu tọn godo tọn he lọ mẹ, nújijọ̀ titegbe delẹ po núyiwà delẹ po yín hùnhùndohia, ehe kàn ojlẹ godo mẹ tọn lọ po tùnmẹ daho lọ pete po. Enẹwutu, yé he to hihia podọ yé he to ohó dọdai he yè wlán do owé dọdai godo tọn lọ sè lẹ, bo sọ to yé yí hẹn lẹ, ko tindo dona he yè dọ lọ. Mọwẹ mí mọ dó, to bibẹ́nu lọ to ota 1:3 tọn mẹ, podọ to vivọnu to ota 22:7 tọn mẹ. To finẹ, Jiwheyẹwhe ko hẹn titò Etọn whlẹngan tọn zùn yinyọ́nẹn to pipé mẹ. Enẹwutu, kunnudidè Jiwheyẹwhe tọn ko yín pipé to gọ́fla mẹ. Na Oklunọ ko dọhó dogbọn enẹlẹ pó tọn dali. Ewọ ma wọnji sọn núyiwà depope go gba. Enẹwutu, mẹdepope ni ma gọ́na kavi depò sọn e mẹ blo, kavi ewọ kẹdẹ na nọ̀gbẹ̀ hlan ede bo sọ sọawúhia po núdohiamẹ yọ́yọ́ lẹ po. Whedepopenu he enẹ lọ yín bibasi gbọn mẹhe ylọ yédelẹ dọ, “yẹwhegán sunnu” lẹ kavi “yẹwhegán yọnnu” lẹ dali, nugbonugbo enẹ lọ ma yín sọn dòdónu Jiwheyẹwhe tọn mẹ gba e bo nasọ yín gbigbẹ́dai.

Do ayi e go, osọhia depope he sọn Jiwheyẹwhe de dóna kọ̀ndopọ́ hẹ kunnudidè Owé Wiwé lọ tọn lẹ. Mọwẹ mí tindo jlọjẹ dó to Ohó magbọvọ́ lọ tọn mẹ, dilé mí yín núdidá he nọ gbọvọ́ dó. Gbigbọ Wiwé he plán bo sọ gbọdo owéwlántọ hóhó tọn lẹ mẹ dopolọ wẹ sọ to pinplán to egbé to Ohó Nugbo tọn lẹpo mẹ.

Núdọdomẹ hlan
Agùn Ṣinawe lẹ lọ

Johanu dọnúdo Agùn ṣinawe lẹ, he Jiwhesyẹwhe ko dè to ṣẹnṣẹn gbẹpipli susu tọn mẹ, di omẹ yínyọ́nẹn de to Agùn dopolọ mẹ to asiko vovo ṣinawe mẹ. Ewọ dèkùnnu dogbọn Jesu Klisti tọn dali, dọ, Ewọ wẹ kùnnudètọ dódónọ, nugbonọ, Omẹ tintan lọ to mẹhe ko kú lẹ mẹ, mẹhe dùgán to ahọlu aigba tọn lẹpo ji. “Ojọmiọn po jijọho po hlan mì sọn É de wá mẹhe ko tin, bo ko tin, bo sọ ja; podọ sọn Gbigbọ ṣinawe he tin to ofin etọn nukọn lẹ de; sọn Jesu Klisti de, mẹhe yín kunnudetọ nugbonọ lọ, omẹ plọnji sọn oṣiọ lẹ mẹ, ahọvi ahọlu aigba tọn lẹ tọn. Hlan ewọ he yiwanna mí, bo sọ yí ohùn etọn do klọ mí sọn ylando mítọn lẹ mẹ, bo sọ yí mí do doahọlu, bo sọ yí mí do do yẹwhenọ hlan Jiwheyẹwhe Otọ́ etọn; wẹ gigo po huhlọn po ni tin hlan owhenu owhenu lẹ lọ tọn lẹ. Niṣẹ!” (OSỌHIA 1:4-6)

To enẹgodo, numọtọ lọ lá kọlẹwá Oklunọ lọ tọn, bibẹ́ po ahọludù Etọn po di Ahọlu to whenuena nukun lẹpo na mọ Ẹn. “Do ayi e go, É ja po aslọ po; nukun lẹpo wẹ na mọ Ẹn, yé he sọwhán Ẹn lẹ ga: hẹnnu aigba tọn lẹpo wẹ na blawu to É ji. Yèdọ mọwẹ.” (OSỌHIA 1:7)

Wiwá Etọn he ma sọaswúhia di Asisunọ gba, (MATIU 25:1-13) he na zé omẹ Etọn lẹ yí whégbè whẹpò azán dobu daho Oklunọ tọn lọ nado wá (1TẸSALONIKA4:13-18) ṣigba adavo dọ wiwá Etọn, wheuena Ewọ sinai to ofin gigo Etọn tọn ji nado dawhẹ (MATIU 25:31) podọ to whenẹnu nado dùahọlu họ owhè fọtọ́n (OSỌHIA 20:6) podọ Ewọ he ja lọ nasọ dó Ede hia dólé dọ, “Yẹn wẹ Alfa Yẹn wẹ Omẹga, odòdó, opòdo, mẹhe tin, bo ko tin, bo sọ ja, Ganhúnupò.” (OSỌHIA 1:8). Ehe wẹ kunnudidè Jesu tọn lọ.

Númọtọ lọ yín yinyọ́nẹn kẹdẹdi núplọ́ntọ he bọdo Jesu go talala. É dọhó do nukunbibia mẹdetiti tọn go, podọ yínyín máhẹtọ to ahọludù he ja lọ tọn mẹ go, di linsinyẹntọ podọ tenọglinọ to Jesu Klisti mẹ. Ewọ sè ogbè huhlọnnọ fọ́nsọnkú Oklunọ tọn lọ tọn, didọmọ, “Podọ onú he hiẹ mọ, wlán ẹn do owé de mẹ, bo sọ ẹ dohlan agùn ṣinawe…” (OSỌHIA 1:11).

Dọpọ́n he yè ma sọgan wọn lọ

To onú he lọ godo, ewọ mọ Oklunọ he yè pagigona bo sọ zéyì oji aga to ahọludù Etọn wiwé mẹ, bo sọ to zọnlinzin to zogbántin sika tọn ṣinawe lẹ ṣẹnṣẹn di Ovi gbẹtọ tọn, dọmọ: “Yẹn sọ lẹ́godo nado pọ́n ogbè he to hódọ hẹ mi. Whenuena yẹn lẹ́godo, yẹn mọ zogbántin sika tọn ṣinawe, to zogbántin ṣinawe lẹ lọ ṣẹnṣẹn, mẹde taidi Ovi gbẹtọ tọn, he yè ṣinyọn avọ̀ he dite jẹ afọkọ na, bo sọ yí gbaja sika tọn do gbàn anọ́ na. Ota etọn po odà etọn po wé di sekanfún, yé wé di kẹnsu; nukun etọn sọ di zodẹ́; afọ etọn di gànvệ dagbedagbe, di ehe yè kọ̀n to zohọ̀ mẹ; ogbè etọn sọ di ogbè osìn susu tọn.” (OSỌHIA 1:12-15). Dinvie, zogbántin ṣinawe lẹ to didohia nugbo dọ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn na tọ́ngbọn whenu ṣinawe he gbọnvo delẹ mẹ.

Do ayi e go, yè ko dọ hlan Yẹwhegán Mọse gbọn Oklunọ dali nado basi zogbántin de. Ewọ sọ mọ núdohia lẹpo yí dogbọn lé e na nọ̀ tọn dali (EKSỌDUSI 25:31-40). Yẹwhegán Zekalia dèkunnu dọ, “… Yẹn ko mọ, bo dayi e go, zògbántin sika dodo tọn de, po adingbẹ́n etọn po to aga etọn, po zógbàn etọn ṣinawe lẹ po to e ji; po funnệ ṣinawe po hlan zògbán lẹ, he tin to aga etọn.” (ZEKALIA 4:2) Adingbẹ́n he gọ́na amì to aga zògbántin lẹ lọ tọn po funnệ ṣinawe lẹ lọ po bo yín pinplán jei zògbántin ṣinawe lẹ lọ kọ̀n, bo sọ dohia hézéhézé, yèdọ gọ́fla Gbigbọ Wiwé tọn he to kùnkùn jẹ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ kọ̀n to yọ́yọ́jẹ mẹ to whepoponu to asiko agùn ṣinawe lẹ lọ tọn mẹ.

“É tindo sunwhlẹvu ṣinawe to adusilọ etọn mẹ…” Dinvie, Oklunọ hẹn sunwhlẹvu ṣinawe he yín angẹli ṣinawe he yè dohlan agùn ṣinawe lẹ lọ go to alọ Etọn mẹ. Do ayi e go, wẹnzagun Jiwheyẹwhe tọn helẹ tindo azọ́n he yí aga titegbe de. Podọ gbẹtọ de matin he tindo huhlọn húgan yé gba. Agbàsalan de matin he sọgan páṣẹ do yé ji gba. Na yé tindo LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ sọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ hlan Agùn lẹ lọ. Enẹwutu, Johanu mọ sọn onù Ovi gbẹtọ tọn tọn mẹ, dọ, “Ohi dida nùawenọ de tọ́nsọn e mẹ: nukunmẹ etọn sọ di owhè he yí huhlọn etọn do vivẹ́.” (OSỌHIA 1:16). Do ayi e go, ohi nuawenọ lọ wẹ Ohó Jiwheyẹwhe tọn, he tọ́njẹgbonu sọn onù Oklunọ tọn mẹ.

Mẹdepope he hia tadena Ovi gbẹtọ tọn he yè zéyì oji hézéhézé lọ, na mọ lé e yín homẹhùnnu na númọtọ he wlánwé lọ do, dọ, “Whenuena yẹn mọ ẹn, yẹn jẹklo to afọ etọn go di oṣiọ. É sọ yí adusilọ etọn do oji é, bo to didọ hlan mi, dọ, A savo blo; Yẹn wẹ nukọntọ, godotọ: Yẹn wẹ ogbẹ̀nọ lọ, Yẹn sọ lẹzun oṣiọ; do ayi e go, Yẹn sọ tin to ogbẹ̀ kakadoi, Niṣẹ; Yẹn sọ tindo họ̀nhùngàn kútòmẹ po okú po tọn.” (OSỌHIA 1:17-18). Whenuena yè mọ Oklunọ kẹdẹdi Ovi gbẹtọ tọn, e nọ do É hia to kọ̀ndopọ́ mẹ di Yẹwhegán; podọ whenuena yè do É hia di Ovi Jiwheyẹwhe tọn, e nọ tin to kọ̀ndopọ́ mẹ po É po di Whlẹngantọ; podọ whenuena yè dlẹnalọdo É di Ovi Davidi tọn, e nọ tin to kọ̀ndopọ́ mẹ po É po di Ahọlu.

OTA 2

Owẹn ṣinawe he yín Oklunọ he fọ́ntite sọn oṣiọ lẹ mẹ lọ tọn
Owẹn tintan lọ:
Hẹn owanyin tintan lọ go

Dinvie, mí ma dóhudo nado dọhó dó owé he yè wlán hlan agùn ṣinawe lẹ lọ go susu gba, na yè ko dọhó do yé ji titegbe to owé he yín “Whèta Agùn Ṣinawe lẹ” tọn mẹ. Yé ko yín núhe mí ko mọdona susu kavi pẹde. Owẹn he lọ yín alọkẹyí gbọn wẹnzagun he yín angẹli piplimẹ lọ tọn dali. To enẹgodo, é zé e hlan agùn lọ blébu. To e mẹ finẹ, mí mọ pipa na dagbe podọ wọ́hẹmẹ pannukọn núplọ́nmẹ he jẹagọ̀ po núhe pò lẹpo po. Podọ to vivọnu owé winwlán lẹ lọ dopodopo tọn, yè dopagbè dèdovo lẹ hlan awhàngbatọ lẹ. Do ayi e go, ehelẹ ma yín zinzán na piplimẹ dèdovo he yè dlẹnalọdo lẹ kẹdẹ gba, ṣigba hlan yisenọ lẹpo to whenu Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ tọn.

Núyọ́nẹntọ otanhó agùn tọn lẹ tọn ko dọhó yì sisósisó mẹ po asiko vòvo sinawe po. Mẹhe mí yọ́nẹn to yé mẹ dagbedagbe wẹ Dọtẹ Klahlẹnsi Lakin, mẹhe dohia to owé winwlán etọn he yín “Nugbo he yè to mimá lọ” mẹ, to apáwhé 130-132, yèdọ whenu lẹ po asiko yetọn lẹ po. Podọ Mẹsẹ́do sọn Jiwheyẹwhe de, William M. Branham ko zán hógbè dopolọ to whenuena é dọhó do ohóta he yín Whèta Agùn Ṣinawe lẹ tọn ji.

Do ayi e go, owẹn ṣinawe nẹlẹ tindo zinzán dọdai he na sọawúhia tọn bo sọ tindo tùnmẹ to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ titò whlẹngan tọn lọ. Podọ Omẹ dopo he dọhó bo sọ tindo azọ́n Etọn to Omẹ Etọn lẹ mẹ wẹ nọ yín Oklunọ he fọ́ntite sọn oṣiọ lẹ mẹ. Ewọ sọ do Ede hia to owé winwlán dopodopo mẹ to ninọ̀mẹ vòvo lẹ mẹ, ṣigba bo tin to kọ̀ndopọ́ mẹ whepoponu po pinplán dèdovo de tọn po hlan Agùn Etọn. Enẹwutu, Ewọ (Agùn lọ) dóna yọ́n Mẹhe hunkọ Ewọ yín bo nasọ dótó núhe É to didọ. Podọ pagbè ṣinawe he yè dohlan awhàngbatọ lẹ tindo vògbingbọn. To kọlẹ́wá Oklunọ tọn whenu, yé mẹhe na tindo dọpọ́n vivọnu tọn sọn owhèta agùn lẹpo tọn mẹ, na yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ bo nasọ dùgu núdepope he yè ko dopagbè etọn tọn.

To owẹn tintan lọ mẹ, Oklunọ dọhó hlan Omẹ Etọn lẹ dólé, “… Onú helẹ wẹ ewọ he tẹ́do sunwhlẹvu ṣinawe lẹ go to adusilọ etọn mẹ, he to zọnlinzin to sika zògbántin ṣinawe ṣẹnṣẹn dọ; Yẹn yọ́n azọ́n towe, magbọjẹ towe, homẹfa towe, podọ lé hiẹ ma sọgan dóakọ́nna mẹylankan lẹ dó: bo ko sọ whlé yé he dọmọ, apọsteli wẹ yé lẹ pọ́n, bọ yé ma sọ yín mọ, bo sọ yí yé do mọ lalonọ: bo ko dóakọ́nna, bo sọ fahomẹ, na oyín ṣie tọn wutu, bọ onú ma sọ ṣikọna we. Ṣigba yẹn tindo onú de do ogo we, na hiẹ ko jo owanyin tintan towe dai. Enẹwutu, flin fie aijijẹ towe fọ́n sọn, na hiẹ ni lẹnvọjọ, bo sọ wàzọ́n tintan; yín e ma yín mọ, yẹn na wá dewe zãndevie, bo nasọ họ̀n zògbántin towe sẹ̀ sọn otẹn etọn mẹ, adavo hiẹ lẹnvọjọ. Ṣigba ehe wẹ hiẹ tindo, na hiẹ gbẹwanna owalọ Nikolaitani tọn lẹ he yẹn gbẹwanna ga.” (OSỌHIA 2:1-6).

To ofi, yè dọhó do azọ́n he yisenọ lẹ to wiwà to Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn mẹ po homẹfa yetọn po go. Podọ yé tindo kunnudidè de, dọ, yé ma sọgan dóakọ́nna mẹylankan lẹ po yé he ma yín azọ́nwàtọ nugbo lẹ popo. Na yé ko whlé yé pọ́n, bo ko sọ mọ dọ lalonọ wẹ yé. Do ayi e go, ehe kàn yé he ylọ yédelẹ dọ apọsteli ṣigba bo ma sọ yín mọ gba. Mọwẹ yé sọawúhia dó kẹdẹdi lalonọ lẹ to whèta agùn tintan tọn mẹ gbọn yé he nọte gigli po Ohó lọ po lẹ dali.

Do ayi e go, apọsteli Paul ko dọhó dote dogbọn nukọnyìyì nẹlẹ tọn dali to Owé OWALỌ 20:28-32 tọn mẹ, dọmọ. Omẹ mọhunkọ tọn lẹ na fọ́ntite to whenuena ewọ ko yì godo, bo na ṣẹ̀ núplọ́nmẹ agọ̀ lẹ ná ji bo nasọ dọ̀n núplọ́ntọ lẹ do godo. To kọ̀ndopọ́ he mẹ, é dègbedo mẹho Agùn lọ tọn lẹ nado nọ̀ wunzẹn. To whenẹnu, yisenọ lẹ tùnwun núplọ́nmẹ po zinzán apọsteli nugbo lẹ po tọn go, kẹdẹdilé yé ko tindo onú lẹ sọn bibẹ́nu to oflin mẹ dó titegbe. Do ayi e go, yé nọ mọdona whenuena mẹde sọawúhia matin núplọ́nmẹ tintan lẹ lọ po zinzán lọ po, whenẹnu yé nọ yọ́nẹn dọ mẹvlẹtọ wẹ yé podọ omẹ yè ma suwhẹna wẹ yé. Podọ zìzẹ tọ́nsọn dòdónu lọ mẹ ṣẹ̀ sọn whẹndo Yisenọ tintan lẹ tọn mẹ. Enẹwutu, dòdónu Agùn Yisenọ Tintan lẹ tọn dóna yín nújlẹpò po ninọ̀mẹ dopolọ po na yisenọ nugbo lẹpo kakajẹ vivọnu.

Dinvie, yè ko sọ dọhó na mí dogbọn tenọgli po linsinsinyẹn yisenọ he jiya na Oyín Etọn tọn lẹ dali. Enẹgodo wọ́hẹmẹ, na omẹ delẹ ko jo wanyin yetọn he to jiji lọ do wutu. Enẹwutu, yè dègbena yé nado lẹnvọjọ bo nasọ gọ̀ do azọ́n yetọn tintan lẹ go. Yín e ma yín mọ, Oklunọ Lọsu na họ̀n zògbántin lọ sẹ̀ sọn otẹn etọn mẹ. Bé dagbe tẹwẹ zògbántin de na wà eyín hinhọ́n ma họ́nwun jẹgbonu wá sọn e mẹ? To ninọ̀mẹ mọtọnhunkọ mẹ, oflin po okú po kẹdẹ wẹ pò to finẹ lọ. Whladopo he Oklunọ lọ ko dègbe núhe sọgbè lẹ tọn, mọdopolọ wẹ yisenọ nugbo lẹ gbẹwanna azọ́n Nikolaitani tọn lẹ dó. Na Nikolaitani lẹ ko ṣẹ̀ mẹ zé doaga to ṣẹnṣẹn mẹmẹsunnu he nọ dọyẹwhehó to opli lẹ mẹ po agùnvi he yín tódómẹtọ lẹ po tọn. Oklunọ Lọsu sọ gbẹwanna wiwà Nikolaitani lẹ tọn ga.

Enẹwutu, pagbè he yè dohlan yé he na sè núhe Gbigbọ to didọ hlan agùn lẹ lọ, ṣẹ̀ dólé, “Ewọ he tindo otó ni sè onú he Gbigbọ to didọ hlan agùn lẹ lọ; Ewọ he gbawhàn wẹ yẹn na ná atin sinsẹ́n ogbẹ̀ tọn hlan nado dù, ehe tin to paladisi Jiwheyẹwhe tọn mẹ.” (OSỌHIA 2:7). To whẹ́whẹ́whenu Adam po Evi po ko hẹn jlọjẹ yetọn to atin ogbẹ̀ tọn lọ kọ̀n bú, bo sọ yín didè tọ́njẹgbonu sọn paladisi mẹ. Godo he fligọ̀zọ́n po whẹdọgbọ po na ko yín bibasi vọ̀, wẹ yisenọ nugbo lẹ na tindo jlọjẹ jẹ Atin ogbẹ̀ tọn lọ po paladisi po kọ̀n whladopo dogọ́ (LUKU 23:43).

Owẹn awetọ lọ:
Yín nugbonọ jẹ okú!

To owẹn awetọ lọ mẹ, Mẹfọ́ndogbẹ̀ Lọ do Ede hia dólé, dọ: “… Onú helẹ wẹ nukọntọ, godotọ dọ, mẹhe lẹzùn oṣiọ bo sọ tin to ogbẹ̀. Yẹn yọ́n azọ́n towe, nukunbibia po ohẹ́n towe po (ṣigba adọkunnọ wẹ hiẹ), yẹn sọ yọ́n nùzinzán yé he dọ Ju wẹ yé, bo ma yín mọ, ṣigba sinagọgu Satani tọn wẹ yé. Hiẹ sí onú nẹlẹ depope he hiẹ pọ́ yaji na blo: do ayi e go, lẹgba ko pọ́ bibẹ́ adade to mì mẹ kọ̀n do ogàn mẹ, na yè nido whle mì pọ́n; mì na mọ nukunbibia họ̀ azán ao; yín nugbonọ jẹ okú, yẹn nasọ ná ojẹgbakun ogbẹ̀ tọn lọ we.” (OSỌHIA 2:8-10).

Do ayi e go, yisenọ nugbo he nọ̀ ojlẹ nẹ mẹ lẹ jiya nukunbibia tọn titegbe. Yè yí ohẹ́n do hò yé to agbasalan mẹ bo sọ yín mẹhe yè zánnùdogona gbọn yé he ylọ yédelẹ dọ Ju, yèdọ yisenọ nugbo lẹ, ṣigba to nugbo de mẹ, sinagọgu Satani tọn wẹ yé. Enẹwutu, Oklunọ to huhlọn do Omẹ Etọn lẹ po ohó helẹ pó dọmọ, “Hiẹ sí onú nẹlẹ depope he hiẹ pọ́ yaji na blo.” Whepoponu wẹ nukunbibia nọ sọawúhia gbọn yé he lẹn dọ nugbonọ wẹ yé lẹ dali, ṣigba yé ma yín mọ gba. Na ovi Jiwheyẹwhe tọn lẹ ma nọ dohomẹkẹn gba, ṣigba yè nọ dohomẹkẹn yéwlẹ to whepoponu (GALATIA 4:28-29).

Enẹ lọ wẹ kẹ̀ntọ lọ mọ dọ yè bẹ́ adade yetọn kọ̀n do ogàn mẹ, bọ mẹhe pò lẹ dóakọ́nna nukunbibia daho lọ. Podọ azán oa he hó yè dọ to owé he lọ mẹ yín yinyọ́nẹn to otànhó agùn tintan tọn lọ tọn mẹ di owhè ao awubla daho nukunbibia yisenọ tọn to oglọ́ Diokletiẹni tọn sọn owhè fọde-kanwe-kotọ mẹ biọ owhè fọde-kanwe-gbàntọ mẹ(A. D.). Do ayi e go, mẹdepope he tin to ninọ̀mẹ he lọ mẹ bo dóakọ́nna jẹ okú bo sọ yín nugbonọ, omẹ dopolọ wẹ na mọ jẹgbakún ogbẹ̀ tọn yí. Ehe wẹ pagbè lọ, dọ, “Ewọ he gbawhàn ma na gbleawu to okú awetọ mẹ gba.” (OSỌHIA 2:11). Dinvie, okú tintan lọ nọ sọawúhia to whenuena alindọn lọ jo agbasa lọ do, podọ okú awetọ lọ nọ sọawúhia to whenuena gbigbọ lọ jo alindọn lọ do to Ofin Wéwé Whẹdida tọn lọ kọ̀n.

Owẹn atọ̀ntọ lọ:
Wọ́hẹ Balaami tọn po Nikolaitani tọn po

To owẹn atọ̀ntọ lọ mẹ, Oklunọ do Ede hia to ohógbè helẹ mẹ, “Onú helẹ wẹ ewọ he tindo ohi dida nùawenọ lọ dọ; Yẹn yọ́n azọ́n towe po fie hiẹ nọnọ̀ po, yèdọ fie aisintẹn Satani tọn te: bọ hiẹ sọ tẹ́do oyín ṣie go gligli; bo ma sọ mọ́n yise ṣie, yèdọ to azán nẹlẹ mẹ he Antipa do yín kunnudètọ nugbonọ ṣie, mẹhe yè hù to mì ṣẹnṣẹn to fie Satani nọnọ̀. Ṣigba yẹn tindo onú pẹvide do ogo we, na hiẹ tindo yé he tẹ́do oplọ́n Balaami tọn go to finẹ wutu, mẹhe plọ́n Balaki nado hẹn zannu ahlidida tọn wá ovi Islaẹli tọn lẹ nukọn, nado nọ dù onú he yè do sánvọ́ hlan boṣiọ lẹ, podọ nado nọ lọgà. Mọwẹ hiẹ sọ tindo mẹdelẹ he tẹ́do oplọ́n Nikolaitani lẹ tọn go ga, onú he yẹn gbẹwanna. Lẹnvọjọ: yín e ma yín mọ, yẹn na wá zãndevie, bo nasọ yí ohi onù ṣie tọn do hòawvùn hẹ yé” (OSỌHIA 2:12-16).

Oklunọ yọ́n Omẹ Etọn lẹ po azọ́n yetọn po. É yọ́n núhe yé nọ wà bo sọ yọ́n fie yé nọnọ̀. To ojlẹ he mẹ, Satani zé ofin etọn yìji to agọ̀jijẹ Yise tọn mẹ. To owhè fọde-kantọ̀n e lán atọ́ntọ (325) mẹ to Okú Klisti tọn godo, opli Nisea tọn sọawúhia. Omẹ dohlan fọde-kandeao (250) hunkọ tọn yín máhẹtọ to opli lọ mẹ. To finẹ, zédaga yé he nọ ylọ yédelẹ dọ plántọ gbigbọnọ lẹ tọn to agùnvi lẹ ji, táhinhọ́n do enẹ lọ ji bo sọ yí i do basi osẹ́n de. Podọ nukọntọ titegbe awelẹ wẹ Atanasiusi po Aliusi po.

Podọ Oklunọ dóna wọ́hẹ yisenọ nugbo delẹ, yèdọ yé he yígbèna oplọ́n Balaami tọn he yè ko dọ to kọ̀ndopọ́ mẹ po oplọ́n Nikolataini tọn po. Do ayi e go, Balaami ma tin to apa ovi Islaẹli tọn lẹ tọn ji gba, ṣigba é pégo to Alẹ̀nù Hóhó mẹ nado dọ̀n Islaẹli biọ vodùn sinsẹ̀n mẹ bo sọ kọ̀n yé dopọ́hẹ akọta devo lẹ. Alà Nikolaitani tọn he lọ yín awhànpa he yè kọ̀ndopọ́ de bo sọ yín awhàngbatọ gbọn gbọdemẹ de dali, podọ gblòmẹ he tin to ṣẹnṣẹn agùnvi lẹ tọn po yẹwhehódọtọ lẹ tọn po ko lẹzùn onú núdlẹnalọdó de to agùn jẹagọ̀ he lọ mẹ.

Dinvie, zinzán Nikolaitani lẹ tọn to whèta agùn tintan tọn mẹ ko lẹzùn oplọ́n daho he Oklunọ gbẹwanna de to whèta agùn atọ̀ntọ tọn mẹ. Enẹwutu wẹ É do ylọ Omẹ Etọn lẹ do lẹnvọjọ kọ̀n. Yín e ma yín mọ, Ewọ na ko wá bo hòavùn po ohi onù Etọn mẹ tọn po, ehe yín Ohó Etọn he É dọ pannukọn yé he jẹlá sọn E mẹ lẹ.

Opagbè lọ wẹ yín ehe lọ, “Ewọ he gbawhàn wẹ yẹn na ná nado dù sọn mana whihwlá lọ mẹ, bo nasọ ná ozannu wéwé de é, podọ to zannu lọ mẹ, oyín yọ́yọ́ he yè wlán de, he mẹde ma yọ́nẹn, adavo ewọ he yí i” (OSỌHIA 2:17). Do ayi e go, Oklunọ nọ ná núdùdù Omẹ Etọn lẹ po mana whiwhlá Ohó he yè hùndohia lọ tọn po, po pagbè oyín yọ́yọ́ de tọn po hlan awhàngbatọ lẹ.

Owẹn ẹnẹtọ lọ:
Owhèta zinvlu tọn lọ -
Wọ́hẹ pannukọn oklọ́ po gbọdemẹ lalonọ po

To owẹn enẹtọ lọ mẹ, Oklunọ do Ede hia dólé dọ, “Onú helẹ wẹ Ovi Jiwheyẹwhe tọn dọ, mẹhe tindo nukun etọn di zodẹ́, afọ etọn sọ taidi gànvệ dagbedagbe; Yẹn yọ́n azọ́n towe lẹ, po owanyin towe po, po yise po, po devizọ́n po, po homẹfa po, podọ azọ́n towe godomẹ tọn lẹ tin sù hugan tintan lọ. Ṣigba yẹndo ehe do ogo we, na hiẹ dike nawe nẹ Jẹzebẹli, he to ede ylọ dọ yẹwhegán yọnnu de nado nọ plọ́n, podọ nado nọ klọ mẹmẹglọ ṣie lẹ nado nọ lọgà, podọ nado nọ dù onú he yè do sánvọ́ hlan boṣiọ lẹ. Yẹn sọ ná ojlẹ ewọ nado lẹnvọjọ na gàlilọ etọn; é ma sọ lẹnvọjọ gba. Do ayi e go, yẹn na dọ̀n ẹn do adọ́zán de ji, podọ yẹn na bẹ́ yé he to ayọ̀de hẹ ẹ lẹ biọ nukunbibia daho mẹ, adavo yé lẹnvọjọ na owalọ yetọn. Yẹn nasọ yí okú do hù ovi etọn lẹ; agùn lẹpo nasọ yọ́nẹn dọ, yẹn wẹ ewọ he nọ dla homẹ po ayiha po pọ́n: yẹn nasọ ná hlan dopodopo mìtọn dilé azọ́n mìtọn te. Ṣigba mìwlẹ wẹ yẹn dọ hlan, podọ hlan yé he pò to Tiatila lẹ, yé omẹ sọha he ma yí oplọ́n he bo ma yọ́n odò Satani tọn, (dilé yé to didọ) yẹn ma to na doagbàn pinpẹn devo do ota na mì gba. Ṣigba ehe mì ko tindo nẹ, mì hẹn e go gligli kaka yẹn nado wá.” (OSỌHIA 2:18-25)

Dinvie, agùn Tiatila tọn tin to ninọ̀mẹ de mẹ kẹdẹdi whèta osinọ de, podọ to enẹgodo wẹ mí mọ dọ yè to zizé e daga na azọ́n etọn wutu, po wanyin etọn po, po nugbonọyínyín etọn tọn po, podọ yè ko sọ dọhó dogbọn akọ́ndónanú etọn dali. Podọ ga, ewọ whẹ́n to gbigbọ mẹ, ṣigba to whenẹnu, Oklunọ mọ núhe ma hẹn homẹ Etọn hùn to finẹ. Enẹwutu, Ewọ dọhó jẹagọ̀do yọnnu he É ylọ dọ Jẹzebẹli he wànú di yẹwhegán yọnnu de. Oklọ́ daho podọ ehe blawu to ninọ̀mẹ gbigbọ tọn mẹ sọawúhia po yé he to didọdai lẹ po. Podọ omẹ susu jlo nado yí yé sè. Na yé ko pọ́n yé bo ko sọ yinwanna yé gbọn homẹvọnọ he ma mọdona núde dogbọn oklọ́ he tin to dọdai helẹ pó godo tọn dali.

Do ayi e go, Jiwheyẹwhe ko zé devizọ́n atọ́n lẹ do Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ do nọvisunnu lẹ mẹ. Podọ núde matin ehe yè ylọ dọ, Jiwheyẹwhe tindo yẹwhegán yọnnu lẹ, kavi apọsteli yọnnu lẹ, kavi mẹplọ́ntọ yọnnu lẹ po onú devodevo lẹ po gba. Do ayi e go, eyín e wá jọ bọ yọnnu de yí tẹnmẹ yẹwhegán de tọn, kavi apọsteli de tọn, kavi mẹplọ́ntọ de tọn, bé whenẹnu gbọn dóhia Owé Wiwé tọn dali, mẹde dóna yọ́nẹn dọ Satani wẹ to yọnnu lọ zán na tẹnpọ́n de pannukọn agùn lọ. E sọgan dẹn kavi e sọgan zãndevie, vọfọ́n gbigbọ tọn dopodopo dóna tindo dọpọ́n tẹnpọ́n dopolọ tọn kẹdẹdi Evi. Enẹwutu, Apọsteli Paul táhinhọ́n do gbèdide wiwé lọ ji hézéhézé to whenuena é wlán dọ, “Gbọ yọnnu ni yí abọẹninọ po taliai lẹpo po do plọ́nnú. Ṣigba yẹn ma dikena yọnnu nado nọ plọ́nmẹ gba, kavi nado nọ dègbe di ogán to sunnu ji gba, adavo ni nọ̀abọẹ. Na Adam whẹ́ wẹ na yè dá, enẹgodo Evi. Yè ma sọ klọ Adam gba, ṣigba yọnnu lọ, whenuena yè klọ ẹ, ewọ wẹ jai do sẹ́nmẹjẹ mẹ” (1 TIMỌTI 2:11-14). Dinvie, yọnnu depope he lẹn ede yín gbigbọnọ bo sọ dọ̀n ede sọn aṣẹpipa asú etọn tọn glọ́, dilé Oklunọ Jiwheyẹwhe ko dègbe dó to Owé GENẸSISI 3 tọn mẹ, to nugbo de mẹ ewọ tin to oglọ aṣẹpipa Satani tọn tọn, bo sọ lẹzùn aisinnu etọn. Kẹdẹdilé e nọ̀ to Jipa Edẹni mẹ, e ma jọ domọ pọ́n gbèdé to ohódidọ mẹ dogbọn poliki tọn kavi gbọn tukla devodevo lẹ tọn dali to aigba ji gba, ṣigba yé tin to siside mẹ to whelẹponu to ehe Jiwheyẹwhe ko dọ lẹpo mẹ.

Whedepopenu he yọnnu de dasa gbèdide lẹ lọ, ewọ na ṣẹ̀ ohóta Biblu tọn lẹ plọ́n omẹ devo lẹ. To asiko dopolọ mẹ, ewọ na zé ede yìji na Owé Wiwé po asú etọn po. Ehe lọ ma sọ yín ohia núṣiwà tọn dọ ewọ yín gigọ́na gbigbọ kẹ̀ntọ tọn gba, bo yí agùn do basi núṣinyọnnú de ṣigba bo sọ tin to gbọdemẹ lalonọ de glọ́, yèdọ gbọn huhlọn kẹ̀ntọ tọn dali to oyẹdomẹ de glọ́. Enẹwutu, apọsteli lọ ná gbèdide he lọ dọmọ: “Mì gbọ yọnnu lẹ ni dó onù abọẹ to agùn lẹ mẹ:na yè ma ná hlan yé nado dọhó gba; ṣigba gbọ yé ni tin to taliai glọ́, dilé osẹ́n dọ dó ga. Eyín yé sọ jlo onú de na plọ́n, mì gbọ yé ni kànsè asú yetọn lẹ to owhè gbè…” (1 KỌLINTINU 14:34-35). Kẹdẹdilé mí to hódọ do Wẹndagbe Jesu Klisti tọn he to ote kakadoi lọ ji dó, gbèdide pinplán lọ tọn he yè ko dè sọn whẹ́whẹ́whenu gbẹ́sọ to ote kakajẹ opòdo. Enẹwutu, gbọn azọ́n Jiwheyẹwhe tọn lọ dali, apọsteli lọ dlẹnalọdo núhe jọ̀ to Edẹni mẹ bo sọ do otẹn yọnnu lẹ tọn hia yé.

Do ayi e go, pahonamẹ dopolọ ko yín niná hlan Islaẹli dote to Alẹ̀nù Hóhó mẹ, dọmọ: “Podọ hiẹ visunnu gbẹtọ tọn, zé nukunmẹ towe do viyọnnu omẹ towe lẹ tọn go, he to dọdai dọ sọn ayiha yetọn titi mẹ; bo dọdọdai do yé go, Bo dọmọ, LÉ WẸ OKLUNỌ JIWHEYẸWHE DỌ: Dindọn hlan yọnnu he tọ̀ okọ̀dó lẹ to opétẹ̀n alọ lẹ tọn lẹpo ji, bo sọ basi odukù lẹ na otà gbẹtọ otè lẹpo tọn tọn nado yànwẹ̀nna alindọn lẹ! Mì to wẹ̀nyànna alindọn omẹ ṣie lẹ tọn, mì sọ to alindọn he ma yín mìtọn lẹ whlẹngan” (EZEKIẸLI 13:17-18). Dinvie, yè dèwé hẹ mí nado hia owéta lọ blébu bo sọ plọ́n núpinplọ́n lọ to nukọnyìyì mẹ. E paṣa talala, ṣigba to dinvie, núdepope ma ko diọ gba. Enẹwutu, yọnnu he lẹn dọ ewọ yín gbigbọnọ, bo sọ ṣẹ̀ mẹdevo lẹ plọ́n, ewọ tin to gbọdemẹ lalonọ de glọ́. Podọ dọdai gbọdemẹ etọn lalonọ lẹ lọ tindo ninọ̀mẹ azé tọn po owọ́n tọn po, bo sọ zé núdidó odàn tọn hẹn to ede homẹ. Yé omẹ he tódó onú mọtọnhunkọ lẹpo tin to kànbla gbigbọ mẹ tọn glọ́ bo sọ dóhudo túndote tọn po mẹdekànnujẹ tọn po gbọn gbèdide Oyín Jesu Klisti tọn tọn dali.

Dinvie, devi Etọn he nọ dọyẹwhehó Ohó Etọn tọn lẹ dóna yọ́nẹn hézéhézé bo nasọ hùnnú sọn wiwà yẹwhegán yọnnu Jẹzebẹli tọn tọn ji. Ṣigba dilé Evi ko dótó odàn lọ dó bọ Adam ko sọ sè ogbè Evi tọn dó, na ewọ wẹ sisẹ́ ẹ biọ aijiji jẹ mẹ, mọwẹ devizọ́nwàtọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ jai biọ núplọ́nmẹ gbọdemẹ lalonọ Jẹzebẹli he lọ tọn glọ́ dó, yèdọ mẹhe “klọ mẹmẹglọ ṣie lẹ nado nọ lọgà, podọ nado nọ dù onú he yè do sánvọ́ hlan boṣiọ lẹ”. Do ayi e go, ehe ma kàn gàlilọ agbasa tọn gba, adavo gbigbọ tọn, ehe yè dohia hézéhézé gbọn hihiamẹ he lọ dali. Na yọnnu he lẹn dọ yé yín gbigbnọ bo sọ wànú di yẹwhegán yọnnu lẹ dóna payi bo ma sọ dóna yín máhẹtọ to gàlilọ mẹ hẹ devi Jiwheyẹwhe tọn lẹ, na aṣẹpipa yetọn gbigbọ mẹ tọn po huhlọn yetọn to yé ji po wutu. Na Jẹzebẹli he wànú di yẹwhegán yọnnu bo sọ to mẹplọ́n nẹ lọ, wẹ yè dègbena nado lẹnvọjọ podọ yé he yín máhẹtọ po é po lẹ ga. Enẹwutu, ovi gbigbọnọ he tọ́njẹgbonu wá sọn ṣakaṣaka he lọ mẹ lẹ ko kú okú gbigbọ mẹ tọn.

Dinvie, yé he ma kẹalọyí núplọ́nmẹ lalonọ yé he yí yédelẹ do basi yẹwhegán yọnnu lẹ tọn wẹ yè ná pagbè he lọ, dọ,“Ewọ he gbawhàn, bo sọ yí azọ́n ṣie whlá jẹ pòdo, wẹ yẹn na ná huhlọn to akọta lẹ ji: ewọ nasọ yí opò ogàn tọn do hẹn yé sẹ̀n; di núzinzán zẹ́nmẹtọ tọn wẹ yè na gbà yé hányánhányán, kẹdẹdilé yẹn yí huhlọn sọn Otọ́ ṣie de dó. Yẹn nasọ yí sunwhlẹvu afọnnu tọn ná ẹn” (OSỌHIA 2:26-28). Do ayi e go, mẹfligọ̀ lẹ na dùgú onú popo tọn po Mẹfligọ̀tọ yetọn po bo nasọ dùahọlu hẹ Ẹ to akọta lẹ ji to owhè fọtọ́n whenu.

OTA 3

Owẹn atọ́ntọ lọ:
Whèta Núvọ́jladó tọn –
Huhlọndido madógannọ to yise mẹ lẹ

Owẹn atọ́ntọ hlan agùn Sadi tọn ṣẹ̀ po ohógo helẹ pó dọ, “Onú helẹ wẹ ewọ he tindo Gbigbọ ṣinawe Jiwheyẹwhe tọn lẹ, po sunwhlẹvu ṣinawe lẹ po dọ; Yẹn yọ́n azọ́n towe lẹ, dọ hiẹ tindo oyín de dọ hiẹ tin to ogbẹ̀, ṣigba oṣiọ wẹ hiẹ. Payi e go, bo sọ ná huhlọn onú he pò lẹ, he pọ́ kúkú; na yẹn ma mọ azọ́n towe lẹ de pégan to Jiwheyẹwhe nukọn gba. Enẹwutu flin lé hiẹ mọyí bo sọ sè dó, hẹn e go gligli, bo sọ lẹnvọjọ. Eyín hiẹ ma payi e go gba, yẹn na tọ́n do oji we di ajotọ, hiẹ ma na yọ́n ojlẹ he mẹ yẹn na tọ́n do oji we te gba” (OSỌHIA 3:1-3).

Do ayi e go, whèta agùn he tọn lọ jai biọ bibẹ́nu whenu Núvọjladó tọn mẹ. Ṣigba to ofi , mí mọ wọ́hẹ de pannukọn yisenọ lẹ. Agùn lọ sọgan sọawúhia di ehe to ogbẹ̀, ṣigba to ojlẹ dopolọ mẹ bo sọ yín oṣiọ to gbigbọ mẹ. Na e bọawu nado tindo awúsọhia di mẹhe togbẹ̀ to gbigbọ mẹ bo sọ sọgan pégo nado zán núniná gbigbọ tọn lẹ, ṣigba Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn kẹdẹ wẹ sọgan hẹn gbigbọ do ogbẹ̀. Na yè nọ sá amìsisá na gbigbọ lọ to ninọ̀mẹ awetọ lọ mẹ, ṣigba Jiwheyẹwhe dá ogbẹ̀ wiwé lọ do alindọn lọ mẹ gbọn jiji yọ́yọ́ lọ dali.

Pahonamẹ lọ wẹ yín nado fọ́ntite bo sọ dohuhlọn yé he pọ́ kúkú lẹ. Na azọ́n yetọn lẹ ma sọgbè to nukọn Jiwheyẹwhe gba. “Enẹwutu, flin lé hiẹ mọyí bo sọ sè dó, hẹn e go gligli, bo sọ lẹnvọjọ” (OSỌHIA 3:3). Kẹdẹdilé e te to whenẹnu to ninọ̀mẹ dopolọ mẹ po, awhànpa pẹvi de pò, yèdọ yé he ma hodo awhànpa yé he ylọ yédelẹ dọ Yisenọ lẹ ṣigba bo ma yín mọ gba. Enẹwutu, yè wlán dólé, dọ, “Hiẹ tindo oyín vude, yèdọ to Sadi mẹ, he ma hẹn avọ̀ yetọn gble; yé na to zọnlinzin hẹ mi to wéwé mẹ, na yé jẹ wutu” (OSỌHIA 3:4).

Podọ pagbè he yè do hlan yé lọ wẹ ehe, dọ, “Ewọ he gbawhàn, wẹ yè na yí avọ̀ wéwé ṣinyọnna dólé; yẹn ma to oyín etọn na gbidi sẹ̀ sọn owé ogbẹ̀ tọn mẹ gba, ṣigba yẹn na dèkunnuna oyín etọn to Otọ́ ṣie nukọn, podọ to angẹli etọn lẹ nukọn” (OSỌHIA 3:5). Do ayi e go, jlọjẹ de tin bọ oyín he yè wlán do Owé Ogbẹ̀ tọn mẹ sọgan yín súnsún sẹ̀. Ṣigba sọn Owé Ogbẹ̀ tọn Lẹngbọvu lọ tọn mẹ, oyín de ma sọgan yín súnsún sẹ̀ gbèdé. Na Owé dopo yín gigọ́na oyín mẹyiylọ lẹ tọn bọ awetọ lọ yín gigọ́na mẹdidè lẹ tọn.

Do ayi e go, whenuena Islaẹli lẹ sẹ̀n boṣiọ, Jiwheyẹwhe ko wléawu nado dè Oyín yetọn sọn Owé Ogbẹ̀ tọn mẹ. Ṣigba Mọse wẹ mẹhe nọte di whẹgbọtọ de na gbẹtọ lẹ lọ. Na é jlo nado basi vọ́jladó na yé he yín máhẹtọ to owédúdú lẹ́do agbò gànvệ tọn he yé ko ylọ dọ yẹwhe yetọn. “Gãnṣo eyín hiẹ ma jona oylando yetọn – ; podọ eyín lala, súnsún mi, yẹn vẹ̀ we, sọn owé towe he hiẹ ko wlán mẹ. Oklunọ lọ sọ dọ hlan Mọse dọmọ, Mẹdepope he ko wàylando do mi, ewọ wẹ yẹn na súnsún sọn owé ṣie mẹ” (EKSỌDUSI 32:32-33). Dinvie, yè ma ko ṣinyọn ojẹgbakunna yisenọ to bibẹ́nu gba, adavo to opòdo whẹ̀zizẹ yetọn tọn.

Owẹn ṣidopotọ lọ:
Whèta Filadẹlfia tọn lọ -
Ojlẹ wanyinna mẹmẹsunnu lẹ tọn

To owẹn ṣidopotọ lọ mẹ, Oklunọ Lọsu dọhó dólé dọ, “Onú helẹ wẹ ewọ he yín wiwé dọ, ewọ he yín nugbonọ, ewọ he tindo họ̀nhùngàn Davidi tọn, ewọ he hùn, bọ mẹdepope ma sú, podọ he sú bọ mẹdepope ma hùn. Yẹn yọ́n azọ́n towe lẹ, do ayi e go, yẹn zé ohọ̀n he yè hùn dai do nukọn towe, mẹde ma sọgan sú i: na hiẹ tindo huhlọn pẹvide wutu, bo yí ohó ṣie whlá, bo ma sọ mọ́n oyín ṣie. Do ayi e go, yẹn na hẹn omẹ sinagọgu Satani tọn mẹ lẹ, he dọ dọmọ, Ju wẹ yéwlẹ, bo ma yín, ṣigba lalo yé dó; – do ayi e go, yẹn na hẹn yé nado wá, nado litai to afọ towe nukọn, podọ nado yọ́nẹn dọ yẹn yinwanna we. Na hiẹ ko yí ohó homẹfa ṣie tọn whlá wutu, yẹn nasọ whlá we to whlepọ́n whenu ga, ehe ja aihọn lẹpo ji, nado whlé yé he nọnọ̀ aigba ji lẹ pọ́n. Do ayi e go, yẹn ja zãndevie. Ehe hiẹ tindo nẹ, hẹn e go gligli, na mẹdepope ma nado yí ojẹgbakun towe” (OSỌHIA 3:7-11).

Do ayi e go, whèta agùn he lọ tọn sọawúhia godo núvọ́jladó tọn, podọ enẹwutu, ojlẹ sọawúhia nado hùn họ̀ngbo wanyinna mẹmẹsunnu lẹ tọn tọn. Na yè ko hùn ogànhọ̀ Babilọni tọn podọ ga yè sọ hùnhọ̀n na lilá Wẹndagbe lọ tọn na aihọn lẹpo. To pinpọ́n mẹ, huhlọn pẹvide wẹ yisenọ lẹ tindo, ṣigba yé yí ohó lọ whlá bo ma sọ mọ́n oyín Oklunọ tọn gba. Na Ewọ lọ ko hẹn gbẹtọ he tin to sinagọgu Satani tọn mẹ lẹ nado tọ́njẹgbonu wá bo nasọ litai to Oklunọ nukọn to opli lọ mẹ, na Owẹn huhlọnnọ he yè ko lá lọ wutu.

Kẹdẹdilé Oklunọ ko sọ dọ dó, whenu ojlẹ he lọ tọn tin jẹnukọnna ojlẹ whlepọ́n he ja aigba lẹpo ji tọn. Ewọ ko dọdai jẹnukọn to ofi dọ, enẹ lọ dóna jọ̀ jẹnukọnna kọlẹ́wá Etọn, É bo sọ dọ hlan Omẹ Etọn lẹ dọ, “Do ayi e go, Yẹn ja zãndevie. Ehe hiẹ tindo nẹ, hẹn e go gligli, na mẹdepope ma nado yí ojẹgbakun towe” (OSỌHIA 3:11).

Ehe sọ wẹ pagbè lọ, dọ, “Ewọ he gbawhàn, wẹ yẹn na yí do basi dòtin to tẹmpli Jiwheyẹwhe tọn ṣie tọn mẹ, ewọ ma nasọ tọ́njẹgbonu ba: yẹn nasọ wlán oyín Jiwheyẹwhe ṣie tọn do é go, po oyín otòdaho Jiwheyẹwhe ṣie tọn po, Jelusalẹm yọ́yọ́, he jẹte sọn olọn mẹ ja sọn Jiwheyẹwhe ṣie de: yẹn nasọ wlán oyín ṣie yọ́yọ́ do é go” (OSỌHIA 3:12).

Owẹn ṣinawetọ lọ:
Wọ́hẹ pannukọn agùn to ninọ̀mẹ etọn godogodo tọn mẹ

To owẹn godogodo tọn he lọ mẹ, Oklunọ Lọsu dohia to Godotọyínyín Etọn po Nukọntọyínyín Etọn po mẹ to wọ́hẹ he mẹ, dọmọ, “Onú helẹ wẹ Niṣẹ dọ, kunnudètọ dódónọ, nugbonọ, omẹ tintan to núdidá Jiwheyẹwhe tọn lẹ mẹ; Yẹn yọ́n azọ́n towe, dọ, hiẹ ma miọn, mọ hiẹ ma hùnzo; yẹn jlo dọ hiẹ ni gbọ bo miọn kavi hiẹ ni hùnzo. Bé lé hiẹ yín gbigblọ, bo ma miọn bo ma sọ hùnzo, yẹn na slú we jẹgbonu sọn onù ṣie mẹ. Na hiẹ dọmọ, Adọkunnọ wẹ yẹn, bo sọ tindo adọkun susu, bo ma gbọ̀agba núde tọn wutu; bo ma yọ́nẹn dọ tapònọ wẹ hiẹ, lèlènọ, agbátọnọ, nukuntọ́nnọ, omẹ́nọ” (OSỌHIA 3:14-17).

Whèta agùn godogodo tọn he lọ yín didohia gbọn ninọ̀mẹ he tin to ewọ mẹ dali; ewọ ma miọn kavi hùnzo gba, ṣigba bo yín gbigblọ. Enẹwutu, Oklunọ dègbe dọ yé he ma na lẹ́gọ̀do É go lẹ, wẹ Ewọ na slú jẹgbonu sọn onù Etọn mẹ. Enẹ wẹ nado dọ, dọ, yé ma na sè oylọ Etọn to fọ́nsọnkú tintan whenu gba.

Do ayi e go, Oklunọ Lọsu wọ́hẹ gbèdide oklọ́ tọn he yín dọ, yisenọ lẹ tindo onú popo podọ to gọ́fla mẹ, bo ma sọ dóhudo núdepope tọn po ohógbè helẹ pó dọmọ, “… bo ma yọ́nẹn dọ tapònọ wẹ hiẹ, lèlènọ, agbátọnọ, nukuntọ́nnọ, omẹ́nọ” (OSỌHIA 3:14-17). Dinvie, eyín mẹde yín agbátọnọ to agbasa mẹ, bo yín nukuntọ́nnọ, podọ omẹ́nọ, e sinyẹnawu titegbe. Ṣigba eyín omẹ lọ ma yọ́nẹn bo ma sọ mọdona ninọ̀mẹ ede titi tọn, bé whenẹnu onú ma sọgbè de tin to omẹ dopo nẹ lọ mẹ. Mọdopolọ wẹ e te to ninọ̀mẹ gbigbọ tọn mẹ dó ga. Ṣigba awubla daho he tin to whèta agùn godogodo tọn oklọ́nọ lọ tọn mẹ wẹ yín dọ dawe nẹ lọ ma yọ́nẹn dọ ewọ to ede klọ́ gba. Na ewọ to ogbẹ̀ to ninọ̀mẹ linlẹn etọn tọn mẹ, bo ma sọ mọdona gbẹtọ he hunkọ ewọ yín gba. Kẹdẹdi whẹdida Oklunọ tọn, yisenọ he tin to vivọnu ojlẹ jọmiọn tọn mẹ lẹ, ma tindo jlọjẹ whẹdida gbigbọ mẹ tọn gba. Ehe lọ tin taidi dọ yè to ogbẹ̀ to odlọ mẹ bo sọ jlo to linlẹn mẹ ma yọ́nẹn dọ núdepope he Oklunọ ko zé do nukọn di wọ́hẹ ko yín owhẹ̀sùna gba. To ehelẹ pó mẹ, Ewọ gbẹ́sọ to ohọ̀n Omẹ Etọn lẹ tọn húhú bo sọ to hókọnamẹ he lọ ná yé dọ, “Yẹn dewe hẹ wẹ nado họ̀ sọn dẽ sika he whlepọ́n to miyọn mẹ, na hiẹ nido yín adọkunnọ; podọ avọ̀ wéwé lẹ, na yè nido ṣinyọnavọ̀na we, podọ na winyan omẹ́ towe tọn sọawúhia blo; bo sanú do nukun towe, na hiẹ nido mọnú. Yé omẹ sọha he yẹn yinwanna, wẹ yẹn nọ wọ́hẹ, bo sọ nọ hò: enẹwutu, na hiẹ ni dovivẹnu bo lẹnvọjọ.” (OSỌHIA 3:18-19)

Dinvie, yé mẹhe mọnukunnu bo tindo wuntùntùn ninọ̀mẹ yéde titi lẹ tọn, bo sọ nọ pọ́n yédelẹ kẹdẹdilé Oklunọ nọ pọ́n yé dó, yéwlẹ wẹ na zé núhe Ewọ dọ hlan yé lẹ do ayiha mẹ, bo kẹalọyí pagbè lọ he Ewọ do bo sọ yín awuwlénọ. Whenẹnu wẹ yè na sá amìsisána nukun yetọn lẹ, podọ enẹgodo wẹ yé sọgan mọ onú wiwé he kàn Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn, bo nasọ mọ osọhia Gbigbọ lọ tọn yí kẹdẹdilé yé mọdona núhe Oklunọ lọ dọ dó. Enẹwutu, É dèkunnuna Ede dọ, É ṣite to ohọ̀n go bo sọ to họ̀nhúhú. Ṣigba yé gbẹ́sọ to nukọnyì to agùn lẹ lọ mẹ to hànjiji mẹ, to yẹwhehódidọ dogbọn Ewọ tọn dali lẹ mẹ, podọ to núniná gbigbọ tọn lẹ mẹ ga. Ṣigba Ewọ ṣite to gbonu. Núyiwà agùn lẹ lọ tọn lẹ gbẹ́sọ to nukọnyì, ṣigba yè ma dègbena Ẹn nado dọhó to agùn lẹ lọ mẹ gba, bo ma sọ sọgan do Ede hia to finẹ. Ṣigba akọ́ndónanú Etọn na wá opòdo.

Enẹwutu, É dọhó hlan omẹ dopodopo kẹdẹdilé É to ohọ̀n ayiha yetọn lẹ tọn húhú dó, dọ, “Do ayi e go, yẹn ṣite to ohọ̀n go, bo to họ̀nhúhú, eyín mẹdepope sè ogbè ṣie bo hùnhọ̀n, yẹn na biọ whégbè wá é de, yẹn nasọ nọ dùjlonú hẹ ewọ, podọ ewọ hẹ yẹn” (OSỌHIA 3:20). Dinvie, ehe lọ wẹ dohia ninọ̀mẹ he to awúsọhia dinvie tọn. Do ayi e go, e ma yín agùn lẹpo wẹ É to hódọ hlan gba, adavo omẹ dopodopo he tin to agùn lẹ lọ mẹ he na sè oylọ Etọn, bo yí hónámẹ Etọn, bo sọ hùnhọ̀n ayiha yetọn lẹ tọn hlan Ẹn. Whenẹnu wẹ É na biọ whégbè wá yé de bo sọ dùjlonú hẹ yé. Ṣigba, do ayi e go dọ, tafo Oklunọ tọn lọ matin to whèta agùn depope tọn mẹ gbèdé sọlé e sọgan yín adọkunnọ sọ kẹdẹdi egbé gba.

Pagbè he yè ná lọ wẹ yín daho hú ehe pò lẹpo po, dọ, “Ewọ he gbawhàn, wẹ yẹn na ná nado sinai hẹ mi to ofìn ṣie ji, dilé yẹn ga gbawhàn, bo sọ sinai hẹ Otọ́ ṣie to ofìn etọn ji dó” (OSỌHIA 3:21). Do ayi e go, to Klisti mẹ, Jiwheyẹwhe ko bẹ́ bibẹ́nu núdidá yọ́yọ́ lọ tọn gbọn jiji de dali. Enẹwutu, É do Ede hia to whèta agùn he lọ tọn mẹ kẹdẹdi kunnudètọ dódónọ podọ nugbonọ, omẹ tintan to núdidá Jiwheyẹwhe tọn lẹ mẹ. Do ayi e go, yé he yè ko dètọ́n gbọn Gbigbọ Etọn dali lẹpo (JOHANU 3:3-7; JAKỌBU 1:18; 1 PITA 1:23; 1 JOHANU 5:1-4), nọ basi pipli daho agùn plọ́nji lọ tọn (HEBLU 12:23) bo yín núdidá yọ́yọ́ to Klisti mẹ (2 KỌLINTINU 5:17-19), bo na gbawhàn dilé Ewọ ga gbawhàn dó, bo na sinai hẹ Ẹ to ofìn Etọn ji bo nasọ dùahọlu hẹ Ẹ.

Mí dayi e go dọ, to bibẹ́nu owé dopodopo tọn, yè tindo LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ lọ to finẹ. Podọ to vivọnu owẹn dopodopo tọn, wuntùntùn lọ tin hlan yé he tindo otó nado sè núhe Gbigbọ to didọ hlan agùn lẹ lọ. Na enẹ lọ wẹ onú titegbe he jẹ lọ, enẹ wẹ nado dọ dọ, yè ni dótó ohó he yè to didọ to alọnu-alọnu gbọn Ohó he yè dohia lọ dali gbọn Gbigbọ lọ mẹ. Na enẹ wẹ owẹn dinvie lọ tọn he yín onú hudo mítọn. To owẹn atọ̀n he jẹnukọn lẹ mẹ, ohógbè he lọ yín mimọ jẹnukọnna pagbè lọ; podọ to owẹn ẹnẹ he gbọn godo lẹ mẹ, ehe lọ yín mimọ to pagbè lọ godo.

To Owé MATIU 13 tọn mẹ, Oklunọ dohia hézéhézé, yèdọ lé e yín nuúhọakuẹ dó nado nọ dótó podọ nado nọ mọ. Enẹwutu, Ewọ dègbe dọ donanọ wẹ nukun po otó yé he mọ bo sọ sè lẹ tọn. Podọ awhàngbatọ whèta agùn lẹpo tọn wẹ yé he kẹalọyí bo sọ yise to owẹn Jiwheyẹwhe tọn lẹ mẹ to awúsọhia yetọn tintan mẹ. Gbọn enẹ dali, yé yín máhẹtọ to núhe Jiwheyẹwhe to wiwà dinvie lẹ mẹ. Enẹwutu, míwlẹ lọsu dóna sè núhe Gbigbọ lọ tindo nado dọ to azán mítọn lẹ mẹ gbọn owẹn ojlẹ lọ tọn dali, to ninọ̀mẹ nado yín máhẹtọ to núhe Jiwheyẹwhe to wiwà dinvie lẹ mẹ kẹdẹdi Ohó Etọn pagbè tọn lọ tọn. Do ayi e go, ovi Jiwheyẹwhe tọn nugbo lẹ ma nọ dótó wẹnzagun he na yín angẹli hlan whèta agùn lọ tọn po owẹn wiwé de poun po gba, adavo nado nọ dótó whepoponu, yèdọ LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ lọ bo sọ yise to kunnudidè Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ, podọ gbọn enẹ mẹ, yé na yín awhàngbatọ bo nasọ dùgu onú popo tọn.

OTA 4

Nukun zé hlan olọn mẹ

To ota 4 mẹ, Johanu mọ ohọ̀n hùnhùn de to olọn mẹ bo sọ sè ogbè huhlọnnọ de taidi ogbè opẹ̀n de tọn, he to hódọ hẹ ẹ, dọmọ, “Hẹ́ aga wá ofi, yẹn nasọ yí onú he ma na nọma wá jọ to osọ̀godo hia we” (OSỌHIA 4:1).

Do ayi e go, núdepope he kàn agùn to whèta alọpãlọpa lẹ mẹ, ewọ ko mọ yé dote. Sọn dinvie yì, ewọ mọ núhe na wá jọ to nukọnyìyì ojlẹ lẹ tọn mẹ kakajẹ Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu, po owhẹdida godogodo tọn lọ po, podọ olọn yọ́yọ́ lọ po aigba yọ́yọ́ lọ po.

Númọtọ lọ dèkunnu dọ, “To afọdoponẹji, yẹn tin to Gbigbọ mẹ: do ayi e go, yè zé ofìn de dai to olọn mẹ, mẹde sọ sinai to ofìn lọ ji.” (OSỌHIA 4:2) To finẹ, yè ko zé é biọ Gbigbọ mẹ jẹ olọn bo sọ mọ onú lẹpo sọn olọn mẹ gbaungba. Do ayi e go, Johanu mọ Omẹ he sinai to ofìn ji lọ; aidowhẹ̀do wẹ lẹ́do É pé kẹdẹdilé yè dohia dó to afọ atọ̀ntọ po ẹnẹtọ po mẹ, dọmọ, “Ewọ he sinai sọ basi mẹhe yè na to pinpọ́n di ozannu jaspali tọn po sadi po tọn: aidowhẹ̀do sọ yìnkàn lẹ́do ofìn lọ pé, pinpọ́n etọn sọ di ozannu emẹlaldi tọn. Ofìn konukun-ẹnẹ lẹ́do ofìn lọ pé: podọ to ofìn lẹ lọ ji, yẹn mọ mẹho konukun-ẹnẹ to aisinsin, he yè do avọ̀ wéwé na; yé sọ tindo ojẹgbakun sika tọn lẹ to ota yetọn. Sọn ofìn lọ kọ̀n wẹ abì, osò, po ogbè po tọ́nsọn: zògbán miyọn tọn ṣinawe sọ to jiji to ofìn lọ nukọn, ehe yín Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn ṣinawe lẹ” (OSỌHIA 4:3-5).

Dinvie, Dopo gẽ wẹ Jiwheyẹwhe, Ewọ sọ tindo Gbigbọ Wiwé dopo gẽ, ṣigba Gbigbọ dopo he lọ wàzọ́n to whenu ṣinawe lẹ mẹ. Ehe dopolọ wẹ yè tùnmẹ gbọn apajlẹ Lẹngbọvu he tindo azò ṣinawe po nukun ṣinawe po tọn dali. Do ayi e go, yẹwhegán Isaia ko mọ Ovi gbẹtọ tọn to hinhọ́n gbigbọ ṣinawe lọ tọn mẹ, dọmọ: “Gbigbọ Oklunọ tọn na jẹ do é ji, gbigbọ wuntùntùn po zìnzìn po tọn, gbigbọ lẹnpọ́n po huhlọn po tọn, gbigbọ núyọ́nẹn po osí Oklunọ po tọn. Bo na yí i do basi zìnzìn to osí Oklunọ tọn mẹ: é ma to na dawhẹ̀ di lé nukunmẹ etọn te, mọ é ma dawhẹ̀ dilé sisè otó etọn” (ISAIA 11:2-3).

Do ayi e go, mí na dọhó do azọ́n ṣinawe Gbigbọ lọ tọn ji to whenu ṣinawe Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ ji. To Osọhia lọ mẹ, whlasusu wẹ mí pé osọha “ṣinawe”. Nugbo, sọha he lọ tindo kọ̀ndopọ́ vivẹ de po dọdai Biblu tọn lẹ po. Enẹ wẹ: agùn ṣinawe, angẹli ṣinawe he yín wẹnzagun ṣinawe lẹ, pagbè ṣinawe hlan awhàngbatọ lẹ, ohiadonu ṣinawe lẹ, opẹ̀ngbè ṣinawe lẹ, osòyẹnwá ṣinawe lẹ, ogò homẹgble tọn ṣinawe lẹ, po onú he pò lẹpo po. Dinvie, osọha “ṣinawe” to didohia pipé de. Do ayi e go, Jiwheyẹwhe gbọjẹ sọn azọ́n núdidá Etọn tọn lẹ mẹ to azán ṣinawetọ gbè. Podọ owhè fọtọ́n ṣinawetọ na yín Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn tọn to aigba ji (ISAIA 11; ISAIA 65; OSỌHIA 20, po devodevo lẹpo po). Mì sọ do ayi e go, azán devo de ma na tin ehe na jẹgodona ṣinawetọ lọ gba, adavo azán tintan devo. Enẹwutu, to owhè fọtọ́n ṣinawetọ lọ godo, devo de ma sọgan jẹgona gba, adavo nado gọ̀wá tintan lọ ji, enẹ wẹ bibẹnu whenu lẹ tọn tọn, ehe to didohia dọ, ojlẹ na ṣẹ̀ bo nasọ biọ madopòdo mẹ.

Johanu sọ to nukọnyì to núdohia etọn mẹ, dọmọ: “To ofìn lọ nukọn, ohù mẹpọ́nnú tọn de tin, e taidi klistali: to ofìn lọ ṣẹnṣẹn, podọ lẹ́do ofìn lọ pé, wẹ mẹdidá ẹnẹ he gọ́na nukun to godo nukọn te. Mẹdidá tintan di kinnikinni, mẹdidá awetọ sọ di oyìnvu, mẹdidá atọ̀ntọ tindo nukun di gbẹtọ tọn, mẹdidá ẹnẹ di akùn he to zinzlọn” (OSỌHIA 4:6-7).

Do ayi e go, yẹwhegán Ezekiẹli lọsu ko mọ Oklunọ to ofìn lọ ji; podọ aidowhẹ̀do sọ lẹ́do É pé. To Owé EZEKIẸLI 1 tọn mẹ, é dètana dagbedagbe bo sọ dọhó dogbọn apajlẹ núdidá gbẹte ẹnẹlẹ tọn dali.

“Mẹdidá ẹnẹlẹ dopodopo tindo awà ṣidopo ṣidopo lẹ́do e pé; yé sọ gọ́na nukun to homẹ: yé ma sọ gbọjẹ to okle po ozán po do didọmọ, Wiwé, Wiwé, Wiwé, Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo; he ko tin, bo sọ tin, bo sọ ja” (OSỌHIA 4:8).

Podọ mẹho konukun-ẹnẹ he tindo jẹgbakun yetọn lẹ to ota yetọn ṣinyọn akọ́nnuai to nukọn Oklunọ lọ tọn, bo litai bo sọ yí ojẹgbakun yetọn bọdai to afọ Etọn go, bo sọ to awhádo ogbè lélé hlan Ewọ Mẹhe jẹ lọ kẹdẹ, dọmọ, “Oklunọ mítọn podọ Jiwheyẹwhe mítọn, hiẹ wẹ jẹ nado yí gigo, yẹyi, po huhlọn po: na hiẹ wẹ dá onú popo, podọ to ojlo towe mẹ wẹ yé do tin, bọ yè sọ do dá yé” (OSỌHIA 4:11).

OTA 5

Owé núdabla tọn lọ po hiadonu ṣinawe lẹ po

To ota atọ́ntọ mẹ, yè dọhó jẹnukọn whẹ́ do owé núdabla tọn he tin to adusilọ Ewọ Mẹhe sinai to ofìn lọ tọn ji tọn go. Do ayi e go, yè tlẹ́ owé he lọ po hiadonu ṣinawe po to apà lọ go. “Yẹn sọ mọ angẹli huhlọnnọ de, é yí ogbè lélé do dawhá dọ, Mẹnu wẹ jẹ nado hùn owé lọ, bo sọ hùn hiadonu etọn sẹ̀? Mẹdepope matin to olọn mẹ, kavi to aigba ji, kavi to aigba glọ́, he sọgan hùn owé lọ, kavi pọ́n e mẹ.” (OSỌHIA 5:2-3)

Yè do nújijọ he lọ hia mí taidi ayihún de, yèdọ ehe mẹ núyiwà alọpãlọpa he na hẹn mí nado mọdona, podọ na mí nido tùnwun núhe tin to godo na apajlẹ núdabla helẹ lọ tọn. Enẹwutu, Johanu viavi, na mẹdepope matin to olọn mẹ, kavi to aigba ji he jẹ nado yí owé lọ hùn bo sọ sọgan pọ́n e mẹ gba. Whenẹnu wẹ yè dọ hlan ẹn dọmọ, Omẹ dopo de jẹ. “Do ayi e go, kinnikinni lọ he sọn whẹndo Juda tọn mẹ, Adọ̀ Davidi tọn, ko gbawhàn nado hùn owé lọ, podọ nado họ̀n hiadonu etọn ṣinawe lẹ. Yẹn sọ pọ́n, do ayi e go, to ṣẹnṣẹn ofìn lọ po mẹdidá ẹnẹlẹ po tọn, podọ to ṣẹnṣẹn mẹho konukun-ẹnẹlẹ lọ tọn wẹ Lẹngbọvu de ṣite te, é taidi mẹhe yè ko hù, é tindo azò ṣinawe po nukun ṣinawe po, he yín Gbigbọ ṣinawe Jiwheyẹwhe tọn lẹ he yè dohlan yì aigba lẹpo ji. É sọ wá, bo yí owé lọ sọn adusilọ ewọ he sinai to ofìn lọ ji tọn mẹ” (OSỌHIA 5:5-7). Lẹngbọvu lọ wẹ yí owé lọ, e ma yín Kinnikinni lọ gba, na núyiwà he lọ yín dindọ̀n biọ ojlẹ jọmiọn Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lọ tọn mẹ. Na to ofi jẹnukọn, yè do Ovi Jiwheyẹwhe tọn hia di Kinnikinni de sọn whẹndo Juda tọn mẹ, ehe to dido É hia di Ahọlu. To awà awetọ ji, yè mọ Ẹn kẹdẹdi Lẹngbọvu lọ, ehe to dido É hia di Mẹflitọ he kọ̀ndopọ́ hẹ Mẹfligọ̀ lẹ. Do ayi e go, Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn he yín Mẹhe flí mí gọ̀ kẹdẹ wẹ jẹ nado yí owé he lọ, podọ nado họ̀n hiadonu lẹ lọ, podọ nado do núwhiwhlá he tin to owé he lọ mẹ lẹpo hia mí.

“Whenuena é yí owé lọ, mẹdidá ẹnẹlẹ po mẹho konukun-ẹnẹlẹ pó sọ ṣinyọn akọ́nnuai to nukọn Lẹngbọvu lọ tọn, dopodopo yetọn sọ tindo ajalẹn po sika-gòzẹn po to alọ mẹ, he gọ́na nuwhẹnwan, he yín odẹ̀ mẹwiwé lẹ tọn. Yé sọ jihàn yọ́yọ́ de, dọ, Hiẹ wẹ jẹ nado yí owé lọ, podọ nado hùn hiadonu etọn: na yè ko hù we; hiẹ ko sọ yí ohùn towe do flí mí hlan Jiwheyẹwhe sọn akọta lẹpo mẹ, sọn ogbè lẹpo mẹ, sọn gbẹtọ lẹpo mẹ, podọ sọn aigba lẹpo ji; bo sọ yí mí do dóahọlu podọ yẹwhenọ hlan Jiwheyẹwhe mítọn: bọ míwlẹ nasọ to ahọludu to aigba ji” (OSỌHIA 5:8-10).

Dinvie, e ma yín omẹ pẹvide kẹdẹ wẹ yè ylọ nado yín avọ́sántọ kẹdẹdilé yè dè yẹwhehódọtọ lẹ dó nado wàzọ́n to ninọ̀mẹ agùn de tọn mẹ gba, ṣigba mẹfligọ̀ lẹpo wẹ yè dè nado yín mẹdèdovo hlan Jiwheyẹwhe dilé yè wlánwé etọn dó, dọ, “Bo sọ yí mí do dóahọlu, bo sọ yí do dó yẹwhenọ hlan Jiwheyẹwhe Otọ́ etọn; wẹ gigo po huhlọn po ni tin hlan owhenu lẹ lọ tọn. Niṣẹ” (OSỌHIA 1:6). “Ṣigba mì wẹ whẹndo he yè dè, mẹhe yín tado yẹwhenọduta tọn, akọta wiwé, gbẹtọ na núdidó Jiwheyẹwhe tọn titi…” (1 PITA 2:9).

Do ayi e go, núdidá gbẹte ẹnẹ he tin to ofìn lọ nukọn lẹ tindo azọ́n dèdovo de, ehe tindo kọ̀ndopọ́ po Agùn mẹfligọ̀ lẹ tọn po. Enẹwutu, yé sọawúhia to hùnhùn hiadonu ẹnẹ tintan lẹ tọn kẹdẹ whenu. Podọ yè ma dọhó yetọn kavi sọgan tin to hiadonu atọ̀n godogodo tọn lẹ mẹ gba. Do ayi e go, osọ́kùntọ ẹnẹlẹ lọsu sọawúhia to hiadonu ẹnẹ tintan lẹ kẹdẹ whenu bo ma yín to atọ̀n he gbọn godo lẹ mẹ gba. To núdidá gbẹte ẹnẹlẹ mẹ, kẹdẹdi linlẹn he jẹ lẹ, Bibluplọ́ntọ lẹ nọ pọ́n whẹndo wiawe lẹ kẹdẹdi afọzedotetọ Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn podọ apọsteli wiawe lẹ kẹdẹdi afọzedotetọ Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn. To ofi, mí mọ dọ yè dlẹnalọdo dọ gigọ́fla sọn akọta lẹ podọ sọn whẹndo wiawe lẹ mẹ yín pipégan to Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu. To kọ̀ndopọ́ he mẹ, yè ma dọhó núdepope tọn dogbọn bẹ́yìlọnmẹ kavi dogbọn Núdùdù Alọwle Hunwhẹ tọn kọ̀n to olọn mẹ dali gba, adavo ehe kàn ahọludù aigba ji tọn.

Do ayi e go, awhànpa olọn tọn lẹ yín kinkọ̀ndopọ́ gbọn fọtọ́n-fọtọ́n donu ao dali to kọ̀ndopọ́ mẹ to ohàn pipa tọn lẹ mẹ kẹdẹdilé yé ma yọ́nẹn dó kaka jẹ ojlẹ nẹ lọ mẹ. Enẹwutu, yé zé ogbè daga po ogbè lélé po dopọ́, dọmọ, “Jijẹ wẹ Lẹngbọvu lọ he yè ko hù, nado yí huhlọn, adọkun, núyọ́nẹn, hlọnhlọn, yẹyi, gigo, po dona po. Núdidá dopodopo he tin to olọn mẹ, to aigba ji, podọ to aigba glọ, podọ ehe hunkọ tin to ohù mẹ, po onú he tin to yé mẹ lẹpo po wẹ yẹn sè to didọmọ, Dona po yẹyi po, gigo po huhlọn po, ni tin hlan ewọ he sinai to ofìn ji, podọ hlan Lẹngbọvu lọ kakadoi” (OSỌHIA 5:12-13).

Sọn odohia lọ mẹ, ehe lọ yín kinkọ̀ndopọ́ po ṣiṣẹ̀ po, podọ po pipé titò whlẹngan tọn wiwé hlan gbẹtọ lẹpo po dó, yèdọ fie mẹ núdidá lẹpo yín máhẹtọ bo sọ kọ̀ndopọ́ to pipa mẹ. To ojlẹ nẹ mẹ, núdidá he yè zé do ovọ́ mẹ lẹpo bo to yaji bo sọ to winwẹn lẹpo na yín máhẹtọ to mẹdèkannujẹ he mẹfligọ̀ lẹ ko mọ yí mẹ (LOMUNU 8:19-25). Do ayi e go, e ma bọawuna mí nado pọ́n bo sọ dè fọto he mẹdèkannujẹ he aihọn lọ blébu na tindo dọpọ́n etọn to ojlẹ nẹ mẹ tọn gba. Enẹwutu, Jiwheyẹwhe na gọ̀ núdidá he É ko dá na gigo Etọn to dòdó yetọn tintan lẹ tọn lẹpo mẹ wá, bo nasọ yí yẹyi sọn aihọn lẹpo mẹ.

OTA 6

Hùnhùn ohiadonu lẹ lọ tọn
Huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn he yè hùndohia
Núpinpọ́n omẹ lẹpo tọn

To ota ṣidopotọ mẹ, mí mọ odohia hiadonu ṣidopo tintan lẹ tọn. To owé “Osọhia Hiadonu Ṣinawe lẹ tọn” mẹ, yè dọhó do yé ji titegbe. Enẹwutu, mí na dóalọ yé go to kleun mẹ kẹdẹdilé mí ko basi dó po owẹn whèta agùn ṣinawe lẹ tọn po.

Do ayi e go, to hiadonu ẹnẹ tintan lẹ mẹ, yè do osọ́kuntọ de hia, ṣigba osọ́ nọ tindo ninọ̀mẹ alọpãlọpa lẹ to whepoponu. Enẹwutu, núhe go mí na payi to kọ̀ndopọ́ he lọ mẹ wẹ yín dọ, núdidá gbẹte ẹnẹlẹ ṣite to Jiwheyẹwhe de to ofìn lọ nukọn, podọ osọ́kuntọ ẹnẹlẹ tin to awà awetọ ji bo to kẹ̀ntọ lọ sẹ̀n. Do ayi e go, sọn dòdó ojlẹ lẹ tọn, tadena osọ́ tọn to whepoponu wẹ nado dègbe awhànfunfun tọn. To ofi, mí mọ kẹ̀ntọ Klisti tọn he bẹ́ núyiwà sinsẹ̀n etọn tọn jẹagọ̀do, núyiwà awhàngbigba Oklunọ mítọn Jesu Klisti tọn go to aigba ji to ofi.

Yẹwhegán Zekalia dọhó do osọ́ ẹnẹ he yè dohia to godo po kẹkẹfọ ẹnẹ po (ZEKALIA 2 po ota 6 po). Ninọ̀mẹ dopo lẹ lọ yín mimọ po osọ́ ẹnẹlẹ po to hiadonu ẹnẹlẹ mẹ. To Owé Zekalia tọn mẹ, yè dọhó do gbigbado po homẹkẹn Ju lẹ tọn po ji, podọ owé Osọhia lọ tọn dọhó do homẹkẹn po awhàn po jẹagọ̀do Agùn nugbo lọ go. Huhlọn gbigbọ mawé tọn he lọ to azọ́nwà to Ahọludù Lomunu lẹ tọn mẹ nado vàsúdo bo sọ dohomẹkẹn Islaẹli, na yé omẹ nẹlẹ dopolọ wẹ to homẹkẹndo Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ sọn bibẹ́nu. Do ayi e go, mẹhe nọ vlẹ́ Klisti lọ nọ hẹ́ osọ́ vòvo donu ẹnẹ ji. Podọ whepoponu wẹ ninọ̀mẹ etọn nọ dọhó nukọnyìyì tọn to asiko delẹ mẹ.

Yẹwhegán Joẹli mọ huhlọn vàsúdo tọn helẹ, ehe yín huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn lẹ, kẹdẹdi owán vòvo donu ẹnẹ he nọ dùnú súdo lẹ: enẹlẹ wẹ ahli, obọ̀, owẹ̀n po agbonọpatin po (JOẸLI 1:4). Do ayi e go, Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ nọtena Klisti to gọ́fla Etọn mẹ. Ewọ lọ wẹ Atin Sinsẹ́nnọ lọ, ehe yín Atin Ogbẹ̀ tọn, míwlẹ sọ tin to Ewọ mẹ. Ewọ lọ wẹ Vệntin, míwlẹ sọ wẹ alà lẹ (JOHANU 15). Do ayi e go, kẹ̀ntọ lọ ko tẹnpọ́n nado và Atin Sinsẹ́nnọ wiwé he lọ sùdo to ninọ̀mẹ ẹnẹlẹ mẹ gbọn osọ́kuntọ ẹnẹlẹ dali, ṣigba Jiwheyẹwhe dopagbè gbọn yẹwhegán dopolọ dali, nado gọ̀ Atin he lọ wá (JOẸLI 2:25).

Dinvie, hiadonu atọ̀n tintan lẹ ko biọ otànhó mẹ dote to whenuena hiadonu ẹnẹtọ lọ yín dindlẹn biọ vivọnu Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ mẹ. Podọ hiadonu atọ́ntọ tin na ede, dilé mí na mọ dó po Ju lẹ po. Podọ hiadonu ṣidopotọ lọ yín dindlẹn biọ vivọnu ojlẹ homẹgble whẹdida tọn mẹ. Podọ hiadonu ṣinawetọ lọ kàn whẹdida pẹ̀ngbè ṣinawe lẹ tọn he na biọ whenu hiadonu ṣidopotọ lọ tọn mẹ.

Ohiadonu tintan
Agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ to ninọ̀mẹ etọn tintan lọ mẹ:
Bibẹ́nu he ma tindo tùnmẹ

Whenuena Lẹngbọvu lọ to awuwle nado hùn hiadonu tintan lọ, dopo to mẹdidá ẹnẹlẹ lọ mẹ dawhá ogbè lélé po ogbè wanyinyẹn osò tọn de po, dọmọ: “Yẹn sọ mọ, bo pọ́n, osọ́ wéwé de; ewọ he sinai to e ji sọ tindo ogá dopo; yè sọ yí ojẹgbakun de nệ: é sọ tọ́njẹgbonu to awhàngbigba mẹ, podọ nado gbawhàn” (OSỌHIA 6:2).

To godo oyẹ he lọ tọn, mẹdepope matin he sọgan lẹn onú ylankan de, adavo e yín hùndohia gbọn Gbigbọ Wiwé dali. Do ayi e go, ehe wẹ bibẹ́nu huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn to ninọ̀mẹ etọn tintan lọ mẹ. Ninọ̀mẹ osọ́ wéwé he lọ tọn to didohia jẹnukọn dọ, gbigbọ lọ yín núplọ́nmẹ homẹvọnọ tọn de bo ma sọ kudiho gbọn ohùn dali. Jẹnukọn, e ma ko yín mọ, na ewọ matindo huhlọn aihọn tọn to bibẹnu wutu gba. Podọ núyiwà he lọ do ede hia to ninọ̀mẹ sinsẹ̀n tọn de mẹ podọ to ninọ̀mẹ yisenọ tọn de mẹ. To whenẹnu, osọ́kuntọ lọ yín didohia di mẹklọ́tọ de. Na ewọ tindo ogá ehe matindo owhán de to e mẹ, ṣigba enẹ lọ to didohia dọ nùzántọ de wẹ ewọ. Nado zánnù jẹagọ̀do Oyín Klisti tọn He yín “Ohó Jiwheyẹwhe tọn” go (OSỌHIA 19:13), kẹ̀ntọ lọ matindo oyín de gba, adavo azọ́nyínkọ lẹ kẹdẹ.

Do ayi e go, Paul ko dọhó gbẹtọ nẹlẹ tọn dote, yèdọ yé he na sọawúhia po oplọ́n jonọ lẹ po bo nasọ dọ̀n núplọ́ntọ lẹ do yédelẹ de (OWALỌ 20:29-31). Núyiwà sinsẹ̀n tọn he lọ ma na dẹ̀n nado lá Jesu devo, kavi Wẹndagbe devo gba, ewọ sọ tin to aṣẹpipa huhlọn gbigbọ devo de tọn glọ́ (2 KỌLINTINU 11:3-4). Ehelẹ pó tin to gbonu na Ohó lọ po Wẹndagbe Klisti tọn po, podọ enẹwutu, e tin to dẹ̀hodo de glọ́ (GALATIA 1:6-9). Do ayi e go, e ma tlẹ jẹ dọ, yé ni yín apọsteli, kavi nado wàzọ́n de to otẹn Klisti tọn mẹ gba (2 KỌLINTINU 11:13-15). Na Agùn nugbo he yín didó do Ohó Jiwheyẹwhe tọn ji, nọ dindona núyiwà lalonọ lẹ to whepopo, bo sọ nọ zé yé jlẹdo owẹn lọ po zinzán apọsteli tintan lẹ tọn po go, to whenẹnu, yé nọ mọ mẹplọ́ntọ helẹ di lalonọ lẹ (OSỌHIA 2:2).

Whenuena nukọnyìyì lọ gbẹ́sọ to susudeji, núplọ́nmẹ Nikolaitani tọn he jẹagọ̀do Owé Wiwé lẹ po núdepope he yé to wiwà lẹ po yín kinkọ̀ndai do ota dopo ji, podọ ehe dóna dó Yisenọ sinsẹ̀n gbẹpipli tintan tọn lẹ tọn hia. Enẹ lọ kẹdẹ godo wẹ ewọ na mọ jẹgbakún de yí te. Enẹwutu, oplọ́n lẹ po wiwà lẹ po ma sọgan yín núhe yè na ṣinyọn ojẹgbakunna gba, adavo gbẹtọ he mẹ yè do yé hia te kẹdẹ. Dawe lalonọ he lọ po núyíwà etọn po to nukọnyì nado hoavùn bo sọ gbawhàn yisenọ nugbo lẹ tọn.

Nukọnyìyì he yè dohia to hiadonu tintan mẹ yín kiklo biọ owhè kanwe-ko tintan lẹ mẹ. To ninọ̀mẹ lẹpo mẹ, nukọnyìyì he tọ́nsọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ wẹ alọkẹyí to titò lẹpo, yèdọ ehe yín ogándùdù, kaka jẹ whenuena e wá lẹzùn agùn aihọn tọn he yè yọ́nẹn po jlọjẹ huhlọn aigba ji tọn po sọn asiko Kọnstantẹn tọn mẹ. Podọ sọn whenẹnu yì, agùn nọ to otò lọ sẹ̀n mọ otò lọ lọsu sọ nọ sẹ̀n agùn lọ ga. Dinvie, hiadonu tintan lọ yí whenu whèta agùn atọ̀n tintan lẹ tọn.

Do ayi e go, sọn whẹ́whẹ́whenu, huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn tin agọ̀ do Agùn nugbo Jesu Klisti tọn lọ go. Ewọ sọ ṣẹ̀ to ninọ̀mẹ he sọawúhia pẹvi de mẹ dogbọn núplọ́nmẹ Nikolaitani tọn dali (OSỌHIA 2:6). Enẹwutu, Johanu dọhó do alà he lọ go dilé é wlán dó dọ, “Yé tọ́nsọn míde jẹgbonu, ṣigba yé matin to mí mẹ gba…” (1 JOHANU 2:19). Dinvie, yé he lẹn dọ yisenọ wẹ yé lẹpo, yín bublú gbọn kẹ̀ntọ lọ dali to godo he yé ko klán sọn agùn Biblu mẹ tọn go bo ko sọ tọ́njẹgbonu yì. To enẹgodo, yé lẹzùn wẹnyannú na núplọ́nmẹ Balaami tọn (OSỌHIA 2:14), ehe hẹn okú gbigbọ mẹ tọn wá, podọ to vivọnu, yé jiya to alọ Jẹzebẹli he yín yẹwhegán yọnnu lalonọ de (OSỌHIA 2:20) tọn mẹ he ko yín nukọntọ yétọn gbigbọnọ.

Ohiadonu awetọ
Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn awetọ lọ:
Huhlọn zinzán po ohùn kọ̀ndai po

Whenuena yè hùn hiadonu awetọ lọ, mẹdidá gbẹte awetọ lọ, dawhá bo dọmọ, “Sẹ̀ wá pọ́n! Osọ́ devo de sọ tọ́njẹgbonu, he divệ: yè sọ yí huhlọnna ewọ he sinai to e ji, nado dè jijọho sọn aigba ji, podọ na yé ni to yénọzo hù: yè sọ yí ohi daho de do alọ mẹ nệ” (OSỌHIA 6:4).

Do ayi e go, Johanu ma mọ osọ́ wéwé to ofi kẹdẹdi to ninọ̀mẹ tintan tọn mẹ gba, adavo ehe divệ de. Na ojlẹ nado nọ̀ jijọho mẹ hẹ kọmẹnu yetọn lẹ ko juwáyì mlẹnmlẹn. Enẹwutu, nukọnyìyì sinsẹ̀n gbigbọnọ he yín agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn to ohó po wiwà po mẹ ko tindo huhlọn aihọn mẹ tọn lẹpo, podọ to whenẹnu, homẹkẹndido yisenọ nugbo lẹ tọn ṣẹ̀ bọ yè sọ ṣẹ̀ ohi zán. Kẹdẹdilé omẹ lẹpo ko mọdona sọn otànhó agùn tọn mẹ dó, ohùn susu gedegede yín kinkọ̀ndai gbọn núyiwá nukuntitọ́n agùn gbẹpiplinọ lẹ tọn dali.

Osọ́kuntọ he lọ matindo Ohó Jiwheyẹwhe tọn di Ohi Gbigbọ tọn lọ gba, ṣigba ewọ to ohi aihọn tọn zán gbọn huhlọn aihọn tọn dali. Enẹwutu, yè dè jijọho sọn aigba ji, podọ to whenẹnu, akọta lẹ po whẹndo lẹ po ṣẹ̀ avùnho hẹ yénọzo lẹ to oyín sinsẹ̀n bibasi tọn mẹ. Dinvie, to ninọ̀mẹ awetọ huhlọn sinsẹ̀n tọn podọ agọ̀jẹdo-Klistigotọ tọn he yín didohia gbọn osọ́kuntọ awetọ lọ tọn dali, yè dohomẹkẹn omẹ susu. Enẹ lọ wẹ ojlẹ homẹkẹn tọn lọ. Podọ ninọ̀mẹ he lọ wẹ tadèna osọ́ vệ lọ tọn. Podọ ohùn yé he yè hù lẹ tọn yín kinkọ̀ndai. Do ayi e go, hiadonu awetọ yín hinhẹn biọ ojlẹ he mẹ yè dọ̀n gbẹtọ lẹ gánnu-gánnu nado kẹalọyí Katoliki he yín sinsẹ̀n otò tọn bo sọ biọ Whèta Zinvlu tọn mẹ.

Ohiadonu atọ̀ntọ
Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn atọ̀ntọ lọ:
Whèta Zinvlu tọn lẹ lọ

Whenuena yè hùn hiadonu atọ̀ntọ, yẹn sè ogbè mẹdidá gbẹte atọ̀ntọ tọn to didọmọ, “Sẹ̀ wá pọ́n, do ayi e go, osọ́ yũ de; ewọ he sinai to e ji tindo ojlẹnú owhẹ awenọ to alọ etọn mẹ. Yẹn sọ sè ogbè de to ṣẹnṣẹn mẹdidá ẹnẹlẹ lọ tọn to didọmọ, Ojlẹ́ dopo olikun tọn na abọgankuẹ dopo, podọ ojlẹ́ balle gbado tọn atọ̀n na abọgankuẹ dopo; bo pọ́n, hiẹ gblealọdo amì po ovện po go blo” (OSỌHIA 6:5-6).

To ojlẹ awhàngbigba yé he yise to ninọ̀mẹ daho he lọ tọn mẹ godo, ojlẹ awusinyẹn tọn daho de sọawúhia. Whenẹnu wẹ okú wlé susu yé he yín etọn lẹ tọn to alọ de ji kavi to devo mẹ. Do ayi e go, Whèta Zinvlu tọn yín didohia gbọn osọ́ yũ de dali. Podọ osọ́kuntọ lọ wẹ tindo huhlọn lẹpo, na ewọ tindo nújlẹpò to alọ etọn mẹ. Podọ ga, ewọ po zinzán etọn lọ po go wẹ gbẹtọ lẹpo gánjẹ do. Ewọ lọ wẹ nọ mágbè eyín yé na mọ núde yí kavi lala. Enẹwutu, yé mẹhe ma jo yédelẹ hlan ẹn lẹ jiya badabada. Na yé sù to sọha mẹ talala, podọ to whenẹnu, okú jẹgodo na núyiwà etọn lọ.

Kẹdẹdilé yè to alọdlẹndó to dohia lọ mẹ dó, ojlẹ núwhèdo jọwamọ tọn pẹvide tin, enẹ wẹ, “Ojlẹ́ dopo olikun tọn na abọgankuẹ dopo, podọ ojlẹ́ balle gbado tọn atọ̀n na abọgankuẹ dopo”. Enẹwutu, yè ma sọgan gblealọdo amì lọ po ovện lọ po go gba. Dinvie, eyín mí na diọ ohó he lọ do gbigbọ mẹ, yèdọ to ninọ̀mẹ gbigbọ tọn mẹ, amì nọtena Gbigbọ Wiwé, podọ osọhia Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn yín niná gbọn Gbigbọ lọ dali. Podọ ga, ovện nọtena núyiwà ayajijẹ tọn he mẹde kẹalọyí gbọn osọhia nugbo de dali sọn Gbigbọ Wiwé Jiwheyẹwhe tọn mẹ. Do ayi e go, to ninọ̀mẹ depope mẹ, yè nọ dè yisenọ nugbo lẹ sọn jlọjẹ jọwamọ lẹ kọ̀n.

Dinvie, hiadonu atọ̀ntọ lọ yín hinhẹn biọ ojlẹ Núvọjladó tọn mẹ, yèdọ biọ owhè kanwe-ko donu fọtọ̀nnukun-atọ̀ntọ tọn mẹ, ehe yè yọ́nẹn di Whèta Hinhọ́n tọn he mẹ kinklán biọ agùn po ahọlu po ṣẹnṣẹn, podọ to enẹ mẹ, huhlọn sinsẹ̀n tọn yín alọdótena.

Ohiadonu ẹnẹtọ
Agọ̀jẹdo-Klistigotọ to ninọ̀mẹ etọn ẹnẹtọ lọ mẹ:
Okú – podọ wuwlu hinhẹnwá

Whenuena yè hùn hiadonu ẹnẹtọ lọ, mẹdidá gbẹte ẹnẹtọ lọ dawhá ogbè lélé, dọmọ “Sẹ̀ wá pọ́n! Yẹn sọ pọ́n, do ayi e go, osọ́ avajẹ́ de; oyín ewọ he sinai to e ji tọn wẹ Okú, Kútòmẹ hihodo é to godo. Yè sọ ná huhlọn yé do dadẹnẹtọ aigba tọn ji, nado yí ohi, huvẹ, okú po kanlin he tin to aigba ji lẹ po do hù omẹ” (OSỌHIA 6:8).

To ninọ̀mẹ ẹnẹtọ núhe yè mọ to gbonu bo sọ taidi huhlọn Yisenọ lẹ tọn daho de wẹ huhlọn aihọn tọn daho to nugbo de mẹ, bo nasọ nọte kaka jẹ opòdo Whèta Agùn godogodo tọn lọ tọn.

Do ayi e go, to vivọnu podọ to nukọnyìyì ninọ̀mẹ ẹnẹtọ lọ tọn he tin to dinvie mẹ, whẹkàn ninọ̀mẹ atọ̀n tintan lẹ tọn yín hinhẹnbiọ e mẹ. Podọ eyín omẹ de sọgan ṣaka whẹkàn ninọ̀mẹ atọ̀n tintan lẹ tọn dopọ́, bé to whenẹnu, mí na tindo ẹnẹtọ lọ. Na núdepope matin ehe yè mọ to tintan lọ mẹ bo ṣẹ̀ po homẹvọ po to bibẹnu gba; mọwẹ ga dọ, núdepope ma yín ohùn-vệ lọ tọn bo sọ tin to ninọ̀mẹ awetọ lọ mẹ gba; podọ ga, mí ma sọgan mọ dólé e te pẹpẹ dọ ninọ̀mẹ atọ̀ntọ lọ yín didohia gbọn osọ́ yũ de dali gba. Podọ to vivọnu, whẹkàn nẹlẹ pó tọn, yèdọ ehe to alọdlẹndo ninọ̀mẹ dinvie tọn whenu delẹ tọn ma sọgan yín didohia gba. Do ayi e go, whẹkàn avajẹ́ tọn de wẹ yè dohia gbọn osọ́ godo tọn lọ po kunkuntọ etọn lọ po dali. Podọ yè ylọ osọ́kuntọ lọ dọ, “Okú”. E ma yín núpaṣa de gba to whenuena Owé Wiwé lẹ, dọmọ, “… Kútòmẹ hihodo e to godo.” Kẹdẹdilé mí tindo kandeji dọ ogbẹ̀ olọn tọn lọ wá gbọn Jesu Klisti dali dó, mọkẹdẹ wẹ okú gbigbọnọ lọsu wá gbọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ po zinzán etọn po dali ga.

To osọ́kuntọ ẹnẹtọ he lọ mẹ, mí mọ ninọ̀mẹ he to ojlẹ vivọnu tọn lọ dohia, dilé mí to mimọ ẹn dó po nukun mítọn lẹ po to dinvie. Do ayi e go, gbẹtọ lẹpo ma sọ yọ́nẹn dọ núplọ́nmẹ aihọn he lọ tọn ko yín didọ to hiadonu ẹnẹlẹ mẹ gba. Na onú lẹpo ko yín kinkọ̀ndopọ́ to ewọ mẹ wutu. To whedelẹnu, e nọ taidi bo sọ nọ dọhó di lẹngbọvu de, to whenẹnu, aṣẹpipa homẹkẹn tọn lẹ po hùsùdo mẹhe pò lẹ po tọn yín zinzán, podọ aṣẹpipa to onú popo ji sọ sọawúhia. Ṣogan ninọ̀mẹ sinsẹ̀n bibasi tọn gbẹsọ pò to ote, ṣigba yè ma mọ huhlọn Jiwheyẹwhe tọn depope to e mẹ finẹ gba. Na núyanwle yetọn dinvie tọn wẹ nado yí huhlọn aihọn tọn zán to ninọ̀mẹ sinsẹ̀n bibasi tọn glọ́. Do ayi e go, ehe lọ wá hinhọ́nnu gbọn goyíyí osọ́kuntọ he tin to osọ́ lọ ji tọn dali.

Dinvie, hiadonu ẹnẹ tintan lẹ do nukọnyìyì agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn hia sọn bibẹnu Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn. Do ayi e go, yè dọhó do ninọ̀mẹ ẹnẹlẹ ji gbọn Yẹwhegán Joẹli mẹhe dọhó do owán ẹnẹ he tẹnpọ́n nado dù atin sinsẹ́nnọ Jiwheyẹwhe tọn he lọ sùdo dali (JOẸLI 1:4). Yẹwhegán Zekalia lọsu dọhó do nukọnyìyì helẹ go gbọn osọ́ ẹnẹlẹ didohia dali (ZEKALIA 1:8; ZEKALIA 6:2-5), podọ ga, e yín didohia gbọn azò ẹnẹlẹ dali (ZEKALIA 1:18-22). Agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọsu wẹ ota núplọ́nmẹ aihọn tọn tọn bo sọ yín didohia to osọ́kuntọ dopodopo he hẹn okàn lẹ lọ go to alọ yetọn lẹ mẹ. Enẹ wẹ nado dọ, dọ, huhlọn agùn tọn wẹ aṣẹpipa po ogándùdù po to huhlọn aigba ji tọn he ewọ to zinzán mẹ.

Ohiadonu atọ́ntọ
Hùhù Ju lẹ tọn to ojlẹ he wáyì lẹ po ehe ja lẹ tọn po mẹ

Whenuena yè hùn hiadonu atọ́ntọ lọ, awhágbè susu tin bo sọ sọawúhia hú mẹdidá gbẹte lọ tọn. Ehe lọ ma bọawu gba, na hiadonu he lọ matin to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn gba. Na hiadonu atọ́ntọ lọ biọ ojlẹ jọmiọn tọn mẹ apáde dilé yè to alọdlẹndo hùhù Ju lẹ tọn to ojlẹ he wáyì lẹ mẹ, podọ apáwhé awetọ lọ na sọawúhia godo he Agùn Asivu lọ tọn ko yín zizéyì Gigo mẹ. Podọ gbèsisọ hùhùsúdo Ju lẹ tọn na tin to nukunbibia daho de mẹ. Whenẹnu wẹ yé he yín Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ tọn na yì paladisi mẹ to whenuena yé na tọ́nsọn aigba he ji. Podọ alindo Ju he yè na hùsúdo lẹ tọn na tin to agbà glọ́. Enẹwutu yé ma sọgan biọ Gigo Jiwheyẹwhe tọn mẹ gba, na yé ma kẹalọyí whẹdọgbọ to Klisti mẹ wutu.

“Whenuena é hùn hiadonu atọ́ntọ, yẹn sọ mọ to agbà glọ́, ayiha yé he yè hù na ohó Jiwheyẹwhe tọn, podọ na okunnuhó he go yé hẹn: yé sọ to awhádo ogbè lélé, dọmọ, Nawẹ e na dẹn dó, Oklunọ È, wiwénọ podọ nugbonọ, hiẹ ma na dawhẹ̀, bo sọ yíahọsu ohùn mítọn tọn to yé he tin to aigba ji lẹ go ba? Yè sọ yí aṣọ́vọ̀ wéwé hlan yé omẹ dopodopo; yè sọ dọ hlan yé dọ, yé ni gbọjẹ to ojlẹ vude mẹ whẹ́, kaka devihatọ yetọn lẹ, po mẹmẹsunnu yetọn lẹ po, he yè na hù dilé yè hù yéwlẹ dó nado sọgbè” (OSỌHIA 6:9-11).

Do ayi e go, yé Ju he yè ko hù to ojlẹ owhè fọtọ́n-fowe-kanwe-ko he ko wáyì lẹ tọn mẹ, po yé mliyọn donu ṣidopo he yè hù to kanwe-kò donu okotọ whenu lẹ, matindo kunnudidè Jesu Klisti tọn gba. Na yé tindo kunnudidè Ohó Jiwheyẹwhe tọn kẹdẹdilé yè ná hlan Islaẹli dó. Dinvie, yéwlẹ awhádo na ahọ́súyí yetọn, dọmọ, “Nawẹ e na dẹn dó, Oklunọ È, wiwénọ podọ nugbonọ, hiẹ ma na dawhẹ̀, bo sọ yíahọ́sú ohùn mítọn tọn to yé he tin to aigba ji lẹ go ba?”Podọ yé he yise to Jesu Klisti mẹ nugbo lẹ ko dọwhẹgbọ hẹ Jiwheyẹwhe bo ma sọ to awhádo na ahọ́súyíyí gba, adavo nado to dẹ̀hona yé he dohomẹkẹn yé lẹ kẹdẹdilé Mẹflitọ yetọn wà dó to didọ mẹ, dọmọ, “Otọ́, jóná yé; na yé ma yọ́n onúhe yé to wiwà gba” (LUKU 23:34). Ehe lọ sọ yín didọ gbọn odẹ̀ Stefani tọn dali to whenuena yè to zannu dlán ẹn gbọn kẹ̀ntọ etọn lẹ dali, dọmọ: “Oklunọ, a lẹn ylando he do okọ̀ na yé blo” (OWALỌ 7:60).

Dinvie, ayiha yé he tin to agbà glọ́ lẹ tọn yín hùhù na Ohó Jiwheyẹwhe tọn wutu, podọ na okunnuhó he yé tindo tọn kẹdẹdi Ju lẹ. Do ayi e go, yé nọtepọ́n wiwá Mẹssia lọ tọn. Kẹdẹdilé mí ko dọ dó dote, yé matindo osọhia Jesu Klisti Nazalẹti tọn kẹdẹdi Mẹssia yetọn gba. Enẹwutu, yé ma yín apáde Mẹfligọ̀ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ tọn gba. Na Jiwheyẹwhe tindo ninọ̀mẹ dèdovo de hlan omẹ Etọn Islaẹli lẹ kẹdẹdi titò Etọn whlẹngan tọn he É zédai jẹnukọnna dòdó aihọn tọn. Podọ yè ko dè omẹ Islaẹli tọn lẹ nado yín kunnudètọ Jiwheyẹwhe tọn nugbo lẹ sọn ojlẹ he mẹ É basi alẹ̀nùnù de hẹ yé te. Enẹwutu, yé dóna dèkunnuna Ẹn, yèdọ na Jiwheyẹwhe nugbo dopo akàn lọ.

Otànhódọtọ agùn tọn he yè yọ́nẹn lẹ bo sọ to nukundó lẹ ko pọ́n hlan bo sọ mọ dọ Islaẹli ko yín mẹhe Jiwheyẹwhe gbẹ́dai do apá dopo bọ Agùn sọ yí otẹn etọn mẹ. Enẹ lọ ma sọgbè hẹ Owé Wiwé gbọn alọ depope mẹ gba. Do ayi e go, Jiwheyẹwhe hẹn ayiha Islaẹli tọn sinyẹn bo sọ tọ́nnukunna yé na míwlẹ tọn wutu, na yè nido hùn nukunna mí, podọ na míwlẹ nido yín máhẹtọ to whlẹngan Etọn mẹ. Na oylọ Jiwheyẹwhe tọn po núniná Etọn lẹ po ma sọgan yín didèsẹ̀ gba. Yé ma sọgan yín gigọ̀do godo gba, podọ Jiwheyẹwhe ma sọgan diọ sọn gbèmima Etọn he É ko magbè etọn mẹ gba (LOMUNU 11). Dinvie, Ju he yè hù lẹ na yín whinwhlẹngan sọlé yé matindo dọpọ́n nado sè ohó de dogbọn Klisti tọn dali dó. Ehe lọ na sọawúhia na yé yise po ayiha yetọn lẹpo po bo sọ yọ́nẹn dọ Mẹssia lọ na wá bo sọ nọtepọ́n azán Etọn wutu.

Podọ to apáwhé awetọ hihiamẹ he kàn hiadonu atọ́ntọ lọ tọn, yè dọ hlan mí hézéhézé dọ, mẹhe yè hù helẹ yí aṣọ́vọ̀ wéwé de, ṣigba yé na nọtena ojlẹ de kaka jẹ whenuena devihatọ yetọn po mẹmẹsunnu yetọn lẹ po na yín hùhù ga kẹdẹdi yéwlẹ. Whenẹnu yé yín Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ, yín alọdlẹndo to whepoponu di “ovisunnu lẹ po oviyọnnu lẹ po”. Ṣigba yé he sọn Islaẹli mẹ lẹ wẹ yè nọ ylọ dọ, “devisunnu lẹ po deviyọnnu lẹ po”. Dinvie, ohógbè he lọ yín mimọ to Owé OWALỌ 2:17-18 tọn mẹ to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ túntún Gbigbọ Wiwé tọn he sọawúhia to yé omẹ awelẹ ji, tintan tọn, do ovisunnu lẹ po oviyọnnu lẹ po ji, enẹgodo wẹ e na jẹdo devisunnu lẹ po deviyọnnu lẹ po ji.

Ohiadonu ṣidopotọ
Pinpọ́n hlan bibẹnu Azán Oklunọ tọn lọ tọn
Vàsúdo jọwamọ aihọn lọ blébu tọn

Do ayi e go, hiadonu ṣidopotọ lọ tin na ninọ̀mẹ godogodo tọn he kàn nukunbibia daho lọ to whenuena Azán Oklunọ tọn yín didohia. Podọ nado mọdona gbèdidè nukọnyìyì núyiwà he yè dọ lọ tọn, yé wẹ ehelẹ: Tintan, Agùn Asivu lọ tọn na yín zizéyì biọ Gigo mẹ. To whenẹnu, alẹ̀nùnù he tin to Vatikan po Islaẹli po, po otò he yè nọ ylọ PLO po ṣẹnṣẹn, podọ hẹ kọmẹnu Alabianu lẹ tọn ga na sọawúhia, podọ owhè atọ̀n-dá devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn to Jelusalẹm mẹ na ṣoawúhia. Podọ to vivọnu devizọ́n yetọn tọn godo, Ju fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹlẹ na tin to gbèsisọ mẹ to Osó Ziọni tọn ji. Whenẹnu wẹ Alẹ̀nùnù lọ na yín gbigbà bọ yẹwhegán awelẹ na yín hùhù. To enẹgodo, ojlẹ owhè atọ̀n-dá nukunbibia daho lọ tọn po homẹkẹn tọn lọ po yèdọ to Ju lẹ ji (DANIẸLI 7:25),podọ huhlọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn to Akọta lẹpo ji na yín dọpọ́n de (OSỌHIA 13:5-7).

“Ṣigba to afọdoponẹji, to azán nukunbibia nẹlẹ tọn godo, yè na hẹn owhè dozinvlu, osùn ma to na yí hinhọ́n etọn hia, sunwhlẹvu nasọ flẹ́ sọn olọn, huhlọn olọn lẹ tọn lẹ wẹ yè nasọ whàn” (MATIU 24:29). To ojlẹ pẹvi nẹ whenu, vàsúdo po didiọ aihọn lọ blébu tọn po na sọawúhia. Podọ to whenẹnu, pẹ̀ngbè ṣinawe lẹ na tin po kinkọ̀n jẹgbonu ogò homẹgble tọn lẹ lọ po. To hiadonu ṣidopotọ mẹ, yè na whàn olọn po aigba po, bo nasọ dọ́n ẹn gbọn nukọnyìyì klandowiwé tọn mẹ. Whenẹnu wẹ núhe yè to búdina to egbé na sọawúhia: zannu lẹ na flẹ́ jẹ aigba, bọ yè nasọ whàn aihọn lọ blébu.

“Yẹn sọ mọ whenuena é hùn hiadonu ṣidopotọ, do ayi e go, whinwhàn daho de whàn; owhè sọ diyũ di odẹ́vọ̀ ofún tọn, osùn sọ di ohùn; Sunwhlẹvu olọn tọn lẹ sọ flẹ́ jẹ aigba, kẹdẹdilé votin nọ jà sinsẹ́n etọn he ma whẹ́n kọnyinai dó, whenuena yè gbọn alọ jẹhọn daho tọn mẹ whàn ẹn. Yè sọ há olọn sẹ̀ di hihá owé tọn whenuena yè há ẹ dopọ́; osó daho lẹ dopodopo po olopo dopodopo po wẹ yè hùngona sọn otẹn yetọn mẹ” (OSỌHIA 6:12-14).

To whenẹnu, wuwlu daho de po awubla daho de po na tin to aigba ji. Do ayi e go, núhe gbẹtọ lẹ ma lẹn gbèdé na sọawúhia ajiji do aihọn lẹpo ji. Enẹ lọ wẹ ojlẹ Akọta he zín Jelusalẹm dai lẹ tọn na dóalọte (LUKU 21:24). “Ohia na tin to owhè po osùn po mẹ, podọ to sunwhlẹvu lẹ mẹ; podọ to aihọn mẹ nukunbibia akọta lẹ tọn, to flujijẹ mẹ na gbigbó ohù tọn po agbowhẹn po. Gbẹtọ na to didaku na obú, podọ na nukundó onú nẹlẹ he ja aihọn ji tọn; na yè na whàn huhlọn olọn tọn lẹ” (LUKU 21:25-26).

To owéfọ he bọdo e go lẹ lọ mẹ, obú yetọn yín didohia, dọmọ: “Ahọlu aigba tọn lẹ, mẹgbõgbo lẹ, adọkunnọ lẹ, awhangán lẹ, mẹgángán lẹ, mẹmẹglọ lẹ dopodopo, podọ mẹmẹkannu lẹ dopodopo, sọ yí yéde whlá do odò slo mẹ, podọ to osó slo mẹ to osó daho lẹ ji; yé sọ to didọ hlan osó daho lẹ, po osé lẹ po, dọ, Họ́ jẹ mí ji, bo yí mí whlá sọn nukun Ewọ he sinai to ofìn ji lọ tọn mẹ, podọ sọn homẹgbleLẹngbọvu lọ tọn mẹ; na azán daho homẹgble etọn tọn ko wá; mẹnu wẹ tin sọgan nado nọte” (OSỌHIA 6:15-17).

Núplọ́nmẹ he dọ dogbọn Bẹyìlọnmẹ tọn dali dọ e na sọawúhia to nukunbibia godo ma yín Owé Wiwé mẹ tọn gba. Do ayi e go, yè dọ hlan mí dọ Jesu wá nado dè “… mí sọn homẹgble he ja mẹ” (1 TẸSALONIKA 1:10). “Na Jiwheyẹwhe ma dè mí na homẹgble gba, adavo nado mọ whlẹngan yí gbọn Jesu Klisti Oklunọ mítọn mẹ” (1 TẸSALONIKA 5:9).

Do ayi e go, jọmiọn Jiwheyẹwhe tọn he yè ná hlan gbẹtọ lẹpo gbọn owhẹgbọ he yè hẹnṣẹ̀ gbọn Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn dali to whenẹnu na doalọte kakadoi, podọ ofìn jọmiọn tọn lọ na lẹzùn ofìn whẹdida tọn. Whenẹnu wẹ Lẹngbọvu fifá lọ na lẹzùn Whẹdatọ lọ. Podọ homẹgble olọn tọn he na lì to whenuena Azán Oklunọ tọn lọ na to jùjù jei, yèdọ ehe gọ́na awúwiwlé whẹdida tọn lẹpo, po lilẹ́wé lọ po jẹnukọnna bibẹ́nu Ahọludu owhè fọtọ́n tọn. “Na azán daho homẹgble etọn tọn ko wá; mẹnu wẹ tin sọgan nado nọte?” (OSỌHIA 6:17). Podọ susu owéfọ lẹ tọn ko táhinhọ́n do onú lẹpo ji na mí ehe to na wá jọ, he tindo kànṣiṣa po azán he pó. Kẹdẹdilé yè ko dọ gbọn onú Yẹwhegán Isaia tọn mẹ, aigba lọ na whàn to fi podọ to odọn di avaja de. “Yè gbà aihọn jẹdo gbidigbidi, aihọn zùn yiyọ́ kọnyingbe gbidigbidi, aigba whàn ginanginan. Aihọn na mùsà bo dahli di ahànnumunọ, yè nasọ bẹ́ ẹ sẹ̀ di oflo; ylando etọn nasọ pẹnagbàn ẹn, é na jai, é ma to na fọn ba.” (ISAIA 24:19-20).

To ohó he mẹ, yè dọ na mí onú he na wájọ to vivọnu owhèta he tọn. Ṣigba kẹdẹdilé owéfọ devo lẹ dóhia do, yèdọ to enẹgodo núdidá lẹpo nasọ gọ̀wá ninọ̀mẹ yetọn gigonọ lọ mẹ, bo nasọ yín máhẹtọ to Ahọludu owhè fọtọ́n tọn mẹ. Podọ ehe ma mọ tẹnmẹ to Jiwheyẹwhe nukọn lẹ na tindo vivọnu. Podọ ehe yín dagbe hlan Ẹn lẹ na tindo tẹnmẹ, podọ onú lẹpo nasọ lẹ̀gọ̀wá whánpẹ mẹ.

OTA 7

MẸHE YÈ DOHIAGONA SỌN JU LẸ MẸ

Ota ṣinawetọ lọ bọawú nado mọdona. To apawhe tintan mí mọ ohiadógóna omẹ fọtọ́n-kantọ́n-konukun-ẹnẹ (144,000) sọn whẹndo wiawe ovi Islaẹli tọn lẹ tọn mẹ; podọ apawhe awetọ mí mọ gbẹtọ susu gédégédé sọn akọta lẹ mẹ, he dóna gbọn nukunbibia daho lọ mẹ. Podọ whẹdida angẹli he hẹn jẹhọn enẹlẹ go he yè na túndote poun to whenuena opẹ̀n ṣidopotọ lọ dọnú. (OSỌHIA 9:14-15).

“To onú he godo, yẹn sọ mọ angẹli ẹnẹ ṣite to gosu ẹnẹ aigba tọn lẹ ji, yé sọ hẹn jẹhọn ẹnẹ aigba tọn lẹ go, na jẹhọn nikã yín do aigba go, kavi do ohù mẹ, kavi do atin depope go. (OSỌHIA 7:1-)

Podọ jẹhọn to hógbè dọdai tọn mẹ wẹ yín dindọn po vásúdó po. Podọ mí sọ mọ ṣiṣẹ etọn to owé dọdai tọn lẹ mẹ (ZEKALIA 6:5).

Podọ to afọ he bọdoego lẹ to alọdlẹndó ohiadógóna omẹ fọtọ́n-kantọ́n-konukun – ẹnẹ lẹ sọn whẹndo wiawe lẹ mẹ (144,000). Yè dóhia yé go po Ohidónu Jiwheyẹwhe tọn po to nukọn yetọn. Podọ yé he tin hlan Agùn nugbo tọn lọ lẹ wẹ yè yí Gbigbọ Wiwé do dóhiagóna ehe yè ylọ dọ Ohiadónu Jiwheyẹwhe tọn. EFESUNU 1:13 podọ ota 4:30 podọ ofi susu to Owé Wiwé mẹ to didóhia dọ Gbigbọ Wiwé wẹ yín Ohiadónu Jiwheyẹwhe tọn. Kẹdẹdilé Gbigbọ Wiwé jẹte dó Ovisunnu Jiwheyẹwhe tọn ji do (MATIU 3:16) “… Na Ewọ lọ wẹ Jiwheyẹwhe Otọ́ ko tlẹhiadónuna” (JOHANU 6:27) Mọdopolọ wẹ Gbigbọ Wiwé dopolọ nọ wá visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ pó ji do, yèdọ yé he mẹ Ewọ yín homẹvivinọ te talãlã (OWALỌ 2:38-39; LOMỌNU 8:11 po 23; 2KỌLẸTINU 1:21-22).

Podọ dogbọn owhẹhó omẹ fọtọ́n-kantọ́n-konukun-ẹnẹ lẹ tọn (144,000) na dọpọ́n daho he lọ to didóhia apajlẹ wiwá angẹli he sọn whèzẹtẹn tọn he hẹn Ohiadónu Jiwheyẹwhe tọn. Yẹwhegán Ezekiẹli ko mọ yé he to winwẹn bo sọ to avivi na osúnù lẹ lọ he to jijọ to Otò Wiwé lọ mẹ wẹ yè ko dóhiagóna (EZEKIẸLI 9:1-6). Podọ dogbọn dóhia Ezekiẹli tọn dali po Osọhia ota he tọn po, mí mọdona hézéhézé dọ ohiadógóna whẹwhẹ wẹ yítẹnmẹ. Podọ to enẹ lọ godo wẹ whẹdida angẹli lọ lẹ tọn lẹ ṣẹ̀ azọ́nwà.

“Yẹn sọ mọ angẹli devo de tọ́n sọn whèzizẹ dali ja, é tindo hiadonu Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ tọn lọ to alọ etọn mẹ: é sọ dawhá to ogbè lélé mẹ hlan angẹli ẹnẹlẹ, he yè ná nado gbleawuna aigba lọ po ohù po, dọmọ, Hiẹ gbleawuna aigba, kavi ohù, kavi atin lẹ blo, kaka mí nado yí hiadonu do dóhiagona mẹmẹglọ Jiwheyẹwhe mítọn tọn lẹ to nukọn yetọn.” (OSỌHIA 7:2-3).

Podọ Owé dọdai tọn lọ dọhó dogbọn gbẹtọ he yí ohia kanni lọ tọn lẹ do nukọn yetọn podọ to alọ adùsin yetọn tọn go, podọ to ofi ga yè ko sọ dọ hlan mí dogbọn afanumẹ Jiwheyẹwhe mítọn tọn dali dọ, Jiwheyẹwhe sọ dóhia yéwlẹ lọsu go to nukọn yetọn. Podọ awelẹ, ohia kanni lọ tọn po Ohiadónu Jiwheyẹwhe tọn po, ma sọgan yín mimọ to agbasalan mẹ po nukun po gba, kavi sọha Nuọ̀ntọ̀n kandekoatọ́n e lán dopo tọn gba (666) (OSỌHIA 13:18) kavi yọnnu lọ po kọfọ sika tọn lọ po, po oyín núzinzán etọn po onú winwlán etọn tọn po” “Babilọni daho” hẹ kanni de ji to zungbo mẹ ma sọgan yín mimọ po nukun agbasa tọn po gba. To fi mí to afọdè biọ aigba núdóhiamẹ tọn mẹ, na tukla gbigbọnọ lẹ dohúdó dómọnanú onú he to taji lẹ tọn (1KỌLẸTINU 2:13-15). Na Jiwheyẹwhe Lọsu yọ́n omẹ Etọn lẹ podọ omẹ Etọn lẹ sọ yọ́n Ewlọsu. (JOHANU 10:14).

Podọ ehe kàn omẹ fọtọ́n-kantọ́n-konukun-ẹnẹ lẹ(144,000) wéfọ he ma sọgan yín túntúnmẹ taidi hlan awhanpa he yè ko zé daga sọn Agùn lọ mẹ, kavi sọn agùngbẹpipli lẹ mẹ gba. Ṣigba owéfọ tin hlan yisenọ he yè pòdai lẹ, kẹdẹdilé yè wlán ẹn do, dọmọ, “Yẹn sọ sè sọha yé he yè yí hiadónu do dóhiagóna lẹ yín fọtọ́nkantọ́nkonukunẹnẹ sọn whẹndo ovi Islaẹli tọn lẹpo mẹ.

Sọn whẹndo Juda tọn mẹ yè yí hiadonun do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Gati tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo aṣeli tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Naftali tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Manasse tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Simẹọni tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Levi tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Isakali tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Zabuluni tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo Josẹfu tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo. Sọn whẹndo benjamini tọn mẹ, yè yí hiadonu do dóhia fõfõ ṣidopo.” (OSỌHIA 7:4-8).

Podọ whẹndo wiawe helẹ yín hihia gbọn oyín yetọn lẹ dali. Enẹwutu, núṣidọ kavi núplọ́nmẹ jẹagọ̀ dóna dóalọte. Podọ e ma sọ sọgan yín didọ húmọ gba. Na núplọ́nmẹ he yè yọ́nẹn di “Islaẹli he tin to whèyihọ̀ agewàji tọn to otò Elopea tọn mẹ lẹ tọn” he kàn whẹndo ao he ko dánbu biọ akọta lẹ mẹ ma yín nugbo gba. Na ehe lọ jẹagọ̀do Owé Wiwé lẹ mlẹnmlẹn, yèdọ ehe to kunnudè dọ yé whẹndo wiawe lẹpo na tin to finẹ to ojlẹ hiadogona tọn lọ mẹ.

Gbẹtọ susu gedegede he na tọ́njẹgbonu
wá gbọn nukunbibia daho lọ dali

Sọn afọ etọn ṣinẹnẹtọ lọ mẹ, Johanu dọhó do osọha gbẹtọ susugege he na jẹgbonu wá sọn akọta lẹpo mẹ go, dọmọ:

“To onú helẹ godo yẹn pọ́n, do ayi e go, gbẹtọ susugege, he mẹdepope ma sọgan hia, sọn akọta lẹpo mẹ, sọn ohẹnnu lẹpo mẹ, sọn gbẹtọ lẹpo mẹ, podọ sọn ogbè lẹpo mẹ, ṣite to ofìn lọ nukọn podọ to Lẹngbọvu lọ nukọn, yè sọ do aṣọ́vọ̀ wéwé na yé, odéma sọ tin to alọ yetọn mẹ, yé sọ to awhádo ogbè lélé, dọmọ, Whlẹngan hlan Jiwheyẹwhe mítọn he sinai to ofìn lọ ji, podọ hlan Lẹngbọvu lọ. Angẹli lẹpo sọ ṣite lẹ́do ofìn lọ pé, lẹ́do mẹho lẹ lọ pé, podọ lẹ́do mẹdidá ẹnẹlẹ lọ pé, bo jẹklo to ofìn lọ nukọn bo ṣinyọn nukunmẹ dò, bo litaina Jiwheyẹwhe, dọmọ, Niṣẹ: Dona, po gigo po, nuyọ́nẹn po opẹ́ po, yẹyi, huhlọn, po hlọnhlọn po ni tin hlan Jiwheyẹwhe mítọn kakadoi. Niṣẹ!” (OSỌHIA 7:9-12).

Do ayi e go, yé he gbawhàn lẹ na yín zizéyì Gigo mẹ jẹnukọnna nukunbibia daho lọ. Yé sọ tindo dọpọ́n pagbè nado sinai po Oklunọ po to ofìn ji, ehe yín jijlẹ do osọha gbẹtọ susugege he na sọawúhia to ofìn lọ nukọn lẹ go. Enẹwutu, yè wlán ẹn dọ, “Ewọ he gbawhàn, wẹ yẹn na ná nado sinai hẹ mi to ofìn ṣie ji, dilé yẹn ga gbawhàn, bo sọ sinai hẹ Otọ́ ṣie to ofìn etọn ji dó” (OSỌHIA 3:21). Podọ yisenọ he yè pòdai bo sọ yín dódónọ to nukunbibia daho he lọ whenu lẹ na yì biọ Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn mẹ bo nasọ sọawúhia to ofìn lọ nukọn.

Do ayi e go, osọha gbẹtọ susugege he lọ tọn na sẹ̀n Oklunọ Jiwheyẹwhe to Tẹmpli Etọn mẹ ṣigba bo ma na dùahọlu hẹ gba.

Podọ yè wlán ẹn dọ, “Dopo to mẹho lẹ lọ mẹ sọ gblọn dọ hlan mi dọ, Mẹnu wẹ ehe yè do aṣọ́vọ̀ wéwé na helẹ? Fie wẹ yé sọ tọ́nsọn wá? Yẹn sọ dọ hlan ẹn dọ, Mẹdaho, hiẹ wẹ yọ́nẹn. É sọ dọ hlan mi dọ, Ehelẹ wẹ yé he tọ́nsọn nukunbibia daho mẹ, bo yàn aṣọ́vọ̀ yetọn bo hẹn yé zùn wéwé to ohùn Lẹngbọvu lọ tọn mẹ. Enẹwutu wẹ yé do tin to ofìn Jiwheyẹwhe tọn lọ nukọn, bo sọ to sinsẹ̀n ẹn to okle po ozán po to tẹmpli etọn mẹ: podọ ewọ he sinai to ofìn lọ ji nasọ dlẹ̀n ogohọ̀ etọn do yé ji. Huvẹ ma na hù yé ba, mọ ovẹ́ ma na hú yé ba; mọ owhè ma na vẹ́ do yé ji ba, kavi yózo depope. Lẹngbọvu lọ he tin to ofìn ṣẹnṣẹn na yín lẹngbọhọtọ yetọn, bo nasọ nọ plán yé jẹ fie asisà osìn ogbẹ̀ tọn lẹ te: Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasìn lẹpo sẹ̀ sọn nukun yetọn lẹ mẹ” (OSỌHIA 7:13-17).

Dinvie, ohógbè he yè zán dólé dọ, “okle po ozán po” dọhó hézéhézé dọ ehe lọ to alọdlẹndo whenu de to Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn mẹ bo ma sọ yín to madopòdo he ma yọ́n okle kavi ozán, kavi osọ̀ he wáyì po osọ̀ he ja po mẹ gba. Do ayi e go, osọha gbẹtọ susugege he na sẹ̀n Oklunọ to tẹmpli Etọn mẹ to aigba ji lẹ wẹ Mẹfligọ̀ he tọ́nsọn nukunbibia mẹ, yèdọ yé he ma ko sọgbè nado yín máhẹtọ to Agùn Asivu he yín zizé biọ Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ mẹ lẹ mẹ bo nasọ nọnọ̀ E mẹ (OSỌHIA 21:9-10). Podọ Jelusalẹm yọ́yọ́ he yín otòdaho Jiwheyẹwhe tọn lọ matindo tẹmpli de gba: “Yẹn ma mọ tẹmpli de to e mẹ; na Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo, po Lẹngbọvu lọ po wẹ tẹmpli etọn. Otòdaho lọ ma sọ jlo owhè kavi osùn, nado nọ họ́n hinhọ́n do e mẹ: na gigo Jiwheyẹwhe tọn wẹ to hinhọ́n họ́n do e mẹ, Lẹngbọvu lọ sọ wẹ hinhọ́n etọn”OSỌHIA 21:22-23.

Do ayi e go lò, osọha gbẹtọ susugege helẹ tọn wẹ yisenọ he yè whlẹn bo sọ fligọ̀ gbọn Ohùn Lẹngbọvu lọ tọn dali lẹ. Podọ gbọn ojọmiọn dali, yè na yé aṣọ́vọ̀ wéwé, ṣigba yé matin to gbèsisọ mẹ nado yín zizéyì Bẹ́yìlọnmẹ mẹ gba. Payi e go dọ, nukunbibia lọ ma sọgan whlẹn kavi klandowiwé gba, ṣigba yé ko yín whinwhlẹn bo ko sọ yín kinklandowiwé whẹpo yé do biọ nukunbibia mẹ; dinvie, yé gbọ̀ Bẹ́yìlọnmẹ go na yé matindo amì Gbigbọ lọ tọn. Enẹwutu, fligọ̀ tin na yé omẹ he dọwhẹgbọ hẹ Jiwheyẹwhe lẹpo gbọn Ohùn Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn he yè kọ̀ndai lọ kẹdẹ mẹ, bo ma sọ hò awhànpa he mẹ mẹdopodopo tin te tọn lọ pọ́n gba. Do ayi e go, azọ́n dagbe po nukunbibia po ma wẹ to whlẹgan kavi ogbẹ̀ madopòdo ná mẹdepope to egbé gba. Na to Jesu Klisti kẹdẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe dó Alẹ̀nùnù Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lọ ai te gbọn ohùn he yè kọ̀ndai to osó Kalvali tọn ji dali. Enẹwutu, mẹdepope he yise bo sọ tindo dọpọ́n whẹdọgbọ mẹde titi tọn po Jiwheyẹwhe po wẹ tindo ogbẹ̀ madopòdo.

OTA 8

Hiadonu ṣinawetọ lọ
Odádó to Olọn mẹ
Ofìn lẹblanu tọn lọ na lẹzun ofìn whẹdida tọn
Odohia opẹ̀ngbe ṣinawe whẹdida tọn lẹ tọn lọ
Opẹ̀ngbe ẹnẹ tintan lẹ

“Whenuena é sọ hùn hiadonu ṣinawetọ, dádó to olọn mẹ jẹ dadawe ogàn dopo tọn jlẹmẹ” (OSỌHIA 8:1).

Dinvie, afọ ṣidopo tintan he jẹnukọn lẹ to didọ hlan mí hézéhézé dogbọn núhe tin to hiadonu ṣinawetọ lọ mẹ tọn dali po núhe jọ̀ to ojlẹ nẹ mẹ tọn po. Do ayi e go, to afọ tintan lọ mẹ, odádidó ajiji de yín kinkàndai dádó to olọn mẹ jẹ dadawe ogàn dopo tọn jlẹmẹ. E taidi dọ yè ko zé olọn lẹpo yì gbọn núpaṣamẹ de dali po núhe na jọ̀ to asiko nẹ mẹ po.

Enẹwutu, yẹwhegán Isaia dèkunnu dọ, awhànpa olọn tọn lẹ to Oklunọ pà magbọjẹ, dọmọ, “Wiwé, wiwé, wiwé, wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn!” (ISAIA 6:3). Podọ Johanu lọsu wlán dogbọn mẹdidá gbẹte ẹnẹ he to pipà ná hlan Jiwheyẹwhe magbọjẹ to okle po ozán po tọn dali, dọ, “Wiwé, wiwé, wiwé, Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo, he ko tin, bo sọ tin, bo sọ ja” (OSỌHIA 4:8).

Do ayi e go, to hùnhùn hiadonu ṣinawetọ whenu, odádidó ajiji de sọawúhia to olọn mẹ, yèdọ núpaṣamẹ ajiji de na awhànpa olọn tọn he bọnù yetọn lẹ na ṣẹju ogbàn. Ehe lọ jọ̀ to whenuena ofìn lẹblanu tọn lọ yín didiọ zùn ofìn whẹdida tọn, bọ homẹgble Jiwheyẹwhe tọn nasọ sọawúhia. Podọ vivọnu titò whlẹngan tọn he Jiwheyẹwhe basi na madopòdo yín núpaṣamẹ daho podọ gigonọ de na Olọn lẹpo.

Kẹdẹdi hiadonu he ko wáyì lẹ tọn dóna yín hihia bo sọ yín ayidego dó, mọdopolọ wẹ na owé he kàn hiadonu godogodo tọn lọ dó ga. Dinvie, yè dọ hlan mí dogbọn núhe tin to hiadonu ṣinawetọ lọ mẹ tọn dali po núhe jọ̀ to ojlẹ nẹ lọ mẹ po to afọ awetọ mẹ, dọmọ:

“Yẹn sọ mọ angẹli ṣinawe he ṣite to Jiwheyẹwhe nukọn lẹ; yè yí opẹ̀n ṣinawe na yé. Angẹli devo de sọ wá, bo ṣite to agbà kọ̀n: é tindo agbán sika tọn de, yè sọ yí núwhẹnwan susu nệ, na é ni yí i dogọ́ odẹ̀ mẹwiwé lẹ tọn to agbà sika tọn lọ ji he tin to ofìn lọ nukọn. Azọ̀ núwhẹnwan lọ tọn, po odẹ̀ mẹwiwé lẹ tọn po sọ hẹji yì Jiwheyẹwhe nukọn sọn alọ angẹli lọ tọn mẹ. Angẹli lọ sọ yí agbán lọ, bo dè miyọn agbà lọ ji tọn gọ́ e mẹ, bo sọ zé e dlan aigba ji: ogbè, osò, abì, po aigba whinwhàn po sọ tin” (OSỌHIA 8:2-5).

Alọdlẹndonú lọ to didohia hézéhézé dọ, Islaẹli na tin to kọ̀ndopọ́ mẹ po núhe na jọ̀ to whenẹnu lọ po. To ojlẹ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ tọn whenu, Jesu Klisti wẹ Whẹgbọtọ lọ podọ Whẹyídọtọ mítọn to ofìn lọ nukọn, yèdọ ehe ji É zé Ohùn Etọn titi do kẹdẹdi Avọ́sántọ Daho lọ (HEBLU 9:11-14). Godo he Agùn Asivu lọ tọn ko wléawu bọ yè ko sọ zé E yì vọ, devizọ́n Etọn kẹdẹdi Avọ́sántọ Daho na dóalọte. To whenẹnu, yé he mọ jọmiọn yí to Jiwheyẹwhe de lẹ na mọ Ẹn, yèdọ Ewọ Mẹhe yé ko yise. Podọ to zizéyì lọ godo, Jiwheyẹwhe na bẹ́ azọ́n po Islaẹli po. Whenẹnu odẹ̀ yé he na sọn whẹndo wiawe lẹ mẹ tọn ma nasọ yín alọkẹyí gbọn Jesu Klisti de di Whẹgbọtọ nado yín hinhẹn wá Ofìn ojọmiọn tọn lọ nukọn ba. Podọ to whenẹnu, kẹdẹdi Asisúnọ, Ewọ na to Núdùdù Alọwle tọn dù po Asivu Etọn po to Gigo mẹ. To ofi, mí to hodọ do odẹ̀ yé he yè na dohiagona sọn whẹndo wiawe lẹ mẹ tọn ji, podọ odẹ̀ nẹlẹ na yín zizéyì gbọn angẹli dali, yèdọ ehe dèwán di núwhẹnwan de bo sọ yín zizé do agbà sika tọn lọ ji.

Do ayi e go, godo he angẹli ṣinawe he ṣite to Jiwheyẹwhe nukọn lẹ ko yí pẹ̀ngbe ṣinawe lẹ, wẹ odẹ̀ Ju lẹ tọn godogodo tọn na yín bibẹpli dopọ́ do kọfò sika núwhẹnwan tọn mẹ bo nasọ yín kinkọ̀ndai to agbà sika tọn lọ ji. To whenuena odẹ̀ godo tọn lọ ko jẹ finẹ lọ vọ, wẹ ofìn jọmiọn tọn lọ na yín didiọ zùn ofìn whẹdida tọn, bọ homẹgble Jiwheyẹwhe nasọ sọawúhia jẹgbonu. Ehe na yín didohia gbọn akán zogbe yè na flọ do aigba ji dali. Podọ ojlẹ nẹ mẹ, Jiwheyẹwhe ma nasọ jlo dọ yè ni sẹ̀n Ẹn ba. Na É ma sọ sọgan kẹalọyí sinsẹ̀n po pipà po ba, podọ to ojlẹ dopo nẹ lọ mẹ, É na kọ̀n homẹgble Etọn jẹgbonu do aigba ji. Enẹwutu, odádó to olọn mẹ.

To whenuena kọfò sika núwhẹnwan tọn ko wàzọ́n yetọn lọ vọ, wẹ yè na gọ́ yé na akán zogbe sọn agbà lọ ji do aigba ji, nado dohia dọ, homẹgble Jiwheyẹwhe tọn ko yín gbigbàdó jẹ aigba ji. “Angẹli ṣinawe lẹ lọ he tindo opẹ̀n ṣinawe lẹ wléawu na yéde nado kún” (OSỌHIA 8:6). Whenẹnu wẹ azọ́n ojọmiọn tọn po akọta lẹ po podọ po Islaẹli po na dóalọte.

To hiadonu lẹpo mẹ, yè dlẹnalọdo ṣinawetọ lọ dagbedagbe, do ayi e go, e ma tindo ohia núdabla tọn de kẹdẹdi ehe pò lẹ depope gba. Podọ mí ma dóhudo núdohiamẹ depope tọn nado mọdona hiadonu ṣinawetọ lọ gba. Na núhe tin to e mẹ lẹpo tin to hinhọ́nnu bo sọ pé. Whenuena yè ko diọ ofìn jọmiọn tọn lọ zùn ofìn whẹdida tọn vọ, angẹli ṣinawe lẹ ṣẹ̀ do opẹ̀n yetọn lẹ kún ji. Na lé wẹ yè dọ dó to hiadonu ṣinawetọ lọ mẹ hézéhézé. Enẹwutu, mí dóna flín dọ, whẹdida pẹ̀ngbè lẹ tọn na ṣẹ̀ to godo he yè ko dohiagona omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ (OSỌHIA 7).

“Angẹli tintan kún, okẹnsu po miyọn he flusọ po ohùn po tọ́njẹgbonu, yè sọ zé yé dlán aigba ji: dadatọ̀ntọ aigba tọn fiọ, amà mú lẹpo sọ fiọ.

Angẹli awetọ sọ kún, yè sọ dọ̀n osó daho he to zòji de dlán ohù mẹ: dadatọ̀ntọ ohù tọn sọ diọ zùn ohùn. Dadatọ̀ntọ núdidá he tin to ohù mẹ, yèdọ yé he tindo gbigbọ lẹ kú; dadatọ̀ntọ ohún lẹ tọn sọ gble.

Angẹli atọ̀ntọ sọ kún, sunwhlẹvu daho de sọ flẹ́ sọn olọn mẹ, bo to jiji di zògbán, bo họ́ jẹ dadatọ̀ntọ otọ̀daho lẹ tọn ji, podọ jẹ asisà otọ̀ lẹ tọn ji: Yè sọ nọ ylọ oyín sunwhlẹvu lọ tọn dọ, Vivẹ́; dadatọ̀ntọ osìn tọn sọ diọ zùn vivẹ́; omẹ susu sọ kú gbọn alọ osìn lẹ lọ tọn dali, na yè diọ yé zùn vivẹ́ wutu.

Angẹli ẹnẹtọ kún, yè sọ linú dadatọ̀ntọ owhè tọn, dadatọ̀ntọ osùn tọn, po dadatọ̀ntọ sunwhlẹvu lẹpo tọn; na dadatọ̀ntọ yetọn nido dozinvlu, okle ma sọ yí dadatọ̀ntọ etọn do họnun, mọwẹ ozán ga” (OSỌHIA 8:7-12).

Do ayi e go, opẹ̀n whẹdida vàsúdo tọn ẹnẹ tintan lẹ yín pinplán bo sọ yín kinkọ̀n jẹgbonu do núdidá lẹ ji. Yé do yé hia hézéhézé. Podọ whenuena angẹli ẹnẹ tintan lẹ lọ kún opẹ̀n yetọn lẹ, Johanu wlán yé dai, dọ, “Yẹn mọ, bo sọ sè angẹli de to zinzlọn gbọn ṣẹnṣẹn olọn tọn jei, bo to didọ to ogbè lélé mẹ, dọ, dindọn, dindọn, dindọn, na yé he tin to aigba go lẹ, na ogbè opẹ̀n angẹli atọ̀n he pò bo to na kún dogọ lẹ wutu!” (OSỌHIA 8:13).

OTA 9

Awúfiẹsa he yè ma sọgan zéjlẹ
Opẹ̀ngbe atọ́ntọ lọ – dindọ̀n tintan lọ

“Angẹli atọ́ntọ kún, yẹn sọ mọ sunwhlẹvu de flẹ́ sọn olọn mẹ wá aigba: ewọ wẹ yè yí họ̀nhùngàn odò mapote tọn lọ hlan. É hùn odò mapote lọ; azọ̀ sọ tì jẹgbonu sọn odò lọ mẹ, di azọ̀ miyọn daho tọn; owhè po jiwhenukunmẹ po sọ dozinvlu na azọ̀ odò lọ mẹ tọn wutu. Owẹ̀n sọ tọ́njẹgbonu sọn azọ̀ lọ mẹ wá aigba ji: yé wẹ yè yí huhlọn hlan, dilé aklekle aigba tọn lẹ tindo huhlọn dó” (OSỌHIA 9:1-3).

Dinvie, yè sùwhẹna núlilá he tin to vivọnu ota ṣinatọ̀ntọ lọ tọn, na awúfiẹsa he tin to pẹ̀ngbè atọ́ntọ lọ mẹ zẹ jijlẹ go. Podọ ehe lọ na wá yé he gbẹ́kọ jọmiọn Jiwheyẹwhe tọn lọ go, bo ma sọ tindo Ohia Hiadonu Jiwheyẹwhe tọn to ojlẹ nẹ lọ mẹ gba. Kẹdẹdilé mí ko dọ dó, yè ma na gblealọdo omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ go gba, adavo nado whlá yé, na yé tindo Ohia Hiadonu Jiwheyẹwhe tọn tọn wutu. Podọ kẹdẹdi okunnuhó magbọvọ Owé Wiwé lẹ tọn, pẹ̀ngbè whẹdida tọn lẹ na sọawúhia to owhè atọ̀n-dá devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn godo kẹdẹ, enẹ wẹ nado dọ, dọ godo he yè ko dohiagona omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ vọ. Podọ ga, yé he yè dohiagona to Islaẹli mẹ lẹ na yín whiwhlá to osùn atọ́n awúfiẹsa daho pẹ̀ngbè atọ́ntọ lọ tọn whenu. To pinpọ́n hlan yé he yè na hù lẹ tọn mẹ, mí hia dọ,

“Wá, omẹ ṣie emì, biọ abò towe mẹ, bo sú ohọ̀n do dewe: whlá dewe di to nukunwhiwhe pẹvide mẹ, kaka homẹgble nado juwáyì” (ISAIA 26:20).

“Yè sọ dọ hlan yé dọ, yé gbleawuna ogbé aigba tọn blo, kavi onú he to omú de, kavi atin depope blo, adavo yé he matindo ohia hiadonu Jiwheyẹwhe tọn to nukọn yetọn lẹ kẹdẹ” (OSỌHIA 9:4). Mì jale, mì zé ehe lọ jlẹdo OSỌHIA 7:1-8 tọn lọ go.

Do ayi e go, núdidá he gbọnvo helẹ tindo huhlọn di aklekle lẹ bo sọ tin nado do awufiẹsana tòmẹnu aigba ji tọn lẹ. Yé sọ yín didohia di núhe tọ́nsọn lọnzòdò mẹ lẹ. Enẹwutu, awufiẹsa he yé ná lọ ma sọgan yín domọna gba. Podọ awufiẹsa he lọ na nọte họ̀ osùn atọ́n.

“Yéwlẹ wẹ yè sọ yí hlan dọ, yé hù yé blo; adavo dọ yè ni bianukunna yé họ̀ osùn atọ́n; adímẹ̀mẹ yetọn sọ di adímẹ̀mẹ aklekle tọn whenuena e mẹ̀ gbẹtọ. To azán nẹlẹ gbè wẹ gbẹtọ lẹ na din okú, yé ma to na mọ ẹn, yé nasọ jlo nado kú, okú nasọ họ̀n sọn yé de” (OSỌHIA 9:5-6).

Podọ sọn afọ ṣinawetọ jẹ aotọ mẹ, mí mọ odohia núdidá nẹlẹ he tọ́njẹgbonu sọn odò mapote mẹ wá:

“Owẹ̀n ewlẹ sọ tin jijlẹ do osọ́ he yè ko wléawuna vọ̀ hlan awhàn go; to ota yetọn, e tin jijlẹ do ojẹgbakun sika tọn lẹ go, nukun yetọn sọ taidi nukun gbẹtọ tọn. Yé tindo odà di odà yọnnu lẹ tọn, adú yetọn sọ di adú kinnikinni lẹ tọn. Yé tindo tùnudo lẹ, di tùnudo ogàn tọn lẹ; núdidọ awàfun yetọn tọn sọ di núdidọ kẹkẹ osọ́ susu tọn, he to wezundo jei awhàn. Yé sọ tindo osí di aklekle tọn, adí sọ tin to osí yetọn go: podọ osí yetọn lẹ mẹ wẹ huhlọn yetọn te nado gbleawuna gbẹtọ lẹ họ̀ osùn atọ́n” (OSỌHIA 9:7-10).

“Yé sọ tindo ahọlu de to yé ji, he yín angẹli odò mapote tọn, oyín mẹhetọn nọ yín Abadọni to ogbè Heblu tọn mẹ, ṣigba to ogbè Glẹki tọn mẹ, oyín etọn nọ yín Apoliọni” (OSỌHIA 9:11).

Dinvie, nukunbibia daho he na jẹdo gbẹtọ lẹ ji, yèdọ do yé he gbẹ́ Jiwheyẹwhe lẹ ji, yín didohia di dindọ̀n tintan.

Do ayi e go, whenuena yè dè Islaẹli jẹgbonu sọn Egipti mẹhòba jẹ do aigba lọ ji, mọdopolọ wẹ mí mọ mẹhòba he yè to alọdlẹndo, yèdọ ehe na sọawúhia to opẹ̀n whẹdida tọn ẹnẹ tintan he jẹnukọn lẹ lọ mẹ dó. Podọ mẹhòba lẹ lọ yín awúsọhia gbọn núdidá lẹ lọ dali.

To opẹ̀n atọ́ntọ po ṣidopotọ po mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn awufiẹsa he na wá gbẹtọ mawàdódónọ lẹpo ji. Podọ to opẹ̀n atọ́ntọ whenu, gbẹtọ lẹ ma sọgan kú gba, ṣigba yé dóna dóakọ́nna nukunbibia he yè ma sọgan jlẹ he lọ. Podọ to opẹ̀n ṣidopotọ mẹ, okú na sọawúhia, yèdọ di ehe ma ko tin to aigba ji gbèdé.

Dinvie, whẹdida opẹ̀ngbè ṣidopo lẹ lọ tọn`na sọawúhia po gbèdidè de po, yèdọ ode bọdo ode go kaka jẹ hiadonu ṣidopotọ lọ ji. Podọ opẹ̀ngbè ṣinawetọ lọ kẹdẹ wẹ yín ehe matindo whẹdida gba, adavo nado lá Ahọludù lọ.

Opẹ̀ngbe ṣidopotọ lọ – dindọ̀n awetọ lọ

“Angẹli ṣidopotọ sọ kún, yẹn sọ sè ogbè de sọn azò ẹnẹ agbà sika tọn lẹ lọ mẹ, he tin to Jiwheyẹwhe nukọn, to didọ hlan angẹli ṣidopotọ he tindo opẹ̀n lọ, dọmọ, Tún angẹli ẹnẹ lẹ dai, he yè sìn do otọ̀ daho Euflati mẹ. Yè sọ tún angẹli ẹnẹ ewlẹ dai, yé he yè ko wleawu etọn dai, na ojlẹ dopo, osùn dopo, owhè dopo, nado hù dadatọ̀ntọ gbẹtọ lẹ tọn.” (OSỌHIA 9:13- 15)

Do ayi e go, otọ̀ Euflate lẹ lọ tọn tindo otọ̀sisà yetọn lẹ gbọn otò Ilaki tọn mẹ to egbé, fie yè ko sìn angẹli ẹnẹlẹ do kaka jẹ ojlẹ didè nẹ lọ mẹ. Podọ fie jọtẹn gbẹtọ lẹpo tọn sọn wá, yèdọ fie gbẹtọ lẹpo ṣẹ̀ sọn, fie paladisi tin te dai podọ po otòdaho he yè yọ́nẹn dagbedagbe di Babilọni, po Halani po, po Uli Kaldeanu lẹ tọn po, po Ninive po otò devodevo lẹ po, podọ sọn finẹ wẹ awhànpa daho he lọ tọ́njẹgbonu wá sọn odò mapote mẹ nado zinzọnlin yì nukọn nado và dadatọ̀ntọ gbẹtọ lẹpo tọn súdo. Ehe lọ na yín núyiwà aihọn lọ blébu tọn, kẹdẹdilé e sọgan yín mimọ dó to dohia Owé Osọhia ota ṣinawe tọn mẹ, yèdọ to fie angẹli ẹnẹlẹ yín didohia te nado tin to agosú ẹnẹ aigba tọn lẹ mẹ. Dinvie, yè dohia mí to ofi dogbọn odohia aigba tọn dali, yèdọ fie dindọ̀n gbẹtọ lẹ tọn daho he lọ na yì jẹ. Podọ to azán daho Jiwheyẹwhe tọn gbè, awhànpa aigba tọn lẹ lọsu nasọ bẹ́ sọn finẹ ga.

Podọ yè dọ hlan angẹli ẹnẹlẹ to Osọhia ota ṣinawe tọn mẹ, dọ, yé ni ma gbleawuna atin de kavi ogbé de blo, kaka jẹ awúsọhia whenu hiadogona lọ tọn. To kúnkún opẹ̀n ṣidopotọ lọ tọn whenu, yè na dègbena yé nado và dadatọ̀ntọ gbẹtọ lẹpo tọn, po núhe pò lẹpo po tọn. Enẹwutu, Jiwheyẹwhe ko wléawu onú popo tọn na owhé lọ, na azán lọ, podọ na ogànhiho lọ tọn, dilé Owéfọ lẹ to didohia dó.

“Osọha awhàn osọ́nọ lẹ tọn tọn sọ yín fọtọ́n ao whla fọtọ́n ao: yẹn sọ sè sọha yetọn. Lé wẹ yẹn mọ osọ́ lẹ lọ to númimọ mẹ, po yé he hẹ́ yé lẹ po, yé tindo tùnudo di miyọn tọn lẹ, jasinti tọn, po whèmí po tọn; ota osọ́ ewlẹ tọn sọ taidi ota kinnikinni lẹ tọn; podọ onù yetọn mẹ wẹ miyọn, po azọ̀ po, po whèmí po tintọ́n sọn jẹgbonu. Gbọn azọ̀nylankan atọ̀n helẹ dali wẹ yè hù dadatọ̀ntọ gbẹtọ lẹ tọn, gbọn miyọn po azọ̀ po dali, podọ gbọn whèmí he tintọ́n sọn onù yetọn mẹ dali. Na huhlọn yetọn tin to onù yetọn mẹ, podọ to osí yetọn mẹ: osí yetọn tin jijlẹ do odàn lẹ go, bo sọ tindo ota, ehelẹ wẹ yé do nọ gblewauna omẹ” (OSỌHIA 9:16-18).

Do ayi e go, núdidá gbigbọ mawé tọn helẹ yín didohlan nado và dadatọ̀ntọ gbẹtọ he yè ko bianukunna dai lẹ tọn súdo. Na jọmiọn ma sọ tin to ojlẹ nẹ mẹ wutu ba, lẹnvọjọ do Jiwheyẹwhe de ma sọ tin na mẹdepope he tin to aigba ji ba. Enẹwutu, gbẹtọ he matindo Jiwheyẹwhe to whenẹnu lẹ na mọ awufiẹsa di na didè yéwlẹ lọsu tọn wutu.

“Gbẹtọ he pò lẹ, he yè ma hù gbọn azọ̀nylankan helẹ dali, ma sọ lẹnvọjọ na alọnuzọn yetọn…” (OSỌHIA 9:20)

Dinvie, to kúnkún opẹ̀n ẹnẹ tintan he jẹnukọn lẹ dopodopo tọn, yè nọ hù dadatọ̀ntọ onú lẹ tọn súdo gbọn whẹdida dali to whepoponu: yèdọ dadatọ̀ntọ aigba tọn, atin tọn po ogbé lẹ tọn po, podọ dadatọ̀ntọ yé he tin to ohù mẹ lẹ po núdidá gbẹte he tin to e mẹ lẹ tọn po, po dadatọ̀ntọ otọ̀sisà lẹ tọn, po dadatọ̀ntọ owhè tọn po, dadatọ̀ntọ osùn tọn po sunwhlẹvu lẹ tọn po. Podọ to kúnkún pẹ̀ngbe ṣidopotọ lọ tọn whenu, dadatọ̀ntọ gbẹtọ lẹ tọn na kú.

Do ayi e go, yè ma dègbè nado zán owéfọ dopolọ nado dlẹnlọdo homẹkẹn he yè do Ju lẹ gba. Yín e tlẹ hugan mọ, na yè ko dohiagona Ju lẹ to whenẹnu, bọ yé nasọ yín mẹwhiwhla kẹdẹdi mẹdidè lẹ to ojlẹ kúnkún whẹdida opẹ̀ngbe atọ́ntọ lọ tọn whenu. Enẹwutu, yè dóna yí Ohó Jiwheyẹwhe tọn lẹpo sè bo sọ jo E do dólé E te dó. Dinvie, nado do whẹdida pẹ̀ngbe ṣidopotọ lọ tọn hia, e to didọ hézhéhézé dọ, yè na hù dadatọ̀ntọ gbẹtọ he tin to aigba ji lẹ tọn de. Enẹwutu, to ninọ̀mẹ dinvie tọn mẹ po gbẹtọ mliya ṣidopo po, to whenẹnu enẹ lọ na pò gbẹtọ mliya awe. Podọ kẹdẹdilé mí ko dọ dó, whẹdida pẹ̀ngbè lẹ tọn na sọawúhia to apáwhé godo tọn to whẹdida lẹ mẹ, yèdọ godo he yè ko zé Asivu lọ yì bẹ́yìlọnmẹ, podọ to godo he yè ko dohiagona omẹ Islaẹli tọn fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ. Ehe wẹ kunnudidè Ohó Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn.

OTA 10

Númimọ ṣẹnṣẹn mẹ tọn tintan lọ: Hùnhùn owè lọ tọn
Oklunọ lọ kẹdẹdi Angẹli alẹ̀nùnù tọn lọ

Do ayi e go, to ṣẹnṣẹn opẹ̀ngbè ṣidopotọ po ṣinawetọ lọ po tọn, mí mọ ota 10 lọ, kẹdẹdilé mí ko mọ dó dote, na ota 7 lọ ko yín didóai to ṣẹnṣẹn hiadonu ṣidopotọ po ṣinawetọ po tọn. Dinvie, mí na dọhó do ota 10 lọ go titegbe. Na eyín núvivẹ de nado mọdona nukọnyìyì ojlẹ tọn po núyiwà he yè na dóai do gbèdidè nukọnyìyì tọn mẹ. Na núvivẹ lọ wẹ yín dọ, yè ni tindo “ohógo vivẹ lẹ”, yèdọ sọn ehe mẹ ohota he lọ kavi núyiwà he lọ nado yín domọna.

“Yẹn sọ mọ angẹli huhlọnnọ devo de jẹte sọn olọn aga, yè yí aslọ do ṣinyọn avọ̀ nệ; aidowhẹ̀do de sọ tin to ota etọn, nukunmẹ etọn di owhè, afọ etọn sọ di dòtin miyọn tọn” (OSỌHIA 10:1).

Sọn ohógo hóhó lọ mẹ, mí tindo ohógo dopo gẽ na angẹli po wẹnzagun po (AГГEɅΩ). Enẹwutu, eyín Oklunọ sọawúhia di Angẹli kavi yín didohia to ninọ̀mẹ dopolọ, to whenẹnu e nọ tin to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ owẹn de kavi núlilá de, yèdọ núde nado dọhó hlan gbẹtọ lẹ. Podọ ga, devi Etọn he nọ hẹn owẹn dèdovo de wá lẹ yín yiylọ to Owé Wiwé lẹ mẹ dọ, “angẹli lẹ” kavi “wẹnzagun lẹ” (HAGAI 1:13; MALAKI 3:1; LUKU 7:27; HEBLU 13:2; OSỌHIA 2 po ota 3 po; po devodevo lẹ po). To apáwhé awetọ Owé MALAKI 3:1 lọ tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọ Oklunọ awhànpa lẹ tọn na wá jẹ tẹmpli wiwé Etọn mẹ ajiji di Angẹli Alẹ̀nù tọn lọ. Podọ dogbọn mẹhe wléawuna aliho Etọn tọn dali, yè dọmọ, “Do ayi e go, Yẹn do angẹli ṣie hlan…” Dinvie, aidowhẹ̀do he yín mimọ to olẹ́do Angẹli huhlọnnọ he lọ tọn, to didóhia Ewọ kànṣiṣa alẹ̀nù lọ tọn. Podọ sọn hóhówhenu gbọ́n wẹ aidowhẹdo yín alẹ̀nù de to Jiwheyẹwhe po gbẹtọ po ṣẹnṣẹn (GENẸSISI 9:8-17).

Podọ awúsọhia ninọ̀mẹ gbaungba Oklunọ Jiwheyẹwhe tọn tọn ko yín mimọ to Ojipa Edẹni tọn mẹ. Podọ to Osó Sinai tọn ji Ewọ ko sọ jẹte wá to ninọ̀mẹ dopolọ mẹ nado basi Alẹ̀nù Etọn po Islaẹli po. Sọn whenẹnu gbọ́n wẹ Ewọ ko yín yiylọ dọ Angẹli Alẹ̀nù tọn podọ ga Angẹli awúsọhia Etọn tọn (ISAIA 63:9). Enẹwutu, yè wlán dogbọn Mọse tọn dali, dọ,

“Whenuena owhè kande juyì, angẹli Oklunọ tọn de sọawúhia ẹ to zùngbo mẹ to osó sinai tọn ji to ozòlọ mẹ to nukan lọ mẹ. Whenuena Moses mọ ẹn, nupinpọ́n lọ jiawu to nukun etọn mẹ: whenuena é sẹpọ́ ẹ nado pọ́n ẹn tlintlin, ogbè Okklunọ tọn wá é de, dọmọ, Yẹn wẹ Jiwheyẹwhe otọ́ towe lẹ tọn, Jiwheyẹwhe Ablaham tọn, Jiwheyẹwhe Isaki tọn, Jiwhyẹwhe Jakọbu tọn.” (OWALỌ 7:30-32)

“Ehe lọ wẹ mẹhe (Moses) tin to agùn lọ mẹ to zùngbo mẹ po angẹli he to dọhó hẹ ẹ po to osó Sinai tọn ji, podọ hẹ otọ́ mítọn lẹ: mẹhe yí ohó ogbẹ̀ tọn nado na mí (OWALỌ 7:38).

Do a yi e go, to owé godotọ Alẹ̀nù Hóhó tọn mẹ, to Owé MALAKI 3:1, mí mọ hihia dolé dọ, “Dayi e go, Yẹn do lizọ́nyítọ ṣie hlan, ewọ bo nasọ wleawúna aliho lọ to nukọn ṣie: podọ Oklunọ, mẹhe mì to dindinyì, na wá jẹ tẹnpli etọn mẹ ajiji; yèdọ (wẹnzángùn) angẹli alẹ̀nù tọn lọ, mẹhe mẹ homẹvivi mì te, dayi e go, é ja, wẹ Oklunọ awhanpa lẹ tọn dọ”. Podọ tintan apawhé wéfọ he tọn ko yín hinhẹnṣẹ gbọn devizọ́n Johanu Baptizi tọn dali, kẹdẹdilé mí mọ ṣiṣẹ̀ etọn to owé Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ do (MATIU 11:10; MALKU 1:2; LUKU 7:27.) Podọ apawhé awetọ lọ po Angẹli alẹ̀nù tọn lọ po na yín hinhẹnṣẹ̀ po Islaẹli po dilé e sọgan yín mimọ to owé lọ mẹ dó.

Dinvie, núhe go mì na payi titegbe wẹ yín dọ, yè ma dọhó do Oklunọ lọ go yèdọ yín e tlẹ yín whladopo nado dọhó hlan Agùn Jiwheyẹwhe Ogbẹ̀nọ lọ tọn to zinzán ohógbè he yín Angẹli Alẹ̀nù tọn lọ gba, adavo nado tin to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ omẹ Islaẹli tọn lẹ kẹdẹ, podọ enẹ lọ tin na alẹ̀nùnù he Ewọ basi hẹ omẹ Etọn alẹ̀nù tọn lẹ (LOMUNU 9:4).

Didóai alẹ̀nùnù Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn po Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn po tọn ma yín gbọn awúsọhia Oklunọ tọn di Angẹli de dali gba, adavo gbọn Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn dali, yèdọ gbọn Ohó he diọzùn agbasalan dali. Do ayi e go, whenuena Alẹ̀nùnù Yọ́yọ́ lọ yín bibasi to Ohùn Etọn mẹ hẹ omẹ Etọn lẹ (MATIU 26:26-28), nukunmẹ Etọn ma họ́nwun di owhè gba. Podọ whenuena É zé ylando aihọn tọn lẹ hẹn, whànpẹ depope matin ehe mí do sọgan dójlo Etọn gba (ISAIA 53). Podọ ga, to Osó Kalvali tọn ji, aidowhẹ̀do de matin to ota Etọn ji gba, adavo ojẹgbakun owùn tọn to ota Etọn.

Dinvie, tadèna helẹ pó yín onú vivẹ de nado mọdona Owé Osọhia 10 lọ tọn hézéhézé. Whenẹnu yè ma dọhó do Oklunọ lọ go di Ovi gbẹtọ tọn, kavi di Ovi Jiwheyẹwhe tọn kavi Ovi Davidi tọn gba, adavo di Angẹli huhlọnnọ He yè yí aslọ do ṣinyọnavọ̀na de. Do ayi e go, aidowhẹ̀do he lẹ́do É pé lọ to hódọ dogbọn alẹ̀nùnù de dali. Podọ nukunmẹ Etọn di owhè he yí huhlọn etọn lẹpo do họ́nwun (MATIU 17:2; OSỌHIA 1:16). Mí sọ do ayi e go to ofi he lọ dọ, awhànpa olọn tọn lẹ de kavi angẹli lẹ de, kavi yèdọ Mẹfligọ̀ lẹ lọsu depope ma jẹgodona Oklunọ gba. To whenẹnu, Ewọ kẹdẹ wẹ na wá, bo nasọ to lìlì di kinnikinni de. Do ayi e go, awhágbè Etọn na biọ onú lẹpo mẹ. Sọ do ayi e go dọ, whenuena Josẹfu hẹn ede zùn yinyọ́nẹn hlan mẹmẹsunnu etọn lẹ whlãwetọ, mẹdevo depope matin to finẹ gba (GENẸSISI 45; OWALỌ 7:13). Mọdopolọ wẹ Oklunọ na jo Asivu lọ do to olọn mẹ to ojlẹ nẹ mẹ to Alọwle Hunwhẹ Núdùdù tọn kọ̀n dó, bo na jẹte wá whlãwetọ, yèdọ Ewọ kẹdẹ bo nasọ do Ede hia hlan mẹmẹsunnu Etọn Ju lẹ.

To ojlẹ he lọ mẹ, owé dabla he yè ko sú bo ko sọ tlẹ́ kaka jẹ ojlẹ godogodo tọn mẹ (DANIẸLI 12:4; OSỌHIA 5) ko yín hùnhùn dote bo ko sọ yín mimọ to adusilọ Etọn mẹ. Do ayi e go, ehe lọ to didohia to ede mẹ dọ, nújijọ̀ he yè dọhó etọn to ota 10 lọ mẹ tọn na sọawúhia to godo he yè na hùn hiadonu ṣinawe lẹ po owé dabla lọ po.

“É tindo owé hùnhùn pẹvi de to alọ etọn mẹ: é sọ yí adufọ etọn do ohù ji, bo sọ yí amiọnfọ etọn do aigba húhú ji” (OSỌHIA 10:2). Do ayi e go, Oklunọ wẹ Mẹhe tindo onú popo nugbonugbo. Podọ na Ewọ, yèdọ gbọn Ewọ dali wẹ yè dá onú popo (KOLOSINU 1:17). Enẹwutu, yè sọ dọhó dogbọn Ewọ tọn dali di Omẹ He na dùgú akọta lẹpo tọn (PSALM 82:8). Dinvie, É na wá nado biọ nútindo Etọn lẹ whẹpo É nido ṣẹ̀ po Ahọludù Etọn Owhè Fọtọ́n tọn po. Do ayi e go, mí ko mọ tùnmẹ ohia he yín afọzédo aigba ji tọn dote po owé Jọṣua tọn po, dọ, “Ofi he afọpãhomẹ towe na zín lẹpo, mì wẹ yẹn ko ná ẹn hlan, dilé yẹn ko dọhó hlan Mọse dó” (JỌṢUA 1:3).

Do ayi e go, ojlo Jiwheyẹwhe tọn nugbo hlan gbẹtọ lẹpo wẹ yín dọ nado dùgán to aigba ji. Ṣigba núyọ́nẹn wintinwintin Satani tọn he yè dohia gbọn odàn mẹ, gbẹtọ tintan lọ yín didèsẹ̀ sọn gbèdidè daho he lọ kọ̀n. Podọ e ma yín dọ yé hẹn aṣẹpipa yetọn kẹdẹ bú gba, ṣigba yé jo yédelẹ hlan aṣẹpipa Satani tọn bọ aihọn lọ blébu yín hinhẹn biọ aṣẹpipa Satani tọn glọ́. Enẹwutu, whenuena Klisti wá aigba ji, Satani ná ahọludù aihọn tọn lẹpo hlan Oklunọ. Ṣigba É gbẹ́, na É yọ́nẹn jẹnukọn dọ Ewọ dóna flí gbẹtọ lẹpo gọ̀, to enẹgodo, onú didá lẹpo ga. Enẹwutu wẹ Ohùn Etọn do yín kinkọ̀ndai tofi to aigba he ji, na fligọ̀ mítọn po whẹdọgbọ mítọn hẹ Jiwheyẹwhe po. Whenẹnu wẹ mí sọgan yín gigọ̀ do dòdó mítọn tintan lọ ji, kẹdẹdi gúdùtọ Jiwheyẹwhe tọn podọ whédùtọ hẹ Jesu Klisti.

Dinvie, Oklunọ wẹ Mẹhe tindo aigba po ohù po, enẹwutu wẹ É do zé afọ dopo do aigba húhú ji podọ awetọ do ohù ji whẹpo Ewọ nido ṣẹ̀ ahọdù ji.

“Bo to awhádo ogbè lélé, di whenuena kinnikinni to gbigbo gángán; whenuena é dawhá mọ vọ̀, osò ṣinawe yí ogbè yetọn do yẹ̀nwan” (OSỌHIA 10:3).

Do ayi e go, osò ṣinawe lẹ ma na yẹ̀nwan to dinvie dilé omẹ susu to didọ dó gba, ṣigba bo na wà mọ to ojlẹ didè lọ mẹ, dilé yè ko dọ hlan mí to ota 10 lọ mẹ dó. Podọ ohógo“kinnikinni” tọn he to alọdlẹndo Oklunọ lọ yín onú vivẹ de to kọ̀ndopọ́ he mẹ. E ma yín whladopo gẽ bọ yè dọhó do Oklunọ mítọn go to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ lẹpo mẹ kavi to kọ̀ndopọ́ hẹ Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ mẹ di Kinnikinni lọ gba. Do ayi e go, adavo to hùnhùn owé dabla he lọ tọn whenu kẹdẹ wẹ Ewọ na tọ́njẹgbonu wá kẹdẹdi Kinnikinni lọ sọn whẹndo Juda tọn mẹ, yèdọ Mẹhe ko gbawhàn lọ (OSỌHIA 5:5). Enẹwutu, owéfọ susu to Owé dọdai tọn lẹ mẹ dohia mí ehe yín tadèna ohógo “lìlì” tọn yín, dilé yè dlẹnalọdo É to Owé OSỌHIA 10 lọ tọn mẹ dó. Podọ Owéfọ mọtọnhunkọ lẹ tahinhọ́n susu do núyiwà he ji mí to hódọ do bo sọ tin to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ Islaẹli.

“… Oklunọ na dogbè sọn oji aga, bo do ogbè etọn sọn fininọ̀ etọn wiwé mẹ, ewọ na yí hlọnhlọn do dogbè do yìndùgbo etọn go; ewọ na ná abobo de, di yé he to vệnsinsẹ́n lẹ zín, do tòmẹnu aigba lọ tọn lẹpo go” (JELEMIA 25:30).

“Yé na nọ zinzọnlin hodo Oklunọ, mẹhe na nọ lì di kinnikinni de: na ewọ na lì, ovi lẹ nasọ to sisọsisọ sọn whèyihọ ji ja” (HOSEA 11:10).

“Podọ Oklunọ na lì sọn Ziọni mẹ, bo sọ dogbè etọn sọn Jelusalẹm mẹ; podọ olọn lẹ po aigba po na whàn: ṣigba Oklunọ na yín fibẹtado de hlan omẹ etọn lẹ, podọ figángán de hlan ovi Islaẹli tọn lẹ” (JOẸLI 3:16).

“Ewọ sọ dọmọ, Oklunọ na lì sọn Ziọni mẹ, bo sọ do ogbè etọn sọn Jelusalẹm mẹ; podọ fininọ̀ lẹngbọhọ́tọ lẹ tọn na blawu, podọ aga Kamẹli tọn nasọ yọ́”AMỌSI 1:2

Do ayi e go, to ṣiṣẹ̀ devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn godo, Oklunọ na zé afọ Etọn lẹ do aigba húhú ji podọ do ohù ji, whenẹnu wẹ Ewọ na pé mẹmẹsunnu Etọn lẹ, yèdọ omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ he nọte bo sọ yín hiadogona to Osó Ziọni tọn ji (OSỌHIA 14:1).

Ojlẹ nẹ lọ kẹdẹ mẹ wẹ Oklunọ na lì di kinnikinni de, enẹ wẹ nado dọ ojlẹ he mẹ gẽ osò yẹ̀nwan ṣinawe lẹ – e ma yín ogbè yẹwhehódọtọ ṣinawe lẹ tọn wẹ na dọnú gba.

“Whenuena osò ṣinawe lẹ yí ogbè yetọn do yẹ̀nwan, wẹ yẹn pọ́ winwlán: yẹn sọ sè ogbè de sọn olọn mẹ to didọ hlan mi, dọmọ, yí hiadonu do tlẹ onú he osò ṣinawe lẹ yí wanyẹ̀n do dọ, a sọ wlánwé yetọn blo” (OSỌHIA 10:4).

Do ayi e go, mẹdepope ma mọdona núdidọ he osò ṣinawe lẹ yí do yẹ̀nwan gba, mọ núdidọ nẹ lọ ma sọ kàn míwlẹ gba, na yè ko yí hiadonu do tlẹ to godo he yè ko sègbè etọn vọ̀, bo ma sọ sọgan yín winwlán gba. Enẹwutu, enẹ lọ ma sọgan lẹzùn apáde Owé Wiwé he yín Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn gba, yèdọ ehe mí dóna hia, bo dọyẹwhehó Etọn, bo dótó E bo sọ yí I sè gba (OSỌHIA 1:3). Niṣẹ! Dinvie, azọ́n yé he nọ dọyẹwhehó lẹ tọn wẹ nado nọ̀ po Ohó Jiwheyẹwhe tọn he yè wlán lọ kẹdẹ po (2 TIMỌTI 4:1-5). Podọ núdabla osọhia lọ tọn lẹpo tin to Ohó Jiwheyẹwhe tọn he yè wlán lọ kẹdẹ mẹ, po nugbo he yè whlá do E mẹ lẹpo bo ma sọ yín domọna kaka jẹ egbé lẹ po. Enẹwutu, núhe yè ma wlán lẹpo yín aṣli de na Jiwheyẹwhe He na wà núhe É jlo to ojlẹ didè Etọn lọ mẹ (DEUTELONOMI 29:29). Podọ to osẹ́n niná whenu, yèdọ to Owé EKSỌDUSI 20:1- tọn mẹ, podọ to Owé Job tọn mẹ po Owé Psalm lẹ tọn po mẹ, podọ to Owé JOHANU 12 tọn mẹ, yè dọhó do Ogbè Jiwheyẹwhe tọn go di wanyinyẹ̀n osò lẹ tọn de.

Yé mẹhe nọ gọ́na kunnudidè pipé Owé Wiwé mẹ tọn lọ tọn lẹ, yèdọ kaka jẹ Owé Osọhia tọn lọsu ji ga, na yín hihò gbọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn dali, bọ yé nasọ gbọn nukunbibia daho lọ mẹ bo nasọ dóakọ́nna awufiẹsa lẹ lọ kẹdẹdilé Owé OSỌHIA 22:18-19 tọn lọ dọ dó. Enẹwutu, na linlẹn depope he kàn osò yẹ̀nwan ṣinawe lẹpo ni yín lalo. Na núdepope he yè dọyẹwhehó etọn dogbọn wanyinyẹ̀n osò ṣinawe lẹ tọn dali ni yín lalo bo sọ gbọvọ, bo sọ yín didè sọn linlẹn yẹwhehódọtọ lẹ lọ tọn mẹ. To nugbo de mẹ, gbẹtọ depope matin to nukunmẹ aigba tọn ji he sọgan dọ ewọ mọdona núwhiwhlá wanyinyẹ̀n osò ṣinawe lẹ tọn gba. Enẹwutu, Oklunọ Jiwheyẹwhe ko yín ayajẹnọ nado zé e whlá kaka jẹ whenuena ojlẹ lọ na wá, na e na yín núpaṣamẹ titegbe de. Podọ to kọ̀ndopọ́ he mẹ, Jiwheyẹwhe Lọsu wẹ na yín Ogbètunmẹtọ Ewlọsu tọn. Na onú popo na sọawúhia kẹdẹdi gbèdidè Jiwheyẹwhe tọn bo nasọ yìnukọn to ojlẹ didè lọ mẹ.

Ohógo vivẹ devo he tin to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ nújijọ̀ daho he lọ, yèdọ ehe yè ko sọ dọhó etọn to Owé OSỌHIA 10 lọ tọn mẹ, wẹ ohógo “whiwhlé” tọn. “Angẹli he yẹn mọ bọ é ṣite to ohù ji podọ to aigba húhú ji zé alọ etọn daga hlan olọn, bo sọ yí ewọ he tin to ogbẹ̀ do whlé, mẹhe dá olọn, po onú he tin to e mẹ lẹ po, aigba, po onú he tin to e ji lẹ po, ohù, po onú he tin to e mẹ lẹ po, dọ, ojlẹ matin ba: ṣigba to azán ogbè angẹli ṣinawetọ tọn gbè, whenuena é na ṣẹ̀ do kúnkún ji, yè na dótana núdabla Jiwheyẹwhe tọn lọ, dilé yè dọ hlan devi etọn yẹwhegán lẹ dó” (OSỌHIA 10:5-7).

Kẹdẹdi ota ṣinatọ̀n lọ po ṣinẹnẹ lọ po, angẹli ṣidopo ko kún opẹ̀n yetọn lẹ dote. Podọ opẹ̀ngbè angẹli ṣinawetọ lọ tọn ko yín lilá titegbe dovò, na onú gbọnvo de sọawúhia wutu. Ohógbè Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn he yín, “Devi Etọn lẹ po yẹwhegán Etọn lẹ po” to alọ titegbe de dlẹn bo ma sọ yín hlan whèta agùn lọ tọn gba, adavo hlan Islaẹli. Enẹwutu, to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, ohógbè he yè zán wẹ, “Apọsteli Etọn lẹ po yẹwhegán Etọn lẹ po” (EFESUNU 3:5 po owéfọ devodevo lẹ po).

Do ayi e go, yẹwhegán Daniẹli mọ hlan ojlẹ opòdo tọn lọ. É sọ hopana mí dogbọn Angẹli He na yí Ewọ He tin to ogbẹ̀ kakadoi do whlé dali. Whenẹnu ewọ yín awujinọ bo sọ kànbiọ dọ, “Nawẹ e na yín dindẹn sọ jẹ opòdo awujinú helẹ lọ tọn? Yẹn sọ sè dawe yè ṣinyọn alavọ na lọ, he tin taga osìn otọ̀ lọ tọn lẹ, whenuena é zé alọ etọn adusi po alọ amiọn etọn po daga hlan olọn, bo whlé gbọn ewọ he togbẹ̀ kakadoi dali dọ e na tin na ojlẹ de, ojlẹ lẹ, po odá de po; podọ whenuena yè ko basi opòdo gbigbà huhlọn omẹ wiwé lẹ tọn tọn de hanyanhanyan, onú he lẹpo na yín tadóna” (DANIẸLI 12:6-7).

Dinvie, kọ̀ndopọ́ he tin to Owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn awe helẹ mẹ, ma sọgan yín núhe go yè na dè nukun sẹ̀ sọn gba. Na to ojlẹ Daniẹli tọn mẹ, Angẹli lọ sọgan zé alọ Etọn awelẹ hlan olọn, na yè ma ko hùn owé lọ wutu, enẹwutu, e ma ko tin to alọ Etọn mẹ to whenuena É whlé gbọn Ewọ He tin togbẹ̀ kakadoi dali gba. Podọ to Owé Osọhia 10 tọn mẹ, adusilọ Etọn kẹdẹ wẹ É zé hlan olọn, na owé núdabla tọn he yè ko hùn dote lọ tin to alọ Etọn awetọ lọ mẹ wutu, É sọ whlé gbọn Ewọ he tin to ogbẹ̀ kakadoi dali. Enẹ lọ sọgbè. Do ayi e go, yẹwhegán Daniẹli mọ núdohiamẹ lọ yí dọ sọn ojlẹ he mẹ yè na dlẹnalọdo whiwhlé lọ kaka jẹ opòdo etọn lọ tọn, whenẹnu wẹ huhlọn ewọ he na và omẹ wiwé lẹ lọ tọn na wá opòdo to owhè atọ̀n-dá mẹ. Enẹwutu, yè dọ hlan Johanu dọ, “ojlẹ ma na tin ba.” Awelẹ pó sọgbè. Na sọn ojlẹ nẹ mẹ wẹ hihia lọ ko to mizọn-mizọn ji hlan opòdo na nukunhunhun he lọ tọn.

Do ayi e go, Oklunọ lọ jẹte wá odò kẹdẹdi Angẹli Alẹ̀nù tọn lọ, bo sọ lì taidi kinnikinni de. Ṣigba to ehe lọ godo, Ewọ na do Ede hia hlan omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ di Lẹngbọvu he yè dètana dọ Fligọ̀tọ yetọn. Podọ húnhún owé lọ tọn yèdọ awelẹ ko yín didọ, yèdọ Kinnikinni lọ po Lẹgbọvu lọ po (OSỌHIA 5:5- 6) to asiko nẹ mẹ omẹ didè to Islaẹli mẹ na nọ pọ́n hlan Ewọ Mẹhe yé sówhán lọ (ZEKALIA 12:10) podọ to vivọnu devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn, omẹ didè sọn whẹndo wiawe lẹ mẹ nasọ bẹ́ yédelẹ plidó Osó Ziọni tọn lọ ji. Podọ to asiko dopolọ mẹ wẹ Islaẹli na flín Mẹsia yétọn, whenẹnu wẹ yé na mọdona omẹ he hunkọ agọjẹdoklistigotọ lọ yín, podọ to enẹgodo, alẹ̀nù he ko tin ṣẹnṣẹn ewọ po Islaẹli po tọn po otò alabia tọn lẹpo na yín gbigbá to asiko nẹlọ mẹ (DANIẸLI 9:27)

Podọ to enẹgodo, owhè atọ̀n-dá nukunbibia daho vivọnu asiko he lọ tọn tọn. Dinvie, nado do núlilá núdidọ angẹli ṣinawetọ lọ tọn tọn to ota 10 lọ mẹ ko yín didohia dote na ojlẹ lọ, whenuena yè na to ahọludù lọ lá (OSỌHIA 11:15). Enẹwutu, ehe lọ to hódọ do “ogbè” angẹli ṣinawetọ lọ tọn go. Do ayi e go, whẹ̀dida kẹdẹ wẹ pẹ̀ngbè ṣidopo tintan tọn he jẹnukọn lẹ, ṣigba yé matindo núlilá de kavi ogbè de gba.

Kẹdẹdilé mí tindo kàndeji dogbọn ogbè angẹli ṣinawetọ lọ tọn hlan whèta agùn godogodo tọn lọ tọn dali dó, yè hẹn núdabla he tin to Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹpo zùn yinyọ́nẹn podọ Agùn Asivu lọ tọn na wá pipégan etọn mẹ, bo na to sisè, bo nasọ nátó awhágbè zángbodoawe mẹ tọn he to didọmọ, “Do ayi e go, Asisúnọ ja! Mì tọ́nyì pé É!”, onú dopolọ wẹ dọ to ogbè angẹli ṣinawetọ lọ tọn gbè, yè na dègbè núlilá Ahọludù tọn lọ tọn.

Dinvie, angẹli agùn ṣinawetọ lọ tọn na dọ owẹn vọjladó tọn godogodo tọn lọ kẹdẹdi Owé OSỌHIA 3:11-22). Gbọn devizọ́n etọn dali, núdabla he whlá to Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ sọn núhe jọ̀ to Owé Genẹsisi tọn mẹ kaka jẹ owéfọ godogodo tọn to Owé Osọhia tọn mẹ lẹpo yín hinhẹnzùn yinyọ́nẹn. Do ayi e go, to Owé Osọhia 10 tọn mẹ, yè ma dọ núdepope dogbọn núdabla Ohó Jiwheyẹwhe tọn he dóna yín hinhẹnzùn yinyọ́nẹn lẹ tọn dali gba, ṣigba Owé Wiwé dọhó do kọ̀ndopọ́ he kàn núdabla gbọnvo de tọn dali, dọ, “… whenuena é na ṣẹ̀ do kúnkún ji, yè na dotana núdabla Jiwheyẹwhe tọn lọ.” Kẹdẹdi Owé KOLOSINU 2:2 tọn mẹ, Klisti wẹ núdabla Jiwheyẹwhe tọn dopo gẽ to agbasalan mẹ. To Klisti mẹ, titò whlẹngan Jiwheyẹwhe tọn tọn lẹpo ko ṣẹ̀ bo sọ to awuwlé nado dóalọte, kẹdẹdilé É ko hùn in dohia hlan devi Etọn yẹwhegán Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn lẹ dó, podọ ga hlan apọsteli devi Etọn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ.

Do ayi e go, yè ko lá Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn po núdabla Jiwheyẹwhe tọn lọ po sọn whẹ́whẹ́whenu, dilé Paul wlán dó, dọ, “Podọ matin núdindọn, daho wẹ núdabla jijọ-di-Jiwheyẹwhe tọn: yè yí Jiwheyẹwhe hia to agbasa mẹ …” (1 TIMỌTI 3:16; po devodevo lẹ po). Do ayi e go, Islaẹli kẹdẹ wẹ yín mẹhe ma sọgan mọ dai kavi ma sọ sọgan mọ núdabla he lọ kaka jẹ egbé. To whenẹnu núdabla Jiwheyẹwhe tọn to Klisti mẹ he yè mọdona jẹagọ̀, nado dọ, dọ, Klisti wẹ Mẹssia yetọn, na yín hinhẹnzùn yinyọ́nẹn hlan yé. Kaka jẹ asiko nẹ mẹ, núṣinyọnnú Mọse tọn gbẹ́sọ tin to ayiha yetọn lẹ ji (2 KỌLINTINU 3:15-16), ṣigba to ojlẹ nẹ lọ mẹ, yè na dè núṣinyọnnú lọ sẹ̀ bọ Klisti na yín yinyọ́nẹn to nukun yetọn mẹ. Whenuena angẹli ṣinawetọ lọ, yèdọ kẹdẹdi Osọhia 10 lọ tọn, na Osọhia 11 lọ tọn ṣẹ̀ do kúnkún, enẹ lọ na jọ̀. To ojlẹ nẹ lọ mẹ, núlilá lọ na tọ́njẹgbonu podọ enẹwutu, núdabla Jiwheyẹwhe tọn lọ na mọ pipé etọn.

Johanu po owé pẹvi lọ po

“Ogbè he yẹn sè sọn olọn mẹ sọ vọ́ dọ hlan mi, dọmọ, Yì yí owé pẹvi he hùn dai to alọ angẹli he ṣite to ohù ji podọ to aigba húhú ji tọn mẹ. Yẹn sọ yì angẹli lọ de, bo dọ hlan ẹn, dọ, yí owé pẹvi lọ na mi. É sọ dọ hlan mi, dọ yí i, bo dù i; e na hẹn homẹ towe vẹ́, ṣigba e na vivi to onù towe mẹ di owín. Yẹn sọ yí owé pẹvi lọ sọn alọ angẹli lọ tọn mẹ, bo dù i; e sọ vivi to onù ṣie mẹ di owín: lé yẹn sọ dù i vọ̀, homẹ ṣie vẹ́. É sọ dọ hlan mi, dọ, Hiẹ ma na nọma vọ́ dọdai dọ to gbẹtọ susu nukọn gba podọ to akọta susu nukọn, podọ to ogbè susu mẹ podọ kavi to ahọlu susu nukọn gba” (OSỌHIA 10:8-11).

Sọn ohó he lọ mẹ, vivẹnudido nado dù owé pẹvi he lọ tin to hinhọ́nnu. Dọpọ́n mọhunkọ tọn lẹ yín didohia na pọ́ndego gbọn yẹwhegán Ezekiẹli dali (EZEKIẸLI 2:8- ; EZEKIẸLI 3:3). Asiko awelẹ to ninọ̀mẹ apajlẹ tọn mẹ, yè dohia mí dogbọn omẹ Jiwheyẹwhe tọn nẹlẹ tọn dali, dọ, yé dóna dù owé lọ jẹnukọn, enẹ wẹ nado dọ, dọ yé dóna yí Ohó Jiwheyẹwhe tọn do ayiha yetọn titi lẹ mẹ whẹpo yé nido dọ Ẹ hlan omẹ he pò lẹ. To ehe godo, númọtọ lọ dọmọ, dọdai lọ na tin to akọta lẹ po ahọlu lẹ po ji. Mì jale bo payi e go, yè ma dọ to ofi dogbọn Wẹndagbe lilá dali gba, ṣigba dogbọn dọdai to akọta lẹ nukọn dali. Vogbingbọn daho de wẹ enẹ lọ. Do ayi e go, yẹwhegán awelẹ ma na dọyẹwhehó hlan akọta lẹ gba, adavo hlan Islaẹli ṣigba bo na dọdọdai do akọta lẹ ji. (OSỌHIA 11). Dinvie, yè ko to Wẹndagbe madopòdo lọ lá hlan akọta lẹ kẹdẹdi okunnu de (MATIU 24:14). Ṣigba to devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn whenu, LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ na tọ́njẹgbonu wá akọta he yè na yí azọ̀nylankan talala do hò lẹ ji.

OTA 11

Númimọ ṣẹnṣẹn mẹ tọn awetọ lọ:
Jijlẹ tẹmpli lọ tọn po devizọ́n kunndètọ awelẹ tọn po

To ota 11 lọ mẹ, yè na mí ohia nújijọ̀ titegbe tọn de jẹnukọn, dogbọn ehe na jọ̀ to owhè atọ̀n-dá mẹ, to godo he yè ko vọ́ tẹmpli dó. Gbèyíyí aihọn lẹpo tọn na ná kàndeji dọ didó agùn lẹpo tọn na hihọ́ de, ṣigba yé ma jẹ nado nọ̀ aigba he ji yé tin te lẹ gba. Enẹwutu, Owé Wiwé lẹ dọ dọ, to ojlẹ owhè atọ̀n-dá lẹ nukunbibia daho nẹ lọ tọn mẹ, otẹn he tin to gbonu họ̀ngbo tẹmpli lọ tọn na yín niná hlan Kosi lẹ.

“Yè yí ofánpò de na mi di nújlẹpò de: angẹli lọ sọ ṣite, bo to didọmọ, Fọ́n, bo jlẹ́ tẹmpli Jiwheyẹwhe tọn lọ, po agbà lọ po, po yé he to sinsẹ̀n to e mẹ lẹ po. Ṣigba jo awágbó he tin to gbonu tẹmpli lọ tọn dali do, a jlẹ́ ẹ blo; na Kosi lẹ wẹ yè yí na: otòdaho wiwé lọ wẹ yé na yí afọ do zíndai họ̀ osùn kande e lán awe” (OSỌHIA 11:1-2).

Osùn kande e lán awe nukunbibia daho he lọ tọn podọ homẹkẹn na jẹgodona to owhè atọ̀n-dá devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn godo to whenuena yè vọ́ tẹmpli lọ dó te. Do ayi e go, enẹ wẹ asiko dagbe lọ po odohia dagbe lọ po. Agbà lọ lọsu sọ yín jijlẹ́ ga. Enẹ lọ hẹn mí nado biọ Owé DANIẸLI 9:27 tọn mẹ, fie yè dọ hlan mí te dọ, to gblagbla osẹ̀ lọ tọn mẹ, avọ́sinsán po núniná lọ po na dóalọte.

To Owé EZEKIẸLI 40 jẹ 47 tọn mẹ, yẹwhegán lọ mọ tẹmpli lọ po núvivẹ he kàn ẹn lẹpo to ninọ̀mẹ etọn mẹ. Do ayi e go, alọdlẹndo lọ tin to gbaungba, bo sọ dọhó do tẹmpli owhè fọtọ́n tọn he yè na dólọ go. Podọ tẹmpli atọ̀ntọ lọ, yèdọ ohọ̀ Jiwheyẹwhe tọn he tin to Jelusalẹm lọ na yín didó do otẹn etọn hóhó tọn lọ mẹ bo nasọ nọte to owhè fọtọ́n lọ whenu. Dinvie, Owéfọ Biblu tọn he jẹgodona bo sọ to didohia lẹ to kunnudè do nújijọ̀ he lọ go: ISAIA 2:2-3; ISAIA 56:7; EZEKIẸLI 47; HAGAI 2:9; ZEKALIA 14:20-21; OSỌHIA 7:15; po devodevo lẹ po. Do ayi e go, Osó Tẹmpli lọ tọn wẹ apáde Osó Ziọni tọn tọn, enẹwutu wẹ omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ do yín didohia to Osó Ziọni tọn ji.

Podọ mímámẹ asiko lọ tọn po awúsọhia nújijọ lẹpo tọn hlan vivọnu he, apade yetọn yín mimọ hézéhézé hlan omẹ lẹpo he sọgan mọ yé, podọ ehe sọ kàn devizọ́n kunnudètọ awelẹ tọn na nọte họ owhè atọ̀n-dá: “Yẹn nasọ na huhlọn kunnudètọ ṣie awelẹ, yé na dọdai họ̀ azán fọṣidopo e lán kanweko, to odẹ̀vọ̀” (OSỌHIA 11:3).

Whenuena Owé Wiwé lẹ dọhó dogbọn ojlẹ osùn kande e lán awe tọn dali kavi dogbọn azán fọtọ́n-fowe e lán ṣidopo tọn dali, kavi dogbọn ojlẹ de, ojlẹ lẹ po odá ojlẹ tọn po dali, kavi dogbọn owhè dopo, owhè awe po odá owhè tọn po dali, do ayie go, azán he go mí na payi titegbe wẹ odá osẹ̀ kande-gbàntọ Daniẹli tọn tọn. Ṣigba e to dandan mẹ nado mọdona dọ odá tẹ hunkọ mẹ wẹ nújijọ̀ he go yè dọhó do lọ na yí tẹnmẹ.

Dinvie, mẹyíamìsisádodè wẹ yẹwhegán awelẹ lọ, yè sọ ylọ yé dọ atin amìnọ awelẹ. Do ayi e go, yẹwhegán Zekalia mọ yé to Owé ZEKALIA 4:11-14 tọn mẹ dọ, yé ṣite to adusi podọ to amiọn zògbantin sikanọ lọ tọn dali. Yè mọ yé to ote to adà zògbantin lọ tọn tọn, ná tùnmẹ dọ yé tindo devizọ́n yetọn to gbonu whèta agùn lọ tọn tọn. Podọ godo he yè ko zé Asivu Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ yì wẹ yè na whlẹn Islaẹli gán (OWALỌ 15:14, 16; LOMUNU 11:25; po devodevo lẹ po).

Do ayi e go, mẹdepope he pọ́n hlan devizọ́n yetọn hézéhézé dóna lẹn dogbọn Mọse po Elija po tọn dali, na Jiwheyẹwhe nọ wà kẹdẹdi ohó aṣẹpipa yetọn lẹ tọn. Mì flín dọ azọ̀nylankan sinsinyẹn lẹ wá Egipti ji (EKSỌDUSI 7 jẹ 12), bọ osìn sọ diọzùn ohùn gbọn devizọ́n Mọse tọn dali. Podọ to azán Elija tọn lẹ mẹ, yè sú olọn na owhè atọ̀n-dá bọ miyọn sọ flẹ́ sọn aslọ mẹ (2 AHỌLU 1). Dinvie, onú awe helẹ lọ nasọ sọawúhia to devizọ́n kunnudètọ awelẹ tọn mẹ. To gbẹ̀zán Enọku tọn mẹ, núdepope ma dlẹnalọdo núhe na jọ̀ to devizọ́n kunnudètọ awelẹ tọn mẹ gba. Omẹ ṣinawetọ wẹ ewọ hinhẹn sọn Adam ji (GENẸSISI 5:19-24; JUDA 1:14; HEBLU 11:5-6). Na ewọ wẹ apájlẹ pipé yé he tin to ojlẹ godo mẹ tọn lẹ tọn, he yín whèta agùn ṣinawetọ lọ tọn. Na yéwlẹ ma na mọ okú gba, adavo nado tindo dọpọ́n didiọ agbasa yetọn lẹ tọn po zizéyì Gigo mẹ po (1 KỌLINTINU 15:51-57; 1 TẸSALONIKA 4:13-17; po devodevo lẹ po). Do ayi e go, Mọse po Elija po sọ wá Osó Wunmẹdidiọ tọn lọ ji bo dọhó po Oklunọ po dogbọn núhe na jọ̀ to ojlẹ nẹ lọ mẹ tọn dali (MATIU 17; po devodevo lẹ po). Yè dọhó do yé go to owéfọ atọ̀n he gbọn godo to Alẹ̀nù Hóhó mẹ to yẹwhegán Malaki mẹ. Mọse he wlán owé Tola tọn atọ́n lẹ yín yẹwhegán daho de na Ju lẹ, podọ Elija yẹwhegán titegbe he Ju lẹ nọtepọ́n kẹdẹdi yise yetọn to Owé Wiwé lẹ mẹ nado sọawúhia jẹnukọnna wiwá Mẹssia lọ tọn.

Yẹwhegán Isaia do awhàngán helẹ lọ hia di mẹsẹ́do he to vẹ̀vẹ̀ na jijọho. To owéfọ he jẹgona ẹn mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn alẹ̀nù lọ hinhẹngble tọn dali, dọ: “Do ayi e go, adántọ yetọn lẹ na dawhá to ogbonu: mẹdagun jijọho tọn lẹ nasọ viavi vivẹ́. Alihogbó nẹlẹ jẹvọ́, ahisi lẹ gbòda: é ko hẹn alẹ̀nù gble, é ko vlẹ otò nẹlẹ, é ma sọ hò mẹde pọ́n” (ISAIA 33:7-8).

“Oklunọn dọmọ, Dinvie wẹ yẹn na fọ́n, dinvie wẹ yè na zé mi daga… Obú di omẹ ylankan lẹ to Ziọni: obú hẹn awuji ylanwàtọ lẹ. Mẹnu wẹ to mí mẹ he na sọgan nọ̀ zòjiji madopòdo mẹ?… Nukun towe na mọ ahọlu to whànpẹ etọn mẹ: yé na to aigba he dẹn boboe pọ́n” (ISAIA 33:10, 14, 17).

“Yẹn bo nasọ kọ̀n Gbigbọ ojọmiọn tọn po ovẹ̀ tọn po do owhé Davidi tọn ji, podọ do tòmẹnu Jelusalẹm tọn lẹ ji; yé bo nasọ nọ pọ́n hlan ewọ mẹhe yé ko sọwhán: yé bo nasọ blawuna ewọ, dilé mẹde nọ blawuna visunnu etọn dopoakàn dó, bo nasọ tin to ovivẹ́ mẹ na ewọ, di omẹ he tin to ovivẹ́ mẹ de na oplọnji etọn” (ZEKALIA 12:10).

Do ayi e go, yè dọhó do mẹyíamìsisádodè lẹ lọ go di adántọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ, na yé mọ kándeji aṣẹpipa tọn de yí, podọ núdepope he yé dọ to oyín Oklunọ tọn mẹ, e nọ jọ̀. Jẹnukọn, azọ́n yetọn wẹ nado ylọ omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ (144,000) jẹgbonu, podọ awetọ wẹ nado dègbè whẹ̀dida lẹ lọ tọn do akọta lẹ ji kẹdẹdilé yè ko dọ dó to vivọnu Owé OSỌHIA 10 tọn tọn mẹ.

Whenẹnu yè na hù yé to whenuena azọ́n yetọn ko wá opòdo. “Yé he tin to aigba ji lẹ nasọ jaya do yé ji, homẹ yetọn na vivi, yé nasọ nánú yénọzo; na yẹwhegán awe helẹ ko saya na yé he tin to aigba ji lẹ wutu” (OSỌHIA 11:10).

Do ayi e go, gbẹtọ sọn akọta lẹpo mẹ podọ sọn ogbè lẹpo mẹ nasọ mọ oṣiọ yetọn lẹ. Kaka jẹ dinvie, yé he nọ dọ ohó agọ̀ do Biblu go lẹ ko to alọ yetọn lẹ whàn to whenuena yè to alọdlẹndo owéfọ he lọ bo sọ to kinkànbiọ dọ, nawẹ ehe lọ sọgan bọawu dó? To egbé, omẹ lẹpo dóna mọdona dọ e ko lẹzùn núhe bọawu nado do oṣiọ yetọn lẹ hia aihọn lẹpo gbọn televiziọn mẹ. Whenẹnu yé na dọ hlan aihọn lẹpo dogbọn núhe jọ̀ lọ tọn dali, podọ enẹwutu, Biblu na to nugbonọ yín to whepoponu kaka jẹ opòdo, mọwẹ, kaka jẹ madopòdo.

“To azán atọ̀n po odá po godo, Gbigbọ ogbẹ̀ tọn sọn Jiwheyẹwhe de biọ yé mẹ, yé sọ fọ́nṣite to afọ yetọn ji; obú daho sọ jẹ yé he pọ́n yé lẹ ji. Yé sọ sè ogbè daho de sọn olọn mẹ wá to didọ hlan yé, dọmọ, Mì hẹji wá ofi. Yé sọ hẹji yì olọn to aslọ mẹ; kẹ̀ntọ yetọn lẹ sọ to yé pọ́n. To ojlẹ dopolọ mẹ, aigba whinwhàn daho de whàn, dadãotọ otòdaho lọ tọn họ́liai, to aigba whinwhàn lọ mẹ, gbẹtọ fọtọ́n ṣinawe wẹ yè hù: obú sọ dì yé he pò lẹ, yé sọ pagigona Jiwheyẹwhe olọn tọn” (OSỌHIA 11:11-13).

Opẹ̀ngbe ṣinawetọ lọ – ayajijẹ awhàngbigba tọn to olọn mẹ
Lilá ahọludù Klisti tọn to aigba ji tọn

Godo he Johanu mọ núhe sọawúhia to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ devizọ́n yẹwhegán awelẹ lọ tọn, ewọ sọ pọ́n hlan vivọnu whenu godogodo tọn lọ tọn bo sọ lá núlilá he tin to opẹ̀ngbè angẹli ṣinawetọ lọ tọn mẹ, dólé dọmọ:

“Angẹli ṣinawetọ sọ kún; yè sọ sè ogbè daho lẹ sọn olọn mẹ wá to didọmọ, ahọludù aihọn tọn lẹzùn ahọludù Oklunọ mítọn tọn, po Klisti etọn po tọn; ewọ nasọ to ahọludù kakadoidoi. Mẹho konukun-ẹnẹ he sinai to Jiwheyẹwhe nukọn to aisintẹn yetọn mẹ lẹ lọ, jẹklo ṣinyọn nukunmẹ yetọn ai bo litaina Jiwheyẹwhe, dọmọ, Mí dopẹ́na we, Oklunọ È Jiwheyẹwhe Ganhunùpo, hiẹ mẹhe tin, bo ko tin, bo sọ ja; na hiẹ ko yí huhlọn daho towe, bo ko sọ to ahọludù” (OSỌHIA 11:15-17).

Dinvie, kẹdẹdilé yè ko lá dó to ojlẹ nẹ mẹ, núdabla Jiwheyẹwhe tọn to Klisti mẹ na yín tadona bọ Oklunọ nasọ ṣẹ̀ po ahọludù Etọn po. Podọ yè dọ hlan mí dogbọn whẹ̀dida kleun he tin to akọta lẹ ṣẹnṣẹn podọ whẹ̀dida he yè sùwhẹ̀na lọ, yèdọ yé he fọ́ntite sọn oṣiọ lẹ mẹ jẹnukọnna bibẹnu Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn lọ tọn. Whenẹnu wẹ Ewọ na sùwhẹ̀na devi Etọn yẹwhegán lẹ bo nasọ dègbè na pipà omẹ wiwé he dibusi oyín Etọn bo sọ yín nugbonọ jẹ okú to nukunbibia daho lọ whenu lẹpo tọn.

“Homẹ gble akọta lẹ, homẹgble towe sọ wá, po ojlẹ lẹ tọn po, na yè nido dawhẹ̀na yé, na hiẹ ni sọ do yí núniná hlan devi yẹwhegán towe lẹ, hlan mẹwiwé lẹ, podọ hlan yé he dibusi oyín towe lẹ, pẹvi po daho po: bo nado hùsúdo yé he to aihọn hùsúdo lẹ” (OSỌHIA 11:18). Na ohóta po whẹ̀dida alọpãlọpa po, yèdọ ehe na sọawúhia jẹnukọn podọ to Ahọludù lọ godo, mí sọgan ná owéfọ susu he dlẹnalọdo lẹ: ISAIA 2:2-4; MIKA 4:1-5; MATIU 25:31; DANIẸLI 7:9-14; OSỌHIA 20:4-6; po devodevo lẹ po.

Do ayi e go, yè dètana whẹ̀dida he tin jẹnukọn podọ ehe na sọawúhia to godo na Ahọludù lọ tọn hézéhézé. Na yé he na yín máhẹtọ to Bẹ́yìlọnmẹ mẹ lẹpo dóna sọawúhia to ofìn whẹ̀dida Klisti tọn lọ tọn kọ̀n jẹnukọn. Na yè na dawhẹ̀na yé whẹpo yéwlẹ nido dawhẹ̀na aihọn bo nasọ dùahọlu hẹ Klisti. Enẹwutu, Paul wlán dọ, “… Na mí omẹ pó wẹ na nọte to whẹ̀da-zìnpo Jiwheyẹwhe tọn nukọn. Enẹwutu dopodopo mítọn wẹ na dọhó to ede tọn hlan Jiwheyẹwhe” (LOMUNU 14:10-12).

Ewọ sọ yì nukọn bo dọmọ, “Na mí omẹ popo wẹ na yín mẹsọawúhia to whẹ̀da-ján Klisti tọn nukọn; na omẹ dopodopo nido mọ onú he yè wà to agbasa etọn mẹ lẹ yí, kẹdẹdi ehe ewọ ko wà, eyín e yín dagbe kavi gbigble” (2 KỌLINTINU 5:10).

“Podọ núdidá he ma doawúhia to nukuọn etọn de matin: mọ onú lẹpo wẹ to omẹ́ bo sọ hùndonùvo to nukun etọn mẹ, mẹhe míwlẹ dó onú nado wà hẹ” (HEBLU 4:13).

Dinvie, apọsteli lọ tindo kándeji pannukọn Jiwheyẹwhe, ṣigba ewọ sọ mọ Oklunọ kẹdẹdi Whẹ̀datọ He na dègbè whẹ̀dida dódó tọn do gbẹtọ lẹpo ji. É dèkunnu nẹ lọ whẹpo é do tin po Oklunọ po, dọmọ, “Sọn dinvie, yè ko zé ojẹgbakun dódó tọn daga na mí, ehe Oklunọ, whẹ̀datọ dódónọ, na ná mi to azán nẹ gbè: é ma yín hlan yẹn dopokẹdẹ gba, ṣigba hlan yé he yinwanna awúsọhia etọn lẹ ga” (2 TIMỌTI 4:8).

Do ayi e go, whẹpo ahọlu de nado ṣẹ̀ do ahọludù etọn ji to ofìn de ji, yè dóna ṣinyọn ojẹgbakun nệ. Whenuena Oklunọ na jẹte nado dègbè na awhàn godogodo tọn lọ to Alọwle Hunwhẹ Núdùdù tọn godo podọ nado ṣẹ̀ do Ahọludù Etọn ji di Ahọlu, yè dọ hlan mí dọmọ: “Ojẹgbakun susu wẹ tin to ota etọn”. Enẹwutu, yé he na dùahọlu po É po to Ahọludù Etọn mẹ lẹpo nasọ yín mẹhe yè na ṣinyọn jẹgbakunna whẹpo yé nido sinai hẹ Ẹ to ofìn Etọn ji.

Eyín yisenọ lẹpo mọdona dọ yé na sọawúhia to whẹ̀da-ján Klisti tọn nukọn, bé whenẹnu núyiwà he tin to Agùn Asivu lọ tọn mẹ lẹ dóna tindo vògbingbọn. Enẹwutu, budisi Jiwheyẹwhe tọn dóna tin podọ nado yín nugbonọ to ohógbè lẹ po gbẹ̀zán lẹ po mẹ. ‘”Ṣigba yẹn dọ hlan mì dọ, ohógblo he gbẹtọ to didọ lẹpo, yé na whè yé dọ to azán whẹ̀dida tọn gbè. Na gbọn ohó towe mẹ wẹ yè na sùwhẹ̀na we, gbọn ohó towe mẹ wẹ yè na gblewhẹ̀do we” (MATIU 12:36-37).

“Podọ Oklunọ na dawhẹ̀na omẹ etọn lẹ” (HEBLU 10:30). To owéfọ he jẹnukọn lẹ mẹ, yè dọ hlan mí mẹhe yisenọ helẹ yín, po núhe yé wà lẹ po po.

Na núdepope matin he yè ma na mọdona gba, ohókànbiọ depope matin ehe ma na tindo gblọndo gba, podọ odọ̀ tukla depope tọn matin ehe yè ma na nọ ma doalọtena gba. “Enẹwutu, mì dawhẹ̀na núdepope jẹnukọnna ojlẹ lọ blo, kaka Oklunọ nado wá, mẹhe na hẹn onú zinvlu tọn he bẹ̀ lẹ wá hinhọ́n mẹ, bo nasọ hẹn linlẹn ayiha tọn lẹ sọawúhia: whenẹnu wẹ omẹ dopodopo na tindo pipa etọn to Jiwheyẹwhe de” (1 KỌLINTINU 4:5).

Enẹwutu, apṣoteli lọ ko má whẹ̀dida awelẹ do ninọ̀mẹ he sọgbè de mẹ. Ewọ sọ wlánwé hlan devihatọ etọn Timọti, dọmọ, “Enẹwutu, yẹn dègbèna we to Jiwheyẹwhe nukọn, podọ to Jesu Klisti Oklunọ nukọn, mẹhe na dawhẹ̀na omẹ he to ogbẹ̀ po oṣiọ lẹ po to ‘awúsọhia etọn’ po ‘ahọludù etọn’po whenu” (2 TIMỌTI 4:1).

Do ayi e go, Paul dọhó do awúsọhia Klisti tọn go to whenuena é to hódọ do Whẹ̀datọ dódónọ go, yèdọ Mẹhe na yí jẹgbakun awhàngbigba tọn hlan ẹn, e ma yín hlan ewọ kẹdẹ gba, adavo hlan yé he na yinwanna awúsọhia Etọn lẹpo. Ehe lọ hlan Agùn Asivu lọ blébu tọn. É sọ dọhó do whẹ̀dida mẹgbẹ̀ lẹ po oṣiọ lẹ tọn po to Ahọludù Etọn mẹ go. Enẹ wẹ ojlẹ he mẹ Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn na yítẹnmẹ.

Dinvie, azọ́n yisenọ dopodopo tọn po ehe kàn Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn lẹpo po dóna yín bibasi gbọn whlepọ́n dali to azán nẹ lọ ji. “Azọ́n omẹ dopodopo tọn na sọawúhia; na azán lọ na la ẹ, na yè na dè e hia gbọn miyọn dali; podọ miyọn na whlé azọ́n omẹ dopodopo tọn pọ́n ehe hunkọ e yín” (1 KỌLINTINU 3:13).

Jẹnukọnna ahọludù lọ to whẹnẹnu, yèdọ to Alọwle Hunwhẹ Núdùdù tọn godo, Oklunọ na wá bo nasọ hẹn apáwhé awelẹ ṣẹ̀ to Owé 2 TẸSALONIKA 1:7-10 tọn mẹ. Ode dlẹnalọdo mayisenọ bọ awetọ lọ sọ dlẹnalọdo yisenọ lẹ.

“Podọ hlan mì he yè bianukunna lẹ ni gbọjẹ to mí de, to whenuena yè na do Jesu Oklunọ hia sọn olọn mẹ, po angẹli huhlọnnọ etọn lẹ po, mẹhe to ahọsuyí to yé he ma yọ́n Jiwheyẹwhe lẹ go, podọ yé he ma sètónuna wẹndagbe Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn lẹ, to miyọn he to jijimẹ; mẹhe yè na yí vivà madopòdo do sayana sọn Oklunọ nukọn, podọ sọn gigo huhlọn etọn tọn mẹ; whenuena ewọ na wá nado yín omẹ he yè na pagigona to mẹwiwé etọn lẹ mẹ, bo nasọ yín omẹ he jawu to pipà mẹ to yisenọ lẹpo ṣẹnṣẹn, (na yè ko yí kunnudè mítọn sè to mì ṣẹnṣẹn wutu) to azán nẹ gbè”.

Na núplọ́nmẹ lalonọ lẹ tọn wutu, yè dlẹnalọdo Owé JOHANU 5:24 tọn po hóogbè mọhunkọ tọn lẹ po, yèdọ ehe yisenọ susu tin to glọ́ yetọn dọ, yé ma na sọawúhia to whẹ̀dida nukọn gbèdé, enẹwutu yé nọ wà núhe yé jlo. Do ayi e go, ohógbè Oklunọ mítọn tọn lẹ tin to kọ̀ndopọ́ mẹ nugbonugbo hẹ whẹ̀dida godogodo tọn he mẹ yisenọ nugbo he yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ lẹ ma na wá sọawúhia te nugbonugbo gba. Dinvie, afọ etọn 24 dóna yín mimọ to kọ̀ndopọ́ mẹ po afọ 29 lọ po to niná ohógbè he lọ tọn mẹ, dọmọ: “Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, Mẹdepope he sè ohó ṣie, bo yí mẹhe do mi hlan sè, é tindo ogbẹ̀ madopòdo, é ma na biọ whẹ̀dida mẹ gba; é tọ́nsọn okú mẹ biọ ogbẹ̀ mẹ” (JOHANU 5:24). Do ayi e go, whẹ̀dida ehe tọn yè to didọ to ofi wẹ Ofìn Wéwé Whẹ̀dida godogodo tọn lọ tọn.

“Avò vò mì na ehe wutu blo: na ojlẹ lọ ja, to ehe mẹ omẹ he tin to yọ̀do mẹ lẹpo na sè ogbè etọn, bo na tọ́njẹgbonu; mẹhe wà dagbe lẹ hlan fọ́nsọnkú ogbẹ̀ tọn; mẹhe wà oylan lẹ hlan fọ́nsọnkú whẹ̀dida tọn” (JOHANU 5:28-29). Dinvie, yè dọhó do fọ́nsọnkú tintan lọ go gbọn Oklunọ mítọn dali di fọ́nsọnkú ogbẹ̀ tọn, podọ do awetọ lọ go di whẹ̀dida. To whẹ̀dida godogodo tọn he lọ mẹ awhànpa tintan he yè vọ́ji lọ ma na sọawúhia lala gba.

Do ayi e go, yẹwhegán Isaia ko mọ to nukọnyìyì mẹ to Gbigbọ mẹ núhe na jọ̀do awhànpa jẹhọn mẹ tọn he na jai po Satani po go jẹnukọnna bibẹnu Owhè fọtọ́n lọ tọn, dọ, “To enẹgodo to azán lọ gbè, Oklunọ na sáyana awhàn goyítọ lẹ tọn he tin to aga, po ahọlu aihọn mẹ tọn lẹ po to aihọn mẹ. Yè nasọ bẹ́ yé pli dilé yè nọ bẹ́ ogàntọ pli do odò mẹ dó, yè na sú yé do gànhọ̀ mẹ, to azán susu godo yè nasọ dlá yé pọ́n – to gànhọ̀ mẹ. Whenẹnu wẹ yè na doflu osùn, winyan nasọ hù owhè, whenuena Oklunọ awhànpa lẹ tọn na dùgán to Osó Ziọni tọn ji, podọ to Jelusalẹm, gigo nasọ tin to omẹ hóhó etọn lẹ nukọn”. (ISAIA 24:21-23).

Dinvie, angẹli he flẹ́ sọn Jiwheyẹwhe de nẹlẹ po Lukifẹli po do opọ́, podọ po yé gbẹtọ he ko gbẹ́ Jiwheyẹwhe po titò Etọn po, podọ po azọ́n Etọn po lẹpo na tin to ogànhọ̀ mẹ gbọn whẹ̀dida kleun he lọ dali, podọ to kọ̀ndopọ́ mẹ yè na bẹ́ yé pli do gànhọ̀ mẹ, dilé Owé Wiwé lẹ dọ dó bọ yé nasọ bẹ́ do gànhọ̀ mẹ na ojlẹ susu, enẹ wẹ nado dọ to ahọludù owhè fọtọ́n tọn godo. Yé nasọ sú Satani ga, kẹdẹdilé yè na blẹ́ ẹ jẹnukọn dó whẹ́, enẹgodo wẹ yè na zé é dlán odò mapote mẹ na owhè fọtọ́n (OSỌHIA 20:1-2).

Do ayi e go, yẹwhegán lọ dọ dọgbọn gbẹtọ susu he yè na hù bo nasọ yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan lọ mẹ lẹ tọn dali, dọ, “Oṣiọ towe lẹ na nọ̀ ogbẹ̀, gọ́na oṣiọ ṣie lẹ yé na fọ́n. Mì fọ́n, na mì ni jihàn, mì mẹhe tin to kọ́gùdu mẹ lẹ (pọ́n Owé DANIẸLI 12:2 tọn ga) … Enẹwutu, do ayi e go, Oklunọ tọ́nsọn otẹn etọn mẹ nado sáyahẹ omẹ aihọn mẹ tọn lẹ na ylando yetọn wutu: aihọn ga nasọ yí ohùn etọn hia, e ma to na sukún oṣiọ etọn lẹ tọn do bà” (ISAIA 26:19 po 21 po). To ofi, ohógo lọ wẹ yín “oṣiọ”. Do ayi e go, yè zán ohógo he di dopolọ he lọ na Klisti, Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn He yè “hù” lọ (OWALỌ 2:23; OSỌHIA 5:9; OSỌHIA 13:8). Mí dóna payi e go dọ, yè dọ ehe lọ nado dlẹnalọdo hùhù gbẹtọ susu tọn to ojlẹ he wáyì po ehe ja po mẹ (OSỌHIA 6:9-11; OSỌHIA 13:14; OSỌHIA 18:24; OSỌHIA 20:4).

To ofi, mí ma to hódọ dogbọn yé he kú okú jọwamọ tọn bo sọ yín dìdì lẹ tọn dali gba, na lidò depope ma hùndonùvo to ofi gba. Owé winwlán Osọhia 11 mẹ tọn he lọ ma tin na fọ́nsọnkú oṣiọ lẹpo tọn gba, kẹdẹdilé kọ̀ndopọ́ lọ to didohia dó, dọ, yè ma hùn lidò lẹ gba; adavo nado dọhó do gbẹtọ susu he yè hù lẹ tọn, yèdọ yé he jó ogbẹ̀ yetọn lẹ bo sọ yín nugbonọ jẹ opòdo. Dinvie, mẹdepope he yè na mọ dọ é zé alọ do yé ji, na yín mẹdawhẹ̀na gbọn Oklunọ dali. Kẹdẹdilé yè kànbiọ dó, dọ, “Oṣiọ towe lẹ na nọ̀ ogbẹ̀, gọ́na oṣiọ ṣie lẹ yé na fọ́n”, mí sọ mọ dọ gblọndo lọ wá hinhọ́nnu. Enẹwutu, yé he tọn yè dọ lẹpo tin na Jiwheyẹwhe. Na yè ko dọ hlan alindọn he tin to agbà glọ́ to hiadonu atọ́ntọ lọ mẹ lẹ dọ, yè ni dọngbàn na ojlẹ de kaka mẹmẹsunnu yetọn lẹ po devihatọ yetọn lẹ po nado yín hùhù dilé yè hù yéwlẹ dó ga.

Podọ yẹwhegán Ezekiẹli dlẹnalọdo nújijọ̀ he lọ to Owé EZEKIẸLI 37:1-10 tọn mẹ, to whenuena é dọdọdai dogbọn ohú húhú he plidopọ́ lẹ tọn dali, dọ, “… Míwlẹ bo na nọ̀gbẹ̀; mì bo nasọ yọ́nẹn dọ yẹn wẹ Oklunọ … Gbigbọ È, wá ojẹhọn ẹnẹlẹ mẹ, bo gbọ̀ do alántọṣiọ helẹ ji, na yé nido nọ̀gbẹ̀…” Do ayi e go, ehe lọ gbẹ́sọ to nukọn ja bo sọ tin hlan Ju he yè na hù to agbàdo hùnhùn lọ tọn mẹ lẹ (EZEKIẸLI 37:2).

Dinvie, apáwhé awetọ lọ he yín afọ 11-14 ko tin to azán he wáyì lẹ mẹ dote, dilé e dọhó do oyọ̀dò he yín hùnhùn lẹ go whlasusu dó podọ lé Islaẹli lẹ lẹ́gọ̀wá aigba yetọn titi ji dó , “Dayi e go, yẹn na hùn oyọ̀dò mìtọn lẹ; bo sọ hẹn mì nado tọ́nsọn oyọ̀dò mìtọn lẹ mẹ wá, mì gbẹtọ ṣie lẹ emi; yẹn bo nasọ hẹn mì wá biọ aigba Islaẹli tọn mẹ… (Yẹn) nasọ yí Gbọfufu ṣie do mì mẹ, mìwlẹ nasọ nọ̀gbẹ̀, yẹn nasọ dotẹnna mì to aigba mìtọn titi mẹ; mìwlẹ nasọ yọ́nẹn dọ yẹn Oklunọ ko dọ ẹ, bo sọ yí i basi, wẹ Oklunọ dọ” (EZEKIẸLI 37:12, 14).

Ehe sọawúhia to fọ́nsọnkú Oklunọ mítọn tọn whenu kẹdẹdi Owé MATIU 27:51-56 tọn, bo sọ tin na omẹ wiwé he tin sọn whenu Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn bo sọ yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ lẹpo, “Oyọ̀whé lẹ sọ hùn do nuvo: oṣiọ susu omẹ wiwé he ko damlọn lẹ tọn fọ́n, bo tọ́nsọn olidò lẹ mẹ jẹgbonu to fọ́nsọnkú etọn godo, bo sọ biọ otòdaho wiwé lọ mẹ, bo sọawúhia omẹ susu.”

Kẹdẹdi Owé OSỌHIA 20:4 tọn, gbẹtọ susu he yè hù sọn nukunbibia daho lọ mẹ lẹ wẹ yé he yè hù bo ma tọ́njẹgbonu wá sọn oyọ̀dò lẹ mẹ, ṣigba bo nasọ wá nọ̀gbẹ̀ bo sọ yín máhẹtọ to Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn mẹ.

Dinvie, to vivọnu ota he lọ tọn, alẹ̀nù he yè basi hẹ Islaẹli nasọ yín núhe ji yè tahinhọ́n do. Podọ to ota 10 lọ mẹ, Angẹli alẹ̀nù tọn lọ yín didohia di Mẹhe wá odò. Na mí mọ to ofi dọ, yè hùn olọn do nùvo, bọ alki alẹ̀nù tọn lọ sọ sọawúhia gbaungba. “Yè hùn tẹmpli Jiwheyẹwhe tọn dai to olọn mẹ, yè sọ mọ apotin alẹ̀nù etọn tọn to tẹmpli mẹ: abì sọ tin, ogbè, wanyinyẹ̀n, aigba whinwhàn po kẹnsu daho po” (OSỌHIA 11:19).

OTA 12

Yọnnu he yè yí owhè do dóaṣọ́na lọ
Klisti po Omẹ Etọn lẹ po
Satani – Dlagọni vệ lọ po hodotọ etọn lẹ po

Ota wiawetọ lọ yín tadèna jẹagọ̀ pẹde gbọn Biblu-plọ́nmẹtọ lẹ dali. Na tùnmẹ dogbọn yọnnu tọn dali yín alọdlẹndo sọn Islaẹli mẹ, sọn Malia ji kaka jẹ agùn lọ ji.

To núyiwà he lọ lọsu mẹ, mí dóna nọ wunzẹn talala bo nasọ hia tùnmẹ lẹpo jẹ. Podọ eyín tùnmẹ de tin he ma sọgbè kẹdẹdilé odohia te, bé whenẹnu núde tin he ma sọgbè to finẹ. Do ayi e go, tadèna he mí ko mọdona jẹ egbé, ma ko sùwhẹ̀na ohó lọ gba. Enẹwutu, mí mọ bọ yè wlán to bibẹnu lọ, dọ,

“Ohia daho de sọ yín mimọ to olọn mẹ; yọnnusi he yè yí owhè do dòaṣọ̀na de, osùn sọ tin to afọ etọn glọ́, ojẹgbakun sunwhlẹvu tọn wiwawe sọ tin to ota etọn: lé é mọhò, é dawhá, ajlù ovi tọn hẹn ẹn, é sọ tin to awufiẹsa mẹ nado jivi” (OSỌHia 12:1-2).

Bé mẹde tin he sọgan lẹn dọ ohó he lọ to alọdlẹndo Malia po jiji Jesu tọn po wẹ? Bé to whenẹnu, mí dóna mọdona dọ yè do núhe na wá sọawúhia to nukọn mẹ lẹ po ehe ko jọ̀ dote lẹpo hia hlan Johanu to osó Patmọsi tọn ji. Podọ núyiwà he yè dlẹnalọdo dogọ́ lẹ ma yín ṣiṣẹ̀ po Malia po kavi po Jesu po gba. Do ayi e go, Malia ma yín dindọn yì biọ zùngbo mẹ gba, podọ yè ma sọ zé Jesu yì olọn to jiji Etọn godo gba. Na Ewọ fó fligọ̀zọ́n Etọn whẹ́, bo fọ́n sọn oṣiọ lẹ mẹ bo sọ hẹji yì olọn. Do ayi e go, yè ma tlẹ dọ whladopo lọsu to whenuena yè dlẹnalọdo É taidi hẹ Enọku kavi Elija dogbọn “bẹ́yìlọnmẹ” kavi “zizéyì” dali gba, adavo dọ, É hẹji yì olọn, enẹwutu wẹ mí ma do tindo azán oflin tọn na “Jiyìyì Klisti tọn” tọn gba.

To Alẹ̀nù Hóhó mẹ, yè dọhó do Islaẹli go whlasusu gbọn Jiwheyẹwhe dali di yọnnu he tin to alẹ̀nùnù mẹ hẹ Ẹ (JELEMIA 3:6, 11; HOSEA 2:4; po owéfọ devodevo lẹ po). Do ayi e go, Jiwheyẹwhe nọ zán pọ́ndego jọwamọ lẹ nado ná tùnmẹ gbigbọ mẹ tọn lẹ. Enẹwutu, É dọmọ, “Yẹn bo nasọ dà we hlan dẽ nugbowà mẹ…” (HOSEA 2:20), podọ “… na hòmẹ Oklunọ tọn hùn do ogo we, yè nasọ wléalọ hẹ aigba towe” (ISAIA 62:4). To Owé ISAIA 54:5-10 tọn mẹ, Oklunọ dọ pannukọn Islaẹli dọmọ:

“Obasitọ towe wẹ asú towe; Oklunọ awhànpa lẹ tọn wẹ oyín etọn; Omẹflitọ towe, Omẹ Wiwé Islaẹli tọn: Jiwheyẹwhe aihọn lẹpo tọn wẹ yè na nọ ylọ ẹ. Na Oklunọ ko ylọ we di yọnnu he yè gbẹ́dai, he yè hẹn hòmẹgblena to gbigbọ mẹ, podọ di asi yọpọ whenu tọn whenuena yè gbẹ́ we, wẹ Oklunọ towe dọ…”

To Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, yè dọhó hlan mí dogbọn Asivu po Asisúnọ po tọn dali, podọ owé (JOHANU 3:29, tọn po owéfọ devodevo lẹ po), podọ to Owé Matiu 25 tọn mẹ dogbọn alọwiwle dali. Do ayi e go,yọnnu he Johanu mọ lọ ma sọgan yín fi devo de tọn hú Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn, ehe to ede mẹ ko bẹ́ po Islaẹli po to Jelusalẹm to aigba Ju lẹ tọn ji. Kọ̀ndopọ́ Jiwheyẹwhe tọn po Omẹ Etọn lẹ po kẹdẹdi asi Etọn to wanyin Etọn po kọ̀ndopọ́ hẹ Agùn Etọn po dohia (EFESUNU 5:29-32). Oklunọ Jesu do jinukún Ohó Etọn tọn do ohò Agùn Etọn tọn mẹ. Enẹwutu, yè dè mí tọ́njẹgbonu to ninọ̀mẹ vọ́ji tọn de mẹ di ovisnnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe lẹ po.

Dinvie, owhè he yè do dóaṣọ̀na Agùn lọ to alọdlẹndó Mẹflitọ Lọsu, yèdọ Mẹhe yín Owhè Dódó tọn. To Alẹ̀nùnù Yọ́yọ́ lọ whenu, mí yín mẹdóaṣọ̀na to Hinhọ́n Etọn po yózò Etọn po mẹ.

Do ayi e go, osùn he tin to afọ etọn glọ́ to didohia dọ Agùn lọ nọte gligli do dòdó Ohó wiwé Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn. Dilé osùn nọ yí hinhọ́n owhè tọn zán dó, mọwẹ Alẹ̀nù Hóhó yí hinhọ́n Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn zán dó to hinhẹn ṣẹ̀ ohó dọdai tọn he ji Agùn lọ nọte do tọn (EFESUNU 2:20-22).

Ojẹgbakun he gọ́na sunwhlẹvu wiawe lẹ to didohia núplọ́nmẹ apọsteli wiawe lẹ tọn, na enẹ wẹ yè do ṣinyọn jẹgbakun na Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lọ. Podọ sunwhlẹvu ṣinawe he tin to alọ Oklunọ he fọ́nsọn oṣiọ lẹ tọn mẹ wẹ angẹli-wẹnzagun ṣinawe he yè dohlan agùn ṣinawe lẹ lọ (OSỌHIA 1:20). Sunwhlẹvu wiawe he tin to jẹgbakun etọn go to didohia dọ Agùn Asivu lọ tọn jẹ na gbèdidè ahọludù olọn tọn, bo sọ tindo núplọ́nmẹ nugbo apọsteli wiawe lẹ tọn (OWALỌ 2:42). Kẹdẹdi kunnudidè Owé Wiwé lẹ tọn, Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn na gọ̀yì dòdónu núplọ́nmẹ po wiwà apọsteli lẹ tọn po ji jẹnukọnna wiwá Klisti tọn (MATIU 17:11; OWALỌ 3:19-21, po owéfọ devodevo lẹ po).

Dogbọn yọnnu lọ tọn dali, yè dọ ajlù ovi tọn hẹn ẹn, bo sọ tin to dọpọ́n awúfiẹsa vijiji tọn mẹ. Ehe lọ sọ to oyẹ jọwamọ yọnnu he to jinukún de yí, podọ to asiko he jẹ lọ mẹ, ewọ na ji ogbẹ̀ yọ́yọ́ de. Enẹwutu, mí tindo zinzán gbigbọ tọn de. Do ayi e go, awhli didè he to gbeji de wẹ Malia nado kẹalọyí jinukún olọn mẹ tọn lọ, enẹwutu wẹ Ohó lọ do lẹzùn agbasalan – yè ji Ovi Jiwheyẹwhe tọn. To Owé GENẸSISI 3:15 tọn mẹ, yè sọ ylọ ẹ dọ yọnnu podọ to Owé JOHANU 2:4 tọn mẹ ga; podọ ga, yè sọ ylọ ẹ dọ awhli to gbeji de to Owé ISAIA 7:14 tọn po Owé MATIU 1:22-23 tọn po mẹ. Mọdopolọ wẹ yè dọhó do Agùn lọ go dó kẹdẹdi yọnnu podọ di awhli to gbeji wiwé de (2 KỌLINTINU 11:2). Ewọ lẹzùn yọnnu to whenuena jinukún olọn mẹ tọn sọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ yín didóai do é mẹ. Podọ sọn ewọ mẹ wẹ ovi – sunnu lọ, yèdọ awhànpa awhàngbatọ lẹ tọn na tọ́njẹgbonu wá. Do ayi e go, ohógo he yín “ovi – sunnu lọ” to hódọ do whinwhẹ́n gbigbọ mẹ tọn de ji. Na titò Jiwheyẹwhe tọn po Agùn Etọn tọn po na wá gbèsisọ mẹ, ṣigba to ninọ̀mẹ etọn godo tọn mẹ, e na wàzọ́n dopolọ po piplimẹ Islaẹli tọn po ga. Whenuena Jiwheyẹwhe ylọ Islaẹli jẹgbonu sọn Egipti nado yín Agùn Etọn, É zán ohógbè he yín “Ovisunnu-plọ́nji lọ”. Tọn “… Lé wẹ Oklunọ dọ, Islaẹli wẹ visunnu ṣie, oplọ́nji ṣie: yẹn ko sọ dọ hlan we dọ, Gbọ visunnu ṣie ni yì, na ewọ nido sẹ̀n mi; …” (EKSỌDUSI 4:22-23).

To Owé ISAIA 66:6-7 tọn mẹ, mí mọ odohia mọhunkọ tọn kẹdẹdi ehe tin to Osọhia 12 he lọ tọn mẹ, dọ, “Whẹpo é wá ajipanu, é ko jivi; whẹpo awúfiẹsa etọn wá, é ko ji ovisunnu de”.

To owéfọ he lọ mẹ, mí mọ ohó he jẹ hẹ ovi – sunnu lọ, podọ to afọ he jẹgodona ẹn mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn vọ́ji Islaẹli tọn gbigbọ mẹ tọn tọn dali, dọ, “Mẹnu wẹ sè onú he hunkọ? Mẹnu wẹ mọ onú he hunkọ? Bé yè na hẹn aigba wú onú jẹgbonu to azán dopo mẹ? Kavi yè sọgan ji akọta to whladopo? Na lé Ziọni jẹ ajipanu gẽ wẹ, e ji ovi etọn lẹ” (ISAIA 66:8).

To owéfọ Owé Wiwé lẹ tọn he mẹ, mí mọ onú awe he yè ylọ dogbọn ovi – sunnu lọ dali podọ ga dogbọn otò lọ blébu he yè ji whladopo lọ dali. Piplimẹ Ju lẹ tọn na yín awhanpa de, bọ oylọ jẹgbonu omẹ fọtọ́n-kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ tọn tọn to owhè atọ̀n-dá mẹ, ṣigba osọhia Mẹssia lọ tọn na sọawúhia to azán dopo gẽ de ji. To otẹn dopolọ mẹ podọ to gànhiho dopolọ mẹ, yé na pọ́n hlan Ẹn, Ewọ Mẹhe yé ko sọwhán bo nasọ mọ ogbẹ̀ yí sọn Jiwheyẹwhe de (HOSEA 6:1-3).

Whladopo he ovi – sunnu lọ na yín jiji jẹnukọnna Bẹ́yìlọnmẹ, whenẹnu wẹ ewọ na yín jiji to gọ́fla apájlẹ Klisti tọn he pégan lọ mẹ, dlagọni ota ṣinawenọ lọ na wá tin agọ̀do Agùn lọ go, “dlagọni lọ sọ ṣite to nukọn yọnnusi he wléawu bo to ovi na ji lọ tọn, nado hù ovi etọn sunnu dù lé yè ji i” (OSỌHIA 12:4). Do ayi e go, yè ko yàn Satani, dlagọni hóhó lọ jẹte sọn olọn mẹ (JOHANU 12:31; LUKU 10:18), bọ é ko sọ zé ofìn etọn dai, bọ nọtẹn etọn hóhó lọ sọ tin to aigba ji to ofi (OSỌHIA 13:2). Dinvie, ehe lọ to ohódọ do “aisintẹn” kẹ̀ntọ Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn go, yèdọ ogán kẹ̀ntọ Islaẹli tọn podọ Agùn Jesu Klisti tọn lọ tọn.

Dogbọn yọnnu lọ tọn dali, yè dọ, dọmọ, “É sọ ji ovisunnu de, mẹhe na nọ yí ogànpò do hẹn akọta lẹpo sẹ̀n: yè sọ wlé ovi etọn yì Jiwheyẹwhe de, podọ do ofìn etọn kọ̀n” (OSỌHIA 12:5). Do ayi e go, Islaẹli ma na yín máhẹtọ to bẹ́yìlọnmẹ mẹ gba, na lẹnvọjọ yetọn do Klisti Mẹssia lọ de na sọawúhia to godo he yè ko zé Agùn Asivu lọ tọn yì.

Do ayi e go, e nọ yín ayajẹnú daho de nado mọ kándeji he Gbigbọ Wiwé yí do Ohó lọ ji. Yè dè ovi – sunnu lọ nado dùgán do akọta lẹ ji, ṣigba é dóna yín zizéyì olọn mẹ jẹnukọn whẹ́. Gbèdidè pipé lọ wẹ yín ehe: Jẹnukọn, Bẹ́yìlọnmẹ po Núdùdù Alọwle Hunwhẹ lọ tọn po hẹ Asivu lọ podọ hẹ Asisúnọ lọ to olọn mẹ; podọ to enẹgodo, ahọludù hẹ Klisti to aigba ji. Enẹwutu, mì dóna payi e go dọ, pagbè nado hẹn akọta lẹ sẹ̀n yín niná hlan awhàngbatọ lẹ. E ma yín hlan Mẹfligọ̀tọ lọ kẹdẹ gba, adavo hlan Mẹfligọ̀ he yè ko dè lẹ lọ ga. Enẹwutu, yè wlán ẹn dọ, “Ewọ he gbawhàn, bo sọ yí azọ́n ṣie whlá jẹ pòdo, wẹ yẹn na ná huhlọn to akọta lẹ ji: ewọ nasọ yí opò ogàn tọn do hẹn yé sẹ̀n; …” (OSỌHIA 2:26-27).

Dinvie, ṣavi nado tindo wuntùntùn pagbè he lọ tọn dagbedagbe tin to ota 12 lọ lọsu mẹ. Na to Bẹ́yìlọnmẹ ovi – sunnu lọ tọn godo, yọnnu he yín Agùn lọ, họ̀nyì zùngbo mẹ na ojlẹ owhè atọ̀n-dá tọn. “Yọnnusi lọ sọ họ̀n yì zùngbo mẹ, fie yè ko wléawu otẹn tọn dai nệ te sọn Jiwheyẹwhe de, na yè nido to núdùdù ná ẹn to finẹ họ̀ azán fọṣidopo e lán kandeko” (OSỌHIA 12:6).

To Owé Osọhia tọn lẹpo mẹ, mí mọ ohógbè dopolọ he tin to oló mẹ lẹ, yèdọ ehe tin to ninọ̀mẹ he mẹ Oklunọ dọhó do kẹdẹdi Ovi gbẹtọ tọn to devizọ́n dọdai Etọn tọn mẹ, dilé mí mọ dó to wẹndagbe lẹ mẹ. Enẹwutu, tùnmẹ podọ tadèna nugbo he yè zéwhlá to apájlẹ po ohia lẹ po ma sọgan yín hùnhùndohia hlan omẹ lẹpo gba kẹdẹdi ojlo Mẹplọ́ntọ lọ tọn, adavo hlan hodotọ Etọn he yè ko dè na lẹ kẹdẹ. Whenuena É to hódọ hlan núplọ́ntọ Etọn lẹ, Oklunọ dọmọ, “Na mìwlẹ wẹ yè ná nado yọ́n onú jawu ahọludù olọn tọn, ṣigba yè ma ná yewlẹ gba” (MATIU 13:11).

“Onú helẹ pó wẹ Jesu dọ hlan gbẹtọ lẹ to oló mẹ; é ma sọ dọhó de hlan yé matin oló de: Na ehe yè dọ gbọn yẹwhegán lọ dali nido di, dọmọ, Yẹn na kẹ̀ onù ṣie to oló mẹ; Yẹn nasọ dọ jẹgbonu onú he sọawúwhlá sọn dòdó aihọn tọn” (MATIU 13:34-35).

Didè jẹ odò godogodo dlagọni lọ tọn jẹ aigba ji sọn olọn mẹ
Avùnhiho etọn pannukọn Mikaẹli po aijijẹ etọn po

To Bẹ́yìlọnmẹ whenu, Klisti Mẹflitọ lọ, na zé awhànpa plọ́nji Mẹfligọ̀ he ko tindo dọpọ́n gbèsisọ yetọn tọn to whenẹnu lẹ jẹ Gigo olọn tọn mẹ. Whenẹnu Satani he yín mẹslẹtọ mẹmẹsunnu lẹ tọn na tindo jlọjẹ kaka jẹ asiko nẹ lọ mẹ biọ ninọ̀mẹ olọn tọn lẹ mẹ. Enẹgodo, yè na yàn ẹn jẹ odò mlẹnmlẹn jẹ aigba po angẹli etọn lẹ po.

“Awhàn de sọ tin to olọn mẹ: Mikaẹli po angẹli etọn lẹ po to avùnhò hẹ dlagọni lọ; dlagọni lọ sọ to avùnhò po angẹli etọn lẹ po, yé ma sọ gbawhàn; mọ otẹn ma sọ tin na yé to olọn mẹ ba. Yé sọ yàn dlagọni daho lọ jẹgbonu, odàn hóhó lọ, he yè nọ ylọ Lẹgba, podọ Satani, he nọ to aihọn lẹpo klọ: yè yàn ẹn dlán aigba ji, bo sọ yàn angẹli etọn jẹgbonu po é po” (OSỌHIA 12:7-9).

Dinvie, yè dọ hlan mí dọ angẹli-gán Mikaẹli po angẹli Jiwheyẹwhe tọn lẹ po hòavùn hẹ Satani po hodotọ etọn lẹ po. Do ayi e go, Jesu Klisti ko gbawhàn etọn mlẹnmlẹn to Kalvali (KOLOSINU 2:15), bo ma sọ sọgan pé hẹ ẹ whlãwetọ gbèdé ba. Enẹwutu, É na pé omẹ Etọn he É basi to apájlẹ Etọn titi mẹ lẹ to aslọ mẹ bo nasọ hẹn yé jẹ Alọwle Hunwhẹ Lẹngbọvu lọ tọn kọ̀n. Whenuena yé na to ojihẹ yì aga wẹ awhàn godogodo tọn he lọ na sọawúhia. Satani, mẹslẹtọ mẹmẹsunnu lẹ tọn, yèdọ kẹ̀ntọ he ji yè ko dù do lọ na jlo nado glọ́nalina oji yìyì lọ, ṣigba yè na dlán ẹn hlan odò gbọn Mikaẹli dali.

Do ayi e go, owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn devo depope ma do kọ̀ndopọ́ he lẹ lọ hia to ninọ̀mẹ he wá hinhọ́nnú de mẹ di ehe hunkọ tọn gba. Ṣogan, ahọludù lọ ma ko ṣẹ̀ to ojlẹ nẹ lọ mẹ gba, na onú he jẹnukọn lọ wẹ yín Alọwle Hunwhẹ, enẹwutu wẹ e do yín lilá po ayajijẹ daho de po dọmọ,

“Yẹn sọ sè ogbè lélé de to olọn mẹ, to didọmọ, Dinvie wẹ whlẹngan, huhlọn, ahọludù Jiwheyẹwhe mítọn tọn, po huhlọn Klisti etọn tọn po wá: na yè ko yàn mẹslẹtọ mẹmẹsunnu mítọn lẹ tọn dlán odò, he nọ to owhẹ̀ yetọn jẹ to Jiwheyẹwhe mítọn nukọn to okle po ozán po” (OSỌHIA 12:10).

Jẹnukọn, yè dọhó do awhàngbatọ lẹ go kẹdẹdi onú dopo di “ovi – sunnu lọ”, enẹgodo, nukọnyìyì etọn tin to onú susu mẹ. “Yé sọ gbawhàn etọn na ohùn Lẹngbọvu lọ tọn wutu, podọ na ohó okunnu yetọn tọn wutu; yé ma sọ yinwanna gbigbọ yetọn kaka jẹ okú gba” (OSỌHIA 12:11). Dinvie, yise he to ogbẹ̀ yé he tindo e nugbonugbo lẹ tọn wẹ awhàngba to ewlọsu mẹ kaka jẹ awhàngbigba okú tọn ji (1 JOHANU 5). Na omẹ delẹ tin to aigba ji bo mọdona Ohó Oklunọ tọn lẹ, bo yí yé sè, bo nasọ tindo dọpọ́n núdepope he É dọ tọn. Enẹwutu, yisenọ nugbo lẹ ko kú po Klisti po bo sọ fọ́ntite po É po. Podọ ogbẹ̀ yetọn tin to kọ̀ndopọ́ mẹ po É po bo sọ yín whiwhlá to Jiwheyẹwhe mẹ (KOLOSINU 3:3). Enẹwutu, mẹdepope he jlo nado whlẹn ogbẹ̀ ede tọn, é na hẹn ẹn bú, ṣigba mẹdepope he hẹn ogbẹ̀ etọn bú na Ewọ tọn wutu, na mọ ẹn yí. Dopo to pagbè he yè ná hlan awhàngbatọ lẹ mẹ wẹ “… yín nugbonọ jẹ okú, yẹn nasọ ná ojẹgbakun ogbẹ̀ tọn lọ we” (OSỌHIA 2:10).

To ojlẹ he mẹ yè na zé awhàgbatọ lẹ yìji, yé na tin to nọ̀tẹn he yè ko wléawudai na yé to Gigo mẹ. Ewọ he to aliglọ́n, Gbigbọ Wiwé to Asivu lọ mẹ, yèdọ to ovi – sunnu lọ mẹ na yín didè sọn aliho to whenẹnu, na omẹ ylankan lọ nido do ede hia gbaungba (2 TẸSALONIKA 2). “Enẹwutu, mì to ayajẹ, mì olọn lẹ emi, po mì he nọnọ̀ yé mẹ lẹ po. Dindọ̀n hlan aihọnmẹnu lẹ, podọ hlan yé he tin to ohù mẹ lẹ, na Lẹgba ko jẹte wá mì de, po homẹgble daho po wutu, na é yọ́nẹn dọ whenu gli de wẹ é tindo” (OSỌHIA 12:12).

To ninọ̀mẹ nẹ he tindo opòdo ojllẹ tọn lọ whenu, homẹgble Satani tọn gbọn núplọ́nmẹ aihọn tọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn dali na yín pinplán jẹagọ̀do yọnnusi he ji ovi – sunnu lọ, yèdọ ehe “yè wlé yì Jiwheyẹwhe de, podọ do ofìn etọn kọ̀n”. Do ayi e go, awhànpa he lọ ko wá oyọ́nẹn pipé Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ, hlan gbẹtọ he sọgbè de, hlan ojlẹnú tedidi gigọ́ Klisti tọn (EFESUNU 4:13). Awhàngbatọ lẹ wẹ Asivu he yè ji sọn Agùn he tin di yọnnusi he ko yí jinukún Ohó olọn tọn lọ tọn. Do ayi e go, Bẹ́yìlọnmẹ Asivu he na pé Asisúnọ lọ bo nasọ tin po É po to Alọwle Hunwhẹ kọ̀n dopo gẽ wẹ tin. Kẹdẹdilé yè dọhó do “Asivu” lọ go taidi onú dopo dó, mọdopolọ wẹ na ovi – sunnu lọ ga, ṣigba awhànpa he yè ko dè jẹnukọn nẹ lọ tọn wẹ omẹ didè lẹpo. Ehe lọ wẹ Agbasa Jesu Klisti tọn nugbo he tindo awutugonú susu lẹ lọ1KỌLINTINU 12:12-30

Do ayi e go, homẹgble Satani tọn to aijijẹ etọn godogodo tọn sọn olọn mẹ whenu na sinyẹn talala, “na é yọ́nẹn dọ whenu gli de wẹ é tindo.” Enẹ lọ wẹ ojlẹ he na tin to ṣẹnṣẹn zizéyì Asivu lọ tọn po didóai Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn po.

Na avùn tintan lọ tin pannukọn ovi – sunnu lọ, awetọ wẹ yín pannukọn yọnnu lọ, “Whenuena dlagọni lọ mọ dọ yè yàn ẹn hlan aigba, é dohomẹkẹn yọnnusi he jivi sunnu lọ. Yè sọ ná awà awe akùn daho de tọn yọnnusi lọ, na ewọ ni zlọn yì zùngbo mẹ, yì otẹn etọn mẹ, ofi he yè to núdùdù nệ te, na ojlẹ de, podọ ojlẹ lẹ, po odá ojlẹ de tọn po, sọn nukun odàn lọ tọn mẹ” (OSỌHIA 12:13-14). Oyẹ he lọ blébu tin to hinhọ́n mẹ. Enẹwutu, Agùn he mẹ Asivu lọ na tọ́njẹgbonu sọn na yín whiwhlá bo nasọ yín awúwlena to ninọ̀mẹ he yè ná Ẹn de mẹ to zùngbo mẹ.

Dinvie, ohógo “zùngbo mẹ” tọn yín yinyọ́nẹn hlan Bibluhiatọ lẹpo to kọ̀ndopọ́ hẹ “zizéwhlá” gbaungba to azán Mọse tọn lẹ mẹ, whenuena yè dè Islaẹli jẹgbonu sọn Egipti. To Owé NEHEMIA 9:21 tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọ, “Nugbo, owhè kande wẹ hiẹ do yìn yé to zùngbo mẹ, yé ma sọ bà núde pò; avọ̀ yetọn lẹ ma dohó, podọ afọ yetọn lẹ ma sọ jí”.

Nado dlẹnalọdo Islaẹli, Oklunọ dọmọ, “Yẹn mọ Islaẹli taidi ovệnsinsẹ́n lẹ to zùngbo mẹ; yẹn sọ mọ otọ́ mìtọn lẹ di bibiatintan to ovòtin lọ mẹ to osã etọn tintan mẹ…” (HOSEA 9:10; JELEMIA 2:1-3). “Dinvie, mì plọ́n oló ovòtin tọn…” (MATIU 24:32). Ewọ sọ dọhó dogbọn Islaẹli he yè na ylọ do ninọ̀mẹ zùngbo mẹ tọn mẹ dali, “Enẹwutu, dayi e go, Yẹn na doklọ ewọ bo hẹn ẹn wá biọ zùngbo mẹ, bo sọ yí homẹmiọn do dọhó hlan ẹn” (HOSEA 2:14).

Onú lẹpo bọawuna Jiwheyẹwhe. Ewọ yìn Islaẹli họ̀ owhè kande to whenuena É dè yé tọ́njẹgbonu sọn Egipti mẹ, yé sunnusi fọtọ́n fọtọ́n donu núọntọ̀n hunkọ to ma lẹ̀n yọnnu lẹ po yọpọvu lẹ po (EKSỌDUSI 12:37). Ewọ gbẹ́sọ to dopolọ yín. Podọ dilé mí mọ winwlán dó, yè na yìn yọnnu-agùn lọ na ojlẹ owhè atẹ́n-dá tọn. Podọ awà akùn daho lọ tọn to alọdlẹndo Jiwheyẹwhe Lọsu He zé Omẹ Etọn lẹ hẹn. To kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ Islaẹli, mí mọ winwlán he dọ,

“Di akùn he to adọ́ etọn wlú de, he to didẹlẹ́do to ovú etọn lẹ ta, dindlẹn awà etọn lẹ tọn, bẹ́ yé, zé yé hẹn to awàfun etọn lẹ ji: Oklunọ lọ kẹdẹ wẹ plán ẹn yì, podọ yẹwhe alọpade matin finẹ po é po gba. É hẹn ẹn hẹ́ ofi yìji aigba tọn lẹ ji, é bo sọ dù jideji oglegbo lọ tọn; é bo sọ hẹn ẹn gbọ́n owín sọn osé lọ mẹ, podọ amì sọn osé okẹ́nnọ lọ mẹ; anọ́sìnhiho oyìn lẹ tọn, po anọ́sìn lẹngbọ lẹ tọn po, po ojó lẹngbọvu lẹ tọn po …” (DEUTELONOMI 32:11-14).

Do ayi e go, psalmwlántọ lọsu dọhó do awà lẹ lọ go, dọ: “… Nugbo, oyẹ̀ awà towe tọn glọ́ wẹ yẹn na yí do basi fibẹ̀tado ṣie, kaka hẹngble lọ nado juwáyì” (PSALM 57:1).

“É na yí awà etọn lẹ ṣinyọn oji we, podọ to awà etọn lẹ glọ́ wẹ hiẹ na nọ din fibẹ̀tado te; …” (PSALM 91:4).

“Ṣigba hlan mì he dibusi oyín ṣie lẹ wẹ owhè dódó tọn na zẹ̀ po azọ̀nhẹngbọ po to awà etọn lẹ mẹ …” (MALAKI 4:2).

Mì sọ do ayi e go dọ, Satani na yín adinọ talala kẹdẹdilé é to dindọnsẹ̀pọ́ aijijẹ etọn godogodo tọn lọ dó, dọ, “Odàn lọ sọ tún osìn jẹgbonu sọn onù etọn mẹ to godo yọnnusi lọ tọn di otọ̀ daho de, na é nido yí otọ̀ lọ do zé yọnnusi lọ yì. Aigba sọ gọ́alọna yọnnusi lọ, aigba kẹ̀nù etọn, bo sọ zé otọ̀ lọ nù, ehe dlagoni lọ tún jẹgbonu sọn onù etọn mẹ” (OSỌHIA 12:15-16). Kẹdẹdi owé he lọ tọn, aṣẹpipa ahọlu aigba ji tọn lẹ tọn na sọawúhia bo nasọ zé otọ̀ homẹkẹn tọn lọ mì, yèdọ ehe yè do tin agọ̀do Agùn he tọ́nsọn sinsẹ̀nnọ lẹ de.

Whenẹnu wẹ dlagọni hóhó lọ na lẹ́ pannukọn yé he tọ́njẹgbonu wá to Islaẹli mẹ lẹ gbọn devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn dali to ojlẹ owhè atọ̀n-dá lọ tọn mẹ. Na yé yise bo sọ yín hiadogonanọ. Podọ yé yín jinukún Jiwheyẹwhe dopolọ tọn bo sọ tindo okunnuhó Jesu tọn to ojlẹ nẹ mẹ, dọ: “Dlagọni lọ gblehomẹ talala do yọnnusi lọ go, bo sọ tọ́n yì fùnawhàn hẹ ovi etọn he pò lẹ, ehe to osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn yìn, bo sọ hẹn okunnu Jesu Klisti tọn go gligli lẹ” (OSỌHIA 12:17).

Do ayi e go, awhànpa atọ̀ntọ matindo núdepope nado wà po Kosi lẹ po gba, enẹ lọ yín didohia gbọn alọdlẹndo de dali, dọ, “Yé he to osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn yìn, bo sọ hẹn okunnu Jesu Klisti tọn go gligli lẹ”. Dinvie, osẹ́n podọ gbèdidè Jiwheyẹwhe tọn yìn bibasi to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ Islaẹli kẹdẹ. Agùn lọ sọ tin to Klisti mẹ bo sọ yín whẹ̀sùna mlẹnmlẹn gbọn yise dali to whenẹnu (LOMUNU 10:4). Do ayi e go, osẹ́n-nátọ lọ ma wá nado hẹn osẹ́n gble gba, adavo nado hẹn osẹ́n dì, bo na zé ylando lẹpo hẹn bo nasọ jiya okú tọn he yín alè ylando tọn (LOMUNU 6:23). Kẹdẹdilé yè ko dọ ẹ dote dó, awhànpa atọ̀n helẹ tin kẹdẹdi titò whlẹngan tọn: Ovi – sunnu lọ, yọnnusi lọ po Islaẹli po. Podọ Satani sọ homẹgbledo yé go talala.

OTA 13

Gigọ̀yì godo nado pọ́n númimọ Daniẹli tọn
He tindo kọ̀ndopọ́ po Osọhia lọ po

Sọn ota 13 jẹ 19 tọn mẹ, mí mọ ohia he yè ko dọhó yetọn dote to Owé Daniẹli tọn mẹ bo sọ yín zinzán na whenu dọdai tọn lẹ tọn. Nado mọdona dagbedagbe, mí na dọhó kleun de do núhe yè dohia hlan ẹn lẹ go.

Do ayi e go, é mọ ahọludù aihọn tọn ẹnẹ he bọ do yénọzo lẹ go to ninọ̀mẹ boṣiọ he tindo agàn whẹkan vòvo donu ẹnẹ tọn de (DANIẸLI 2). Ewọ wẹ yè sọ ná tadèna apájlẹ he é mọ lọ tọn. E sọ to mọdopolọ yín kakajẹ egbé, yèdọ kẹdẹdi to whenẹnu. Jiwheyẹwhe He mọdona onú popo nọ do aṣli Etọn lẹ hia hlan devi Etọn, yẹwhegán lẹ. “Daniẹli sọ gblọn to ahọlu nukọn, bo dọmọ, Aṣli he ahọlu ko biọ, omẹ núyọ́nẹntọ lẹ, afinọnnọ lẹ, nújlẹtọ lẹ, kavi odọṣẹnọ lẹ ma tlẹ sọgan dohia hlan ahọlu gba. Ṣigba Jiwheyẹwhe de tin to olọn mẹ he nọ dè aṣli lẹ hia …” (DANIẸLI 2:27-28).

To ota 7 mẹ, yẹwhegán Daniẹli mọ nukọnyìyì ahọludù aihọn tọn ẹnẹ lẹ tọn kaka jẹ opòdo ojlẹ he lọ tọn. Ewọ pọ́n hlan dilé jẹhọn agósú ẹnẹ olọn tọn lẹ tọn to ohù daho lọ wlú jẹgbonu dó, ehe mẹ gbékanlin ẹnẹ tọ́njẹgbonu sọn wá. To ogbè ohia tọn podọ dọdai tọn mẹ, mí to ohódọ to ofi do ohù gbẹtọ po akọta lẹ tọn po go. Enẹwutu, sọn aliho he tin to olọn glọ́ lẹpo mẹ, yè wlú akọta lẹ po gbékanlin vòvo ẹnẹ helẹ pó, yèdọ ehe ohia yetọn tùnmẹ dọ ahọludù aihọn tọn ẹnẹ he bọ do yénọzo lẹ go sọawúhia jẹgbonu. Kaka jẹ egbé lọsu, akọta lẹ nọ zán ohia gbékanlin helẹ tọn kẹdẹdi ohia otò yetọn lẹ tọn dilé yè ko yín didohia hlan yẹwhegán lọ dó.

“Gbékanlin daho helẹ, he yín ẹnẹ, ahọlu ẹnẹ wẹ, he na fọ́n sọn aigba lọ mẹ… Gbékanlin lọ na yín ahọlu ẹnẹtọ de to aigba ji, he na yín hùnkọ devo de sọn ahọludù lẹpo mẹ…” (DANIẸLI 7:17, 23).

Kẹdẹdi Owé DANIẸLI 2 po 7 po tọn, mí sọgan hodo nukọnyìyì otànhó lọ tọn. Na dopolọ wẹ ahọludù he yè dohia to Owé DANIẸLI 2:31-43 tọn po 7:1-7 tọn po mẹ lẹ. Ahọludù tintan lọ yín didohia di kinnikinni de, he tindo awà awe di akùn de. Ehe lọ to didohia dọ huhlọn daho ahọludù he lọ tọn he tọ́nsọn aga aigba tọn, gbawhàn ahọludù he pò lẹpo tọn. Awà etọn awelẹ nọtena kọ̀ndopọ́ ahọludù Asilia po Babilọni po tọn. Podọ dopodopo ahọludù lẹ lọ tọn yín didohia gbọn nukọntọ yetọn lẹ dali. Enẹwutu, yè do huhlọn gbékanlin lọ tọn hia to ote di dawe he nọte to afọ awelẹ ji de. Podọ ahọludù tintan Owé DANIẸLI 7:4 mẹ tọn yín jijlẹ do ota sika tọn de go to Owé DANIẸLI 2:38 tọn mẹ.

Ahọludù awetọ lọ yín didohia gbọn béali de dali po adàjahú atọ̀n po to onù etọn mẹ (DANIẸLI 7:5). Ehe lọ wẹ ahọludù Mẹdi po Pẹsia po tọn he và ahọludù Asilia po Babilọni po tọn súdo. Yè do aṣẹpatọ lọ hia po adàjahú atọ̀n po to onù etọn mẹ. Do ayi e go, ewọ gbawhàn otò huhlọnnọ daho atọ̀n tọn to azán etọn lẹ mẹ: Babilọni, Lydia po Egipti po. Ahọludù awetọ lọ yín didohia po akọ́nnú fataka tọn po to boṣiọ lọ mẹ to Owé DANIẸLI 2:39 tọn mẹ.

Gbékanlin atọ̀ntọ lọ yín didohia gbọn gbépọ de dali, ehe tindo awà ẹnẹ po ota ẹnẹ po. Ehe lọ nọtena Alẹsandu Daho lọ. Ewọ wẹ và ahọludù Mẹdi po Pẹsia po tọn súdo, bo sọ hẹn aṣẹpipa etọn gblóada gbọn gbéta he tin to olọn glọ́ lẹpo dali. Ota ẹnẹ lẹ lọ to didohia dọ, yè na má ahọludù Glẹki tọn he do donu ẹnẹ. Podọ ahọludù atọ̀ntọ afọ 6 lọ tọn to ogànvệ dohia to boṣiọ lọ mẹ to Owé DANIẸLI 2:39 tọn mẹ.

Dinvie, mí na dọhó titegbe do ahọludù aihọn tọn ẹnẹtọ he tin kaka jẹ opòdo lọ ji.

“To ehe godo yẹn sọ mọ to númimọ ozánmẹ tọn lẹ mẹ, bo dayi e go gbékanlin ẹnẹtọ de, kanylantọ bo dobu bo sọ dóhuhlọn gbahugbahu; e sọ tindo ogànyũdú daho lẹ; e vàsúdo bo sọ gbà do flinflin, bo sọ yí afọ etọn lẹ do zín pipòtọ dai : e sọ yín hunkọhunkọ sọn gbékanlin he tin to ewọ nukọn lẹpo mẹ; e sọ tindo azò ao” (DANIẸLI 7:7).

Do ayi e go, owéwinwlán he lọ to didohia okò po okọ́ po sọn boṣiọ he tin to Owé DANIẸLI 2:40-43 tọn mẹ. To Owé DANIẸLI 7:8 tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọ, ajiji wẹ azò de sọawúhia bo sọ wẹ́n azò atọ̀n tintan lẹ sọn ota lọ go. Ṣigba ehe lọ tindo nukun lẹ taidi sunnu de bo sọ nọ dọ onú daho lẹ. Podọ azò he lọ na zánnùdo Jiwheyẹwhe go bo nasọ dohomẹkẹn omẹ wiwé lẹ kaka jẹ whenuena Oklunọ na zé ofìn whẹ̀dida tọn dai (DANIẸLI 7:20-25).

To apájlẹ he lọ mẹ, ahọludù aihọn tọn ẹnẹlẹ yín didohia gbọn ogàn alọpãlọpa lẹ he yín ehelẹ dali: sika, fataka, ogànyũ po okò po. Afọ awe he tin to agbasa boṣiọ he lọ tọn go lẹ to Whèzẹtẹn po Whèyìhọ̀ po dohia to ninọ̀mẹ etọn godogodo tọn lọ mẹ. Afọvi etọn ao lẹ yín apáde afọ awelẹ tọn, enẹwutu opòdo Whèzẹtẹn po Whèyìhọ̀ Elopianu lẹ tọn po na yín otò Elopia tọn he yè kọ̀ndopọ́. Podọ afọ lẹ lọ po afọvi lẹ lọ po dọhó do ninọ̀mẹ godogodo tọn lọ ji bọ yé ma sọ yín azọ́nwànú dopolọ tọn, ṣigba yè dọ̀n okò po okọ́ po dopọ́. Dinvie, to opòdo ojlẹ he lọ tọn, kọ̀ndopọ́ núzinzán awe he gbọnvo mlẹnmlẹn helẹ tọn na sọawúhia.

Yè dohia hlan yẹwhegán lọ, yèdọ sinsinyẹn ogànyũ lọ tọn sọn azọ́nwhé he nọ basi ogàn he tin to otò Whèyìhọ̀ tọn lẹ mẹ podọ ga dogbọn bibọ̀ okò tọn dali to Whèzẹtẹn otò Elopianu lẹ tọn mẹ. Podọ to homẹkẹn vovo mẹ, yé dóna dọ́n yédelẹ dopọ́ kẹdẹdi númimọ asiko godogodo lọ tọn tọn, ṣigba bọ yé ma nasọ biọ yédelẹ mẹ gba. Ṣigba yé na basi dopoyínyín he yè ko dọ hlan asiko godo tọn he lọ. Awhànpa godo mẹ tọn politikinọ lẹ tọn ma yín de to azọ́nwànú lọ mẹ gba, na e ma whẹ́n to ninọ̀mẹ jọwamọ de tọn mẹ wutu, ṣigba e sọawúhia gbọn hódidọ dali.

Huhlọn aihọn tọn godo tọn he lọ na yín vivàsúdo ajiji kẹdẹdilé yè dohia dó to ohónámẹ Jiwheyẹwhe tọn mẹ, na e na yín máhẹtọ to awhàn daho godo tọn he na pannukọn Islaẹli mẹ. Enẹ lọ wẹ Daniẹli dohia dólé, dọ, “Hiẹ to mimọ kaka bọ yè do sán zannu matin alọ lẹ de jẹgbonu, he hò boṣiọ lọ to afọ etọn he tin sọn ogànyũ po okò po mẹ lẹ ji, bo sọ gbà yé do flinflin… podọ zannu he hò boṣiọ lọ sọ lẹzùn osé daho de, bo sọ gọ́ aigba lọ pete” (DANIẸLI 2:34-35).

Do ayi e go, Klisti wẹ osé he lọ, dilé Owéfọ Biblu tọn susu to hinhẹnṣẹ̀ dó (ISAIA 8:14; ZEKALIA 3:9; PSALM 118:22; MATIU 21:42; 1 PITA 2:4).

“Do ayi e go, yè zé zannu gángán họ̀lọnglọnẹn tọn, ṣinṣinyan, akuẹgegenu dai to Ziọni mẹ: Mẹdepope he yí I sè ma na mọ winyan” (1 PITA 2:6).

“Mẹdepope he jai jẹ ozannu nẹ ji, na yín gbigbà do flinflin; ṣigba mẹdepope he ji e jai jẹ, e na vúnvún in di kọgudu” (LUKU 20:18).

Kẹdẹdi Owé ZEKALIA 3:9 tọn, nukun ṣinawe tin to osé gbẹ̀te he lọ ji. Osọha ṣinawetọ lọ do Yẹwheyínyín Etọn hia. To Owé Daniẹli tọn mẹ, mí ma mọ Ẹn di osé họ̀lọnglọnẹn Agùn lọ tọn tọn gba, adavo di osé he gbà bo sọ hò ahọludù lẹ lọ po kẹ̀ntọ Islaẹli tọn lọ po.

Osó he ji zannu lọ na tọ́nsọn dọhó do Jiwheyẹwheyínyín he madopòdo go, yèdọ fie Ovi lọ jẹgbonu sọn wá bo nasọ gọ̀do finẹ lọ to whenuena titò whlẹngan Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn ko wá pipé mẹ. Podọ na Oklunọ lọ tọn Ewọ na gọ́ aigba lẹpo ji, bọ Jiwheyẹwhe nasọ yín popo to popo mẹ. Enẹwutu, pslamwlántọ dawhá ogbè lélé, dọmọ, “Yẹn na zé nukun ṣie lẹ daga hlan osó lẹ lọ. Fie alọgọ ṣie na gbọn wá?” (PSALM 121:1). Ewọ Omẹ He na yín alọgọ Islaẹli tọn bo nasọ hòavùn godo tọn lọ na yé. Ewọ nasọ tọ́njẹgbonu to awhàngbigba mẹ.

Kẹdẹdilé yè ko dọdai jẹnukọn to dọdai Owé Wiwé lẹ tọn mẹ dó, Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn na ṣẹ̀ to aigba ji to whenẹnu. “Podọ to azán ahọlu nẹlẹ tọn lẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe olọn tọn na zé ahọludù de daga, he ma na yín vivà gbèdé, mọ yè ma na jo ahọludù etọn dai hlan gbẹtọ devo lẹ gba; ṣigba é na gbà ahọludù do flinflin bo sú ahọludù he lẹpo do, ewọ bo nasọ nọte kakadoi” (DANIẸLI 2:44).

Ota ṣinawe kanlin lọ tọn he tọ́njẹgbonu sọn ohù mẹ wá

To Owé OSỌHIA 13 tọn mẹ, yè ma dọhó do ahọludù atọ̀n tintan he Daniẹli mọ lẹ go gba, na yé ko lẹzùn otànhó dote wutu. To opòdo azán lẹ tọn, yè dọhó hlan mí dogbọn ahọludù godogodo tọn lọ dali, yèdọ ehe yín Ahọludù Lomunu lẹ tọn. Na e ko yín didohia kẹdẹdi kanlin he tindo ota ṣinawe po azò ao po. Mì do ayi e go dagbedagbe dọ, kanlin he lọ tin jijlẹ do Satani go, ehe yín dlagọni vệ he tindo ota ṣinawe po azò ao po (OSỌHIA 12:3). Ahọvi aihọn he lọ tọn lẹ nọ zán huhlọn daho etọn gbọn gbẹtọ agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ mẹ bo nasọ yí aṣẹpipa do aigba ji. “Kanlin he yẹn mọ lọ taidi opọ̀, afọ etọn sọ di afọ béali tọn, onù etọn etọn taidi onù kinnikinni tọn; dlagọni lọ sọ ná huhlọn etọn ẹn, po aisinnú etọn po, po aṣẹ daho po” (OSỌHIA 13:2). Núhe mí mọ to ofi wẹ yín huhlọn aihọn tọn he yín zinzán po aṣẹpipa de po sọn “ofìn” de ji.

Dinvie, eyín mẹde hia dogbọn ota ṣinawe po azò ao po tọn dali, Bibluplọ́nmẹtọ susu nọ lẹn dọ otòdaho ṣinawe kavi otò dèdovo ao wẹ. Yé ma lẹnnú yì nukọn gba, enẹ wẹ nadọ dọ, gbékanlin lọ ma yín bibasi po ota po po azò lẹ po kẹdẹ gba. Eyín yé tlẹ yín otòdaho ṣinawe kavi azò ao, kavi wiawe, kavi oko, kavi otòdaho gbàntọ́n, yé ma yín azọ́nwànú depope gba. Onú vivẹ lọ wẹ yín dọ, to Otòdaho Elopia he Kọ̀n yédelẹ dopọ́ mẹ, wẹ ota ṣinawe he na plánmẹ po azò ao lẹ he lẹ́do yé lẹ po.

Do ayi e go hézéhézé dọ, yè ma dọhó do ota ṣinawe lẹ lọ go to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ zinzán huhlọn he lọ tọn sọn aisintẹn de ji gba. Yé ma dọhó do yé go di awugblenanọ de gba, mọ yé ma sọ dlẹnalọdo yé di to nukọnyìyì azọ̀nhẹngbọ tọn mẹ gba. Enẹwutu, mí to hódọ do plántọ otò he ota etọn lọ yín ahọludù Lomunu tọn he yè húnú hlan okú. “Yẹn sọ mọ dopo to ota etọn lẹ mẹ di yè húnú hlan okú: alán etọn hlan okú ko kúata; …” (OSỌHIA 13:3). Do ayi e go, ota dopo gẽ wẹ yè dlẹnalọdo, ehe yè húnú, ṣigba alán etọn hlan okú he ko kúata. Enẹwutu, mí dóna pọ́n hlan otànhó lọ mẹ. Na akọta dopo gẽ wẹ pò, ehe tindo jlọjẹ ogányínyín tọn nado yín yiylọ dọ, “Ahọludù Lomunu lẹ tọn Wiwé lọ sọn Akọta Jammanu tọn mẹ”. Kẹdẹdi ṣiṣẹ̀ otànhó tọn, ahọlu he paṣẹna Jammanu lẹ po Lomunu lẹ po podọ papa Jammanu po Lomunu po tọn lẹ ko tin dai. Enẹwutu, yè ko dè Jamma nado yín ota he na yín plántọ Kọ̀ndopọ́ otò Elopia tọn lẹ tọn. Ewọ wẹ otò huhlọnnọ to ajọ́wiwà mẹ bo sọ yín sùsù talala to osọha mẹ gbọn otò dahodaho he tin to otò Kọ̀ndopọ́ Elopianu lẹ tọn lẹ mẹ tọn dali. Mọwẹ omẹ de sọgan mọdona núhe wutu nukọnyìyì to dopoyínyín otò Jamma tọn tọn godo, kẹdẹdilé Núyiwà Lomunu lẹ tọn ko jo ede nado yín “ayiha otò Elopia tọn tọn”, nado wàzọ́n dèdovo he sọgbè de. Yè ko tahinhọ́n do azọ́n dèdovo he lọ ji gbọn huhlọn whenu aihọn he lẹpo tọn dali, ehe yín otò Amẹlika tọn, bo sọ sọgbè po dọdai Biblu tọn po. Dinvie, otò Jamma tọn he tindo kọmẹnu susu talala de, yín didohia, podọ odènù etọn lẹ tin pannukọn otò Whèyìhọ̀ Elopianu tọn lẹ tọn. Ewọ ko yín didè gbọn núdodindin aihọn lọ tọn po politki tọn po dali nado yín okàn ṣiṣa tọn to ṣẹnṣẹn otò Whèzẹtẹn po otò Whèyìhọ̀ Elopianu tọn lẹ tọn po.

Dinvie, ohógbè he yín “Alán ohi tọn” (OSỌHIA 13:14) tindo tùnmẹ titegbe de. Do ayi e go, ehe lọ sọawúhia gbọn Ohi Gbigbọ tọn lọ dali – yèdọ Ohó Jiwheyẹwhe tọn (EFESUNU 6:17) he dá hú ohi nùawenọ (HEBLU 4:12). Yè dọ hlan mí dọ e yín núpaṣamẹ de na aihọn lẹpo dogbọn okúata “alán he yè húnú hlan okú” he lọ tọn dali. To azán Núvọjladó tọn lẹ mẹ, Ohi Gbigbọ tọn he yín Ohó Jiwheyẹwhe tọn he yè dọ lọ, yín hinhẹn po huhlọn po talala. Kẹdẹdi gblọndo de, agùn aṣẹpipa tọn to pinplán otò he lọ tọn mẹ jiya alán hlan okú tọn de. Podọ kinklán agùn tọn sọawúhia gbọn Núvọjladó dali. To awhàn aihọn lẹpo tọn awetọ godo, otò dopo he lọ sọ tindo dọpọ́n kinklán awetọ de tọn, ehe yín politiki tọn de, podọ mọwẹ yè má otò Elopianu lẹ tọn do Whèzẹtẹn po Whèyìhọ̀ po dó, kẹdẹdi lé ninọ̀mẹ lọ ko te dai, yèdọ to whenuena e yín mimá dó to gblagbla Plọtẹstan po Katoliki po tọn mẹ.

Bé mẹnu wẹ na ko lẹn dọ enẹ lọ na jọ̀ to dinvie, dọ, núhe Otògán Amẹlika tọn he yè nọ ylọ, Mẹdaho Hlonaldi Hligan biọ to owhèsùn ṣidopotọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ e lán kẹ̀nnẹ-koatọ́nnukun-awetọ (1987) mẹ to dla otò Bẹlin tọn pọ́n? To teninọ to finẹ mẹ, é pọ́n hlan bo sọ sú “Họ̀ngbo Blandẹnbọlgi tọn” he yín ohia mimá dinvie tọn lọ tọn to ṣẹnṣẹn otò Whèzẹntẹn tọn po otò Whèyìhọ̀ tọn po, whenẹnu wẹ é dọmọ, “Mẹdaho Gọlabaṣẹvi è, hùn ohọ̀n he lọ, bo sọ họ́ adó he lọ gbidigbidi”! Owhè awe dogọ́, hùnhùn “Họ̀ngbo Blandẹnbọlgi tọn” po “hihọ́ adó lọ tọn” po lẹzùn nújijọ̀ vivẹ titegbe de to ojlẹ dinvie tọn lẹ mẹ. Podọ to dinzãn de, núhe Willy Blandti tọn dọ na wá ṣiṣẹ̀ mẹ, dọ, “Dinvie wẹ núhe tin to kọ̀ndopọ́ mẹ lẹ na whẹ́n to kọ̀ndopọ́ mẹ”. Enẹ lọ tin hlan otò Jamma tọn po otò Elopia tọn lẹpo po.

Do ayi e go, dopoyínyín Jamma tọn to kọ̀ndopọ́ mẹ po dopoyínyín otò Elopia tọn po, podọ ga hẹ yinyọ́n agùn Katoliki tọn gbọn Plọtẹstannọ lẹ dali wẹ na yín ṣiṣẹ̀ dọdai Biblu tọn to ojlẹ godo tọn mẹ. Enẹwutu, kinklán lọ na dóalọte, bọ alán he yè húnú hlan okú ko kúata, whenẹnu wẹ onú lẹpo na whẹ́n to kọ̀ndopọ́ mẹ, yínyín politiki tọn kavi sinsẹ̀n tọn. Yé he yín ahọludù Lomunu tọn lẹpo ko yín dopo, podọ to enẹ mẹ, huhlọn aihọn lẹpo tọn ko fọ́nṣite to nukun mítọn lẹ mẹ, yèdọ Dopoyínyín Elopianu lẹ tọn. E ko dablado aihọn lẹpo bo sọ yín pinpọ́n to ninọ̀mẹ paṣapaṣa de mẹ dọ nawẹ e ya dólé! Taidi ozán lọ pete bọ onú popo sọ gbọnvo. Nukọnyìyì dopoyínyín lọ tọn yawu howezun to ninọ̀mẹ politiki tọn po sinsẹ̀n tọn po mẹ. Awhàngbigba wẹ e yín to owhè kanwe-kò donu kòtọ mẹ, to whenuena aihọn Katoliki tọn gbawhàn dopoyínyín aihọn lẹpo tọn to owhè fọtọ́n-fẹnẹ e lán kẹ̀nnẹ-koatọ́nnukun-ẹnẹtọ (1989) mẹ. Podọ gbọn enẹ lọ lọsu dali ga, Owé Wiwé lẹ yín ṣiṣẹ̀ to nukun mítọn lẹ mẹ. Do ayi e go, ehelẹ pó sọawúhia na huhlọn aihọn gbigbọ mẹ tọn Lomu tọn lọ nido mọ aṣẹpipa yí bo nasọ yín pinplán huhlọn politiki godogodo tọn aihọn tọn mẹ tọn.

Núhe kàn mí to “huhlọn gbékanlin” dèdovo he lọ tọn mẹ ma yín aṣẹpipa delẹ to kọ̀ndopọ́ mẹ kẹdẹ gba, adavo gbẹtọ he mẹ huhlọn lọ mọ agbasa de do bo sọ do é hia lọ, podọ to owé (DANIẸLI 7:17; tọn mẹ po owéfọ devodevo lẹ po). Nado sẹ̀n otògán Dopoyínyín otò Elopia tọn tindo huhlọn he dó dogbò de, kẹdẹdi otògán he pò lẹpo, di mẹhe paṣẹna hiadonú aihọn he tọn lẹ,hónámẹtọ, podọ ota otòdahodaho lẹ tọn. Na yéwlẹ tọn, yè sọgan diọ yé, kavi basi vòdidè na yé. Ṣigba nukọntọ he yín ota sinsẹ̀n tọn, dopolọ wẹ ota otòdaho lẹ tọn, bọ mẹdepope ma sọ sọgan diọ ẹ kavi basi vòdidè na ẹn gba, podọ ewọ sọ tindo aṣẹpipa aihọn lẹpo tọn. To dọdai Biblu tọn mẹ, yè dọ hlan mí gbọn tadèna dali dọ, agùn po politiki po na yín dopo, bọ aṣẹpipa agùn tọn wẹ na tin to aga (OSỌHIA 17). Podọ to agùn lẹpo mẹ, Agùn Katoliki Lomunu lẹ tọn kẹdẹ wẹ tindo zinzán otò tọn. Na ewọ tindo didiọ otògán lẹ tọn po akọta aihọn he tọn lẹpo po. Podọ Vatikan wẹ otòdaho ewlọsu tọn to otòdaho devo mẹ, yèdọ ehe tin to otòdaho ṣinawe lẹ mẹ bo sọ yín ṣinatọ̀ntọ (OSỌHIA 17:11).

Dinvie, politiki Elopia tọn na wá tin to aṣẹpipa ota agùn he lọ tọn glọ́. Whenẹnu wẹ yisenọ he pò lẹpo na jó yéde, bo na biọ kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ dopoyínyín agùn lẹ tọn – podọ nado wá vivọnu ninọ̀mẹ he lọ tọn, enẹ wẹ nado biọ kọ̀ndopọ́ po Katoliki po. Podọ agùn he pò lẹ ga na jó yédelẹ bo nasọ yọ́n ẹn. Enẹgodo, gbèdidè aihọn tọn yọ́yọ́ he omẹ susu ko dọhó dogbọn e tọn dali ko dè aliho ota susu tọn dogọ́ hú ehe omẹ lẹpo ko yọ́nẹn. Dinvie, aṣẹpipa Elopianu lẹ tọn yì aga hú otòdaho he yín dopodopo lẹ tọn. Na núhe yè ko mágbè etọn to otò Stlasbọgi tọn mẹ, ko yín aliho de ehe gbọn otò Blusẹli tọn mẹ jẹ otòdaho he tin to Dopoyínyín Elopianu lẹ tọn mẹ. Delẹ to otò he mẹ Plọtẹstan sù te lẹ tin to ayiha awe mẹ na fie enẹlẹ pó na yì jẹ, ṣogan yé nọ basi politiki ga. Na Owé Wiwé lẹ nido di, yé omẹ pó dóna jó yédelẹ. Podọ mẹdepope he ma na jó ede, na jiya badabada. “Mẹnu wẹ di kanlin he? Mẹnu wẹ sọ sọgan fùnawhàn hẹ ẹ? Yè ná onù in, e to onú daho po nùzinzán po dọ; yè sọ yí huhlọnna ẹn nado nọtemọ họ̀osùn kande e lán awe.” (OSỌHIA 13:4-5).

Mẹnu wẹ “ewọ” he, yèdọ mẹhe yè ná huhlọn podọ mẹnu tọn wẹ yè dọ di kanlin he na dọ onú daho lẹ? “E sọ kẹ̀ onù etọn do nùzinzán mẹ do Jiwheyẹwhe go, nado to nùzán do oyín etọn go, do gohọ̀ etọn go, podọ do yé he nọnọ̀ olọn mẹ lẹ go” (OSỌHIA 13:6). Sọn owé winwlán he mẹ, mí mọ núhe kàn mí lọ hézéhézé. Do ayi e go, Oklunọ ko dopagbè lọ to Owé JOHANU 14 tọn mẹ dọ, Ewọ na yì wléawu nọ̀tẹn lẹ tọn dai, bo na lẹ́gọ̀wá bẹ́ Omẹ Etọn lẹ yì whègbè. Sọn ojlẹ zizéyì aga tọn mẹ biọ bibẹ́nu Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn mẹ, awhàngbatọ lẹ na tin to olọn mẹ.

“Aṣẹpatọ otò tọn” he lọ, yèdọ mẹhe mẹ huhlọn agùn tọn po aihọn tọn po yín dopo kinkọ̀ndopọ́ te, ma tlẹ yọ́nẹn dọ dogbò de tin na goyíyí etọn. Na gbẹtọ lẹ na pọ́n hlan ẹn di yẹwhe de to ninọ̀mẹ gbẹtọ tọn de mẹ, podọ huhlọn agùn tọn lẹpo po politiki tọn lẹpo po na yín mẹmẹglọ hlan ẹn. Enẹwutu, yẹwhegán Daniẹli dọhó dogbọn ewọ tọn dali, dọmọ: “Ewọ bo na nọ dọ ohó lẹ do Gigogán go, bo nasọ hẹn agbọ́pé mẹwiwé Gigogán tọn lẹ: ewọ bo nasọ lẹn nado diọ ojlẹ lẹ po osẹ́n lẹ po; yè nasọ jó yé do alọ etọn mẹ kaka ojlẹ de podọ ojlẹ lẹ po odá ojlẹ de tọn po” (DANIẸLI 7:25). Kẹdẹdi Johanu, mọdopolọ wẹ yẹwhegán Daniẹli dọhó do owhè atọ̀n-dá go nado yín nukunbibia daho podọ homẹkẹn de. Enẹwutu, mizọn-mizọn he na wá Yisenọ he yise to Biblu mẹ lẹ ji to ojlẹ pẹvi de mẹ jẹnukọnna Bẹ́yìlọnmẹ, ma yín didọ hlan yé dọ ojlẹ lé mẹ wẹ gba.

Do ayi e go, eyín omẹ de dọhó dogbọn homẹkẹn he lọ tọn dali, gbẹtọ lẹ nọ mímí ota yetọn lẹ to mayise mẹ. Gbẹtọ delẹ tin, ehe ma tlẹ sọgan yise dọ ahọludù owhè fọtọ́n agùn Lomunu tọn biọ Whèta Zinvlu tọn lẹ mẹ bọ gbẹtọ mliyọn mliyọn donu sọha de yín hùhùsúdo. Dinvie, mí ma dóna wọnji sọn ojlẹ he mẹ yè gbòazé gbẹtọ lẹ te, bo já yé, bo sọ fiọ yé mlẹnmlẹn kaka jẹ ozán he mẹ yè dùwhè Mẹwiwé Batlemi tọn tọn gba. Na omẹ susu ma sọgan mọdona dọ, Ju mliyọn donu ṣidopo po fọtọ́n-fọtọ́n donu kanwe-ko gbẹtọ devodevo lẹ tọn po, yèdọ yé he ma jó yédelẹ hlan núyiwà de yín hùhù gbọn núyọ́nẹn po dopoyínyín agùn Lomunu tọn po dali to Ahọludù Hitlẹ tọn whenu. Ehe lọ jọ̀ to owhè kanwe-ko donu kotọ tọn mẹ to ninọ̀mẹ ylankan tọn de mẹ.

“Yè sọ ná ẹn nado fùnawhàn hẹ mẹwiwé lẹ, podọ nado gbawhàn yetọn: yè sọ yí huhlọn na ẹn to hẹnnu lẹpo ji, to ogbè po akọta lẹpo po ji” (OSỌHIA 13:7). To ohódidọ he lọ godo, mí hia dogbọn pahònamẹ lọ tọn dali to afọ aotọ lọ mẹ, dọmọ, “Eyín mẹde tin na kanlinmọgbenu, kanlinmọgbenu é jei; eyín mẹde sọ yí ohi do hùmẹ, yè ma na nọma yí ohia do hù i. Ofi wẹ homẹfa po yise mẹwiwé lẹ tọn po te”.

Do ayi e go, ota agùn tọn he lọ na yín yinyọ́nẹn to ojlẹ godo tọn mẹ gbọn núyiwà he mẹ é nọ yí yẹyi po sinsẹ̀n po te, yèdọ ehe tin hlan Jiwheyẹwhe kẹdẹ:“Podọ yé he tin to aigba go lẹpo na nọ sẹ̀n ẹn, oyín mẹhetọn yè ma wlán do ogbẹ̀ owé Lẹngbọvu lọ tọn mẹ lẹ, he yè ko hù sọn whenu aihọn ko jọ” (OSỌHIA 13:8).

Ohia devo dawe he lọ tọn wẹ yín “matin asi” ehe yẹwhegán Daniẹli dlẹnalọdo, dọmọ, “Mọ ewọ ma na hò yẹwhe otọ́ etọn lẹ tọn pọ́n gba, kavi nújlo yọnnu lẹ tọn, kavi hò yẹwhe depope pọ́n gba: na ewọ na hẹn ede klo to popo ji. Ṣigba to azọ́nhọ̀ etọn mẹ wẹ ewọ na nọ gbogbéna yẹwhe agbóhomẹ lẹ tọn …” (DANIẸLI 11:37-38), enẹ wẹ nado dọ, dọ, nado tindo vọfọ́n etọn lẹ po awhàn etọn he é yí nukọnna lẹpo po. Do ayi e go, matin asi yín núhe jẹagọ̀do gbèdidè olọn tọn he yè zé dai to whẹ́whẹ́whenu go, bo sọ yín didọ gbọn Apọsteli Paul dali kẹdẹdi oplọ́n gbigbọ mawé lẹ tọn (1 TIMỌTI 4:1-4). Ovi Jiwheyẹwhe tọn nugbo lẹ kẹdẹ wẹ na họngan sọn oklọ́ sinsẹ̀n tọn he mẹ, bo nasọ jẹagọ̀do mẹklọ̀tọ he lọ – awhànpa dopo jẹnukọnna Bẹ́yìlọnmẹ bọ mẹhe pò lẹ na wá to godo.

Do ayi e go, aihọn lẹpo na sẹ̀n ẹn – politikinọ lẹpo, mẹgbõgbo lẹ, aṣẹpatọ lẹ – dilé yè wlán ẹn dó, dọ, gbẹtọ he to aigba go lẹpo na sẹ̀n ẹn, adavo yé he yè wlán oyín yetọn lẹ do Owé Ogbẹ̀ tọn Lẹngbọvu lọ tọn mẹ sọn dòdó aihọn tọn. Jẹnukọn dote, ṣigba nado dọ, dọ, to asiko Núvọjladó tọn mẹ, Bibluplọ́nmẹtọ lẹ sin gán he yè nọ ylọ dọ, Dotẹ Matẹn Lutẹ ko nọ plọ́nmẹ to whepoponu dọ, dawe he lọ dóna yín omẹ dindin bo nasọ yín mimọ to papa lẹ mẹ, e yín (Mì pọ́n hlan owé Lutẹ tọn he yín ‘Odohia hlan yẹwhegán Daniẹli’) tọn.

To ojlẹ nukundiọsọ Núvọjladó tọn mẹ, Jesu kẹdẹ sẹ̀ntọ lẹ ko dè linlẹn de tọ́n dọ, agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ dóna yín Ju de, podọ gbọn enẹ dali yé ko sọ yígbèna linlẹn jẹagọ̀ he lọ. Yèdọ Plọtẹstannọ he yín họ́ntọn Islaẹli tọn lẹ lọsu, po wẹndagbejlatọ hladio mẹ tọn lẹ po, po yẹwhehódọtọ lẹ po yígbèna linlẹn he lọ. Mẹdevo lẹ to omẹ he lọ dinpọ́n to Malénu lẹ mẹ. Ṣigba lalo sinsinyẹn de wẹ, yèdọ ehe gbigbọ oklọ́ tọn ko tẹnpọ́n nado hẹn wá hinhọ́nnu hlan yé he lẹn dọ yé yín zinzintọ. Fie wẹ enẹ lọ yín winwlán te to Owé Wiwé lẹ mẹ? Kẹdẹdi Owé 2 TẸSALONIKA 2 tọn, fie yè do dawe he hia te, Jiwheyẹwhe dè omẹ mọtọnhunkọ lẹ, yèdọ yé he ma yí Nugbo lọ sè lẹ, nado yín lalonọ bo nasọ yín mẹdawhẹ̀na to vivọnu.

Kẹdẹdilé Klisti tindo azọ́nyínkọ susu he do É hia to ninọ̀mẹ lẹpo mẹ dó, mọwẹ kẹ̀ntọ Etọn lọsu tindo azọ́nyínkọ susu dó. Na Klisti wẹ Ovi Jiwheyẹwhe tọn, bọ kẹ̀ntọ lọ yín visunnu vivà tọn. Klisti yín yẹwhegán nugbo he yè dopagbè Etọn, bọ dawe he lọ yín yẹwhegán lalonọ he yè ko dọdọdai etọn, po onú devodevo lẹ po. Enẹwutu, Apọsteli Paul dọhó dogbọn dawe ylnadonọ he lọ tọn dali dọ, “mẹylankan lọ”, yèdọ “mẹhe to aliglọn, bo sọ to ede zé do oji hú ehe yè nọ ylọ Jiwheyẹwhe, kavi ehe yè nọ litaina lẹpo; sọmọ bọ é sinai to tẹmpli Jihwyẹwhe tọn mẹ, bo zé ede do gbonu di Jiwhyẹwhe” (2 TẸSALONIKA 2:4). Na é nọ wànú di vikali Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn, é sọ nọ yí sinsẹ̀n lẹpo ga. É sọ yí azọ́nyínkọ he yín Jiwheyẹwhe kẹdẹ tọn ga – “Otọ́ Wiwé”. Do ayi e go, enẹ lọ jẹagọ̀do Owé wiwé lẹ mlẹnmlẹn: “Mì sọ ylọ mẹde otọ́ mìtọn to aihọn mẹ blo: na omẹ dopo wẹ Otọ́ mìtọn olọn tọn” (MATIU 23:9). To núplọ́nmẹ etọn lẹ mẹ, é nọ zé ede do magbọvọ tẹnmẹ to núdepope he é dègbè etọn sọn “ofìn etọn” ji di Jiwheyẹwhe Lọsu to Ofìn Etọn ji. É nọ do ede hia di vikali Klisti tọn, ṣigba Klisti matindo vikali de gba, nado dọ to alọ devo mẹ : Klisti nọ gbọwhẹ̀na Omẹ Etọn lẹ.

Apọsteli Johanu dlẹnalọdo dawe dabla he lọ whlasusu kẹdẹdi agọ̀jẹdo-Klistigotọ; ehe dohia hézéhézé dọ, dawe he lọ he dọhó dogbọn Jiwheyẹwhe po Klisti po dali, to nugbo de mẹ, é jẹagọ̀do Jiwheyẹwhe po Klisti po. É dó agùn etọn titi po huhlọn aihọn tọn lẹ po do Agùn Klisti tọn de, bo ma sọ yín máhẹtọ to azọ́nwàdotana fligọ̀ tọn lọ mẹ gba. Podọ é nọ dọ, dọ é nọ jona ylando gbẹtọ lẹ tọn. To oplọ́n po wiwà po mẹ, é ko dóai zédai po osẹ́ndóai etọn titi lẹ po, bo sọ dó yé ai jẹagọ̀do Ohó Klisti tọn lẹ go. To Owé Osọhia tọn mẹ, dawe he jẹagọ̀do yẹwhegán nugbo lẹpo yín yiylọ dọ, “yẹwhegán lalonọ” (OSỌHIA 19:20)

Kanlin he tọ́njẹgbonu sọn aigba mẹ wá lọ

Apáwhé awetọ Owé Osọhia 13 tọn tlẹ yín núdabla hú apáwhé tintan tọn lọ. “Yẹn sọ mọ kanlin devo de tọ́nsọn aigba glọ́; e tindi azò awe taidi lẹngbọvu de tọn, bo sọ to hódọ di dlagọni de. E sọ to huhlọn kanlin tintan tọn lẹpo zán to nukun etọn mẹ, bo sọ hẹn aigba po yé he tin to e mẹ lẹpo po litaina kanlin tintan, he alán etọn hlan okú ko kúata” (OSỌHIA 13:11-12).

Gbékánlin-huhlọnnọ awetọ he lọ na tọ́njẹgbonu wá sọn aigba mẹ, e ma yín sọn ohù mẹ gba. To dọdai Biblu tọn mẹ, yè dọhó do akọta susu to otò Elopia tọn mẹ go di osìn susu (OSỌHIA 17:15). Núhe kàn kanlin awetọ lọ wẹ yín dọ, e sọawúhia sọn fie akọta susu helẹ pó, po ogbè helẹ pó po matin te. Podọ ohia lẹngbọvu lọ tọn to hódọ do otò Yisenọ lẹ tọn he mẹ mẹdekannujẹ pipé sinsẹ̀n tọn te to aigba ji go. Azò awelẹ dọhó do aihọn po huhlọn agùn tọn po go. Podọ huhlọn aihọn tọn awetọ lọ to alọdlẹndo Dopoyínyín otò Amẹlika tọn tọn go, yèdọ ehe yín jijlẹdo “Dopoyínyín otò Elopia” tọn tọn go. Kẹdẹdilé yè ko dọ hlan mí dó, ojlẹ lọ na wá, whenuena kanlin awetọ he na yín didohia gbọn Plọtẹstan dali na dọhó taidi dlagọni Lomunu lẹ tọn bo nasọ zán huhlọn kanlin tintan lọ tọn.

Gbékanlin-huhlọn awetọ lọ na pọ́n hlan e mẹ dọ, kanlin tintan he alán etọn hlan okú ko kúata na yí sinsẹ̀n lẹpo bo nasọ yín yinyọ́nẹn gbọn tòmẹnu aigba tọn lẹ dali. Huhlọn he lọ yín yinyọ́nẹn gbọnvo gbọn núyọ́nẹntọ po kọntawàtọ lẹ po dali, dọ, “E sọ basi ohia daho lẹ, sọmọ bọ e hén miyọn sọn olọn mẹ wá aigba ji to nukun gbẹtọ lẹ tọn mẹ. E to yé he tin to aigba ji lẹ klọ gbọn ohia helẹ mẹ he yè ná ẹn nado basi to kanlin lọ nukun mẹ; bo sọ dọ hlan yé he tin to aigba ji lẹ dọ yé ni basi boṣiọ hlan kanlin lọ, he ko yí alán ohi tọn do ogo, bo sọ to ogbẹ̀” (OSỌHIA 13:13-14).

To alọdlẹndo núyiwà sinsẹ̀n tọn mẹ, Apọsteli Paul wlán dogbọn ohia lalonọ lẹ po nújawu lalonọ lẹ po tọn dali, yèdọ ehe jẹagọ̀do ohia nugbo lẹ po nújawu nugbo lẹ po he sọawúhia to devizọ́n Oklunọ mítọn tọn mẹ, to apọsteli lẹ tọn mẹ, podọ to egbé ga di ṣiṣẹ̀ Ohó lọ tọn tọn.

“Yèdọ ewọ lọ, mẹhe wiwá etọn na taidi azọ́n Satani tọn kẹdẹ, po huhlọn lẹpo po, ohia po lalo he jawu lẹ po, po oklọ mawàdódó tọn lẹpo po na yé he dọ̀n lẹ; na yé ma yí owanyin nugbo tọn wutu, na yè nido wlẹn yé gán” (2 TẸSALONIKA 2:9-10).

Do ayi e go, huhlọn aihọn tọn awetọ lọ tọ́nsọn Plọtẹstannọ lẹ mẹ. Na gbẹtọ sọn otò Elopia tọn mẹ lẹpo họ̀nna homẹkẹn agùn tọn bo sọ dín finọ̀tẹn yọ́yọ́ lẹ. Dopoyínyín Plọtẹstannọ lẹ tọn to Piplimẹ Agùn Aihọn tọn lẹpo mẹ yín boṣiọ agùn Lomunu aihọn lẹpo tọn tọn. E nọ yí ogbẹ̀, enẹ wẹ nado dọ, dọ ogbẹ̀ninọ̀ etọn na zùn yinyọ́nẹn. Piplimẹ Agùn Aihọn tọn lẹpo tọn zé ogbè etọn daga hlan Awhàn Gọlfu tọn, taidi apájlẹ, opli Kanbẹla tọn he yè basi to otò Ọstlelia tọn mẹ, to owhèsùn awetọ owhè fọtọ́n-fẹnẹ e lán kẹ̀nnẹ-gbànnukun-dopotọ (1991) tọn mẹ. To whenẹnu yè dónukun papa po biṣopu lẹ po nado dọhó titegbe, ṣigba to dinvie, Piplimẹ Agùn Aihọn tọn lẹpo tọn tindo núde nado dọ, dọ, “Yè sọ ná ẹn nado yí gbigbọ hlan boṣiọ kanlin lọ tọn, na boṣiọ kanlin lọ tọn nido to hódọ, bo sọ basi na yé nido hù yé omẹ sọha he ma na litaina boṣiọ kanlin lọ tọn lẹ” (OSỌHIA 13:15). Do ayi e go, homẹkẹn lọ na tin pannukọn yisenọ nugbo lẹ, he yè na dowhẹ̀ lẹ ma sọgan yín máhẹtọ to Agùn Katoliki Lomunu tọn mẹ gba, bo ma sọ sọgan biọ Piplimẹ Agùn Aihọn Plọtẹstannọ lẹ tọn lẹpo mẹ gba.

To Owé Daniẹli tọn mẹ, yè dọ hlan mí hézéhézé núhe e yín nado sẹ̀n boṣiọ de, dilé yè dlẹnalọdo to ofi to Owé Osọhia 13 tọn mẹ. Boṣiọ gbẹtọ tọn de wẹ boṣiọ he tin to asiko Daniẹli tọn mẹ (DANIẸLI 2:32-33). Godo he yẹwhegán lọ ko mọ boṣiọ lọ to númimọ de mẹ bo do dopolọ hia, enẹ lọ sọ yín zizé daga do otòdaho Babilọni tọn mẹ, podọ jijlẹ etọn lẹpo sọ yín didohia (DANIẸLI 3:1). To ojlẹ nẹ mẹ, Babilọni wẹ to Mẹsopotamia to otọ̀ Euflate tọn lẹ kọ̀n, to otò Ilaki egbé tọn mẹ. Dinvie, fie yè na mọ otò Babilọni tọn te to egbé, wẹ yín to ṣẹnṣẹn aihọn lọ tọn to otò Tibeli tọn kọ̀n. Podọ ehe lọ yín winwlán hézéhézé to Owé dodai lẹ tọn mẹ.

Whenẹnu boṣiọ huhlọn kanlin lọ tọn he nukun na mọ yín zizé daga, bọ yè dègbè na gbẹtọ lẹpo, po hẹnnu lẹ po, po ogbè lẹ po sọn aṣẹpipa daho pete lọ de nado sẹ̀n boṣiọ he yè dóai he lọ. “Whenẹnu wẹ ogànhútọ dawhá ogbè lélé dọ, Mì wẹ eyín gbèdena hlan, mì gbẹtọ lẹ emi, akọta lẹ, po ogbè lẹ po… mì ni ṣinyọn ai bo litaina oboṣiọ sika tọn lọ he Nẹbukadnẹzali ahọlu ko zé daga: podọ mẹdepope he ma ṣinyọn ai bo litai wẹ yè na zédlan to ojlẹ dopolọ ji biọ gblagbla ozohọ̀ miyọn jiji de tọn mẹ” (DANIẸLI 3:4-6).

Otànhó dawe atọ̀n he yè bẹ́ kọ̀n do ozohọ̀ miyọn jiji tọn mẹ ko yín yinyọ́nẹn hézéhézé. Yé ma jlo nado dẹ́ to boṣiọ lọ nukọn bo sọ jó yéde na gbèdidè lọ gba. Whenẹnu homẹkẹn lọ wá yé mẹhe ma litai to boṣiọ he lọ nukọn lẹ ji, adavo nado sẹ̀n Jiwheyẹwhe nugbo lọ kẹdẹ.

Yé he pò bo sọ yín nugbonọ hlan Jiwheyẹwhe tindo akọ́npinpan bo sọ dọhó hlan nukọntọ huhlọnnọ lọ dólé dọ, “Do ayi e go, Jiwheyẹwhe mítọn mẹhe míwlẹ to sinsẹ̀n tin sọgan nado whlẹn mí sọn ozohọ̀ miyọn jiji lọ tọn mẹ; ewọ bo nasọ whlẹn mí sọn alọ towe mẹ, hiẹ ahọlu è. Ṣigba eyín lala, ahọlu è, e ni yín yinyọ́nẹn hlan we, dọ míwlẹ ma na sẹ̀n yẹwhe towe lẹ gba, mọ litaina oboṣiọ sika tọn lọ he hiẹ ko zé daga gba” (DANIẸLI 3:17-18). Do ayi e go, otànhó he lọ yín winwlán na akọ́npinpan hlan yisenọ lẹpo, yèdọ yé he sọgan wá to ninọ̀mẹ mọtọnhunkọ mẹ to vivọnu. Na Oklunọ tin po Omẹ Etọn lẹ po, Ewọ ma gbẹ́ yé gbèdé, podọ yé nasọ yín nugbonọ jẹ okú.

Odohia etọn whla ṣidopo hùn aṣli núdabla osọha nuọ̀ntọ̀n-kande-koatọ́n e lán dopo (666) lọ tọn hia. Enẹwutu, mẹdepope he nátúnmẹ dọ boṣiọ he sọgan dọhó lọ wẹ na yín televiziọn, ma tlẹ mọdona owhẹhó lọ gba. Na televiziọn yín núzinzán oṣiọ tọn he ma sọgan dọhó na ede gba, adavo nado dè oyẹ lẹ tọ́n bo sọ dè hógbè he yè ko yí lẹ kavi ehe yè ko dọ to ofi de to aigba ji lẹ tọ́njẹgbonu.

Enẹwutu, e to dandan mẹ nado mọdona dọ, e ma yín boṣiọ poun de gba, adavo boṣiọ kanlin lọ tọn (OSỌHIA 13:15).

Mọ e ma sọ yín osọha de poun gba, yèdọ ehe tùnmẹ de sọgan yín kọnputa (ọdinatẹ) aihọn lọ tọn fie onú lẹpo nọ wá to opọ́ mẹ gba, adavo osọha kanlin lọ tọn (OSỌHIA 13:18).

E ma yín oyín de poun gba, ṣigba oyín kanlin lọ tọn (OSỌHIA 13:17);

Podọ ga, e ma yín osọha oyín de tọn gba, ṣigba osọha oyín kanlin lọ tọn tọn (OSỌHIA 15:2),

Podọ e ma yín ohia de poun gba, ṣigba ohia kanlin lọ tọn (OSỌHIA 16:2)

Podọ ohia oyín etọn tọn (OSỌHIA 14:11).

Sọn kọ̀ndopọ́ whla ṣidopo tọn mẹ, ehe to whepoponu tindo ohógo alọdlẹndó tọn he yín “KANLIN LỌ”,yè ko do tùnmẹ lọ hia mí omẹ pó hézéhézé. Adavo eyín dọ mẹde mọdona dọ ohógo alọdlẹndo tọn dopolọ wẹ to whepoponu, e na bọawu nado gbẹkọ tùnmẹ alọpa devo he yè ko basi lẹpo go, bo nasọ kẹalọyí núpinpọ́n magbọvọ Owé Wiwé tọn lọ.

Ohó go he yín “boṣiọ” yín mimọ to kọ̀ndopọ́ vòvo mẹ, yèdọ sọn ota tintan mẹ to Biblu mẹ. “Mọwẹ Jiwheyẹwhe dá gbẹtọ to boṣiọ etọn titi mẹ …” (GENẸSISI 1:27). Boṣiọ Jiwheyẹwhe tọn wẹ yín ninọ̀mẹ Etọn he nukun mọ sọn awúsọhia mẹ. Na ehe nukun ma mọ lọ ko lẹzùn awúsọhia gbaungba tọn to ninọ̀mẹ agbasa tọn de mẹ. Na Klisti wẹ apájlẹ Jiwheyẹwhe tọn he yè dohia (2 KỌLINTINU 4:4; HEBLU 1:3; po owéfọ devodevo lẹ po). To alọ devo mẹ, to gbẹtọ agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ mẹ, mí na mọ ovi vivà tọn lọ (2 TẸSALONIKA 2:3), na mí mọ apájlẹ aigbanu he yín ovi afọnnu tọn he jai bo sọ yín didohia lọ tọn (ISAIA 14:12). Lukifẹli, kẹ̀ntọ lọ, ovi afọnnu tọn lọ, ko tẹnpọ́n nado zé ede daga to olọn mẹ nado sọzẹ̀n hẹ Jiwheyẹwhe; mọdopolọ wẹ dawe he lọ wà dó to aigba ji to ofi. Boṣiọ kanlin lọ tọn ko yín núhe tin to ogbẹ̀ kẹdẹdi azọ́nwànú gbẹ̀te agbasalan mẹ tọn de.

Ohia dabla kanlin lọ

Dinvie, mí na dọhó do ohia kanlin lọ tọn go. “E sọ basi yé omẹ pó, pẹvi po daho po, adọkunnọ po wamọnọ po, mẹmẹdekannu po mẹmẹglọ po, nado yí ohia de do adusilọ yetọn mẹ, kavi do nukọn yetọn” (OSỌHIA 13:16).

Do ayi e go, mí ma nọ dọhó do ohia gbonu tọn he nukun to mimọ ji gba, kẹdẹdilé Ju lẹ dóna hẹn dó to ojlẹ vòvo mẹ to otànhó mẹ gba. Na ohia Jiwheyẹwhe tọn ehe mẹ Oklunọ do ohia Etọn Omẹ Etọn lẹ go te lọsu ma yín mimọ gbaungba gba. Enẹwutu, gbẹtọ fọtọ́n-fọtọ́n donu kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) sọn whẹndo wiawe Islaẹli tọn mẹ lẹ na yín hiadogona to nukọn yetọn lẹ, ṣigba enẹ lọ ma na yín mimọ gbaungba gba. Na ohia Jiwheyẹwhe tọn ma yín nado zéwhla kavi nado wà hunwhẹ etọn to azán de ji gba. Na Jiwheyẹwhe na azán de Islaẹli dọ, e to dandan mẹ, ṣigba enẹ lọ ma yín ohia Etọn lọ gba, adavo ohia alẹ̀nùnù tọn (EKSỌDUSI 31:12-17). Podọ yé he yín Agùn lọ tọn lẹ, yèdọ yé he yè ko sùwhẹ̀na gbọn yise dali to Klisti mẹ lẹ, kẹalọyí kẹdẹdilé Ablaham dódónọ kẹalọyí ohia Jiwheyẹwhe tọn dó (LOMUNU 4:11; 2 KỌLINTINU 1:22). Enẹwutu, yé nọ yín hiadogona gbọn Gbigbọ Wiwé dali jẹ fligọ̀zán agbasa yetọn tọn gbè (EFESUNU 1:13; EFESUNNU 4:30), e ma to azán lé ji to osẹ̀ lọ mẹ gba.

To nukunbibia whenu, yè na hẹn gbẹtọ lẹ gannú-gannú nado yígbèna zinzán sinsẹ̀n tọn bo nasọ litaina ẹn, eyín e ma yín mọ, bé yé ma sọgan họ̀ núde kavi sà núde gba. Do ayi e go, nukọn ota tọn to hódọ do gbèmimá he yè ko basi to ota mẹ, enẹ wẹ nado dọ, dọ, po ayiha po. Podọ alọ to hódo do wiwà go, yèdọ núhe yè ko basi bo sọ hodo gbèmimá he yè basi lọ. Yé he yigbèna zinzán lọ lẹ na yigbèna agùnvi yetọn lẹ po ohia awọntẹn yetọn lẹ po. Enẹwutu, Yisenọ Biblu tọn lẹ na jiya bo sọ yín mẹhe yè na dohomẹkẹn gbọn núyiwà agùn tọn lẹ dali. Na pọndego de, eyín mẹde na tọ́n azọ́n de gbè, bọ yè kànhóbiọ ẹ dogbọn sinsẹ̀n etọn tọn dali kavi dogbọn agùn gbẹpiplinọ lẹ tọn dali, whenẹnu gbèmimá lọ dóna yín bibasi eyín omẹ lọ na mọ azọ́n lọ yí kavi lala.

Do ayi e go, ohia yín onú jọwamọ gbigbọ mẹ tọn bo sọ yín ṣiṣadopọ́ po “núplọ́nmẹ” po. To alọ de mẹ, yisenọ nugbo lẹ nọ kẹalọyí bo nọ zé núplọ́nmẹ nugbo Jiwheyẹwhe tọn lọ hẹn bo sọ nọ wà kẹdẹdilé e te dó. To alọ devo mẹ, yé he yín núyiwà gbẹpiplinọ lẹ tọn nọ jó yédelẹ na núplọ́nmẹ kẹ̀ntọ lọ tọn. Enẹwutu, núplọ́nmẹ po yise po, podọ kándeji yise nugbo de tọn, ma jẹagọ̀do yénọzo lẹ kavi yín didohia nukọn yetọn po alọ yetọn gbaungba tọn po gba. Enẹwutu, to nugbo de mẹ, ohó he yé to didọ wẹ yín nado wà kẹdẹdi yise he tin to ayiha mẹ. Enẹwutu, ohiadogona Gbigbọ Wiwé tọn nọ sọawúhia godo he yè ko kẹalọyí Ohó Nugbo lọ (EFESUNU 1:13); podọ yè nọ mọ ohia kanlin lọ tọn yí gbọn ohó lalọnọ de dali.

Dinvie, owé winwlán he jẹgodona dóna ná nukunnumọjẹnugo godogodo tọn lọ, dọ ohia lọ ma yín onú he nukun na mọ to gbaungba de gba. Adavo nado yín didohia dọ, ohia kanlin lọ tọn he lọ mẹ wẹ osọha oyín etọn tọn te: “Podọ mẹdepope ma na do tin sọgan nado họ̀, kavi bo sà, adavo ewọ he tindo ohia lọ, kavi oyín kanlin lọ tọn, kavi sọha oyín etọn tọn. Ofi wẹ núyọ́nẹn te. Gbọ ewọ he tindo núyọ́nẹn ni hia sọha kanlin lọ tọn; na sọha gbẹtọ de tọn wẹ; sọha etọn sọ basi Nuọ̀ntọ̀n-kande-koatọ́n e lán dopo” (OSỌHIA 13:17-18). Ehe wẹ blébu ohia dabla he yè ma hùndohia lọ tọn, yèdọ ehe yín mimọ to kọ̀ndopọ́ whlã tọ̀n tọn mẹ, ehe to whepoponu nọ tindo ohia lọ di ohù alọdindlẹn tọn. Nado sẹsinwhèna dọ, ehe lọ wẹ osọha Nuọ̀ntọ̀n-kande-koatọ́n e lán dopo, he tọ́nsọn azọ́nyínkọ dawe he lọ tọn tọn mẹ.

VIKALI OVI JIWHEYẸWHE TỌN TỌN

V I C A R I V S F I L I I D E I

5+1+100 + 1+5 + 1+50+1+1 + 500 + 1 = 666

Ohia de sọgan yín jọwamọ bo sọ yín gbigbọ mẹ tọn he gbọnvo de; yèdọ núhe mẹ yè sọgan yọ́n mẹde gbọn. Na mẹde ma nọ dónukun nado mọ mẹdevo de na zé oyín po osọha kanlin he lọ tọn hẹn gbaungba gba. Enẹwutu, Apọsteli Paul dọ, dọmọ: “… Na yẹn to ohia Jesu Oklunọ tọn hẹn pé to agbasa ṣie mẹ” (GALATIA 6:17). Nugbonugbo, ewọ ma zé apà Whẹngantọ tọn hẹn to gbaungba gba, ehe na yín mẹṣako, ṣigba odohia gbigbọ mẹ tọn wẹ ehe lọ yín. Na mí dóna kànbiọ dọ, etẹwẹ ohia dinvie tọn, yèdọ ehe mẹ núplọ́nmẹ agùn tọn yín didohia te? Nado mọdona enẹ lọ, mí dóna gọ̀yì whẹ́whẹ́whenu, yédọ sọn ojlẹ he mẹ enẹ lọ ṣẹ̀ awúsọhia te. Eyín mí mọdona dogbọn ohia he mẹ yè dohomẹkẹn omẹ gbọn to asiko he wáyì lẹ mẹ, to godo he agùn aihọn tọn Lumunu lẹ tọn sọawúhia to owhè kanwe-ko ẹnẹtọ tọn mẹ, whenẹnu wẹ mí na mọdona dọ e nasọ wá huhlọn mẹ dogọ́. Podọ ohia agùn onọ lọ tọn wẹ yise to atọ̀nyínyín he yè basi mẹ, ehe nátúnmẹ dọ Jiwheyẹwhe sọn madopòdo mẹ na tin to omẹ vòvo atọ̀n mẹ, yé omẹ atọ̀n lẹpo jẹ nado yín dopolọ kakadoi, bo na yín dopolọ to ofi popo, bo nasọ tindo huhlọn dopolọ lẹ. Yise yẹwhe atọ̀n tọn he lọ yín zizédo omẹ lẹpo ji gbọn aṣẹpipa ahọlu tọn dali. Eyín zinzán di mẹjizọnlinnọ, bọ enẹ lọ sọ hẹn homẹkẹndido Ju lẹ tọn po mẹdepope he yise jẹagọ̀do enẹ lọ po to aṣẹpipa owhè fọtọ́n agùn aihọn tọn Lomunu lẹ tọn lọ tọn whenu wá.

Enẹwutu, ohógbè helẹ to hódọ do yéwlẹ lọsu go, dọmọ:

“Aṣẹpipa Whèzẹtẹn Lomunu lẹ tọn to azán koatọ́nnukun-atọ̀ntọ, osùn awetọ, owhè fọde-kẹ̀nnẹ e lán okotọ (28. 2. 380) mẹ, Yise yẹwhe atọ̀n tọn po agùn otò tọn po. Teodiusi Tintan, Omẹ daho lọ, mẹhe ahọlu Sesali Glasiẹn sọn ahọludu Whèyìhọ̀ Lumunu lẹ tọn mẹ to okú Valẹnsi tọn godo to owhè fọde-kẹ̀nnẹ e lán fọtọ̀nnukun-ẹnẹtọ (379) mẹ, to ofìn Sesali Whèzẹtẹn tọn ji, dègbè hlan akọta Yisenọ he tin to oglọ́ etọn lẹpo dogbọn yise yẹwhe atọ̀n tọn dali nado tin to ninọ̀mẹ de mẹ, eyín e ma yín mọ, yè na gblewhẹ̀do yé to opli Nisene tọn mẹ to owhè fọde-kantọ̀n e lán atọ́ntọ (325) mẹ.”

“Aṣẹpipa Kọnstantẹn tọn to azán tintan, osùn atọ́ntọ, owhèfọde-kẹ̀nnẹ-ko elán dopotọ (1. 5. 381) mẹ, Yise yẹwhe atọ̀n tọn lẹzùn núhe yisenọ lẹ dóna sẹ̀n dandan. To gbẹpipli awetọ whenu, biṣọpu lẹ yigbèna hógbè he Teodiusi Tintan lọ dètọ́n to owhè fọde-kẹ̀nnẹ e lán okotọ (380) mẹ, ehe mẹ é dègbe hlan aṣẹpipa Lomunu tọn lẹpo nado kẹalọyí yise yẹwhe atọ̀n tọn yisenọ lẹ tọn kẹdẹdilé yè ko dọ dó to Opli Nisene tọn tó to owhè fọde-kantọ̀n e lán atọ́ntọ (325) mẹ. Yise yẹwhe atọ̀n tọn he mẹ Jiwheyẹwhe sọawúhia te to omẹ atọ̀n mẹ: Jiwheyẹwhe Otọ́, Ovi po Gbigbọ Wiwé po, yín hihiajẹ di gbèyíyí yise tọn na Yisenọ lẹpo bo sọ yín zizédaga nado yín agùn he yè gọ́alọna gbọn ahọlu dali dandan.” {Ehe yín winwlán do owé he yè nọ ylọ “B. Harenberg, Chronik der Menschheitsgeschichte”, apáwhé 212}.

Enẹwutu, dogbọn núhe yín ohia kanlin lọ tọn dali, e to dandan mẹ nado wàzọ́n po núplọ́nmẹ yẹwhe atọ̀n tọn po, ehe mẹ linlẹn devo depope ma sọgan yín alọkẹyí te, yèdọ kẹdẹdi gbèyíyí yise tọn he yè hòavunna gbọn zédai agùn Plọtẹstannọ lẹpo tọn dali. Na ehe wẹ núyiwà tintan to afọdidè yise tọn mẹ. To agùn Katoliki tọn mẹ, podọ ga to agùn Plọtẹstannọ lẹ tọn mẹ to dinvie dọ, ohia satin tọn nọ yín bibasi po adusilọ po. Dawe he ko hù omẹ susugege, yèdọ Kọnstantẹn wẹ ko dọ, dọ ewọ mọ ohia satin tọn to aslọ mẹ. To godo mẹ, agùn etọn he yín ahọlu tọn ṣẹ̀ ohia satin tọn lọ basi ji, bo sọ dègbè nado yín bibasi dandan. To ohia satin yẹwhe atọ̀n tọn he lọ glọ́, ehe dali yé nọ dọ, “To oyín Otọ́, Ovi tọn po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ”, agùn Lomunu tọn basi vọfọ́n etọn ylankan lẹ po opli etọn lẹpo po. Podọ Ju po yé he yise jẹagọ̀ lẹ po nọ yín hinhẹn gánnugánnu nado donùunùgona satin lọ kavi yè ni hù yé.

Do ayi e go, jẹnukọnna Kọnstantẹn, ohia satin tọn de matin kẹdẹdi otànhó agùn tọn podọ núplọ́nmẹ yẹwhe atọ̀n Yisenọ lẹ tọn tọn de matin, adavo yẹwhe atọ̀n kosi lẹ tọn lẹ, po whẹgbèdido dogbọn yise dali po. Yé he yise Nugbo to Biblu mẹ, ma nọ hẹn satin de kavi nọ basi ohia satin tọn de gba, na yé yise to azọ́n whlẹngan tọn olọn mẹ tọn he yín ṣiṣẹ̀ gbọn Klisti mẹ to Satin Kalvali tọn ji. Na yé mọdona dọ Jiwheyẹwhe tin to Klisti mẹ bo sọ to whẹ̀gbọ hlan aihọn hẹ Ede gbọn avọ́sinsán okú satin tọn lọ tọn dali. Kẹdẹdilé Paul po yisenọ tintan lẹpo dèkunnu dó, mọwẹ hlan míwlẹ ga, dọ, “Yè ko whè mi do satin go hẹ Klisti, ṣigba yẹn sọ tin to ogbẹ̀, mọwẹ e ma yín yẹn wẹ gba, Klisti he tin to ogbẹ̀ to yẹn mẹ wẹ …” (GALATIA 2:20).

Mí sọ mọdona sọn otànhó agùn tọn mẹ dọ, to owhè kanwe-ko tintan lẹ mẹ to Klisti godo, núdepope matin he yè nọ ylọ di Agùn Katoliki Lomunu lẹ tọn gba, podọ ga núhe kàn agùn Glẹki tọn de matin, kavi agùn devo depope ma tlẹ tin taidi agùn titò gba. To owhè kanwe-ko tintan lẹ mẹ, ninọ̀mẹ alọpãlọpa delẹ tin, ehe yèdọ sọn Kọnstantẹn whenu yín bibẹdopọ́ do agùn dopo mẹ to “Aṣẹpipa etọn Lomunu tọn lọ glọ́”. Podọ to Opli Nisene tọn kọ̀n to owhè fọde-kantọ̀n e lán atọ́ntọ (325) mẹ, papa depope matin, kaldina depope matin, po onú devodevo lẹ po; yèdọ e ma tlẹ tin to Opli Kọntantẹn lọsu tọn mẹ to owhè fọde-kẹ̀nnẹ-ko elán dopotọ (381) mẹ podọ to Opli Efesu tọn lọsu mẹ to owhè fowe-gbànnukun-dopotọ (431) mẹ. Do ayi e go, otànhó papa lẹ tọn ṣẹ̀ po Leo Tintan po to owhè fowe-kande e lán dopotọ (441) mẹ to okú Klisti tọn godo. To Nisene, afọzedotetọ sọn agùn yisenọ lẹ tọn alọpãlọpa mẹ, plidopọ́ bo dọhó po adán po talala. Gbọn alọgọ́ otòdaho tọn dali, aṣẹpipa tintan he dọ̀ndopọ́ lẹzùn agùn otò tọn sọn owhè kanwe-ko ẹnẹtọ po atọ́ntọ po mẹ. Do yi e go, ewọ ma yín didóai nugbonugbo gbọn Klisti dali gba, mọwẹ e ma sọ tindo núdepope po É po to kọ̀ndopọ́mẹ gba; yèdọ to oplọ́n mẹ kavi to wiwà mẹ gba.

Ohia núplọ́nmẹ aihọn he tọn, ehe dali homẹkẹn lẹpo wá gbọn, yín didohia to ota etọn lọ go di núplọ́nmẹ daho aṣẹpipa tọn. Whenẹnu eyín mẹdepope na dọhó do núhe yè ylọ dọ “zédai wiwé pete” agùn Lomunu lẹ tọn go, enẹ wẹ nado dọ, dọ jẹagọ̀do yẹwhe atọ̀n etọn tọn, omẹ nẹ lọ ko zùn in, podọ to nukun yetọn mẹ, ewọ tin nùzántọ bo sọ jẹ na okú. Dinvie, mí na dọhó dó ohógbè he yè wlán to nukọnyìyì ojlẹ lẹ tọn mẹ, dọ: “Na Opli Vatikan tọn Awetọ lọ to gbèdidè etọn mẹ gbọn oplimẹ sọha okotọ tọn dali, ko lẹn dogbọn yisenọ he yise to yẹwhe atọ̀n to Jiwheyẹwhe mẹ lẹ tọn kẹdẹ dali, dọ, e dóna yín dodinna nado pọ́n kaka jẹ whenuena sinsẹ̀nnọ he klandovò bo sọ gbẹ́ yise yẹwhe atọ̀n tọn lẹ sọgan yín yisenọ” {herder-Verlag, Lexikon der Sekten … apáwhé 151}. Ojlẹ de matin na ohódidọ gba. Gbèdidè lọ wẹ yín godogodo tọn lọ.

Podọ kẹdẹdilé e nọ to ojlẹ awúsọhia tọn mẹ dó, mọdopolọ wẹ e nasọ gọ̀wá dó dilé Katoliki po Plọtẹstan po ko yín dopo do to dòdó núplọ́nmẹ-yẹwhe atọ̀n tọn he na wá zé do yisenọ lẹpo ji dó gánnugánnu. Plọtẹstannọ he ko yín dopo na hẹn yédelẹ dóhuhlọn bo nasọ paṣẹ nado tẹnpọ́n bo hẹn awhànpa wẹndagbejlatọ lẹpo tọn po huhlọn po, yèdọ yé he yise jẹagọ̀ nado kẹalọyí ohia he lọ. Podọ whladopo dogọ́, otò lọsu na wàzọ́n alọ to alọ mẹ hẹ agùn. “E sọ basi yé omẹ pó, pẹvi po daho po, adọkunnọ po wamọnọ po, mẹmẹdekannu po mẹmẹglọ po, nado yí ohia de do adusilọ yetọn mẹ, kavi do nukọn yetọn: podọ mẹdepope ma na do tin sọgan nado họ̀, kavi bo sà, adavo ewọ he tindo ohia…” (OSỌHIA 13:16-17).

Do ayi e go, Gbẹpipli Agùn lẹ tọn to aihọn mẹ ma na yín homẹhunnọ dọ, piplimẹ Plọtẹstannọ delẹ tin, yèdọ yé gbẹ́ nado yín máhẹtọ to dopoyínyín nẹ lọ mẹ. Podọ yéwlẹ wẹ mẹhe yise to Jiwheyẹwhe Madopòdo dopo he yín Nugbo lọ mẹ, yèdọ Mẹhe do Ede hia nado hẹn whlẹngan wá na mí bo sọ flí mí gbọn Jesu Klisti dali. Yéwlẹ na gbẹ́ agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ, na yé yọ́n Klisti kẹdẹdi Ota dopolọ gẽ wutu.

Núplọ́nmẹ he lọ to alọdlẹndo Yise he jẹagọ̀ lọ po oyọ́nẹn dogbọn Jiwheyẹwhe po Klisti po tọn dali. Enẹwutu, núplọ́nmẹ he lọ he taidi dọ piplimẹ devo de matin, ko dohomẹkẹn yé he nọ plọ́nmẹ jẹagọ̀ bo sọ yise dómọ lẹ ga. Podọ yè ko kọ̀n ohùn susu dai to ojlẹ he wáyì lẹ mẹ. Enẹwutu, yé he ma na yí ohia agùn onọ̀ lọ tọn lẹ lọ, na sọgbè hẹ homẹkẹn. Enẹwutu ga, mẹdepope he na kẹalọyí bo sọ yise to núplọ́nmẹ yẹwhe atọ̀n tọn mẹ, bo sọ yín bibaptizi kẹdẹdilé ninọ̀mẹ yẹwhe atọ̀nyínyín tọn te, na tindo ohia lọ dote. Kẹdẹdilé mí omẹ pó ko mọdona dó, agùn Lomunu tọn nọ do kàndeji po vivẹnu po dọ ewọ kẹdẹ mẹ wẹ whlẹngan te, podọ gbọn saklamẹnto etọn lẹ kẹdẹ mẹ. Yẹwhehódọtọ po azọ́nwàtọ he tin to agùn ahọlu tọn nẹ lọ mẹ lẹ nọ plán gbẹtọ lẹpo sọn jiji yetọn whenu jẹ okú whenu gbọn zinzán agùn lọ tọn lẹ dali. Ṣigba gblọndo tẹ wẹ enẹ lọ nọ ná? Na agùnvi yetọn he ko kẹalọyí bo sọ yín máhẹtọ to saklamẹnto nọ yín linlẹn dọ yé na yí jẹ otẹn he yé nọ ylọ dọ lẹ́wézòmẹ. Bé enẹ lọ wẹ whlẹngan? Ṣigba onú he jẹagọ̀do enẹ lọ mlẹnmlẹn wẹ Owé Wiwé lẹ to pinplọ́nmẹ (OWALỌ 4:10-12).

Agùn papa tọn ko mọdona núhe ewlọsu ko dètọ́n dọ “Avọ́sinsán Sinsẹ̀n tọn” jẹagọ̀do avọ́sinsán Klisti tọn dopo gẽ lọ ehe jẹ na omẹ lẹpo to Jiwheyẹwhe nukọn. To ninọ̀mẹ etọn he sọawúhia jẹ nukọn mẹ, núde yín whihwlá nado yín didiọ do Klisti nugbo lọ mẹ, bo yín zizé hẹn sọn filé podọ jẹ odọn, bọ yè to sinsẹ̀n bo sọ to dùdù. Do ayi e go, yé omẹ he ma kẹalọyí núplọ́nmẹ mọtọnhunkọ lẹpo yín zizédo dẹ̀hòdo glọ́ to opli agùn tọn alọpãlọpa lẹ mẹ. Dinvie, LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ to Ohó Etọn mẹ dogbọn Mẹflitọ po whlẹganzọ́nwàdótana Etọn po dali, dọ, “Gbọn ojlo he mẹ yè hẹn mí zùn wiwé gbọn yíyí agbasa Jesu Klisti tọn do sánvọ́ whladopo akàn dali … Ṣigba dawe he, ehegodo é ko sanvọ́ dopokakadoi na ylando, é sinai to adusilọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ … Na gbọn avọ́ dopo dali, é ko hẹn yé he yè diọ zùn wiwé lẹ pégan kakadoi” (HEBLU 10:10, 12, 14).

To titò Jiwheyẹwhe tọn mẹ, Ewọ Dopolọ kẹdẹ wẹ nọ wàzọ́n gbọn Jesu Klisti Oklunọ mítọn mẹ. Na Gbigbọ Wiwé nọ wàzọ́n kẹdẹdilé yè dọ Ohó Nugbo tọn lọ dó. Enẹwutu, agùn nẹ lọ nọ wànú to oyín ede titi tọn mẹ gbọn oyín he e basi he lọ tọn dali, dọ, “To oyín Jiwheyẹwhe Otọ́ tọn, Ovi tọn po Gbigbọ Wiwé tọn po mẹ”, bo ma yọ́nẹn dọ Oyín lọ Lọsu ko tin to odohia atọ̀n lẹ lọ mẹ. Enẹwutu, Agùn nugbo Klisti tọn lọ nọ wànú kẹdẹdi gbèdidè Jiwheyẹwhe tọn to oyín alẹ̀nùnù Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn Oklunọ Jesu Klisti tọn lọ mẹ, Mẹhe kẹdẹ mẹ whlẹngan Jiwheyẹwhe tọn hlan gbẹtọ lẹpo yín mimọ te.

To Owé Osọhia 17 tọn mẹ, agùn he pò bo biọ agùn onọ̀ lọ tọn mẹ lẹpo tin to ohógo he yín “Babilọni daho, onọ̀ ayọdetọ lẹpo tọn” tọn mẹ. Na finẹ lọ wẹ yè sọ mọ winwlán dogbọn núhe e zé hẹn do nukọn etọn de dali, dọ: “Yè sọ wlán oyín de do nukọn etọn, dọ, NUDABLA DE, BABILỌNI DAHO, ONỌ̀ YỌNNÙ AYỌDETỌ LẸ TỌN, PO OSÚNÚ AIHỌN TỌN LẸ PO. Yẹn sọ mọ yọnnusi lọ nù ohùn mẹwiwé lẹ tọn mú, po ohùn kunnudètọ Jesu tọn lẹ tọn po: whenuena yẹn mọ ẹn, avo daho vò mi” (OSỌHIA 17:5-6).

Agùn viyọnnu Plọtẹstannọ lẹ tọn tọn he yín hiadogona po núplọ́nmẹ yẹwhe atọ̀n tọn po lẹ gọ̀do akọ́n onọ̀ yetọn tọn mẹ. Whenẹnu e nasọ yín “Babilọni Daho lọ” whladopo dogọ́, ehe nù ohùn omẹ susugege he yè ko hù tọn. Do ayi e go, Johanu mọ ẹn dólé e te bo sọ yín awujinọ. Yé he yise to núplọ́nmẹ yẹwhe atọ̀n tọn mẹ lẹ bo sọ yín agùnvi gbẹpipli nẹlẹ pó tọn ko tindo ohia nẹ lọ dote. Podọ yé he tindo wuntùntùn Biblu tọn bo ma sọ jo yédelẹ hlan núplọ́nmẹ he lọ na yín hinhẹn biọ homẹkẹn mẹ bo nasọ jiya etọn. Kẹdẹdilé agùn he lọ hẹn homẹkẹn etọn tintan lọ gánnugánnu po ohia etọn po dó, mọdopolọ wẹ e nasọ hẹn godogodo tọn gánnugánnu dó.

Dinvie, apáwhé he yè mágbè etọn lọ wẹ yín dọ, Nugbo lọ po lalo lọ po di yénọzo lẹ sọmọ bọ, eyín e sọgan yín wiwà nado hẹnmẹbú, yèdọ mẹṣinyanṣinyan lẹ (MATIU 24:24). To Owé MATIU 7:21 tọn mẹ, Oklunọ dọhó dogbọn yé he ko wànú dahodaho lẹ tọn dali, ehe to jijọ dinvie gbọn whinwhàn gbigbọ tọn dali, dilé mí ko mọdona to egbé dó dogbọn televiziọn wẹndagbejlatọ yẹwhe atọ̀n tọn lẹ dali podọ gbọn opli afinyọnnọ lẹ tọn dali ga. Do ayi e go, omẹ helẹ tẹnpọ́n nado sùwhẹ̀na yédelẹ, ṣigba Oklunọ gbẹ́ yé di azọ́nylankanwàtọ, yèdọ mẹhe É ma ko yọ́nẹn gbèdé lẹ. Na whinwhàn nugbo Gbigbọ tọn lọ dóna yín to whepoponu kẹdẹdi núplọ́nmẹ nugbo Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn.

Dinvie, e dóna yín kinkànbiọ po obiọ de po dọ:

Etẹwutu Jiwheyẹwhe Lọsu ma do dọhó gbèdé dogbọn “yẹwhe atọ̀n tọn” dali?

Etẹwutu yẹwhegán depope ma do dọhó depope dogbọn “Jiwheyẹwhe atọ̀n tọn” dali?

Etẹwutu apọsteli depope ma do dọhó depope dogbọn omẹ atọ̀n to Jiwheyẹwheyínyín mẹ?

Etẹwutu ohógbè he yín “Jiwheyẹwhe Ovi” po “Jiwheyẹwhe Gbigbọ Wiwé” po ma do zùn yinyọ́nẹn to Biblu mẹ?

Etẹwutu whẹgbedido de ma do tin to Ju lẹ mẹ kavi to azán apọsteli lẹ tọn mẹ dogbọn Jiwheyẹwheyínyín tọn dali?

Etẹwutu yè ma do baptizi omẹ dopo gẽ lọsu to ohógbè yẹwhe atọ̀n tọn mẹ to azán apọsteli lẹ tọn mẹ kavi whenu apọsteli lẹ tọn godo?

Etẹwutu apọsteli lẹpo do tindo wuntùntùn pipé Owé MATIU 28:19 tọn tọn, yédọ ehe kàn núyiwà baptẹm tọn gbọn omẹ yinylọn do osìn mẹ to oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn mẹ dali (OWALỌ 2:38; OWALỌ 8:16; OWALỌ 10:48; OWALỌ 19:5; LOMUNU 6:3)? Owhẹjijọ lọ wẹ yín dọ, yé yín pinplọ́n gbọn OKLUNỌ he fọ́nsọn oṣiọ lẹ mẹ Lọsu dali, bọ yé sọ tindo núdohiamẹ lọ gbọn Gbigbọ Wiwé dali dọ, Jesu Klisti Nazalẹti tọn wẹ “Emmanuẹli” he tadèna etọn yín “Jiwheyẹwhe tin to mí de”. Na oyín alẹ̀nùnù Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lọ tọn wẹ Yahshua, ehe tùnmẹ dọ, Yahweh Whlẹngantọ, kẹdẹdilé tadèna “Emmanuẹli”tọn yín Jiwheyẹwhe tin to mí de dó. Yé yọ́nẹn dọ Jiwheyẹwhe nugbo dopo gẽ lọ do Ede hia di Otọ́, Ovi podọ Gbigbọ Wiwé. Mọwẹ ehe lọ sọ nọ sọawúhia na whlẹngan mítọn to oyín alẹ̀nùnù Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ, ehe mẹ visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹpo nọ yín bibaptizi te to asiko Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lọ tọn mẹ.

E sọgan yín to ohó mẹ, to wiwà mẹ kavi to baptẹm mẹ, yèdọ ehe sọn Jiwheyẹwhe de bo sọ yín ṣiṣẹ̀ to Agùn Etọn mẹ lẹpo kẹdẹdi ojlo Etọn ma nọ sọawúhia gbọn ohógbè matin oyín tọn dali gba, kavi ehe nọ ná núdidọ majiki tọn de dali gba, kavi gbọn azọ́nyinkọ lẹ gigọ̀ylọ mẹ dali gba, adavo gbọn oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn dali (KOLOSINU 3:17). E ma yín to azọ́nyinkọ lẹ mẹ kavi to hógbè he yè basi de mẹ wẹ kligonu lẹpo na yìdò te gba, adavo to oyín wiwé alẹ̀nùnù Oklunọ Jesu Klisti tọn lọ tọn mẹ (FILIPINU 2:9-11).

To Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, Jiwheyẹwhe ko dopagbè to Osó Sinai tọn ji dote dogbọn oyín Etọn dali, dọ, “… to otẹn fie yẹn hẹn oyín ṣie yín finflin te lẹpo yẹn na wá de we bo sọ dona we” (EKSỌDUSI 20:24).

Whenuena yè to jiji Mẹflitọ lọ tọn lá, yè dè oyín Etọn tọ́njẹgbonu hézéhézé, dọ, “É nasọ ji ovisunnu de, JESU (to ogbè Heblu tọn mẹ: Yahshua) wẹ hiẹ na ylọ oyín etọn, na ewọ wẹ na whlẹn omẹ etọn lẹ gán sọn ylando yetọn lẹ mẹ. Onú helẹ pó sọ jọ, na ehe yè ko dọ sọn Oklunọ de gbọn onù yẹwhegán lọ tọn mẹ nido di, dọ, Do ayi e go, awhli de na mọhò, é na ji ovisunnu de, Yè na nọ ylọ oyín etọn dọ Emmanuẹli, tadèna ehe tọn yín Jiwheyẹwhe tin to mí de” (MATIU 1:21-23).

Enẹwutu, devizọ́nwàtọ he Jiwheyẹwhe ko dè to Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ lẹpo nọ wànú to pinplán Gbigbọ Wiwé tọn glọ́, gbọn aṣẹpipa Ohó Jiwheyẹwhe tọn dali to oyín Oklunọ Jesu Klisti tọn mẹ. Podọ yẹwhehódọtọ lẹpo to azọ́nwà to zinzán ohógbè he yín “To oyín Otọ́ tọn, Ovi po Gbigbọ Wiwé tọn po” mẹ, bo ma tlẹ sọ nọ ylọ oyín he mẹ yè zọ́n azọ́n lọ te lala. Do ayi e go, yẹwhegán de kavi apọsteli de to nukuntitọ́n yetọn lẹ mẹ ma tlẹ zán ohógbè he gbẹtọ lẹ basi na yédelẹ he lọ gbèdé. E ma yín núpaṣamẹ dọ, to ohógbè dopolọ mẹ, gbigbọnọ lẹpo po wiwà ogbẹ́ zinvlu mẹ tọn lẹ tọn lẹpo po sọawúhia to otò he ylọ yédelẹ dọ Yisenọ lẹ tọn mẹ.

Podọ dogbọn mì he yín omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ tọn dali, mì dótó: Eyín mì tin to gbẹpipli yẹwhe atọ̀n tọn mẹ kavi to agùn yẹwhe atọ̀n tọn lẹ mẹ, ojlẹ Nugbo tọn lọ wẹ ehe, yèdọ asiko gbèmimá tọn de, ehe yín hùndohia Klisti tọn pipé lọ podọ aṣli hùndohia agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn. Na yè ko klán hinhọ́n dòvo na zinvlu. Podọ owẹn Jiwheyẹwhe tọn ko dè gbẹtọ lẹ tọ́njẹgbonu bo sọ to yé ylọ dinvie, di oylọ godogodo tọn, dọ, “Enẹwutu wẹ Oklunọ, dọmọ, mì tọ́n sọn ṣẹnṣẹn yetọn, bo nọ ola, mì gàn do onú mawe go blo, Yẹn nasọ yí mì, Bo na yín Otọ́ de hlan mì, mìwlẹ nasọ yín ovisunnu ṣie lẹ, podọ oviyọnnu ṣie lẹ, wẹ Oklunọ Ganhunupo dọ” (2 KỌLINTINU 6:17-18; OSỌHIA 18:4)

LE WẸ OKLUNỌ DỌ he tin to afọ Owé Wiwé he tọn lọ mẹ yín domọna hézéhézé. Podọ yé he jẹgbonu sọn Babilọni mẹ podọ sọn yẹwhe atọ̀n mẹ lẹ, wẹ sọgan yín bibaptizi nugbonugbo do Agbasa Klisti tọn mẹ gbọn Gbigbọ Wiwé dali (1 KỌLINTINU 12). Podọ Klisti po agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ po ma tindo kọ̀ndopọ́ de gba. Podọ awhanpa awe helẹ ma sọgan flúsọ́ yédelẹ gba. Ode sọgan yín ma tin huhlọnọ, podọ ode sọ yín awhànpa he yè dohiagona gbọn Gbigbọ Wiwé dali, podọ awetọ yín hiadógona gbọn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ dali gbọn nuyiwà kanlin lọ tọn dali.

Podọ mẹdepope he sè ogbè opẹ̀n Wẹndagbe madopòdo lọ tọn tọn, dóna jẹgodona oylọ olọn tọn lọ. Enẹwutu, gbèmimá lọ dóna yín bibasi to dinvie, e sọgan yín nado hodo Klisti kavi agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ, e sọgan yín dọ mí yín hiadogona gbọn Gbigbọ Wiwé dali godo he mí ko mọ Ohó Nugbo tọn lọ yí vọ̀, kavi e sọ sọgan yín dọ mí na yí ohia kanlin lọ tọn bo nasọ gbọ̀ṣi núṣiwà mẹ. Na núplọ́nmẹ lalonọ dogbọn Jiwheyẹwhe atọ̀n tọn dali lẹ yín domọna hlan yẹwhegán lẹ; podọ baptẹm to oyín atọ̀n mẹ lọsu yín domọna hlan apọsteli lẹ. Enẹwutu, Jiwheyẹwhe ko dègbè nado gbẹ́ núyiwà agùn lalonọ lẹ tọn to kọ̀ndopọ́ mẹ.

Na onú lẹpo yín bibla do dawe dopo de mẹ, yèdọ mẹhe nọtena núyiwà lọ, podọ osọha he yè mọ to azọ́nyinkọ dawe he lọ tọn mẹ, bọ yè ko zé e dohia hlan mí dote to Owé Wiwé lẹ mẹ. Sọn ojlẹ Núvọjladó tọn mẹ, mẹplọ́ntọ Biblu tọn he yè yọ́nẹn lẹpo mọ dólé e te. Enẹwutu, jlọjẹ devo depope matin ehe mẹ dohia dopodopo he yè dohia lẹpo sọgan yín didóai te gba.

OTA 14

Lẹngbọvu lọ po omẹ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) he yè dohiagona lẹ po

“Yẹn sọ pọ́n, do ayi e go, Lẹngbọvu de ṣite to osó Ziọni ji, po gbẹtọ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ po é po, yé sọ tindo oyín Otọ́ tọn he yè wlán do nukọn yetọn” (OSỌHIA 14:1).

Whladopo dogọ́, yè sọ ylọ oyín nukọn tọn to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ winwlán oyín tọn. To ota 7 mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn ohiadogona gbẹtọ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) lẹ tọn dali, yèdọ sọn whẹndo 12 Islaẹli tọn lẹ mẹ do nukọn yetọn lẹ. To ofi, yè gọ́ oyín de na hiadogona lọ. To ota 14 mẹ, mí mọ omẹ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) he ṣite po ohia po to Osó Ziọni tọn ji. Yé yín didohia po Lẹngbọvu he to ohó fligọ̀ yetọn tọn dọ lọ po. To whenẹnu, yé na tindo oyín Emmanuẹli tọn he yín Jiwheyẹwhe tin to mí de (ISAIA 7:14). Podọ to ojlẹ nẹ mẹ, Owé ISAIA 25:9 tọn nasọ yín hinhẹnṣẹ̀, dọ, “Yè nasọ dọ ẹ to azán lọ gbè, dọmọ, Pọ́n ẹn, ehe wẹ Jiwheyẹwhe mítọn; míwlẹ ko nọtepọ́n ẹn, é nasọ whlẹn mí: Oklunọ wẹ ehe: míwlẹ ko nọtepọ́n ẹn, mí na to ayajẹ, homẹ mítọn nasọ to hùnhùn to whlẹngán etọn mẹ”. Podọ to whenẹnu, Osó Ziọni tọn na tindo tùnmẹ gbọnvo de (ISAIA 2 po ota 4 po).

“Yẹn sè ogbè de sọn olọn mẹ taidi ogbè otọ̀ susu tọn, podọ di wanyinyẹn daho osò tọn: yẹn sọ sè ogbè ajalẹnhòtọ lẹ tọn, yé to ajalẹn yetọn lẹ hò: yé sọ to hànji di ohàn yọ́yọ́ de to ofìn lọ nukọn, to mẹdidá énẹlẹ lọ po mẹho lẹ lọ po nukọn; mẹde ma sọ sọgan plọ́n ohàn lọ, adavo gbẹtọ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ, he yè fligọ̀ sọn aigba ji” (OSỌHIA 14:2-3).

Whẹpo Jelusalẹm olọn tọn po aigba tọn po nado yín ṣiṣadopọ́, mẹdidè sọn Ju lẹ mẹ na plọ́n ohàn yọ́yọ́ he yè na ji gbọn yé he yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ lẹ dali. Sinsẹ́n tintan sọn akọta lẹ mẹ wẹ Asivu he na to hànji to olọn mẹ to Alọwle Hunwhẹ kọ̀n. Do ayi e go, ohàn he lọ dóhuhlọn sọmọ bo nasọ dọnú kaka wá aigba ji, podọ omẹ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ (144,000) he yín sinsẹ́n Islaẹli tọn, wẹ yín awhànpa dopo gẽ he sọgan plọ́n ohàn lọ bo nasọ biọ yé he to ohàn lọ ji lẹ mẹ. Na Asivu yín gigọ́na mẹdidè he sọn akọta lẹpo mẹ, gbẹtọ lẹ po ogbè lẹ po, bọ gbẹtọ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ wẹ omẹ didè lẹ lọ sọn whẹndo wiawe Islaẹli tọn lẹ mẹ.

Dogbọn omẹ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ tọn dali, yè dọmọ, “Ehelẹ wẹ yé he yè ma ko yí yọnnu do flu; na awhli wẹ yé. Ehelẹ wẹ nọ hodo Lẹngbọvu lọ to godo yì fidepope é jei. Ehelẹ wẹ yè fligọ̀ sọn gbẹtọ lẹ mẹ, nado yín sinsẹ́n tintan hlan Jiwheyẹwhe podọ hlan Lẹngbọvu lọ. Yè ma sọ mọ bublu de to onù yetọn mẹ: na yé tin to mawàylan mẹ to ofìn Jiwheyẹwhe tọn nukọn” (OSỌHIA 14:4-5).

Kẹdẹdilé yè ko dọ dó to Owé OSỌHIA 12 tọn mẹ, agùn lọ yín didohia gbọn yọnnu de dali. Do ayi e go, awhli he yè ma flu de wẹ gbẹtọ fọtọ́n kantọ̀n-konukun-ẹnẹ lẹ, enẹ lọ to didohia dọ, yé ma dèayọ to gbigbọ mẹ po agùn gbẹpipli depope po gba. Yé ma yín Katoliki tọn kavi Plọtẹstan tọn gba, mọ yé ma sọ yín Mẹtodisti tọn kavi Baptisti tọn, kavi agùn devodevo de tọn gba. Na yé matindo jlọjẹ nado biọ agùn de mẹ kẹdẹdilé yè ko ylọ to whèta agùn lọ tọn godo. Yé yín pinplán wá Klisti de gbọn devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn dali bo sọ yín hiadogona to nukọn yetọn lẹ. Yè ma na dóalọ yé go, na yé pé Lẹngbọvu He flí yé gọ̀, yèdọ Mẹhe yé hodo.

To kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ awhànpa Ju lẹ tọn he, Oklunọ dọ to Alẹ̀nù Hóhó mẹ, dọmọ: “Ṣigba yẹn na jó gbẹtọ wamọnọ nukunbianọ lẹ de dai to gblagbla hiẹ tọn mẹ, yé bo nasọ nọ dotu to oyín Oklunọ tọn mẹ. Pipòtọ Islaẹli tọn lẹ ma na wà oylanwà, mọ sọ dọ lalo lẹ gba; mọ odẹ́ oklọnọ de ma na yín mimọ to onù yetọn mẹ gba: na yé dù bo sọ mlọnai, bọ mẹde ma na hẹn yé savo gba. Jihàn, hiẹ viyọnnu Ziọni tọn È; dabobo, hiẹ Islaẹli È; yí ayiha lẹpo do yín homẹhùnnọ bo sọ jaya, hiẹ viyọnnu Jelusalẹm tọn È. Oklunọ ko zé whẹ̀dida towe lẹ yì, é ko dlán kẹ̀ntọ towe do gbonu: ahọlu Islaẹli tọn, yèdọ Oklunọ, tin to gblagbla hiẹ tọn mẹ: hiẹ ma nasọ mọ oylan depope ba gba” (ZEFANIA 3:12-15).

Wẹndagbè madopòdo lọ po Núlilá Angẹli atọ̀n lẹ tọn po

To Owé OSỌHIA 14:6-11 tọn mẹ, yè dọ̀n linlẹn mítọn titegbe do oylọ he sọn olọn mẹ go podọ do onú atọ̀n he yè ko lá lẹ go. Tintan, Wẹndagbe madopòdo lọ na yín lilá nugbonugbo hlan akọta lẹpo po ogbè lẹpo po, dọ: “Mì dibusi Jiwheyẹwhe, bo sọ ná gigo é; na whẹ̀dida whenu etọn wá; mì sọ litaina ewọ he dá olọn, aigba, ohù, po asisà otọ̀ tọn lẹ po” (OSỌHIA 14:7).

Awetọ, yè na lá aijijẹ Babilọni daho lọ tọn, dọ, “Angẹli devo de sọ hodo é, bo to didọmọ, Babilọni họ́, e họ́, otòdaho nẹ, na e ko hẹn akọta lẹpo nù to ovện homẹgble ayọ̀didè etọn tọn mẹ” (OSỌHIA 14:8).

Podọ atọ̀ntọ, pahonamẹ titegbe he tin hlan gbẹtọ lẹpo yín niná ma nado sẹ̀n kanlin lọ, kavi boṣiọ etọn, kavi nado yí ohia kanlin lọ tọn do nukọn podọ do alọ go gba, na “… Eyín mẹdepope litaina kanlin lọ po boṣiọ etọn po, bo sọ yí ohia etọn do nukọn etọn kavi do alọ etọn mẹ, ewọ lọ wẹ na nù to ovện homẹgble Jiwheyẹwhe tọn mẹ, he yè kọ̀n jẹgbonu matin flusọ do kọfo homẹfiọ etọn tọn mẹ: yè nasọ yí miyọn po whèmí po do bianukun nệ to angẹli wiwé lẹ po Lẹngbọvu lọ po nukọn” (OSỌHIA 14:9-10). Do ayi e go, Jiwheyẹwhe ma dọhó do núdevo de go to homẹgble Etọn lẹpo mẹ dilé É na wà dó do yé he na jó yédelẹ hlan núyiwà agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn go gba. Enẹwutu, mẹdepope he yè na mọ to núyiwà nẹ lọ to ojlẹ nẹ mẹ, kẹdẹdi agùnvi agùn yẹwhe atọ̀n tọn lẹ tọn he yín dopo to núyiwà gbẹpipli lẹ tọn mẹ podọ to Piplimẹ Agùn Aihọn tọn lẹpo mẹ, na tin matin lẹblanu, bọ homẹgble Jiwheyẹwhe tọn po miyọn po, po whèmí po to te nọ pọ́n yé.

Ehe lọ to didohia mí lé e vẹ́ sọ nado tindo wuntùntùn he sọgbè do núhe kanlin lọ yín, do núhe boṣiọ kanlin lọ tọn yín, podọ do núhe ohia kanlin lọ tọn yín go. Na ehe lọ wẹ mí bẹ́pli sọn pahonamẹ he yè ma sọgan jlẹ de go. Enẹwutu, mẹdepope he na jai biọ omọ̀ oklọ sinsẹ̀n tọn he lọ tọn lẹ mẹ, ehe ma jlo dọ mẹde ni mọdona tukla dinvie tọn lọ, kẹdẹdilé yè ko do yé hia dó di to núyiwà he taidi Yisenọ lẹ tọn mẹ, ko yí ohia lọ bo nasọ jiya etọn.

Lẹblanunọ wẹ Jiwheyẹwhe, jọmiọn Etọn sọ sù, mọwẹ É sọ nọ jóna onú popo dó. Eyín mí biọ to yise mẹ, É nọ jóna sẹ́ngbigbà lẹpo. Ṣigba mẹdepope he tin to ojlẹ oklọ tọn he lọ mẹ to otànhó gbẹtọyínyín tọn mẹ, bọ ewọ lọ tin to apáwhé núyiwà agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn mẹ ko vlẹ́ Klisti bo ko sọ gbẹ́ Ẹ. Na Ewọ ma sọgan jóna ehe lọ gba, whenuena gbẹtọ lẹ na to pinpọ́n hlan agọ̀jẹdo-Klistigotọ he na dọhó do jijọho po jóna ylando po go, ṣigba ewọ ma sọgan ná gba, fie e jẹ dọ yè ni pọ́n hlan bo sọ lẹ́gọ̀do Whlẹngantọ He kẹdẹ nọ ná jijọho po jóna ylando po de. Enẹwutu, mí dóna dindona oklọ agùn tọn he yè sánúdo titegbe bo nasọ mọdona tukla he yè ma sọgan vọjladó, yèdọ ehe hodo yé he yín máhẹtọ to e mẹ lẹpo.

Tùnmẹ dọdai tọn po osọhia ohia helẹ tọn po sọgan sọawúhia to dinvie, dilé yé dóna yín hùnhùndohia dó, bo sọ yín hinhẹn jẹ gbaungba gbọn devizọ́n dọdai nugbo de tọn dali. Na wẹndagbejlatọ de po Bibluplọ́nmẹtọ de po matindo jlọjẹ to apáwhé dọdai he lọ tọn mẹ kaka jẹ dinvie gba. Na Jiwheyẹwhe nọ wà onú popo to gbèdidè Ede titi tọn mẹ. Enẹwutu, Ewọ má devizọ́n hlan devi etọn lẹ dopodopo; hlan evanjelisti lẹ, hlan mẹplọ́ntọ lẹ, hlan lẹngbọhọtọ lẹ, po devodevo lẹ po. Apáwhé dọdai tọn he kàn mí lọ, dóna yín jijodai na yẹwhegán de, na “Nugbonugbo Oklunọ Jiwheyẹwhe ma na wà núde, adavo ewọ dè aṣli etọn hia hlan devi etọn yẹwhegán lẹ” (AMỌSI 3:7). Do ayi e go, Ohó he yè hùndohia lọ nọ wá bo sọ nọ gbọn yẹwhegán lẹ dali to whepoponu, podọ to enẹgodo gbọn apọsteli lẹ dali, podọ gbọn devi Klisti tọn lẹ dali. Podọ tadèna to alọ awetọ mẹ nọ wá gbọn wékàntọ lẹ po núyọ́nẹntọ lẹ po dali to whepoponu. Na Jiwheyẹwhe ko sọ dó núplọ́nmẹ lọ po dọdai lọ po, po devizọ́n apọsteli lẹ tọn po ai do Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lọ mẹ (1 KỌLINTINU 12:28; EFESUNU 4:11; po devodevo lẹ po).

Whlẹ̀gbledo sinsinyẹn yé he yè plán jẹagọ̀ lẹ tọn yín didohia dólé to nukọn mẹ dọmọ, “Azọ̀ nukunbibia yetọn tọn sọ to tìtì yì aga kakadoidoi: gbọjẹ ma sọ tin to okle, po ozán po, yé he to taliaina kanlin lọ, po boṣiọ etọn po, podọ mẹdepope he yí ohia oyín etọn tọn” (OSỌHIA 14:11).

To núlilá sinsinyẹn he lọ godo, yè dọ núhe na jọ̀ pannukọn yé he yín nugbonọ hlan Oklunọ lẹ to ojlẹ whlepọ́n tọn lọ mẹ hlan mí, dọ: “Ofi wẹ homẹfa mẹwiwé lẹ tọn te: yé he to osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn po yise Jesu tọn po yìn lẹ. Yẹn sọ sè ogbè de sọn olọn mẹ to didọ hlan mi, dọmọ, Wlánwé, Donanọ wẹ oṣiọ he kú to Oklunọ mẹ lẹ sọn dinvie yì: mọwẹ gbigbọ dọ, na yé nido gbọjẹ sọn tukla yetọn lẹ mẹ; azọ́n yetọn sọ to hihodo yé” (OSỌHIA 14:12-13). To ojlẹ he lọ mẹ, apáwhé awetọ hiadonú atọ́ntọ lọ tọn na yín ṣiṣẹ̀ dilé yè ko do e hia dó to Owé OSỌHIA 6:11 tọn mẹ.

Ojiyíya daho Jinukún godo tọn lọ to vivọnu ojlẹ Jọmiọn tọn tọn

Podọ to apawhé awetọ to ota wiẹnẹ tọn lọ mẹ, yè hópá na mí do gbọn jigbingbẹ̀n vovo awe dali. Tintan lọ sọn afọ 14 do jẹ 16 to alọdlẹndó yé mẹhe tin to Klisti mẹ lẹ: “Yẹn sọn pọ́n, do ayi e go, aslọ wéwé de, to aslọ ji mẹde sinai di Ovi gbẹtọ, é tindo ojẹgbakun sika tọn de to ota Etọn, po agbogọdọẹ dida de po to alọ Etọn mẹ. Angẹli devo de sọ tọ́n sọn tẹnpli lọ mẹ, bo to awhádo ogbè lélé hlan ewọ he sinai to aslọ lọ ji dọmọ, Zín agbogọdọẹ towe do e mẹ, bo to gbingbẹ̀n: na ojlẹ ko wá na we nado gbẹ̀: na ojì aigba tọn ko biapa pó. Ewọ he sinai to aslọ lọ ji sọ dlan agbogọdọẹ etọn do aigba ji; bọ yè sọ gbẹ̀n aigba.”

Ovi gbẹtọ tọn to aslọ wéwé ji wẹ Oklunọ Jesu Klisti. Podọ Johanu baptizi dọhó bo sọ dlẹnalọdó jigbingbẹ̀n he… “Mẹhe afàfà etọn tin to alọ etọn mẹ, é nasọ zà agbà zinhọ̀ etọn wé sésé, bo nasọ bẹ́ likún etọn do zinhọ̀ mẹ; ṣigba ogetin wẹ é na yí miyọn maṣi-maṣi do mẹ̀.” (MATIU 3:12; LUKU 3:17). Podọ to opódò ojlẹ godomẹ ojọmiyọn tọn tọn Ewọ na bẹ́pli olikún Etọn do zinhọ̀ olọn tọn mẹ. Podọ oló he ovi gbẹtọ do dogbọn olikún gbàdo tọn dali, ehe flẹ́ diọ aigba mẹ bo sọ hẹn sinsẹ́n susu, yè ko sọ dọhlan mí dogbọn sinsẹ́n vovo okún he tọn dali. “Nugbo, nugbo, wẹ yẹn dọ hlan mì, adavo olikún dopo flẹ̀ biọ aigba mẹ bo sọ kú, é hẹn sinsẹ́n susu.” (JOHANU 12:24)

Podọ jinukún nugbo lọ tindo dọpọ́n whinwhẹn tọn kakajẹ gbingbẹ̀n whenu podọ jẹ whinwhẹn godomẹ tọn. “Na aigba nọ dè sinsẹ́n jo sọn ede mẹ; tintan apa, whenẹnu ogetin, whenẹnu ogbadó to ogetin mẹ. Ṣigba whenuena sinsẹ́n lọ yín bibia afọdoponẹji ewọ sọ yí agbogọdọẹ jẹgbonu do e mẹ, na ojijẹ wá wutu.” (MALKU 4:28-29)

Ovi gbẹtọ tọn wẹ ko do jinukún dagbe lọ. “E sọ gblọn bo dọmọ, Mẹhe do okún dagbe wẹ ovi gbẹtọ tọn; oglè wẹ aihọn: podọ okún dagbe lẹ, ehelẹ wẹ ovi ahọludu tọn; podọ ogbé ylankan lẹ wẹ ovi mẹylankan nẹ tọn:” (MATIU 13:38-39).

Podọ to kọ̀ndopọ́ mẹ Ewọ po angẹli Etọn lẹ po, (MATIU 13:39) podọ Ewọ na zín agbogọdọẹ Etọn do é mẹ nado gbẹ̀nji lọ bo nasọ bẹ́ Etọn titi lẹ hlan Ede de. Podọ e ko sọ yín lilá dote dọ, “Zín agbogọdọẹ towe do e mẹ, bo to gbingbẹ̀n: na ojlẹ ko wá na we nado gbẹ̀: na ojì aigba tọn ko biapa pó. Ewọ he sinai to aslọ lọ ji sọ dlan agbogọdọẹ etọn do aigba ji; bọ yè sọ gbẹ̀n aigba.” Podọ to fọnsọnkú tintan mẹ e yín domọna hézéhézé dọ sinsẹ́n tintan lẹ na sọawúhia to apajlẹ pipé Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ (1JOHANU 3:2)

Ojiyìya Ovện lọ tọn to aigba ji po homẹgble Jiwheyẹwhe tọn lọ po

To owé OSỌHIA 14:17- 20 tọn mẹ, Owé Wiwé dọhó do ojiyíyá vovo pipé he na yítẹnmẹ to ovện aigba ji tọn lọ go. “Angẹli devo de sọ tọ́n sọn tẹmpli lọ mẹ he tin to olọn mẹ, ewọ ga sọ tindo agbogọdọẹ dida de. Angẹli devo de sọ tọ́n sọn fie agbà lọ te, ehe tindo huhlọn to miyọn ji; bo dawhá ogbè lélé hlan ewọ he tindo agbogọdọẹ dida lọ, dọmọ, Zin agbogọdọẹ dida towe do e mẹ, bo bẹ́ ohín blebu ovện aigba tọn lẹ plidopọ, na sinsẹ́n etọn ko bia. Angẹli lọ sọ dlan agbogọdọẹ etọn do aigba mẹ, bo bẹ́ ovện sinsẹ́n he to aigba lẹ pli, bo sọ bẹ́ ẹ yì do ahàndanu daho homẹgble Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ. Yè sọ zín ahàndanu lọ to otò daho lọ godo, ohùn sọ doyla sọn ahàndanu lọ mẹ jẹgbonu, yèdọ, ogànkan osọ́ tọn go, é dẹn sọ jlẹ stade*fọṣinatọ̀n.”

Mẹdepope he hiajẹ, yèdọ nukunnumọjẹnugo owéfọ lẹ po núyiwà he lẹ pó tọn dọ, homẹgble Jiwheyẹwhe tọn na yín kinkọ̀njẹgbonu bo nasọ jẹ dotẹn etọn godogodo tọn to awhàn godogodo tọn pannukọn kẹ̀ntọ Islaẹli tọn. Enẹwutu, yẹwhegán Alẹ̀nù Hóhó tọn lẹ po apọsteli Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lẹ po ko dọhó do nújijọ he lọ go. Ohógo he tin po jiyìya he lọ po wẹ, “núzinzánvệnhàn tọn” po “ahọ́suyíyí” po.

Do ayi e go, Oklunọ ma hùnhomẹ do ojiyìya he lọ go gba. Na ojiyìya yé he jai sọn Jiwheyẹwhe de lẹ tọn wẹ. Zizéjlẹ po Owé Wiwé devo lẹ po hẹn ẹn wá hinhọ́nnu dọ, to ojlẹ nẹ mẹ, Jiwheyẹwhe na wànú hẹ gbẹtọ lẹpo, yèdọ yé he na jẹagọ̀do É lẹpo jẹnukọnna bibẹ́nu Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn lọ. Kẹdẹdilé yè nọ bẹ́ linkún he yè dọ̀ndopọ́ lẹ do núzinzán vệnhàn tọn mẹ dó, mọdopolọ wẹ yè na bẹ́ gbẹtọ lẹpo dlán do núzinzán vệnhàn Jiwheyẹwhe tọn mẹ dó. Podọ Jiwheyẹwhe he yín wanyin, ojọmiọn po whlẹngan po na yín Jiwheyẹwhe homẹgble tọn po whẹ̀dida tọn po, Mẹhe dọmọ, “Ahọ́suyí wẹ ṣie, yẹn na suahọ́” (HEBLU 10:30; DEUTELONOMI 32:35).

To Owé ISAIA 63:2-6 tọn mẹ, É to kinkànbiọ, dọmọ: “Etẹwutu wẹ avọ̀ towe bia, bọ avọ̀ towe lẹ do taidi ewọ he to núzinzán vệnhàn tọn zín? Yẹn dopo wẹ zín núzinzán vệnhàn lọ tọn; to gbẹtọ lẹ mẹ, mẹde matin gọ́na mi: na yẹn na zín yé to homẹgble ṣie mẹ, bo sọ lì yé do odò to homẹfiọ ṣie mẹ; ohùn yetọn mì do avọ̀ ṣie go, yẹn sọ hẹn whànpẹ ṣie lẹpo gble. Na azán ahọ́suyí tọn tin to ayiha ṣie mẹ, owhè Omẹfligọ̀ ṣie lẹ tọn wá … Yẹn sọ zín gbẹtọ lẹ dai to homẹgble ṣie mẹ, bo hẹn yé nù nùmú to homẹfiọ ṣie mẹ, yẹn sọ hẹn huhlọn yetọn jẹte do aigba”.

“… Oklunọ na dogbè sọn oji aga, bo do ogbè etọn fininọ̀ etọn wiwé mẹ, ewọ na yí hlọnhlọn do dogbè do yìndùgbo etọn go; ewọ na ná abóbó de, di yé he to vệnsinsẹ́n lẹ zín do tòmẹnu aigba lọ tọn lẹpo go. Hlunhlun de na wá yèdọ jẹ opòdo aigba tọn; na Oklunọ tindo núdindọn po akọta lẹ lọ po, ewọ na dowhẹ̀gbè hẹ agbasalan lẹpo; na mẹylankan lẹ tọn, é na jó yé na ohi lọ, wẹ Oklunọ dọ” (JELEMIA 25:30-31).

To Owé yẹwhegán Joẹli tọn mẹ, mí sọ hia dogbọn azán ahọ́suyí tọn daho he lọ tọn dali po gbẹtọ mawé he matindo Jiwheyẹwhe lẹpo po, dọ, “Gbọ akọta lẹ ni fọ́nadán yéde, bo hẹji wá jẹ agbàdo *Jehọṣafati tọn mẹ: na finẹ wẹ sín nado dawhẹ̀na akọta lẹpo lẹ́do pé. Mì yí agbògọ́dọẹ do e mẹ, na ovệntin tin bibia: mì wá, mì jẹte: na ovệndò yín gigọ́, abátá lẹ gọ́fla; na daho wẹ yinylan yetọn” (JOẸLI 3:12-13).

To owéfọ vòvo lẹ mẹ, mí hia dogbọn núhe na jọ̀ to azán ahọ́suyí tọn lẹ mẹ tọn dali, ehe yè dọ gbọn Owé yẹwhegán (ISAIA 61:2) tọn dali. To afọ dopolọ mẹ, yè lá owhè alọkẹyí Oklunọ tọn lọ. Na Jiwheyẹwhe jlo dọ gbẹtọ lẹpo ni yín máhẹtọ to titò Etọn whlẹngan tọn lọ mẹ. Podọ Ewọ na Ede, madopòdo wẹ, mọwẹ titò Etọn dóna zẹ̀ ojlẹ lẹ go bo nasọ tin hlan madopòdo mẹ. Enẹwutu, mẹdepope he yọ́nẹn gán bo gbẹ́ Jiwheyẹwhe, Mẹhe yín Núdátọ podọ Oklunọ Whlẹngantọ lọ, ma na tindo tẹnmẹ depope to azọ́n fligọ̀ tọn he Jiwheyẹwhe ko wà dótana lọ mẹ, to whenuena wanyin pipé lọ yín ṣiṣẹ̀ to Jiwheyẹwhe po gbẹtọ po ṣẹnṣẹn. Podọ alọkẹyí mẹde titi tọn to whẹ̀dọgbọ po Jiwheyẹwhe po to Klisti mẹ yín ninọ̀mẹ nado kẹalọyí ogbẹ̀ madopòdo, enẹwutu ewọ bo nasọ nọ̀gbẹ̀ kakadoi.

OTA 15

Ogò ṣinawe Whẹ̀dida Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn lẹ po awhànpa susugege ohù Klistali tọn po tọn

“Yẹn sọ mọ ohia devo de to olọn mẹ, e klo bo sọ jawu, angẹli ṣinawe he tindo azọ̀nylankan godomẹ tọn ṣinawe lẹ; na yé homẹ wẹ yè hẹn homẹgble Jiwheyẹwhe tọn vọ̀ te” (OSỌHIA 15:1). E to didohia to homẹgble he mẹ hézéhézé dọ, gbọn azọ̀nylankan nẹlẹ dali, homẹgble Jiwheyẹwhe tọn ko wá vivọnu etọn. Podọ ehe lọ na sọawúhia to opòdo nukunbibia daho lọ tọn godo.

To afọ etọ awetọ mẹ, ohóta didiọ daho de tọn sọawúhia. Na yè do awhànpa yé he gbawhàn to ojlẹ nukunbibia tọn lọ tọn mẹ lẹ hia, dọ, “Yẹn sọ mọ di ohù mẹpọ́nnu tọn de he flusọ po miyọn po; podọ yé he gọ̀ to awhàngba mẹ sọn kanlin lọ de, sọn boṣiọ etọn de, podọ sọn sọha oyín etọn tọn de, ṣite to ohù mẹpọ́nnu tọn lọ ji, yé tindo ajalẹn Jiwheyẹwhe tọn lẹ. Yé sọ to ohàn Mọse devi Jiwheyẹwhe tọn tọn ji, po ohàn Lẹngbọvu lọ tọn po, dọmọ, Kiklo po nújawu po wẹ azọ́n towe, Oklunọ È Jiwheyẹwhe Ganhunupo; dódó po nugbo po wẹ ali towe, hiẹ ahọlu mẹwiwé lẹ tọn” (OSỌHIA 15:2-3).

Kẹdẹdilé mí ko dọhó do ota ẹnẹtọ lọ ji dote dó, ohù mẹpọ́nnu tọn he tiadi klistali tọn tin to ofìn lọ nukọn. Do ayi e go, Asivu lọ na tin to ofìn lọ ji (OSỌHIA 3:21), bọ yé he na tọ́njẹgbonu wá sọn nukunbibia mẹ lẹ na tin to ofìn lọ nukọn (jijlẹdo OSỌHIA 7:9 go). To ojlẹ he lọ mẹ, awhànpa susugege yín didohia to ofìn lọ nukọn. To whenẹnu, ofìn Jiwheyẹwhe tọn ma na tin to olọn mẹ kẹdẹ gba, ṣigba to aigba ji po ahọludù Etọn po. Owé he lọ to didohia hézéhézé dọ, awhànpa susugege he lọ ko mọ awhàngba yí to kanlin lọ ji, to boṣiọ etọn ji, to ohia etọn ji, podọ to sọha oyín etọn tọn ji, bo sọ yín awhànpa donu vòvo awe. Dinvie, awufiẹsa he na wá yisenọ nugbo lẹ ji jẹnukọnna bẹ́yìlọnmẹ matin hùhùsúdo, dopolọ na wá yé he yè jó do godo lẹ ji, yèdọ awhli nulunọ lẹ po yé he yè na whlẹn to Islaẹli mẹ lẹ po ji po vàsúdo daho de po, na yè ko dè Satani jẹte do aigba ji to whenẹnu wutu. To ofi, mí mọ mẹhe yín dódónọ to ojlẹ homẹkẹn tọn mẹ lẹ, podọ to Owé Osọhia 20 tọn mẹ, mí sọ mọ mẹhe kú di hùhùsúdo tọn lẹ.

Dinvie, ohàn he tọn yè dọ to ofi, ko yín didọ to Owé Osọhia 5 tọn mẹ kẹdẹdilé yè ko sè bọ e yín jiji dó gbọn awhànpa olọn tọn lẹ dali. To ofi, mí tin po Ju dódónọ lẹ po, podọ hẹ yé he yín dódónọ to nukunbibia akọta lẹ tọn whenu ga. Ehe lọ yín hinhẹnṣẹ̀ gbọn núyiwà he yín dọ ohàn awe na yín jiji dali, dọ: Ohàn Mọse, devi Jiwheyẹwhe tọn tọn po ohàn Lẹngbọvu lọ tọn po. Owé he lọ sọ yín hinhẹn wá gbẹpiplinọ lẹ de, na Jiwheyẹwhe dopolọ He wẹ na wà hẹ Islaẹli podọ hẹ akọta he tin to titò Etọn whlẹngan tọn lọ tọn mẹ lẹpo. Whenẹnu, yè to Oklunọ lọ pà di Jiwheyẹwhe Ganhunupo, azọ́n Mẹhe tọn klo bo sọ jawu. Na nugbonọ podọ dódónọ wẹ Ewọ to ali Etọn lẹ mẹ, yèdọ Ahọlu mẹwiwé lẹ tọn podọ to akọta lẹpo ji.

Opòdo whẹ̀dida helẹ tọn wẹ Owhè Fọtọ́n na sọawúhia, to asiko didiọ tọn mẹ. Enẹwutu, yè wlán ẹn dọ, akọta lẹpo na wá bo sẹ̀n Oklunọ lọ: “Mẹnu wẹ ma na dibusi we, Oklunọ È, bo ma na pagigona oyín towe? Na hiẹ dopokẹdẹ wẹ wiwé; na akọta lẹpo wẹ na wá bo litai to nukọn towe; na yè ko do whẹ̀dida towe lẹ hia” (OSỌHIA 15:4).

To Ahọludù Owhè Fọtọ́n lọ tọn dohia mẹ, yẹwhegán Alẹ̀nù Hóhó tọn lẹ ko dọhó do E go na mí, dọmọ: “E nasọ wá jọ, agbasalan lẹpo wẹ na wá litai to nukọn ṣie, sọn osùn yọ́yọ́ de mẹ kaka jẹ dẽvo mẹ, podọ sọn azán gbọjẹ tọn de mẹ kaka jẹ dẽvo mẹ, wẹ Oklunọ dọ” (ISAIA 66:23).

Dinvie, whẹ̀dida he dobu talala lọ na wá akọta he na hoavùn pannukọn Jelusalẹm lẹ ji, ṣigba po mọ po, e ma na yín dọ yé omẹ pó wẹ na kú gba, ṣigba mẹdelẹ nasọ pò to ogbẹ̀. “Podọ ehe nasọ yín azọ̀nylankan he Oklunọ na do hò gbẹtọ he ko fùnawhàn hẹ Jelusalẹm lẹpo; agbasalan yetọn na dùsúdo sẹ̀ whenuena yé ṣite to afọ yetọn lẹ ji, podọ nukun yetọn lẹ nasọ dùsúdo sẹ̀ to oslo yetọn lẹ mẹ, podọ odẹ́ yetọn nasọ dùsúdo sẹ̀to onù yetọn mẹ… E nasọ wá jọ dọ, omẹ dopodopo he yè na jódai sọn akọta he wá Jelusalẹm ji lẹpo mẹ, na nọ hẹjiyì sọn owhè mẹ jẹ owhè mẹ nado litaina Ahọlu lọ, Oklunọ awhànpa lẹ tọn, podọ nado payi ohunwhẹ gohọ̀tùntùn lọ tọn go” (ZEKALIA 14:12, 16). Ohógbè he yín dọ gbẹtọ lẹpo na kú to whẹ̀dida whenu, bọ ninọ̀mẹ klándowiwé tọn jẹnukọnna didóai Ahọludù Jiwheyẹwhe to aigba ji, ma sọgbè hẹ kunnudidè ayajijẹ Owé Wiwé lẹ tọn gba.

LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ: “To enẹgodo to azán pòdo gbè, yè na yí yonu owhé Oklunọ tọn hẹnai to aga osó daho lẹ tọn ji, yè nasọ zé e yì oji hú osó pẹvipẹvi lẹ; akọta lẹ nasọ lìn biọ e mẹ. Gbẹtọ susu wẹ na yì bo na dọmọ, mì wá na mí ni yì osó Oklunọ tọn ji, yì owhé Jiwheyẹwhe Jakọbu tọn tọn gbè; ewọ nasọ plọ́n ali etọn mí, mí nasọ zinzọnlin to omọ́ etọn mẹ, na Ziọni wẹ osẹ́n na tọ́nsọn yì, ohó Oklunọ tọn sọn Jelusalẹm. É na dawhẹ̀ to akọta lẹ ṣẹnṣẹn, é na wọ́hẹ omẹ susu: yé nasọ yí ohi yetọn do tùn agbogọ́dọẹ: akọta ma to na zé ohi do akọta ji bà, mọ yé ma to na plọ́n awhànfùn bà” (ISAIA 2:2-4).

“LÉ WẸ OKLUNỌ AWHÀNPA LẸ TỌN DỌ: E na gbẹ́sọ wá jọ, dọ gbẹtọ lẹ na wá finẹ, po tòmẹnu daho gbõ lẹ tọn lẹ po: podọ tòmẹnu tòdaho de tọn lẹ na nọ yì jẹ awetọ de, dọmọ, Mì gbọ mí ni doteji nado vẹ̀vẹ̀na nukundagbe Oklunọ tọn podọ nado din Oklunọ awhànpa lẹ tọn yì Jelusalẹm mẹ, podọ nado vẹ̀vẹ̀na nukundagbe Oklunọ tọn. LÉ WẸ OKLUNỌ AWHÀNPA LẸ TỌN DỌ: To azán nẹlẹ mẹ e na wá jọ, dọ omẹ ao na tẹ́do é go, sọn akọgbè akọta lẹpo tọn mẹ, yèdọ na tẹ́do avọ̀tónu ewọ he yín Ju de tọn go, dọmọ, Míwlẹ na yì hẹ mì, na mí ko sè Jiwheyẹwhe tin to mì de” (ZEKALIA 8:20-23).

Whẹpo gbẹtọ lẹpo nado wá sẹ̀n Oklunọ lọ to Jelusalẹm mẹ, núhe númọtọ lọ wlán dóna yín hinhẹnṣẹ̀, dọ: “Enẹgodo yẹn sọ pọ́n, do ayi e go, yè hùn tẹmpli gohọ̀túntún okunnuhó lọ tọn lọ do nùvò to olọn mẹ: angẹli ṣinawe lẹ sọ tọ́nsọn tẹmpli mẹ, yé po azọ̀nylankan ṣinawe lẹ po, he yè ṣinyọn alavọ̀ wéwé tété na, bo sọ yí gbaja sika tọn do gbàn akọ́nnu na yé. Dopo to mẹdidá ẹnẹlẹ mẹ sọ yí ogò sika tọn ṣinawe na angẹli ṣinawe lẹ lọ, he gọ́na homẹgble Jiwheyẹwhe mẹhe tin to ogbẹ̀ kakadoi tọn. Ohò tẹmpli lọ tọn mẹ sọ gọ́na azọ̀ sọn gigo Jiwheyẹwhe tọn mẹ, podọ sọn huhlọn etọn mẹ; mẹde ma sọ sọgan biọ tẹmpli lọ mẹ, kaka yè nado hẹn azọ̀nylankan lọ ṣinawe angẹli ṣinawe lẹ lọ tọn vọ̀” (OSỌHIA 15:5-8).

OTA 16

Ogò ṣinawe homẹgble Jiwheyẹwhe tọn lọ tọn:
Whẹ̀dida homẹgble Jiwheyẹwhe tọn godogodo tọn lẹ lọ

Whẹ̀dida he yè lá to ota 15 tọn mẹ, sọawúhia to ota 16 mẹ. “Yẹn sọ sè ogbè lélé de sọn tẹmpli lọ mẹ, to didọ hlan angẹli ṣinawe lẹ, dọmọ, Mì yì, bo túntún ogò homẹgble Jiwheyẹwhe tọn tọn lẹ do aigba mẹ” (OSỌHIA 16:1). Whladopo dogọ́, Wẹndagbe Jesu Klisti tọn na yín lilá to vivọnu ojlẹ jọmiọn tọn tọn mẹ hlan gbẹtọ lẹpo. Podọ wanyin Jiwheyẹwhe tọn he sọawúhia, jónaylando oylanwà lẹ tọn po sẹ́nmẹjẹ lẹ po, po pipé whlẹngan tọn po kaka jẹ whenuena mí na yín gigọ̀dóai to fọ́nsọnkú tintan mẹ kẹdẹdi ovisunnu po oviyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ po. Enẹwutu, mẹdepope he na gbẹ́kọ núniná Jiwheyẹwhe tọn he lọ go, dóna sọgbè hẹ alè Jiwheyẹwhe tọn he É na ná ẹn.

Do ayi e go, ogò tintan homẹgble tọn lọ yín túntún jẹgbonu do yé he tindo ohia kanlin lọ tọn lẹ po yé he na sẹ̀n boṣiọ etọn lẹ po ji.

“Tintan yì, bo túntún ogò etọn do aigba mẹ, agada yinyọn ylanylan sọ kọnyìn gbẹtọ he tindo ohia kanlin lọ tọn lẹ go, po yé he to taliaina boṣiọ etọn lẹ po.”

“Angẹli awetọ sọ túntún ogò etọn do ohù mẹ; e sọ di ohùn omẹ kúkú de tọn: ayiha yé he to ogbẹ̀ lẹ tọn sọ kú to ohù mẹ.”

“Angẹli atọ̀ntọ sọ túntún ogò etọn do tọ̀sisa daho podọ do asisadò mẹ, yé sọ lẹzùn ohùn. Yẹn sọ sè angẹli osìn lẹ lọ tọn dọmọ, Dódónọ wẹ hiẹ, Dopo, he tin, bo ko tin, hiẹ Mẹwiwé lọ, na hiẹ dawhẹ̀ dólé wutu. Na yé ko sọ̀n ohùn mẹwiwé po yẹwhegán lẹ po tọn dai, hiẹ ko sọ ná ohùn yé nù; yé tin jẹ. Yẹn sọ sè angẹli devo tọ́nsọn fie agbà lọ te dali to didọmọ, Mọwẹ Oklunọ È, Jiwheyẹwhe Ganhunupo, nugbo po dódó po wẹ whẹ̀dida towe lẹ.”

“Angẹli ẹnẹtọ sọ túntún ogò etọn do owhè ji; yè sọ yí huhlọn hlan ẹn nado yí miyọn do fiọ gbẹtọ. Yè yí yózò daho do hẹn awutu gbẹtọ tọn fiọ, yé sọ to nùzán do oyín Jiwheyẹwhe tọn go, he tindo huhlọn to azọ̀n ylankan helẹ ji: yé ma sọ lẹnvọjọ nado ná gigo é gba.”

“Angẹli atọ́ntọ sọ túntún ogò etọn jẹgbonu do ofìn kanlin lọ tọn lọ ji; ahọludù etọn sọ dozinvlu; yé to odẹ́ yetọn kándù na awufiẹsa, bo sọ to nùzán do Jiwheyẹwhe olọn tọn go, na awufiẹsa yetọn po agada yetọn po tọn wutu, yé ma sọ lẹnvọjọ na owalọ yetọn gba” (OSỌHIA 16:2-11).

To ogò atọ́n tintan homẹgble daho lọ tọn lẹ whenu, onú jọ̀ do aigba go badabada. Do ayi e go dọ, ninọ̀mẹ lọ diọ sọmọ bọ, Satani ma sọ do homẹkẹn kavi do awufiẹsa na yisenọ lẹ gba, adavo whẹ̀dida he angẹli lẹ kọ̀n sọn homẹgble Jiwheyẹwhe tọn mẹ do yé he sẹ̀n Satani bo sọ yín núzinzán etọn lẹ ji. Kẹdẹdilé osọhia lọ to didohia dó, mí mọ dọ, yé mẹhe na sẹ̀n núyiwà agùn he tọn lọ po boṣiọ etọn lọ po na jiya. Do ayi e go, azọ̀nylankan lẹ lọ ma sọgan yín zizéjlẹ gba, na hógbè de matin ehe yè na ná nado jlẹ ẹ gba. Dinvie, whenuena ojlẹ jọmiọn tọn lọ to dindẹn, omẹ de sọgan dawhá ogbè lélé to ogbè gbẹtọ lẹ tọn po angẹli lẹ tọn po mẹ, dọ, “Mì din Oklunọ whenu yè sọgan mọ ẹn do, mì ylọ ẹ, whenuena é tin to yakẹ” (ISAIA 55:6).

Whenuena ojlẹ nẹ lọ wá, whenu na fẹ́ kakadoi, podọ dilé owé lọ to didohia dó, na e ma na bọawú nado dọhó hẹ Oklunọ bà. Whenẹnu wẹ ojlẹ jọmiọn tọn na dóalọte, fligọ̀ kavi whlẹgan ma nasọ tin bà. Dindọ̀n po agbagbigbọ tódidó tọn po na wá gbẹtọ lẹpo ji. Podọ omẹ dopodopo nasọ tin to otẹn etọn po tòdaho etọn he é na dè po mẹ. Enẹwutu, dinvie wẹ omẹ dopodopo dóna mágbè fie é na wá nọ̀ tọn.

“Angẹli ṣidopotọ sọ túntún ogò etọn do Euflate otọ̀ daho lọ mẹ; osìn etọn sọ hú, na yè nido jla aliho dó na ahọlu he sọn whèzẹtẹn ja lẹ. Yẹn sọ mọ gbigbọ mawé atọ̀n, yé taidi bésé, bo tọ́nsọn onù dlagọni lọ tọn mẹ jẹgbonu, podọ sọn onù kanlin lọ tọn mẹ, po onù yẹwhegán lalonọ lọ po tọn mẹ jẹgbonu. Na yé lẹ wẹ gbigbọ aovi lẹ tọn, he to azọ́n jawu wà, he nọ yì ahọlu aigba po aihọn lẹpo po tọn lẹ de, nado bẹ́ yé pli hlan awhàn azán daho Jiwheyẹwhe Ganhunupo tọn lọ gbè. Do ayi e go, yẹn na wá di ajotọ. Donanọ wẹ yé he to alihọ́, bo sọ sẹ̀ avọ̀ etọn dó, na é nikã zinzọnlin to omẹ́, yé bo nasọ mọ winyan etọn. É sọ bẹ́ yé pli do ofi yè nọ ylọ Amagẹdọni to ogbè Heblu tọn mẹ” (OSỌHIA 16:12-16).

Ohógo to owé he lọ mẹ wẹ yín “awhàn”. To ofi, mí ma to hódọ do awhàn he tin to akọta lẹ ṣẹnṣẹn go gba, adavo do awhàn daho he na wá jẹnukọnna bibẹ́nu Ahọludù Owhè Fọtọ́n. Odohia lọ tin to hinhọ́nnu titegbe: na yé he sọn Whèzẹtẹn lẹ zé yédelẹ do ninọ̀mẹ de mẹ, bo nasọ sọawúhia to otọ̀ Euflate tọn kọ̀n. Ehe to didohia ninọ̀mẹ he mẹ yé na tọ́nsọn to aihọn lọ blébu mẹ. Owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn devo lẹ to didohia hézéhézé dọ, awhànpa helẹ na kọ̀ndopọ́ hẹ yé he na tọ́nsọn otò whèzẹtẹn Islaẹli tọn lẹ tọn mẹ.

“Bo dọmọ, Lé wẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe dọ: Dayi e go, yẹn tin agọ̀ do ogo we, hiẹ Gọgi È, ahọvi daho Loṣi tọn, Meṣẹki, po Tubali po: yẹn bo nasọ lẹ́ we pé, bo yí omlẹn lẹ do alaka towe lẹ mẹ, yẹn bo nasọ hẹn we jẹgbonu wá, po awhànfuntọ towe lẹ po, osọ́ towe lẹ po osọ́nọ lẹ po, popo yetọn ṣinṣinyọnavọ̀na to awhànfunnu gigọ́ mẹ, ogbẹ́ daho de po ogáglo po po awọyinu po, popo yetọn he hẹn ohi lẹ go: Pẹlsia, Kuṣi po Puti po to yé de; popo yetọn po awọyinu po po awhàngbakun po: Gomẹli po awhànpa daho etọn lẹpo po; owhé Togalma tọn to agewaji patapata tọn lẹ mẹ, po awhànpa daho etọn lẹ po: yèdọ akọta susu po e po… To azán nẹ mẹ whenuena omẹ ṣie lẹ na nọ yí oblẹo do nọnọ̀, bé hiẹ ma na yọ́n ẹn? Hiẹ bo nasọ sọn otẹn towe mẹ wá sọn adà agewaji petepete tọn lẹ ji, hiẹ, po akọta susu po to de we, popo yé he hẹ́ osọ́ lẹ ji lẹ tọn, ogbẹ́ daho de po awhànfuntọ hlọnhlọnnọ de po: hiẹ bo nasọ hẹji wá Islaẹli omẹ ṣie lẹ ji, di aslọ de nado ṣinyọn aigba lọ ji; e nasọ wá jọ to azán godo tọn lẹ mẹ…” (EZEKIẸLI 38:3-16).

“Yẹn bo nasọ lẹ́ we pé, bo plan we yì, bo sọ we nado hẹji sọn adà agewaji lẹ tọn petepete wá; yẹn nasọ hẹn we wá osó Islaẹli tọn lẹ ji: yẹn bo nasọ hò ogába towe sọn alọ towe mẹ, yẹn nasọ hẹn ogá towe lẹ nado flẹ́ sọn alọ adusi towe mẹ. Hiẹ na jai to osó Islaẹli tọn lẹ ji, hiẹ, po awhànpa daho towe lẹ po, po akọta he tin to de we lẹ po: yẹn na jó we hlan ohẹ̀ wẹnyantọ hunkọ lẹpo tọn, podọ hlan gbékanlin danji tọn lẹ nado yín dùdùsúdo” (EZEKIẸLI 39:2-4).

“… Dilé wunkinkẹn dlẹn do osó lẹ ji dó; gbẹtọ susu lẹ de po huhlọnnọ de po, mọhunkọ ma ko tin gbèdé, mọ depope ma nasọ tin to yé godo, yèdọ jẹ owhè whẹndo lẹ susu mẹ” (JOẸLi 2:2). Dinvie, “awhàn wiwé” he go aihọn Malénu lẹ tọn to hódọ do na wá sọawúhia to whenẹnu, dọ,

“Mì lá ehe to akọta lẹ ṣẹnṣẹn; klán awhàn do wiwé: fọ́nadán omẹ hlọnhlọnnọ lẹ; gbọ yé ni hẹji wá… Gbọ akọta lẹ ni fọ́nadán yéde, bo hẹji wá jẹ agbàdo *Jehọṣafati tọn mẹ: na finẹ wẹ yẹn sín nado dawhẹ̀na akọta lẹpo lẹ́do pé” (JOẸLI 3:9, 12).

“Yẹn ko dosẹ́nna omẹ wiwé ṣie lẹ, yẹn sọ ylọ huhlọntọ ṣie lẹ ga na homẹgble ṣie, yèdọ yé he to ayajẹ to yẹyi ṣie mẹ lẹ. Awhá omẹ susugege lẹ tọn to osó ji, di omẹ susu tọn, zingidi ahọludù akọta he yè bẹ́pli lẹ tọn; Oklunọ awhànpa lẹ tọn bẹ́ awhànpa lẹ pli. Yé sọn aigba dindẹn ji wá, sọn opòdo olọn tọn, yèdọ, Oklunọ, po awhànfunnu homẹfiọ etọn tọn po, nado gbà aigba lẹpo súdo” (ISAIA 13:3-5).

“Na ahọ́suyí zàngbè Oklunọ tọn wẹ, podọ owhè ahọ́suyí tọn na whẹ̀gbè Ziọni tọn” (ISAIA 34:8).

Atọ̀nyínyín Satani tọn he yín:
Dlagọni, Kanlin po yẹwhegán lalonọ po

Atọ̀nyínyín Satani tọn he go yè dọhó do to Owé OSỌHIA 16:13 tọn mẹ, na zán huhlọn etọn po aṣẹpipa etọn po do aigba lẹpo ji. Do ayi e go, Satani wẹ ahọvi aihọn he lọ tọn. To whenẹnu, ewọ na do vivẹnu etọn godogodo tọn lẹpo nado hẹn vàsúdo wá aigba ji. Ewọ na bẹ́ awhànpa awhànfuntọ he é sọgan lẹpo pli bo wá jẹagọ̀do Islaẹli (ZEKALIA 14:2). Satani he yín dlagọni lọ, na zán huhlọn etọn lẹpo to politiki mẹ podọ to núyiwà agùn tọn lẹ mẹ to whenẹnu. É na tẹnpọ́n nado dọ̀n gbẹtọ lẹpo do ede de do aijijẹ daho lọ mẹ.

Sọn atọ̀nyínyín Satani tọn he lọ mẹ, mí na mọ: Dlagọni po Satani po, kanlin lọ po ota politiki tọn lọ po, yẹwhegán lalonọ po ota agùn tọn po; gbigbọ mawé atọ̀n lẹ na tọ́njẹgbonu wá, bo na to ohia lalonọ basi po azọ́njawu lẹ po nado dọ̀n omẹ lẹ podọ nado klọ bo sọ hẹn aliho yetọn lẹ jẹ ahọlu aigba ji tọn lẹ de. To ojlẹ nẹ mẹ, ota politikinọ otòdaho tọn lẹ po mẹdepope he tin to otẹn aṣẹpipa tọn de mẹ, na wá sọawúhia gbọn aṣẹpipa Satani tọn glọ́. Yè ma na dè mẹdepope pò to finẹ gba. Yè ma sọ to zinzán depope he tòmẹnu otò nẹlẹ tọn na zán pannukọn Islaẹli gba, aṣẹpipa ahọludù lẹpo tọn na wànú to kọ̀ndopọ́ mẹ, na yé yín máhẹtọ to kọ̀ndopọ́ akọta lẹ tọn mẹ wutu.

To Owé OSỌHIA 16:17-21 tọn mẹ, mí mọ odohia dogbọn whẹ̀dida he na wá Babilọni Daho lọ ji tọn dali. Podọ to ofi ga, tòdaho hóhó Babilọni tọn lọ ma yín didohia gba, yèdọ ehe yè tùnmẹ dọ “wuwlu” to ogbè wuwlu whenu to atọ̀họ̀ Babẹli tọn kọ̀n gba, ṣigba apajlẹ otòdaho Babilọni tọn he tin to egbé tọn. Yè do e hia hézéhézé to ota susu Owé Osọhia tọn tọn mẹ.

“Angẹli ṣinawetọ sọ túntún ogò etọn jẹgbonu do ojiwhèhomẹ; ogbè daho de sọ tọ́nsọn tẹmpli olọn tọn mẹ, sọn fie ofìn lọ te, dọmọ, E vọ̀. Ogbè lẹ sọ tin, po osò po, po abì po; aigba whinwhàn daho sọ whàn; ehe hunkọ ma jọ gbèdé whenuena gbẹtọ ko tin to aigba ji, aigba whinwhàn gángán mọhunkọ de, he klo sọmọ. Otò daho lọ sọ tlẹn do tẹnmẹ atọ̀n, otò daho akọta lẹ lọ tọn lẹ sọ gbà: Babilọni daho sọ yín finflin to Jiwheyẹwhe nukọn, nado yí kọfo ovện homẹgble etọn tọn he hùnzò ná ẹn. Lopo lẹpo sọ họ̀n yì, yè ma sọ mọ osó daho lẹ bà. Kẹnsu daho flẹ́ sọn olọn mẹ jẹ gbẹtọ lẹ ji, kẹnsu dopodopo di ojlẹ́ talẹnti dopo tọn na pinpẹ̀n: gbẹtọ lẹ sọ to nùzán do Jiwheyẹwhe go na tukla kẹnsu lọ tọn tọn wutu: na tukla etọn lọ sù gbahúgbahú” (OSỌHIA 16:17-21).

Onú he yè dlẹnalọdo lẹpo to didohia dọ, ojlẹ na wá bọ e ma na yín awhànpa awhànfuntọ lẹ tọn lẹ kẹdẹ gba, ṣigba aigba po ohù na tin to e mẹ ga. Lopo lẹ po osó lẹ po na yín tẹnsẹ̀na sọn otẹn yetọn mẹ. Aigba whinwhàn daho de di ehe hunkọ ma ko tin sọn whenu aihọn ko ṣẹ̀ na whàn otò daho aigba tọn lẹ, nado dọ taun dọ, otòdaho Babilọni tọn. Sọn ofi popo, podọ to ninọ̀mẹ lẹpo mẹ, whẹ̀dida po nukọnyìyì klándowiwé tọn po na yí tẹnmẹ yetọn. Mẹdepope ma na jlo nado tin to aigba ji to whenẹnu gba, enẹwutu, na omẹ popo ni yise to Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ, dọ, mì ni nọ họ́ali bo sọ hodẹ̀ podọ nado họ̀ngán sọn núhe na jọ̀ do nukunmẹ aigba lẹpo ji tọn mẹ, podọ nado ṣite to Ovi gbẹtọ tọn nukọn.

“Ṣigba mì nọ họ́ mìde to osã lẹpo mẹ, bo nọ basi ovẹvivẹ, na mì nido yínuglo nado họngan sọn onú helẹ pó mẹ he to na wá jọ, podọ nado ṣite to Ovi gbẹtọ tọn nukọn” (LUKU 21:36).

OTA 17

Yọnnu he hẹ́ Kanlin lọ ji

Ota fọtọ̀nnukun-awetọ lọ yín ota núdabla tọn de kẹdẹdi ota wiatọ̀ntọ. Na mí mọ apájlẹ delẹ he mí ko yọ́nẹn dote podọ ga, oyẹ he dabla titegbe delẹ. Enẹwutu, mí dóhudo osọhia nugbo tọn sọn Jiwheyẹwhe de nado mọdona núhe tin to godo apájlẹ he yè to alọdlẹndo lọ tọn. Podọ ga, mí dóna mọdona ohógo he yè ná nado hùn ohia helẹ lọ.

Na pọ́ndego de, eyín omẹ de hia afọ tintan lọ po fọtọ̀ntọ lọ po, gblọndo yín mimọ to finẹ lọ. Na mí ko mọdona núhe apájlẹ nugbo yọnnu de tọn yín (to ota 12 mẹ), podọ núhe yọnnu to kọ̀ndopọ́ mẹ (to ota 14 mẹ) kẹdẹdi dọdai Biblu tọn. Na hinhọ́n anádemẹ tọn ko yín titá gbọn Owé Wiwé lẹ Lọsu dali dogbọn kanlin he tindo ota ṣinawe azò ao tọn dali. Dinvie, mí dóna dọhó do yọnnu he hẹ́ kanlin lọ ji go.

Ayajijẹ daho bibluplọ́nmẹtọ lẹ tọn yígbè dọ “ayọ̀dèto daho” he lọ wẹ agùn Lomu tọn he sinai to osó ṣinawe ji. To agùn susu he tin lẹpo mẹ, agùn Lomu tọn yín otòdaho aihọn tọn po aigba otò tọn po, po otò he tin to mẹmẹdekannu lẹ po, po otògán didiọ lẹ po, kẹdẹdi zinzán yetọn to akọta lẹ ṣẹnṣẹn. To alọ he ji, otò Vatikan tọn tindo po e po aṣẹpipa he tin to kọ̀ndopọ́ mẹ po ahọludù aihọn tọn lẹpo po. Do ayi e go, ota otò de tọn wẹ papa lọsu ga, enẹwutu, whenuena yè nọ jlo nado dlá otò de pọ́n, é nọ yín mẹkẹalọyí gbọn mẹgbõgbo yẹyinọ lẹpo dali. Agùn he pò lẹpo po tindo yẹyi to otò delẹ mẹ kavi to aigba delẹ ji, ṣigba agùn Katoliki tọn yín didohia to ninọ̀mẹ de kavi to awetọ mẹ to aihọn lẹpo mẹ. Ehe lọ wẹ núhe yè dohia mí gbọn númọtọ lọ dali to afọ 1-2 mẹ.

“Dopo to angẹli ṣinawe lẹ lọ mẹ he tindo ogò ṣinawe lẹ lọ wá bo to hódọ hẹ mi, bo sọ dọ hlan mi, dọmọ, Sẹ̀ wá fi; yẹn na yí whẹ̀dida ayọ̀ditọ daho lọ tọn hia we, he sinai to osìn susu ji: mẹhe ahọlu aigba tọn lẹ to ayọ̀de hẹ, mẹhe yè yí ovện ayọ̀dide etọn tọn do hẹn aihọmẹnu lẹ nù nùgọ̀ho” (OSỌHIA 17:1-2). Do ayi e go, núplọ́nmẹ agùn devo depope tọn matin, yèdọ ehe din lẹblanu ahọlu lẹ tọn po aṣẹpatọ lẹ tọn po to ninọ̀mẹ nẹ lọ mẹ to aigba ji. To osùn ṣinatọ̀ntọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán ẹnẹtọ (1994) mẹ, papa dọhó pannukọn aṣẹpipa kẹ̀nnẹ-konukun-ẹnẹ (184) to Opli Gbẹtọ lẹpo to Aihọn mẹ tọn to osùn ṣinẹnẹtọ mẹ to otò Kailo tọn mẹ, bo sọ biọ alọgọ́ na otò Vatikan tọn, nado dọ titegbe dọ, po Malétò daho lẹ po.

Johanu mọ núhe núplọ́nmẹ he lọ yín, dọ, “Mọwẹ é hẹn mi to gbigbọ mẹ yì zùngbo mẹ: yẹn sọ mọ yọnnusi de, é sinai to kanlin wlánwlán vệ de ji, he gọ́na oyín nùzinzán tọn lẹ, e tindo ota ṣinawe, azò ao” (OSỌHIA 17:3). To ota 12 mẹ, yè do yọnnu dódónọ de hia mí, yèdọ ehe ko yí likún Jiwheyẹwhe tọn bo sọ jivi kẹdẹdilé é yí i dó. Ṣigba to ofi, mí mọ yọnnu mawàdódónọ he ko yí jinukún jonọ de, ṣogan é gbẹ́sọ to yọnnu yín, na yè nọ pọ́n hlan ẹn di agùn de, ṣigba yè yí oyín nùzinzán tọn lẹ do bú i.

Apajlẹ yọnnu he hẹ́ kanlin lọ ji tọn yín didohia hézéhézé dọ, huhlọn sinsẹ̀n tọn yì aga hú huhlọn aihọn tọn. Núplọ́nmẹ aihọn he lọ tọn wẹ yọnnu mawàdódónọ lọ tọn, podọ é sọ tindo okàn to alọ etọn lẹ mẹ, ehe to huhlọn aihọn tọn lọ dohia to finẹ, yèdọ do kanlin he ji é sinai do. Mí ko dọhó do huhlọn kanlin he lọ tọn go to ota etọn 13 tọn mẹ. Nado mọdona hézéhézé, afọ he hodo e lọ dóna pé mí, dọ, “Yè sọ yí ogefunwunmẹ po avọ̀ vệ whẹkan wlánwlán do dóaṣọ̀na yọnnusi lọ, bo sọ yí sika po zannu akuẹgegenu po, po pali po do dóaṣọ̀ nệ, é tindo kọfo sika tọn de to alọ etọn mẹ, he gọ́na osùnú lẹ, podọ na ofẹ́n ayọ̀dide etọn tọn” (OSỌHIA 17:4). Dinvie, mẹdepope he na basi dlapọ́n na adọkun otò Vatikan tọn tọn, sọgan mọ ṣiṣẹ̀ owéfọ Owé Wiwé he lọ tọn.

Do ayi e go, Jiwheyẹwhe ko dọhó to ojlẹ dindẹn de mẹ gbọn yẹwhegán Ezekiẹli dali, dogbọn núyiwà he lọ po ewọ he lẹn nado klohú gbẹtọ de tọn dali po, dọ, “… Lé wẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe dọ: Na ayiha towe yín zédaga wutu, bọ hiẹ ko sọ dọmọ, Yẹwhe de wẹ yẹn, yẹn sinai to aisinnú Jiwheyẹwhe tọn mẹ, to gblagbla ohù lẹ tọn mẹ; gãnṣo gbẹtọ de wẹ hiẹ, Jiwheyẹwhe ma gba, yín hiẹ tlẹ zé ayiha do di ayiha Jiwheyẹwhe tọn… Gbọn núyọ́nẹn towe dali podọ gbọn wuntùntùn towe dali wẹ hiẹ ko tindo huhlọn na we, bo ko sọ tindo sika po fataka po do adọkunnu towe lẹ mẹ: gbọn núyọ́nẹn daho towe dali podọ gbọn ajọ́ towe dali wẹ hiẹ ko hẹn huhlọn towe sudeji, bọ ayiha towe sọ yín zizédaga na huhlọn towe wutu” (EZEKIẸLI 28:2-5). Dinvie, mẹhe tin to alẹ̀nùnù kanlin lọ tọn mẹ dopodopo yọ́nẹn dọ adọkun he tin to otò Vatikan tọn mẹ ma sọgan yín jijlẹ gba. Ewọ sọ yín máhẹtọ to akuẹ mẹ to fidepope he é jlo, yèdọ to banki lẹ mẹ, to alọgọ́ lẹ mẹ, podọ to ajọ́whé alọpãlọpa aihọn tọn lẹpo mẹ.

To nukọnyìyì mẹ, Owé Wiwé lẹ sọ dọmọ: “Yè sọ wlán oyín de do nukọn etọn, dọ, NÚDABLA DE, BABILỌNI DAHO, ONỌ YỌNNU AYỌDETỌ LẸ TỌN, PO OSÙNÚ AIHỌN TỌN LẸ PO” (OSỌHIA 17:5). Núwinwlán he lọ ma sọ sọgan yín mimọ gbaungba to nukọn gba, na to whenẹnu omẹ lẹpo sọgan mọ ẹn. Kẹdẹdilé mí yọ́nẹn dó dogbọn domamọna dali dó, núdabla Jiwheyẹwhe tọn he mí ma dónukun to Klisti mẹ to Agùn lọ mẹ, to nukunmọjẹnugo mẹ, núdabla Satani tọn he lọ tin to finẹ to agọ̀jẹdo agùn lọ tọn mẹ, yèdọ ehe yè ma sọgan zéjlẹ kavi dètana gba. Na Satani lọsu ko yín núdidá agọ̀jijẹ tọn wutu, ṣigba é ma gbẹ́ Jiwheyẹwhe gbèdé. Mọdopolẹ wẹ na afọzedotetọ etọn lẹ ga.

Do ayi e go, yè do ninọ̀mẹ gbigbọ mẹ tọn he yín núplọ́nmẹ he lọ tọn hia yẹwhegán Jelemia. Enẹwutu wẹ é do wlán dọ, “Babilọni ko yín kọfo sika tọn de to alọ Oklunọ tọn mẹ, he hẹn aigba lẹpo nùmú: akọta lẹ ko nù sọn ovện ewọ tọn mẹ: enẹwutu wẹ akọta lẹ yín nulunọ” (JELEMIA 51:7). Gbẹtọ lẹpo to wangbẹna yetọn po nùdonùgo na oyọ́nẹn gbigbọ mẹ tọn po mẹ yín nùnùmúnọ, podọ enẹwutu wẹ yé ma sọgan dawhẹ̀na ninọ̀mẹ lọ po wuntùntùn Owé Wiwé lẹ tọn po gba. Na núplọ́nmẹ lalonọ tindo awugble gbigbọ mẹ tọn de kẹdẹdilé yè nọ nù ovện mú to agbasalan mẹ dó. Enẹwutu, pinplán Biblu mẹ tọn sọgan yín tintindo gbọn yé he ko tọ́nsọn núyiwà he lọ mẹ lẹ dali.

Yẹwhegán Jelemia sọ to nukọnyì, dọmọ, “Yè hẹn Babilọni jai ajiji bo và: dohùklũhu nệ: yí alángblenu na awufiẹsa etọn, eyín e yín mọ ewọ nido yín mẹhẹnazọ̀ngbọna. Míwlẹ do ko hẹnazọ̀ngbọna Babilọni, ṣigba ewọ ma yín mẹhẹnazọ̀ngbọna gba: mì gbẹ́ ẹ dai, bo gbọ mí ni yì omẹ dopodopo biọ otò etọn lọsu mẹ: na whẹ̀dida etọn yìjẹ olọn, yè sọ zé e daga yèdọ jẹ agahomẹ lẹ” (JELEMIA 51:8-9).

Do ayi e go, núvọjladótọ lẹ ma pégo nado hẹnazọ̀ngbọna Babilọni daho he lọ gba, na yé omẹ pó dóna gbẹ́ otò doponẹ lọ to ma hẹn núdepope wá ṣiṣẹ̀ mẹ, bo sọ dó agùn yéwlọsu lẹ tọn titi lẹ dai. Podọ to dinvie ga, e ma na bọawu gba. To wangbẹna nukọnyìyì núhe yè nọ ylọ dọ didiọ nẹlẹ pó tọn mẹ, onú lẹ gbẹ́sọ tin to lé yé te dai. Na núhe taidi didiọ po mẹdezéwhe po tindo azọ́n dopo gẽ, enẹ wẹ nado dóalọakọ́njina Plọtẹstannọ lẹ, na yé ma nado lẹn onú jẹagọ̀ bo sọ zé ogbè pahonamẹ yetọn lẹ daga. Na susu to hógbè Plọtẹstannọ lẹ tọn mẹ yín didóai to Opli Vatikan Awetọ lọ tọn kọ̀n, ṣigba to nugbo de mẹ, núdepope ma diọ gba.

Núplọ́nmẹ daho he lọ wẹ onọ agùn lọ, podọ sọn ewọ mẹ wẹ agùn oviyọnnu he to gigọ̀do asápada onọ yetọn tọn mẹ lẹpo tọ́njẹgbonu sọn wá. Na yé tindo núplọ́nmẹ he taidi dopolọ lẹ to apáde, dọ ehe ji yè ma sọgan sọgbè te gba, adavo nado yín gbàkija. Núyiwà ylankan lọ yín mimọ dọ agùn Plọtẹstannọ lẹ tọn ma zé yédelẹ jlẹdo Owé Wiwé go gba, adavo do yénọzo lẹ go na dopoyínyín tọn wutu.

To pinpọ́n hlan ohùn gbẹtọ mliyọn susu he yè ko hù lẹ tọn, Johanu dèkunnu dọ, “Yẹn sọ mọ yọnnusi lọ nù ohùn mẹwiwé lẹ tọn mú, po ohùn kunnudètọ Jesu tọn lẹ tọn po: whenuena yẹn mọ ẹn, avò daho vò mi” (OSỌHIA 17:6). Owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn he lọ yín hinhẹnṣẹ̀ nugbonugbo, nado dọ to ahọludù owhè fọtọ́n agùn otò tọn nẹ lọ tọn whenu.

Afọ ṣinawe po ṣinatọ̀n po do ninọ̀mẹ aihọn lọ tọn po huhlọn agùn tọn po hia to ojlẹ godo tọn he lọ mẹ, yé sọ dọhó do gbọn ahọlu po aṣẹpatọ lẹ po tọn dali, podọ dogbọn “kanlin lọ” lọsu tọn dali ga, yèdọ ehe ma ko tọ́njẹgbonu sọn ohù mẹ (OSỌHIA 13:1-10) kavi sọn aigba mẹ (OSỌHIA 13:11-18) gba, ṣigba e jẹgbonu wá sọn odò mapòte mẹ (OSỌHIA 11:7), podọ to enẹgodo, e yì biọ dindọ̀n mẹ: “Kanlin he hiẹ mọ, e ko tin, e ma sọ tin bà; e nasọ tọ́nsọn odò mapòte mẹ jẹgbonu, bo yì biọ dindọ̀n mẹ: avò nasọ vò yé he tin to aigba ji lẹ, oyín mẹhetọn yè ma ko wlán do owé ogbẹ̀ tọn mẹ sọn whenu aihọn ko jọ̀, whenuena yé to pinpọ́n kanlin he ko tin, bo ma sọ tin bà, bo nasọ wá” (OSỌHIA 17:8).

Yè sọ dọ hlan mí to afọ ṣinẹnẹ mẹ dọ, “Podọ ofi wẹ ayiha he tindo núyọ́nẹn te. Ota ṣinawe lẹ, osó daho ṣinawe wẹ, ehe ji yọnnu lọ sinai do”. Otò he ji osó ṣinawe lẹ tin te bo sọ yín yiylọ dọ, “otò madopòdo” yín yinyọ́nẹn to aihọn lẹpo mẹ. Na gbọn núpọ́nnú aihọn lọ tọn dali, yè do e hia. Ota ṣinawe pannukọn nukọnyìyì otànhó ojlẹ he wáyì lẹ tọn bo sọ pannukọn nukọntọ ṣinawe Azọ́nwhé he nọ basi Ogàn na akọta Whèyìhọ̀tọn lẹ tọn. Nukọntọ ṣinatọ̀ntọ lọ kẹdẹ wẹ yín núdabla he tin to ṣinawe lẹ mẹ, bo sọ yín yiylọ dọ kanlin, bo sọ nọ zán huhlọn aihọn tọn. “Kanlin he ko tin, bo ma sọ tin bà, yèdọ ewọ wẹ ṣinatọ̀ntọ , e sọ tin to omẹ ṣinawe lẹ mẹ, bo sọ jei dindọ̀n mẹ” (OSỌHIA 17:11).

Dinvie, núdabla he tin to owé he lọ mẹ, yín whiwhlá bo sọ yín hùnhùndohia to ojlẹ dopolọ mẹ. Enẹwutu, mí to hódọ do otò pẹvi petepete he tin to otòdaho he tin to “Dopoyínyín otò Elopia tọn lẹ tọn mẹ go”. To alọ depope mẹ, aṣẹpatọ whèzẹtẹn otò Elopia tọn tọn he tin to aṣẹpipa ji to ojlẹ nẹ mẹ lẹ na jó huhlọn yetọn lẹpo na dawe he lọ. “Azò ao he hiẹ mọ lẹ ahọlu ao wẹ, yé he ma ko tindo ahọludù de kaka jẹ dinvie; ṣigba yé tindo huhlọn di ahọlu to ogàn dopo mẹ po kanlin lọ po. Ehelẹ tindo ayi dopo, bo nasọ yí huhlọn po hlọnhlọn yetọn po hlan kanlin lọ” (OSỌHIA 17:12-13). Kẹdẹdilé ota ṣinawe to alọdlẹndo otò ṣinawe nukọntọ Whèyìhọ̀ tọn lẹ tọn dó, mọwẹ azò ao lẹ to alọdlẹndo akọta he tin to Whèyìhọ̀ otò Elopianu lẹ tọn mẹ.

“Ehelẹ wẹ na to awhànfùn hẹ Lẹngbọvu lọ, Lẹngbovu lọ nasọ gbawhàn yetọn: na ewọ wẹ Oklunọ oklunọ lẹ tọn, Ahọlu ahọlu lẹ tọn: podọ yé ga na gbawhàn yé he tin to e de lẹ, mẹyiylọ, mẹṣinṣinyan, nugbonọ” (OSỌHIA 17:14).

To kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ awhàn godogodo tọn he lọ, otò Whèzẹtẹn Elopianu lẹ tọn lẹ he tin to pinplán otò Hlusi tọn tọn glọ́, na yín búblú gbọn huhlọn sinsẹ̀n otò tọn dali, na yín adinọ po agùn lọ po bo nasọ và Lomu súdo: “Azò ao he hiẹ mọ to ota na kanlin lọ, ehelẹ wẹ na gbẹwanna ayọ̀detọ lọ, bo nasọ basi i matin huwhẹhomẹtọnọ, bo sọ hẹn ẹn jẹmẹ́, yé na dù olàn etọn, bo nasọ yí miyọn do fiọ ẹ gbidigbidi. Na Jiwheyẹwhe ko yí do ayiha yetọn mẹ nado hẹn ojlo etọn di, nado dógbèpọ́, podọ nado yí ahọludù yetọn na kanlin lọ, kaka ohó Jiwheyẹwhe tọn nado di” (OSỌHIA 17:16-17). Do ayi e go, kọ̀ndopọ́ lọ ma na nọte dẹn adavo yè hẹn Ohó Jiwheyẹwhe tọn ṣẹ̀. Podọ dopoyínyín ma na bú sọn otò Hlusi tọn mẹ gba. Akọta he tin to Whèzẹtẹn otò Elopia tọn mẹ lẹ na yígo hẹ yé, kaka jẹ ṣiṣẹ̀ dọdai Biblu tọn hlan ojlẹ godogodo tọn he lọ tọn mẹ. Na yé dè yé nado và otòdaho he ylọ ede dọ, “madopòdo” lọ súdo.

To afọ godogodo ota 17 lọ tọn, yè dọ hlan mí whladopo dogọ́ dogbọn núyiwà he yín núplọ́nmẹ sinsẹ̀n aihọn tọn lọ tọn lẹ dali, dọ, “Yọnnusi he hiẹ sọ mọ lọ, wẹ otòdaho lọ, he to ahọludù to ahọlu aihọn mẹ tọn lẹ ji” (OSỌHIA 17:18). Do ayi e go, otòdaho dopo gẽ wẹ tin to aigba he ji, ehe tin to osó ṣinawe ji, yèdọ sọn fie huhlọn aihọn tọn nọ yín zinzán te hlan agùn po politiki po to aṣẹpipa lẹpo ji to aihọn lọ mẹ.

OTA 18

Vàsúdo Babilọni daho lọ tọn

To ota 18 mẹ, aijijẹ Babilọni tọn po vàsúdo etọn po yín didohia hézéhézé whladopo dogọ́. Ota he lọ dóna yín hihia po ayipipa daho de po gbọn omẹ popo dali, nado pọ́n hlan whẹ̀dida homẹgble tọn daho he lọ.

“To onú helẹ godo yẹn sọ mọ angẹli devo de jẹte sọn olọn mẹ ja, é tindo huhlọn daho; aigba sọ họ́n gbọn gigo etọn dali. É sọ yí huhlọn do dawhá ogbè lélé dọmọ, Babilọni daho họ́, e họ́, e sọ diọzùn fininọ̀ aovi lẹ tọn de, podọ ogànhọ̀ gbigbọ mawé lẹ tọn, podọ ogànhọ̀ ohẹ̀ gbẹwanna mawé dopodopo tọn. Na akọta lẹpo ko nù to ovện homẹgble ayọ̀dide etọn tọn mẹ, ahọlu aigba tọn lẹ sọ to gàlọ hẹ ẹ, ajọ́wàtọ aigba tọn lẹ lẹzùn adọkunnọ gbọn huhlọn ogbẹ̀dùdù etọn tọn dali” (OSỌHIA 18:1-3).

Dinvie, oylọ godo tọn he na jẹnukọnna vàsúdo sọn olọn mẹ, na dọnú to vivọnu azán ojọmiọn tọn lẹ tọn to ohógbè helẹ mẹ, dọmọ, “Mì tọ́nsọn e mẹ, mì omẹ ṣie emi, dọ mì yín máhẹtọ to ylando etọn mẹ blo, dọ mì yí to azọ̀nylankan etọn mẹ blo. Na yèdọ ylando etọn ko hòpli hlan olọn, Jiwheyẹwhe ko sọ flin oylan etọn” (OSỌHIA 18:4-5). E bọawu dọ, kaka jẹ vivọnu, gbẹtọ lẹ nasọ yín mimọ to núyiwà lalonọ lẹ mẹ, ṣogan bo na wá yín whinwhlẹngan, na oylọ owẹn godogodo tọn lọ wẹ yín dọ: Mì tọ́nsọn e mẹ, Mì omẹ ṣie emi!

Yè sọ dọ hlan mí to nukọnyìyì mẹ dọ okú, awubla po huvẹ́ po na sọawúhia to gbèdopo bọ miyọn na jẹte wá odò. “Nẹmunẹmu wẹ e to gigopana ede, bo sọ nọnọ̀ ogbẹ̀dùdù mẹ, awufiẹsa po homẹgble mọtọnhunkọ po wẹ mì ni ná ẹn: na e ko dọ to ayiha ede tọn mẹ, dọ, Ai ahọsi tọn wẹ yẹn sín, yẹn ma yín asúṣiọsi gba, yẹn ma to awublanu na mọ. Enẹwutu wẹ azọ̀nylankan etọn na wá gbèdopo, okú, awúblanu, po huvẹ po; yè na yí miyọn do fiọ ẹ mlẹnmlẹn: na huhlọnnọ wẹ Jiwheyẹwhe Oklunọ he to owhẹ̀ etọn dá. Ahọlu aigba tọn lẹ, he to ayọ̀de hẹ ẹ, bo sọ tin to ogbẹ̀dùdù mẹ hẹ ẹ lẹ, na do avihàn nệ, bo nasọ viavi nệ whenuena yé na mọ azọ̀ fifiọ etọn tọn, yé na ṣite to aganu boboe na awujiji awufiẹsa etọn tọn, dọmọ, Ṣó, Ṣó, otòdaho huhlọnnọ lọ! Na ogàn dopo ji wẹ whẹ̀dida etọn wá” (OSỌHIA 18:7-10).

Do ayi e go, ehe lọ kàn otòdaho he mẹ yè zín awọntẹn do “Owé Lomunu” tọn lẹ ji te, na enẹwutu wẹ e do lẹzùn ota ajọ́wàtọ lẹ tọn hlan aihọn lọ pete. Enẹwutu wẹ ajọ́wàtọ lẹpo nado viavi asiko etọn vàsúdo tọn mẹ, dọ: “Ajọ́wàtọ aigba tọn lẹ na viavi, bo nasọ to awúbla nệ, na mẹde ma họ̀ ajọ́nú yetọn bà: ajọ́nú sika tọn, fataka tọn, ozannu akuẹgegenu tọn, pali, alavọ̀ dagbedagbe, ogefunwunmẹ tọn, sẹ́da amàmú tọn, avọ̀ vệ tọn, atin he vivi tọn, nuzínzán hunkọhunkọ ajlakudu tọn lẹpo, nuzinzán alọpãlọpa atin akuẹgegenu lẹ tọn, ogànvệ tọn, ogànyũ tọn, podọ ozannu mabli tọn, podọ kinamọni tọn, núwhẹnwan gblingblin tọn, amìsisá tọn, núwhẹnkun tọn, ovện tọn, amì tọn, linfín dagbedagbe tọn, likún tọn, kanlin tọn, lẹngbọ tọn, osọ́ tọn, kẹkẹ tọn, agbasa lẹ tọn, po ogbẹ̀ gbẹtọ tọn lẹ po. Podọ sinsẹ́n he ayiha towe túnwan hodo lẹ, yé yì sọn de we, onú he vivi bo sọ yọ́nwhanpẹ lẹ, yé súdo sọn de we, hiẹ ma sọ to na mọ yé gbèdé bà. Ajọ́wàtọ onú helẹ tọn, he yè hẹn zùn adọkunnọ gbọn alọ etọn mẹ lẹ, na ṣite to aganu boboe na awujiji awúfiẹsa etọn tọn, bo na to avivi bo to awubla, dọmọ, Ṣó, Ṣó, otòdaho lọ, he yè ṣinyọn alavọ̀ dagbedagbe na, po ogefunwunmẹ tọn po, avọ̀ vệ, po ehe yè yí sika do dóaṣona po, ozannu akuẹgegenu tọn po pali po! Na ogàn dopo mẹ wẹ adọkun daho mọhunkọ zùn ovọ́…” (OSỌHIA 18:11-17).

To ota 17 mẹ, yọnnu mawàdódónọ he lọ yín didohia di mẹhe yè dóasọ̀na po sika po, po pali po, podọ po zannu akuẹgegenu po. Ṣigba to owéfọ he mẹ, yè dọ hlan mí dọ, otòdaho lọ blébu na tindo dọpọ́n vàsúdo sinsinyẹn daho de tọn, dọmọ,“Ṣó, Ṣó, otòdaho lọ, he yè ṣinyọn alavọ̀ dagbedagbe na, po ogefunwunmẹ tọn po, avọ̀ vệ, po ehe yè yí sika do dóaṣona po, ozannu akuẹgegenu tọn po pali po! Na ogàn dopo mẹ wẹ adọkun daho mọhunkọ zùn ovọ́…” (OSỌHIA 18:16-17). Do ayi e go, whlãtọ̀n wẹ yè dọ hlan mí dọ, whẹ̀dida sinsinyẹn he lọ na sọawúhia ajiji to otòdaho huhlọnnọ nẹ lọ ji to ogàn dopo mẹ, dọ, “… Ṣó, Ṣó, otòdaho lọ, ehe mẹ yè hẹn yé omẹ he tindo ohún to ohù mẹ lẹpo zùn adọkunnọ gbọn onú akuẹgegenu etọn lẹ tọn dali! Na ogàn dopo mẹ yè hẹn ẹn jẹvọb” (OSỌHIA 18:19).

Enẹwutu, númọtọ lọ wlánwé hlan Mẹfligọ̀ he ko tin to olọn mẹ to ojlẹ nẹ mẹ lẹ, dọ, “Jaya do ota nệ, hiẹ olọn, mì apọteli wiwé lẹ, po yẹwhegán lẹ po; na Jiwheyẹwhe ko yíahọ́su mìtọn to e go” (OSỌHIA 18:20).

To owéfọ godo ota he lọ tọn tọn mẹ, yè dọ lé otòdaho he lọ na yín zizédlangbe di gilisé daho de dó hlan mí bọ e ma nasọ yín mimọ gbèdé bà (OSỌHIA 18:21). To vivọnu, Jiwheyẹwhe Lọsu na dowhẹ̀ núplọ́nmẹ daho he yè do gbòazé akọta lẹ gbọn owọn etọn lẹ dali, dọmọ, “… na ajọ́wàtọ towe lẹ wẹ omẹ gbõgbo aigba tọn lẹ; owọn towe wẹ yè yí do klọ akọta lẹpo. Na ohò etọn mẹ wẹ yè mọ ohùn yẹwhegán lẹ tọn, mẹwiwé lẹ tọn, po omẹ he yè hù to aigba ji lẹ po tọn te” (OSỌHIA 18:23-24). Enẹwutu, Jiwheyẹwhe nugbo lọ ko dọ onú helẹ hézéhézé podọ do gbaungba kẹdẹdilé gbẹtọ de ma sọgan dó.

OTA 19

Ayajijẹ to Olọn mẹ do vàsúdo Babilọni tọn ji
Alọwle Lẹngbọvu lọ tọn

Apáwhé tintan ota fọtọ̀n-nukun-ẹnẹtọ lọ tọn do alọwle Lẹngbọvu lọ po Asivu Etọn po tọn hia, ṣigba nado dlẹnalọdo bibẹ́nu lọ dọ whẹ̀dida Jiwheyẹwhe tọn he É ko basi gbọn ahọ́suyí ohùn devi Etọn lẹ tọn tọn dali. Ayajijẹ daho susugege mẹfligọ̀ lẹ tọn to olọn mẹ dali, yín kinkàn dólé, dọ, “Halleluia; Whlẹngan, po gigo po, yẹyi po huhlọn po, hlan Oklunọ Jiwheyẹwhe mítọn: na nugbo po dódó po wẹ whẹ̀dida etọn lẹ: na é ko dawhẹ̀na ayọ̀detọ daho lọ, he yí ayọ̀dide etọn do hẹn aigba gble, bo sọ yíahọ́su devi etọn lẹ tọn to alọ etọn mẹ. Yé sọ vọ́ dọmọ, Halleluia. Azọ̀ etọn sọ hẹji kakadoi. Mẹho konukun-ẹnẹlẹ lọ, po mẹdidá ẹnẹlẹ lọ po sọ jẹklo, bo litaina Jiwheyẹwhe he sinai to ofìn ji, bo dọmọ, Niṣẹ; Halleluia. Ogbè de sọ tọ́nsọn ofìn lọ dali, dọmọ, Mì pa Jiwheyẹwhe mítọn, mì devi etọn lẹ, po mì he dibusi i lẹ po, pẹvi po daho po” (OSỌHIA 19:1-5).

Dinvie, awhàngbatọ he tin to olọn mẹ helẹ, yín didè tọ́njẹgbonu sọn awufiẹsa aigba ji tọn lẹpo mẹ, bo sọ yín lilẹ́gọ̀do azán vu whenu yetọn tọn (JOB 33:25). Na awufiẹsa kavi okú, kavi ylando, kavi awutu, kavi yọnhopipò ma na tin ba, adavo gigo pipé lọ po dagbewà po, podọ ayajijẹ madopòdo lọ. “Ṣigba dilé yè wlán ẹn dọ, Nukun ma ko mọ, mọ otó ma ko sè, Mọ e ma ko sọ biọ ayiha gbẹtọ tọn mẹ, Onú he Jiwheyẹwhe wléawu etọn lẹ na yé he yinwan nệ lẹ” (1 KỌLINTINU 2:9).

“Yẹn sọ sè taidi ogbè gbẹtọ susu tọn, podọ di ogbè osìn susu tọn, podọ di ogbè wanyinyẹ̀n daho osò tọn, dọmọ, Halleluia: na Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo dùahọlu. Homẹ mítọn ni hùn, mí ni jaya, bo na yẹyi i: na alọwle Lẹngbọvu lọ tọn whenu wá, asi etọn ko sọ sọ́nu do ogo. Ewọ wẹ yè na dọ yè ni yí alavọ̀ dagbedagbe, wéwé he ma kudu do dóaṣọ̀na: na alavọ̀ dagbedagbe lọ wẹ dódó mẹwiwè lẹ tọn” (OSỌHIA 19:6-8).

To ojlẹ nukunbibia tọn mẹ to aigba ji, Asivu lọ na ko tin to Alọwle Hùnwhẹ kọ̀n po Asisúnọ olọn tọn po, yèdọ apajlẹ Mẹhe tọn mẹ yè diọ Ẹ do tọn. Na ehelẹ wẹ oviplọ́nji lọ, yèdọ Asivu Lẹngbọvu lọ tọn. Na yè ko sùwhẹ̀na Ẹn mlẹnmlẹn, bo ko lẹ̀ Ẹ wé, bo ko sọ yí alavọ̀ wéwé do dóaṣọ̀ nệ. Podọ ewọ lọ wẹ yè gọ̀ dódó Jiwheyẹwhe tọn jo na gbọn Jesu Klisti dali.

To Owé MATIU 25:10 tọn mẹ, mí hia dogbọn kọlẹ́wá Asisúnọ lọ tọn dali, po awhli núyọ́nẹntọ he tọn dali yè dọ gbọn po, dọ, “… yé mẹhe wléawu lẹ biọ họmẹ hẹ ẹ yì alọwle hùnwhẹ kọ̀n; yè sọ sú ohọ̀n”.

Podọ to Owé Matiu 22 tọn mẹ, yè lá hùnwhẹ alọwle lọ tọn. Podọ yé mẹhe yè ylọ to ojlẹ vòvo mẹ lẹpo sọawúhia po whẹjijọ alọpãlọpa lẹ po, podọ to vivọnu, ohọ̀ lọ sọ gọ́na jónọ. Dinvie, eyín omẹ depope sọgan zé owéfọ Owé Wiwé tọn lẹ do aṣẹpipa dopolọ glọ́, whenẹnu ewọ na mọ dọ awhli núyọ́nẹntọ lẹ po Asivu lọ po, po jónọ he yè ylọ lẹ po, yín awhànpa plọ́nji lẹ lọ tọn. Na olọn mẹ ninọ̀ yetọn na tin to asiko Alọwle Hùnwhẹ tọn kẹdẹ kọ̀n, podọ Mẹfligọ̀ lẹ wẹ na yín jónọ to finẹ lọ, bo nasọ lẹ́gọ̀wá po Oklunọ po sọn finẹ lọ nado dùahọlu po É po to aigba ji to Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn whenu. Po ohóta vòvo helẹ po, yè do awhànpa he lọ hia to kọ̀ndopọ́ alọpãlọpa lẹ mẹ. Kẹdẹdi awhlidógbèji yè ma sọgan dóalọ yé go, podọ di Asivu yé yín mẹkọ̀ndopọ́ hẹ Asisúnọ lọ, podọ di jónọ yé yín mẹdidè he sinai po Oklunọ yetọn po to hùnwhẹ daho lọ kọ̀n (MATIU 8:11; LUKU 13:29).

“É sọ dọ hlan mi dọ, Wlánwé, Donanọ wẹ yé he yè ylọ do núdùdù alọwle Lẹngbọvu lọ tọn kọ̀n lẹ. É sọ dọ hlan mi, dọmọ, Ehelẹ wẹ ohó nugbo Jiwheyẹwhe tọn. Yẹn sọ jẹklo to afọ etọn go nado litai nệ. É sọ dọ hlan mi, dọmọ, Pọ́n, hiẹ basi mọ blo: devi hatọ de wẹ yẹn po hiẹ po, po mẹmẹsunnu towe lẹ po, he hẹn okunnuhó Jesu tọn go: litaina Jiwheyẹwhe: na okunnuhó Jesu tọn wẹ gbigbọ dọdai tọn: (OSỌHIA 19:9-10).

Do ayi e go, gbigbọ dọdai tọn lọ jẹdo yẹwhegán he ko dọ dọdai jẹnukọn dogbọn wiwá Mẹfligọ̀tọ lọ tọn dali lẹ ji. Na Jesu wẹ ohùkan ṣẹnṣẹn mẹ tọn to titò Jiwheyẹwhe tọn whlẹngan tọn lọ mẹ. Podọ okunnuhó Etọn sọ yín mimọ di okàn núpinplán tọn to Owé Wiwé lẹpo mẹ gbọn Gbigbọ Wiwé dali, Podọ na okunnuhó Jesu tọn wẹ gbigbọ dọdai tọn lọ, e ma yín núniná dọdai tọn gba. Na omẹ susu tindo núniná dọdai tọn lẹ, ṣigba to ofi, mí to hódọ do kunnuhó olọn tọn he yín Jesu Klisti Lọsu tọn go, kẹdẹdilé É ná mí dó to Owé OSỌHIA 1:8 tọn mẹ, dọ: “Oklunọ dọmọ: Yẹn wẹ Alfa, yẹn wẹ Omẹga, odòdó, opòdo, mẹhe tin, bo ko tin, bo sọ ja, Ganhunupo”. Enẹwutu, mẹdepope ma sọgan dọ sọn wuntùntùn etọn mẹ dọ, Jesu Klisti wẹ Oklunọ, bo sọ dlẹnalọdo É di Jiwheyẹwhe gba, adavo gbọn dọpọ́n wiwé mẹde titi tọn he yè hùndohia hlan ẹn gbọn Gbigbọ Wiwé dali. Enẹwutu, yé he na tin po Oklunọ po to ojlẹ nẹ mẹ lẹpo tindo osọhia Jiwheyẹwhe tọn he lọ po kunnuhó Jesu Klisti tọn po, dilé e yín hùnhùndohia hlan Johanu dó gbọn Gbigbọ lọ dali.

Awhàn godo tọn he Oklunọ Lọsu mágbè Etọn

To apáwhé awetọ ota fọtọ̀n-nukun-ẹnẹtọ lọ tọn, mí mọ dọ Oklunọ mítọn gọ̀ja odò to Nùdúdú Alọwle Hùnwhẹ lọ tọn godo po jẹgbakun susu po to ota Etọn di Awhàngbatọ daho he sinai to osọ́ wéwé de ji. Podọ awhànfuntọ olọn tọn lẹ na hodo É nado yín máhẹtọ to awhàn godo tọn lọ mẹ to azán Jiwheyẹwhe Ganhunupo tọn mẹ to whenuena yè ko zín ahàndanú lọ. Na ehe yè ko mọ bo ko sọ dọdai do owéfọ susu Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po tọn mẹ, na wá ṣiṣẹ̀ mẹ. Matin hihó, yè dohia to ehe mẹ to ofi dogbọn awhàn godo tọn to apáwhé Ahọludù Owhè Fọtọ́n he mẹ dali, dọ.

“Yẹn sọ mọ olọn hùn do nùvò, pọ́n osọ́ wéwé de: mẹhe hẹ́ e ji wẹ yè nọ ylọ Nugbonọ, Dódónọ, dódó mẹ wẹ é sọ to whẹ̀da te, bo sọ to awhànfùn te. Nukun etọn taidi zodẹ́, to ota etọn wẹ ojẹgbakun susu tin te; é sọ tindo oyín he yè wlán de, he mẹde ma yọ́nẹn, adavo ewlọsu. Yè sọ doavọ̀ he yè ylọ́n do ohùn mẹ de nệ; bo sọ nọ ylọ oyín etọn dọ Ohó Jiwheyẹwhe tọn. Awhànpa he tin to olọn mẹ lẹ sọ to hihodo é to godo to osọ́ wéwé lẹ ji, he yè doalavọ̀ dagbedagbe na, wéwé madódu. Sọn onù etọn mẹ wẹ ohi didà de tọ́nsọn jẹgbonu, dọ ewọ wẹ é na yí do hò akọta lẹ: bo nasọ yí opò ogàn tọn de do hẹn yé sẹ̀n: é sọ zín ahàndanú homẹgble Jiwheyẹwhe Ganhunupo tọn tọn he hùnzo. É sọ tindo to avọ̀ etọn go podọ to asápada etọn ji oyín he yè wlán de; AHỌLU AHỌLU LẸ TỌN, OKLUNỌ OKLUNỌ LẸ TỌN” (OSỌHIA 19:11-16)

To ojlẹ nẹ mẹ, yè ma dọhó dogbọn owanyin po jọmiọn Jiwheyẹwhe tọn po tọn dali gba. Na gbẹtọ he na tin togbẹ̀ bo nasọ klán sọn Jiwheyẹwhe go to ojlẹ nẹ mẹ lẹpo na gbẹ́ owanyin po jọmiọn Etọn po, enẹwutu yé na dọn homẹgble Etọn po whẹ̀dida Etọn po do yédelẹ ji. “Yẹn sọ mọ angẹli dopo to ote to owhè homẹ; é yí ogbè lélé do dawhá bo to didọ hlan ohẹ̀ he to zinzlọn to jiwhé nukunmẹ lẹpo, dọmọ, Mì wá, mì bẹ́ mìde plidopọ́do núdùdù daho Jiwheyẹwhe tọn kọ̀n; na mì nido dù agbasalan ahọlu lẹ tọn, agbasalan awhàngán lẹ tọn, agbasalan mẹgángán lẹ tọn, agbasalan osọ́ lẹ tọn, po yé he sinai to yé ji lẹ po tọn, agbasalan gbẹtọ lẹpo tọn, mẹmẹdekannu po mẹmẹglọ lẹ po tọn, pẹvi po daho lẹ po tọn” (OSỌHIA 19:17-18).

Do ayi e go, yẹwhegán Ezekiẹli ko mọ awhàn godo tọn he lọ po ahọlu lẹ po podọ po awhànfùntọ he na yín máhẹtọ to e mẹ lẹpo po, bo sọ hẹn ehe wá hinhọ́nnu dọ, “Podọ hiẹ, visunnu gbẹtọ tọn, lé wẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe dọ: Dọhó hlan ohẹ̀ hunkọ lẹpo tọn, podọ hlan gbékanlin danji tọn lẹpo, dọ, Bẹ́ mìde plidopọ́, bo wá; ṣinyan mìde pli to awà lẹpo ji hlan avọ́ ṣie kọ̀n he yẹn na sán na mì, yèdọ avọ́ daho de to osó Islaẹli tọn lẹ ji, na mì nido dù agbasalan bo sọ nù ohùn. Mìwlẹ na dù agbasalan hlọnhlọnnọ lẹ tọn, bo sọ nù ohùn ahọvi aigba tọn lẹ tọn, agbò lẹ tọn, lẹngbọvu lẹ tọn, po alunkùn lẹ po tọn, oyìnsú lẹ tọn, popo yetọn kanlinyìnyìn Baṣani tọn lẹ. Mìwlẹ nasọ dù ojó kaka mì do yín gigọ́, bo sọ nù ohùn kaka mì do yín múmúnọ, sọn avọ́ ṣie he yẹn ko sán na mì mẹ. Yè nasọ yí osọ́ lẹ po kẹkẹ lẹ po do gọ́ mì, po omẹ hlọnhlọnnọ lẹ po, po omẹ awhàn tọn lẹpo po, to tafo ṣie ji, wẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe dọ” (EZEKIẸLI 39:17-20).

To ojlẹ nẹ mẹ, omẹ awe he yín aṣẹpatọ titegbe lẹ, yèdọ ogán politiki tọn po ogán agùn tọn na yín dindọ̀n gbẹ̀te dlán miyọn hihla mẹ. “Yẹn sọ mọ kanlin lọ, ahọlu aigba tọn lẹ, po awhànpa yetọn lẹ po, plidopọ́ nado fùnawhàn hẹ ewọ he sinai to osọ́ ji po awhànpa etọn po. Yè sọ wlé kanlin lọ, po yẹwhegán lalonọ etọn po ga, he nọ to ohia basi to nukọn etọn, he é do nọ klọ yé he yí ohia kanlin lọ tọn lẹ, po yé he nọ litaina boṣiọ etọn lẹ po. Omẹ awe helẹ wẹ yè dọ̀n gbẹ̀te dlán miyọn hihla mẹ, he nọ yí whèmí do ji” (OSỌHIA 19:19-20).

Do ayi e go, awhàn godo tọn he lọ ma na tindo ogàntọ awhàn tọn mọ mẹdepope ma nasọ họ̀ngán gba. Na awhànfùntọ he na wá gbọn aṣẹpipa Satani lọsu tọn dali sọn Agewàji jẹ aigba Islaẹli tọn ji lẹpo ma na gán gba. Enẹwutu, yè wlán ẹn, dọ, “Omẹ he pò lẹpo wẹ yè yí ohi ewọ he sinai to osọ́ ji tọn do hù, ohi he tọ́nsọn onù etọn mẹ jẹgbonu: ohẹ̀ lẹpo sọ gọhò to agbasalan yetọn dùdù mẹ” (OSỌHIA 19:21).

“Yẹn nasọ yí azọ̀nylankan po ohùn po do dowhẹ̀gbè do ewọ ji: yẹn bo nasọ jà do e ji, podọ do awhànpa daho etọn lẹ ji, podọ do akọta susu he tin to e de lẹ ji, jikunfinfán wududu de, po kẹnjikun daho lẹ po, miyọn, po owhèmì po. Yẹn bo nasọ jlayinna dẽ, bo sọ klán dẽ do wiwé, yẹn nasọ hẹn dẽ zùn yinyọ́nẹn to nukun akọta susu tọn mẹ; yé bo nasọ yọ́nẹn dọ yẹn wẹ Oklunọ” (EZEKIẸLI 38:22-23).

OTA 20

Biblá Satani tọn
Fọ́nsọnkú pipé tintan yisenọ he yè ko hù lẹ tọn
Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn

To bibẹ́nu ota kòtọ lọ tọn, yè dọ núhe jọ do Satani go hlan mí, yèdọ mẹhe yín dòdó onú ylankan lẹpo tọn, podọ kẹ̀ntọ Jiwheyẹwhe tọn. Ewọ na yín bibla bo sọ yín dindọ̀n dlán odò mapote mẹ. “Yẹn sọ mọ angẹli de jẹte sọn olọn mẹ ja odò, é tindo họ̀nhùngàn odò mapote lọ tọn, kọ̀gàn daho de sọ tin to alọ etọn mẹ. É sọ dè alọ bo hẹn dlagọni lọ, odàn hóhó lọ, he yín Lẹgba Satani, bo dogàn ẹn họ̀ owhè fọtọ́n, bo dọ́n ẹn dlán odò mapote lọ mẹ, bo súnúdo é, bo yí hiadonu do tlẹ́ ẹ, na é klọ akọta lẹ bà blo, kaka owhè fọtọ́n nado pé: to enẹgodo yè nasọ jo é dote whenu gli de” (OSỌHIA 20:1-3).

Kẹdẹdilé mí ko mọ dó to ota wiawe mẹ, yè ko dọ̀n Satani po hodotọ etọn lẹ po dlán aigba to ojlẹ jiyìyì Asivu lọ tọn tọn mẹ. Ṣigba to ofi, yè dọ hlan mí é na yín dindọ̀n dlán sọn aigba ji biọ odò mapote mẹ. Enẹwutu, yẹwhegán Isaia hopana mí dọ awhànpa goyítọ he zé ede yìji lọ tọn lẹpo, enẹ wẹ nado dọ, dọ, yé he tin hẹ Satani lẹpo, na yín mẹsáyana po aṣẹpatọ aihọn tọn he jẹagọ̀do Oklunọ lẹpo po plidopọ́ do ogànhọ̀ mẹ (ISAIA 24:21-23). Podọ Paul whlán dogbọn huhlọn po ogán helẹ po he ji yè ko dù do bo sọ to aglinjẹ gbọn Jiwheyẹwhe dali to Klisti mẹ tọn lẹ dali (KOLOSINU 2:15). Dinvie, huhlọn kẹ̀ntọ tọn he ji yè ko dù do helẹ pó gbẹ́sọ tin to ogbẹ̀ to agahomẹ. Enẹwutu wẹ Paul do wlánwé hlan yisenọ lẹ nado hoavùn gbigbọnọ he lọ. “Na e ma yín agbasalan po ohùn po wẹ míwlẹ to ahidi hẹ gba, ṣigba hẹ ogán lẹ, hẹ huhlọn lẹ, hẹ nukọntọ zinvlu aihọn he tọn lẹ, hẹ nútẹgbẹ̀ gbigbọnọ lẹ to otẹn he tin to olọn lẹ mẹ” (EFESUNU 6:12).

To Owé OSỌHIA 20:4 tọn mẹ, yè do núyiwà vivẹ titegbe awe delẹ hia mí, ehe na sọawúhia jẹnukọnna bibẹ́nu Owhè Fọtọ́n tọn. Tintan tọn, enẹ wẹ whẹ̀dida he na wá jẹnukọn de, nado dọ dọ, whẹ̀sùna na yín bibasi. Podọ awetọ lọ wẹ yín dọ, yé he yè hù to hùhùsúdo whenu lẹ to ojlẹ homẹkẹn tọn mẹ lẹ na gọ̀wá nọ̀gbẹ̀ whladopo dogọ́. “Yẹn sọ mọ ofìn lẹ, yé sinai to yé ji, yè sọ ná whẹ̀dida hlan yé, yẹn sọ mọ alindọn yé he yè gbòtana na okunnuhó Jesu tọn, po ohó Jiwheyẹwhe tọn po tọn wutu, podọ yé he ma ko litaina kanlin lọ, podọ na boṣiọ etọn, kavi yé he ma ko yí ohia etọn do nukọn yetọn, kavi to alọ yetọn mẹ; yé tin to ogbẹ̀, bo sọ to ahọludù hẹ Klisti họ̀ owhè fọtọ́n” (OSỌHIA 20:4).

To owéwinwlán he mẹ, mí ma mọ dọ yè dọhó de dogbọn Bẹ́yìlọnmẹ dali, kavi dogbọn Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ tọn dali gba, na núhe mí hia to ota 20 he lọ mẹ sọawúhia to Bẹ́yìlọnmẹ godo podọ to Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ tọn godo. Na Ohó Jiwheyẹwhe tọn sọgbè to ninọ̀mẹ popo mẹ. Dinvie, mí tindo nukunnumọjẹnugo godogodo tọn lọ to ofi dogbọn hùhùsúdo yé he yín nugbonọ to ojlẹ nukunbibia tọn mẹ lẹ bọ yé ma sọ kẹalọyí ohia lọ, kavi bo sọ litaina boṣiọ lọ gba.

Podọ whẹ̀dida he tọn yè dọ to ofi, na sọawúhia jẹnukọnna bibẹ́nu Ahọludù lọ tọn, bo ma nasọ yín wuwlu po Whẹ̀dida Ofìn Wéwé lọ tọn po gba, yèdọ to whenuena oṣiọ lẹpo na fọ́ntite bo nasọ yín mẹdawhẹ̀na.

Yẹwhegán Daniẹli wlán dogbọn whẹ̀dida he sọgbè lọ tọn dali bo sọ dọhó dólé, dọ, “Yẹn to pinpọ́n yè do zé ofìn dlán ai, bọ mẹde he yín hóhótọ azán lẹ tọn sinai: avọ̀ etọn yín wéwé di osìn-agó, podọ odà ota etọn tọn taidi lẹngbọfún wiwé; ozòlọ miyọnnọ lẹ wẹ ofìn etọn, podọ kẹkẹfọ etọn miyọn jijji. Asisà miyọnnọ de tọ́njẹgbonu sọn ewọ nukọn wá: fọtọ́n fọtọ́n lẹ to devizọ́nwà hlan ẹn, podọ fọtọ́n ao donu fọtọ́n ao ṣite to ewọ nukọn: yè zé whẹ̀dida lọ dai, yè sọ hùn owé lẹ… Yẹn sọ mọ to númimọ ozán lọ mẹ tọn lẹ mẹ, bo, dayi e go, mẹde po aslọ olọn tọn lẹ po taidi visunnu gbẹtọ tọn de wá finẹ, ewọ sọ wá yèdọ jẹ hóhótọ azán lẹ tọn lọ de, yé sọ hẹn ewọ wá sẹpọ́ ewọ nukọn. Yè sọ yí ahọluigba na ẹn finẹ, po gigo po, po ahọludù de po, na gbẹtọ lẹpo, po akọta lẹ po, po ogbè lẹ po nado nọ sẹ̀n ẹn: ahọluigba madopòdo de wẹ ahọluigba etọn, he ma na juwáyì, podọ ahọludù etọn, enẹ he ma na yín vivà” (DANIẸLI 7:9-10, 13-14).

Dinvie, eyín Jiwheyẹwhe yín didohia taidi Hóhótọ Azán lẹ tọn lọ, enẹ ma to didohia dọ Ewọ yín tọ́gbó-tọ́gbó he ko poyọnho de gba; na Gbigbọ wẹ Ewọ, É ma tindo bibẹ́nu kavi vivọnu gba. To ofi, yè do É hia di Whẹ̀datọ to aṣẹpipa Etọn he yìaga lọ mẹ, enẹwutu wẹ odà Etọn do wé di lẹngbọfún. Do ayi e go, whẹ̀datọ daho lẹ nọ jló É bo sọ nọ ṣinyọn odà wéwé de do ota. Podọ awúsọhia Oklunọ Jiwheyẹwhe tọn to ninọ̀mẹ he lọ mẹ kẹdẹdi Whẹ̀datọ to aṣẹpipa Etọn po jijẹ Etọn po dohia.

Podọ kẹdẹdidlé e te to Owé Osọhia tọn mẹ dó, mọdopolọ wẹ e te to hinhọ́nnu dó to Owé Daniẹli tọn mẹ, dọ whẹ̀dida he lọ na sọawúhia to opòdo owhèta he lọ tọn. Enẹwutu, yẹwhegán Daniẹli yì to tadèna he kàn apáwhé vivọnu lọ tọn to nukọnyìyì dinvie tọn mẹ, bo ma sọ yín to ahọludù owhè fọtọ́n lọ tọn godo gba, dọ, “Yẹn pọ́n to ojlẹ nẹ mẹ na ogbè ohó daho lẹ lọ tọn he azò lọ to didọ tọn wutu; yẹn to pinpọ́n yèdọ yè do hù gbékanlin lọ, bo sọ và agbasa etọn, yè sọ jó e nado yí miyọn do mẹ̀ ẹn. Podọ na pipòtọ gbékanlin lẹ lọ tọn tọn, yè yí ahọluigba yetọn yì: gãnṣo yè hẹn ogbẹ̀ yetọn lẹ dite na osã de po ojlẹ de po. Yẹn sọ mọ to númimọ ozán lọ mẹ tọn lẹ mẹ, bo, dayi e go, mẹde po aslọ olọn tọn lẹ po taidi visunnu gbẹtọ tọn de wá finẹ, ewọ sọ wá yèdọ jẹ hóhótọ azán lẹ tọn lọ de, yé sọ hẹn ewọ wá sẹpọ́ ewọ nukọn. Yè sọ yí ahọluigba na ẹn finẹ, po gigo po, po ahọludù de po, na gbẹtọ lẹpo, po akọta lẹ po, po ogbè lẹ po nado nọ sẹ̀n ẹn: ahọluigba madopòdo de wẹ ahọluigba etọn, he ma na juwáyì, podọ ahọludù etọn, enẹ he ma na yín vivà” (DANIẸLI 7:11-14).

Do ayi e go, Jesu Klisti He do Ede hia di Visunnu gbẹtọ na yí tẹnmẹ Etọn to whenẹnu bo sọ sinai to Ofìn Gigo Etọn tọn ji. “Ṣigba Ovi gbẹtọ tọn na wá to gigo etọn mẹ, po angẹli lẹpo po é po, whenẹnu wẹ é na sinai to ofìn gigo etọn tọn ji. Nukọn etọn wẹ yè na bẹ́ akọta lẹpo pli do: é nasọ klán yé dovò sọn yénọzo go, dilé lẹngbọhọtọ nọklán lẹngbọ etọn lẹ sọn gbọgbọẹ lẹ go dó” (MATIU 25:31-32).

To Owé Daniẹli tọn mẹ, owé lẹ yín hùnhùndonùvo, ṣigba e ma yín Owé Ogbẹ̀ tọn lọ gba. Na to finẹ, mí hia dogbọn gbékanlin he asiko yetọn yín didè na owhè po azán lọ po tọn lẹ dali. Podọ Visunnu gbẹtọ tọn lọ sọ sọawúhia to nukọn Hóhótọ Azán lẹ tọn tọn, bo yí huhlọn po gigo po, podọ ahọludù he na nọte kakadoi. Do ayi e go, onú helẹ pó ma yín mimọ to owé winwlán he kàn whẹ̀dida godogodo tọn lọ gba. Núhe tin to Owé Daniẹli tọn po Owé Matiu tọn po mẹ, dọhó na yédelẹ. Podọ to ota 7 Daniẹli tọn lọ mẹ, yè dọhó dogbọn owhè atọ̀n-dá nukunbibia tọn lọ tọn dali. To whenẹnu, ahọludù aihọn he lọ tọn lẹ na dóalọte, bọ Ahọludù olọn tọn nasọ yín didóai to aigba ji.

“Ewọ bo na nọ dọ ohó lẹ do Gigogán go, bo nasọ hẹn agbọ́pé mẹwiwé Gigogán tọn lẹ: ewọ bo nasọ lẹn nado diọ ojlẹ lẹ po osẹ́n lọ po; yè nasọ jó yé do alọ etọn mẹ kaka ojlẹ depolọ ojlẹ lẹ po odá ojlẹ de tọn po. Ṣigba whẹ̀dida na sinai, yé bo nasọ yí ahọluigba etọn yì, nado hùsúdo podọ nado và ẹ jẹ opòdo lọ. Podọ ahọludù lọ po ahọluigba lọ po, podọ kiklo ahọludù lẹ lọ tọn to olọn pete glọ́, wẹ yè na ná hlan gbẹtọ lẹ sọn mẹwiwé Gigogán tọn lẹ mẹ: ahọludù madopòdo de wẹ ahọludù etọn, ahọluigba lẹpo na nọ sẹ̀n bo sọ sètónuna ẹn” (DANIẸLI 7:25-27). Onú helẹ pó ma yín zinzán to whẹ̀dida godogodo tọn whenu gba, na bibẹ́nu pipé yọ́yọ́ de wẹ na ṣẹ̀ to aigba yọ́yọ́ de ji to whenẹnu.

To owéfọ Owé Wiwé tọn helẹ mẹ, yè ma sọ dọ núdepope dogbọn fọ́nsọnkú oṣiọ lẹpo tọn dali kavi dogbọn dindọ̀n godogodo tọn lọ tọn to miyọn hihla mẹ tọn dali gba, ṣigba yé dọhó do Visunnu gbẹtọ tọn go, yèdọ Mẹhe na dawhẹ̀ to ahọludù aigba ji tọn lẹ ṣẹnṣẹn, whẹpo É nado ṣẹ̀ Ahọludù Etọn olọn tọn lọ to aigba ji.

Ehe dopolọ sọ yín zinzán na Owé MATIU 25:34-40 tọn, yèdọ fie yè ma sọ hùn Owé Ogbẹ̀ tọn lọ donùvo te gba, kẹdidẹdilé e na nọ̀ to Whẹ̀dajan Ofìn Wéwé tọn lọ nukọn dó. Do ayi e go, yè tùnmẹ owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn awe helẹ jẹagọ̀ dilé e tin to alọdlẹndo Ofìn Wéwé Whẹ̀dida tọn lọ dó. Enẹ lọ ma sọ sọgbè to alọdepope mẹ gba. Podọ odohia devo lẹ wẹ sọ yín dọ, e ma yín omẹ dopodopo gba, ṣigba yè dawhẹ̀na akọta he do dagbewà hia kavi he ma do dagbewà hlan mẹmẹsunnu lẹ gba, yèdọ Ju lẹ to ojlẹ hpomẹkẹn yetọn tọn mẹ. Mì sọ dayi e go, ehe na sọawúhia jẹnukọnna bibẹ́nu ahọludù lọ tọn, enẹwutu Ahọlu lọ wẹ Mẹhe to hódọ to ofi, e ma yín Whẹ̀datọ lọ gba: “Whenẹnu wẹ Ahọlu na dọ hlan yé mẹhe to adusilọ etọn mẹ lọ, dọmọ, Mì wá, mì donanọ Otọ́ ṣie tọn, mì dugú ahọludù he yè ko wléawu etọn dai na mì sọn dòdó aihọn tọn wá … Ahọlu nasọ gblọn, bo dọ hlan yé…” Dinvie, Ahọludù lọ Whenu wẹ Owhè Fọtọ́n tọn, e ma yín to madopòdo mẹ gba (1 KỌLINTINU 15:25).

Do ayi e go, yẹwhegán Isaia lọsu dlẹnalọdo whẹ̀dida he lọ, dọ, “É na dawhẹ̀ to akọta lẹ ṣẹnṣẹn, é na wọ́hẹ omẹ susu: yé nasọ yí ohi yetọn do tùn agbogọdọẹ: akọta ma to na zé ohi do akọta ji bà, mọ yé ma to na plọ́n awhànfùn bà” (ISAIA 2:4).

To whẹ̀dida he lọ kọ̀n, apọsteli wiawe lẹ na sinai po Oklunọ yetọn po bo nasọ dawhẹ̀na whẹndo wiawe Islaẹli tọn lẹ. “Jesu sọ dọ hlan yé, dọmọ, Nugbo wẹ yẹn dọ hlan mì, dọ, Mì mẹhe ko hodo mi to vọ́ji mẹ, whenuena Ovi gbẹtọ tọn na sinai to ofìn gigo etọn tọn ji, mìwlẹ ga na sinai to ofìn wiawe ji, bo to whẹ̀dana whẹndo wiawe Islaẹli tọn lẹ” (MATIU 19:28).

Whenẹnu omẹ Jiwheyẹwhe tọn sọn akọta lẹ mẹ na wá sinai hẹ Ẹ ga, bo nasọ dawhẹ̀na akọta lẹ jẹnukọnna ahọludù. “Mì ma yọ́nẹn dọ mẹwiwé lẹ na dawhẹ̀na aihọn? Eyín yè na dawhẹ̀na aihọn gbọn mì dali, bé mì yín mẹmajẹ nado dawhẹ̀na owhẹ̀hó he whèhúgan lẹ?” (1 KỌLINTINU 6:2). Enẹwutu, onú popo nọ sọawúhia to osã sisọ lọ mẹ po Jiwheyẹwhe po. Podọ núhe yè dọ dogbọn Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ tọn kọ̀n dali na sọawúhia to finẹ, mọdoplọ wẹ to Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu, podọ ga po whẹ̀dida alọpãlọpa lẹpo po.

Enẹwutu, mẹhe yè hù to nukunbibia mẹ, na yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ, bo nasọ yín máhẹtọ to Ahọludù lọ mẹ. Enẹwutu ga, yisenọ lẹpo dóna tindo ojló dagbe nado yín nugbonọ kaka jẹ okú, na mẹdepope ma mọdona awhànpa he mẹ ewọ na yì mọ ede te gba. Eyín mẹde tin to apáde Asivu he yè dè lọ tọn mẹ, kavi yín apáde agùn he yè ylọ lọ tọn, bé whenẹnu nugbonọ lẹ wẹ yè dóna dóyẹyidogona to onú popo mẹ.

Dinvie, yisenọ he ma tin to awhànpa he yè ko dè sọn oviplọ́nji lẹ lọ mẹ lẹ, podọ to whenẹnu yé ma na tin to Bẹ́yìlọnmẹ mẹ podọ to Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ lọ tọn kọ̀n gba, enẹwutu yé dóhùdo nado yín nugbonọ, na to tódidó mẹ dọ eyín yé tlẹ tọ́n gbọn nukunbibia mẹ, yé na yín máhẹtọ to Ahọludù lọ Whenu (Mì pọ́n OSỌHIA 7, apáwhé awetọ).

Podọ mẹhe yè na hù to Ju lẹ mẹ to hiadonu atọ́ntọ mẹ lẹ na nọte kaka jẹ whenuena omẹ he pò lẹ na yín hùhù ga kẹdẹdilé yè ko hù yéwlẹ dó. To otẹn awelẹ mẹ, ohó titegbe lọ wẹ “alindọn lẹ”. “… ayiha yé he yè hù na ohó Jiwheyẹwhe tọn…” – “… yẹn sọ mọ alindọn yé he yè gbòtana na okunnuhó Jesu tọn, po ohó Jiwheyẹwhe tọn po tọn wutu…” (OSỌHIA 6:9; OSỌHIA 20:4). Eyín mí pọ́n hlan fọ́nsọnkú Jesu Klisti tọn po yé he fọ́ntite po É po lẹ po kẹdẹdi Owé Matiu 27 tọn, kavi di fọ́nsọnkú to kọlẹ́wá Klisti tọn whenu (1 KỌLINTINU 15; 1 TẸSALONIKA 4; po owéfọ devodevo lẹ po), kavi di awhànpa he na tin to opòdo nukunbibia tọn mẹ lẹ tọn, yé omẹ pó sọn wiwá Oklunọ tọn tintan whenu lẹ jẹ bibẹ́nu Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu, yèdọ yé he fọ́ntite lẹ na tin to “fọ́nsọnkú tintan” tọn mẹ.

“Ṣigba oṣiọ he pò lẹ ma tin to ogbẹ̀ bà kaka owhè fọtọ́n nado pé. Ehe wẹ fọ́nṣonkú tintan. Donanọ, mẹwiwé wẹ ewọ he tindo tẹnmẹ to fọ́nsọnkú tintan lọ mẹ: mẹmọtọnhunkọ ji wẹ okú awetọ matindo huhlọn de te, ṣigba yé na yín yẹwhenọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ po Klisti tọn po, bo nasọ dùahọlu hẹ ẹ họ̀ owhè fọtọ́n” (OSỌHIA 20:5-6). To ojlẹ nẹ mẹ, osọha yé he yín fọ́nsọnkú tintan tọn lẹ tọn na sọgbè.

To afọ 7-9 tọn mẹ, yè dọ núhe na jọ hlan mí to kleun mẹ, yèdọ to whenu pẹvi de mẹ to opòdo Ahọludù Owhè Fọtọ́n lọ tọn tọn. “Whenuena owhè fọtọ́n na pé vọ́, yè na tún Satani dote sọn gànhọ̀ etọn mẹ jẹgbonu, é nasọ tọ́nyì nado klọ akọta he tin to adà ẹnẹ aigba tọn lẹ mẹ, Gọgi po Magọgi po, nado bẹ́ yé plidopọ́ hlan awhàn: sọha yé mẹhe tọn taidi tọ̀kẹ́n ohù tọn. Yé sọ hẹji gbọn gbigblo aigba tọn mẹ yì, bo sọ lẹ́do osla mẹwiwé lẹ tọn pé, po otò daho yinwanna lọ po: miyọn sọ flẹ́ sọn Jiwheyẹwhe de sọn olọn mẹ bo hù yé súdo” (OSỌHIA 20:7-9).

Dẹnsọlé Satani na tọ́njẹgbonu sọn odò mapdote mẹ, to tẹndodopolọ mẹ, é na klọ yé akọta mayisenọ he tin to aigba ji lẹ. To Ahọludù Whèta lọ tọn whenu, yè paṣẹna yé to jijọho mẹ, ṣigba na yé ma tindo dọpọ́n mẹde titi po Jiwheyẹwhe po gbèdé wutu, bo ma sọ yọ́n owhẹ̀dọgbọ yetọn to Klisti gba wutu, yé gbẹ́sọ yín mẹkinklán sọn Ede. Enẹwutu wẹ dindọ̀n godogodo tọn lọ na wá Satani po yé he tin to aṣẹpipa etọn glọ́ lẹ po ji to whenẹnu.

“… miyọn sọ flẹ́ sọn Jiwheyẹwhe de sọn olọn mẹ bo hù yé súdo. Yè sọ dọ̀n Lẹgba he klọ yé sọ yì dlán miyọn hihla po whèmì tọn po mẹ, fie kanlin lọ po yẹwhegán lalonọ lọ po te” (OSỌHIA 20:9-10).

Kanlin lọ po yẹwhegán lalonọ lọ po ko yín dindọ̀ndlán do miyọn hihla po whèmì tọn po mẹ dote (OSỌHIA 19:20).

Dinvie, awhànpa kọ̀ndopọ́atọ̀nyínyín tọn he yín hógbè jonọ tọn he, yèdọ: Satani po kanlin lọ po, po yẹwhegán lalonọ lọ po na wá tin to opọ́ po yé he tin to oglọ́ aṣẹpipa yetọn tọn lẹ po to whenẹnu. Podọ yé ma nasọ tin gbède ba kakadoi. Mọ mí ma sọ to na mọ yé kavi sè ohó de dogbọn yetọn dali gbèdé bà.

Fọ́nsọnkú awetọ po whẹ̀dida godogodo mẹ tọn lọ po

To Owé OSỌHIA 20:11-15 tọn mẹ, mí mọ odohia whẹ̀dida godogodo tọn lọ tọn. Owé winwlán he lọ tin hinhọ́nnu, podọ kẹdẹdi owéfọ Owé Wiwé tọn devodevo lẹ, ehe lọ ma dóhudo tùnmẹ depope tọn gba. “Yẹn sọ mọ ofìn wéwé daho de, po ewọ he sinai to e ji po, nukọn mẹhetọn aigba po olọn po họ̀nyì te; yè ma sọ mọ tẹnmẹ de na yé bà. Yẹn sọ mọ oṣiọ lẹ, pẹvi po daho po, yé ṣite to Jiwheyẹwhe nukọn; yè sọ hùn owé lẹ dai; yè sọ hùn owé devo de dai, he yín owé ogbẹ̀ tọn; yè sọ dawhẹ̀na oṣiọ lẹ sọn onú he yè wlán do owé lẹ lọ lẹ mẹ, kẹdẹdi azọ́n yetọn lẹ. Ohù hẹn oṣiọ he to e mẹ lẹ jẹage; okú po kútòmẹ po sọ hẹn oṣiọ he tin to yé mẹ lẹ jẹage: yè sọ dawhẹ̀na yé dopodopo kẹdẹdi azọ́n yetọn lẹ. Okú po kútòmẹ po wẹ yè sọ dọ̀n yì dlán miyọn hihla mẹ. Ehe wẹ okú awetọ. Mẹdepope he yè ma mọ yín winwlán do owé ogbẹ̀ tọn mẹ, yè dọ̀n ẹn yì dlán miyọn hihla mẹ” (OSỌHIA 20:11-15).

To whẹ̀dida godogodo tọn he lọ kọ̀n, omẹ delẹ sọ tin he yè mọ oyín yetọn to Owé Ogbẹ̀ tọn lọ mẹ ga. Yéwlẹ ko mọ ogbẹ̀ madopòdo yí to whenuena yé tin to aigba ji. Enẹwutu, okú awetọ lọ ma dóhuhlọn depope do yé gba. Do ayi e go, okú tintan lọ nọ sọawúhia to whenuena alindọn lọ jó agbasa lọ do; podọ okú awetọ lọ nọ sọawúhia to whenuena gbigbọ lọ jó alindọn lọ do. Whenẹnu wẹ he na yín ṣiṣẹ̀, dọ, “alindọn he wàylando, é na kú” (EZEKIẸLI 18:4). To ofi, ylando ma yín sẹ́ngbigba osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn hlan mẹde titi kẹdẹ gba, bo nasọ ylanwhẹ̀do Jiwheyẹwhe Ganhunupo go, na omẹ lẹpo wẹ wàylan bo sọ whète do gigo Jiwheyẹwhe tọn go wutu. Ṣigba to ofi, mí to hódọ do ylando okú mayise tọn tọn go, yèdọ ehe tọn Oklunọ mítọn dọ, dọmọ, “Enẹwutu wẹ yẹn dọ hlan mì, dọ, Mì na kú to ylando mìtọn mẹ: na eyín mì ma yise dọ yẹn lọ wẹ, mì na kú to ylando mìtọn mẹ” (JOHANU 8:24). To egbé, ylando mayise tọn wẹ nọ yín owhẹjijọ gbẹtọ tọn nado kú to ylando he mẹ é to ninọ̀. Do ayi e go, ale yise tọn azọ́nwàdótana fligọ̀ tọn wẹ yín jóna ylando pipé, po whẹ̀sùna po, podọ po ogbẹ̀ madopòdo po.

Na Klisti kẹdẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe do Ede hia te nado whlẹn mí gán, podọ gbọn yise kẹdẹ dali to Ewọ mẹ, mí sọgan yín mẹwhlẹngán te. “Ehe sọ wẹ kunnudidè, dọ Jiwheyẹwhe ná ogbẹ̀ madopòdo hlan mí, ogbẹ̀ he tin to Ovi etọn mẹ. Ewọ he tindo Ovi tindo ogbẹ̀; ewọ he ma sọ tindo Ovi, matindo ogbẹ̀ gba” (1 JOHANU 5:11-12).

Dinvie, mẹdepope he tin to aigba ji, bo ma sọ yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ, nọ sọawúhia to whẹ̀dida godogodo tọn lọ nukọn. Yè bo nasọ dawhẹ̀na yé kẹdẹdi azọ́n yetọn he yé wà to ogbẹ̀ whenu yetọn lẹ. Na mẹhe yise to Klisti mẹ lẹ tin, mọwẹ yé he ma sọ yise to É mẹ lẹ sọ tin dó ga. Enẹwutu, mẹdepope he yè ma mọ yín winwlán to Owé Ogbẹ̀ tọn mẹ na yín dindọ̀n dlán miyọn hihla mẹ. Enẹ wẹ okú awetọ he matindo ogbẹ̀. Na mí ma sọ to na mọ yé gbèdé bà. To whenẹnu, Jiwheyẹwhe na ṣẹ̀ po dòdónu yọ́yọ́ de po to aigba ji po ovi Etọn lẹ po.

OTA 21

Lilá olọn yọ́yọ́ po aigba yọ́yọ́ po tọn
Gigo Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ tọn
Nọ̀tẹn omẹ dindọ̀n lẹ tọn he dobu

Afọ tintan ota 21 lọ tọn tin to vivọnu ota 20 lọ tọn. To whẹ̀dida godogodo tọn lọ godo, ojlẹ na biọ madopòdo mẹ, bọ núhe Ohó lọ ko dọdai na yín ṣiṣẹ̀; whenẹnu wẹ olọn yọ́yọ́ po aigba yọ́yọ́ po na sọawúhia. “Yẹn sọ mọ olọn yọ́yọ́ de, po aigba yọ́yọ́ de po: na olọn tintan, po aigba tintan po ko juwáyì, ohù ma sọ tin bà” (OSỌHIA 21:1).

Do ayi e go, Oklunọ ko lá olọn yọ́yọ́ de po aigba yọ́yọ́ de po dote gbọn yẹwhegán Isaia dali, dọ: “Sa pọ́n, yẹn na dá olọn yọ́yọ́ lẹ po aigba yọ́yọ́ de po: yè ma na flin hóhó tọn, mọ yé ma na wá linlẹn mẹ” (ISAIA 65:17).

Podọ apọsteli Pita lọsu sọ dlẹnalọdo enẹ lọ to pinpọ́n mẹ, “Ṣigba di opagbè etọn, míwlẹ to nukundó olọn yọ́yọ́ lẹ, po aigba yọ́yọ́ de po, ofi he dódó nọnọ̀” (2 PITA 3:13).

Do ayi e go, Johanu dọhó pagbè he kàn olọn yọ́yọ́ lọ po aigba yọ́yọ́ lọ po tọn, ṣigba to enẹgodo, é sọ dọhó dogbọn Jelusalẹm yọ́yọ́ he to tejẹ sọn olọn mẹ ja tọn dali, podọ dogbọn ninọ̀mẹ he na sọawúhia to Ahọludù lọ whenu tọn dali ga. Mọwẹ yẹwhegán Isaia lọsu sọ dlẹnalọdo olọn yọ́yọ́ lọ po aigba yọ́yọ́ lọ po dó, to whenẹnu, é sọ to nukọnyì to ninọ̀mẹ he na sọawúhia to Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu lọ dohia to Owé ISAIA 65:18-25 tọn mẹ. E sọ yín kinkàndai dọ yè nasọ jivi lẹ podọ yọpọ na kú whenuena é sọ owhè kanwe-kò mẹho; yé na gbá ohọ̀ lẹ, yé nasọ do vệngle lẹ. Na mọwẹ ogbẹ̀dùdù nasọ to nukọnyì dó po tòmẹnu aigba tọn lẹ po to Ahọludù lọ whenu po vogbingbọn dopo de po, dọ, yè ko blá Satani. Enẹwutu, ohla po lẹngbọvu po na dùnú dopọ́ (ISAIA 11:6; ISAIA 65:25; po devodevo lẹ po).

To aigba yọ́yọ́ lọ ji, osẹ́n madopòdo Jiwheyẹwhe tọn lẹ na tin to huhlọn mẹ, bo ma tindo ojlẹ de kẹdẹdilé yè dohia dó gbọn Isaia dali. É dọ dọ, agbasalan lẹpo dóna nọ sọawúhia to Oklunọ nukọn nado nọ sẹ̀n Ẹn to azán Saba tọn ji to osẹ̀ lẹ mẹ, podọ osùn yọ́yọ́ tọn to opòdo osùn lẹ lọ tọn. Ninọ̀mẹ he yè dohia to Owé ISAIA 66:24 tọn mẹ sọgan yín núhe ma na tin to aigba yọ́yọ́ lọ ji gba. “Yé na tọ́njẹgbonu, bo pọ́n oṣiọ gbẹtọ he ko ṣatẹ do ogo é lẹ tọn; na owe yetọn ma na kú, mọ miyọn yetọn ma na ṣi; yé nasọ yín núgbẹwanna de hlan agbasalan lẹpo”. Oklunọ Lọsu dlẹnalọdo owé winwlán he lọ to Owé MALKU 9:48 tọn mẹ. Na sọn aigba yọ́yọ́ lọ ji, azọ̀ hóhó he na hẹji yì jẹ olọn yọ́yọ́ lọ de ma na tin lala gba.

Enẹwutu, Jelusalẹm Yọ́yọ́ he ko tin dote dóna gbọnvo do olọn yọ́yọ́ lọ po aigba yọ́yọ́ lọ po go. Númọtọ lọ sọ yì nukọn to hódidọ etọn dogbọn enẹ lọ tọn dali dólé, dọ: “Yẹn Johanu sọ mọ otò wiwé lọ, Jelusalẹm yọ́yọ́, to tejẹ sọn olọn mẹ ja sọn Jiwheyẹwhe de, he yè wléawuna di asiyọ́yọ́ de he yè dóaṣọ̀na na asú etọn. Yẹn sọ sè ogbè daho de sọn olọn mẹ to didọmọ, Do ayi e go, gohọ̀ Jiwheyẹwhe tọn tin to gbẹtọ lẹ de, ewọ nasọ nọ̀hẹ yé, yé na yín omẹ etọn, Jiwheyẹwhe lọsu nasọ nọ̀hẹ yé, bo nasọ yín Jiwheyẹwhe yetọn. Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasìn lẹpo sẹ̀ sọn nukun yetọn mẹ; okú ma nasọ tin bà, kavi awúbla, kavi avi, mọ awufiẹsa ma na tin bà: na onú tintan lẹ ko juwáyì” (OSỌHIA 21:2-4).

To owé winwlán he mẹ, alọdlẹndo lọ yín hlan Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ, ehe yè zéjlẹdo Asivu lọ go. Enẹwutu, e to dandan mẹ dọ mí ni pọ́n hlan apáwhé dopo, dọ Jelusalẹm yọ́yọ́ taidi finọ̀tẹn Asivu lọ tọn, podọ to apáwhé awetọ, Jelusalẹm aigba ji tọn to Osó Ziọni tọn ji taidi finọ̀tẹn Ju he yè ko dè lẹ tọn. Na yè ko do onú popo hia, ṣigba mí dóna zé vogbingbọn do yé ṣẹnṣẹn nado mọdona awhànpa nahunkọ tọn wẹ, kavi mẹnu wẹ, kavi etẹwẹ enẹ lọ yín. Na whedepopenu he mí hia dogbọn Jelusalẹm yọ́yọ́ tọn dali, Asivu lọ tọn wẹ enẹ lọ nọ yín; podọ whenuena mí hia dogbọn Jelusalẹm aigba ji lọ tọn dali, enẹ lọ nọ kàn Islaẹli.

“Ṣigba osó Ziọni tọn ji wẹ mì wá jẹ, podọ otòdaho Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ lọ tọn mẹ, Jelusalẹm olọn tọn, podọ ogbẹ́ angẹli lẹ tọn he madóhihia mẹ; wá ogbẹ́ daho, agùn plọ́nji lẹ tọn mẹ, he yè ko wlánwé etọn to olọn mẹ…” (HEBLU 12:22-23).

Dinvie, hlan Jelusalẹm aigba ji tọn lọ, odohia he lọ yín bibasai, dọ, “Ewọ nasọ hẹn nukunmẹnu he yè ṣinyọn nukun na gbẹtọ lẹpo gble to osó he ji, nukunmẹnu he yè dlẹn ṣinyọn akọta lẹpo ji. Ewọ na zé okú mì to awhàngbigba mẹ; Oklunọ Jiwheyẹwhe nasọ súnsún dasìn sọn nukun lẹpo mẹ; é nasọ dè vlẹko omẹ etọn lẹ tọn sọn aihọn lẹppo mẹ: na Oklunọ ko dọ ẹ” (ISAIA 25:7-8).

To Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ tọn godo, Asivu lọ na yín yiylọ dọ Yọnnu Lẹngbọvu lọ tọn, ṣigba jẹnukọnna Alọwle lọ Asivu wẹ ewọ yín. Gbọn ogbè ohia wuntùntùn tọn he lọ tọn dali, mí sọgan hodo Oklunọ to vlẹkẹsi mẹ dilé titò Etọn whlẹngan tọn ko wá gbèsisọ mẹ dó. Enẹwutu, godo he yè ko zé ovi-plọ́nji Agùn-Asivu lọ tọn sọ yí, yé na yí gohọ̀ yetọn lẹ to Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ mẹ. Enẹwutu wẹ Asivu lọ do yín jijlẹdo Jelusalẹm yọ́yọ́lọ go, podọ Islaẹli do aigba tọn lọ go.

Podọ kẹdẹdilé yè ko wlándai dó, Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ na jẹte wá odò bo nasọ tin to Jelusalẹm hóhó lọ ji. Enẹwutu, ninọ̀mẹ awelẹ yín zinzán, na Jiwheyẹwhe na nọnọ̀ Jelusalẹm awelẹ. É na nọnọ̀aga yetọn, É nasọ nọnọ̀ hẹ yé. “Do ayi e go, gohọ̀ Jiwheyẹwhe tin to gbẹtọ lẹ de, ewọ nasọ nọ̀hẹ yé, yé na yín omẹ etọn, Jiwheyẹwhe lọsu nasọ nọ̀hẹ yé, bo nasọ yín Jiwheyẹwhe yetọn” (OSỌHIA 21:3).

To Owé OSỌHIA 7:15 tọn mẹ, mí hia dọ, “… Podọ ewọ he sinai to ofìn lọ ji nasọ dlẹn gohọ̀ etọn do yé ji”. Do ayi e go, yẹwhegán Isaia ko mọ awúsọhia ehe tọn tọn lọ dote to Gbigbọ mẹ: “Oklunọ na kọ̀n aslọ do aisintẹn osó Ziọni tọn lẹpo ji, podọ do agùn etọn ji, azọ̀flizọ̀ to okle, po hinhọ́n ozodẹ́ tọn po to ozánmẹ: na alọṣinyọnmẹjina tin to gigo lẹpo ji” (ISAIA 4:5).

Whenẹnu, e nasọ taidi lé Jiwheyẹwhe jló dó to whẹ́whẹ́whenu. Na nugbo wẹ onú lẹpo. Podọ hlan omẹ delẹ, e na yín dọ Ewọ na tin to yé ji; podọ hlan omẹ devo lẹ, É na tin to yé mẹ podọ hẹ yé. To pinpọ́n hlan Asivu lọ, yè mẹhe yín awhàngbatọ lẹ, bo sọ tin to Jelusalẹm Yọ́yọ́ mẹ, ohógbè he yè zán to finẹ lọ wẹ yín, “hẹ yé”. Na yé he tin to Jelusalẹm jọwamọ tọn lọ mẹ lẹ, hógbè he yè wlán hlan yé wẹ yín, “do yé ji”. Dinvie, nugbo wẹ odohia dopodopo to kọ̀ndopọ́ he mẹ e jẹ dọ e ninọ̀.

Dinvie, Oklunọ tin po Omẹ Etọn lẹ po to Gbigbọ mẹ. To gbaungba to Ahọludù Whèta lọ tọn whenu, É na nọ̀ ninọ̀mẹ agbasa tọn de mẹ hlan yé he ji É na nọ̀ podọ omẹ he pò lẹ, Ewọ na nọ̀hẹ yé. Whenẹnu wẹ Gigo Etọn na gọ́ aigba lẹpo ji. Podọ ahọludù Etọn na tin to aihọn lẹpo ji.

“Ewọ he sọ sinai to ofìn lọ ji dọmọ, Pọ́n, yẹn diọ onú lẹpo zùn yọ́yọ́. É sọ dọ hlan mi, dọmọ, Wlánwé: ohó helẹ dódó po nugbo po wẹ” (OSỌHIA 21:5). Kàndéji to Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ wẹ yín kàndéji he yìji hú mayise lẹpo, podọ to ojlẹ dopolọ mẹ, e sọ yín kàndéji dọ onú popo na nọ̀ lé Jiwheyẹwhe ko dọ dó. Enẹwutu, yè zé yisenọ do aga hú mayise dopodopo bo nasọ gbọjẹ to Jiwheyẹwhe mẹ. Na kàndéji lọ ma yín to gbẹtọ de mẹ gba, na kàndéji lọ nọ tọ́nsọn Jiwheyẹwhe de gbọn Ohó lọ dali, bo sọ yín alọkẹyí gbọn omẹ dopodopo he yise dali.

Do ayi e go, Omẹ dopo He dọhó bo sọ wàzọ́n onú popo tọn wẹ Ganhunupo lọ. Ẹnẹwutu, É dawhá dọmọ, “É sọ dọ hlan mi, dọ, E vọ̀. Yẹn wẹ Alfa, yẹn wẹ Omẹga, odòdó, opòdo. Yẹn nasọ ná ewọ he nùgblahu nù sọn asisà osìn ogbẹ̀ tọn mẹ vọnu” (OSỌHIA 21:6). Dinvie, núhe ṣẹ̀ sọn É mẹ lẹpo nasọ wá gbèsisọ mẹ to Ewọ mẹ, na gbọn Ewọ mẹ podọ hlan Ewọ wẹ onú popo yín bibasi hlan Gigo Etọn. “Ewọ he gbawhàn wẹ na dùgú onú popo tọn; yẹn nasọ yín Jiwheyẹwhe etọn, ewọ nasọ yín ovi ṣie” (OSỌHIA 21:7).

To owéfọ he lọ mẹ, e yín didohia dọ yè dọhó hlan awhànpa awhàngbatọ lẹ tọn, na hlan yé wẹ pagbè alọpãlọpa lẹ yín dido hlan to Owé Osọhia 2 po ota 3 tọn po. Whenẹnu wẹ yé na dó yé ai kẹdẹdi ogúdùtọ Jiwheyẹwhe tọn he dùgú onú popo tọn, na ojlo Etọn he ko tin to Alẹ̀nù Ewlọsu tọn mẹ. Na yé wẹ whédùtọ nugbo lẹ hẹ Jesu Klisti (LOMUNU 8:17).

To owéfọ vòvo lẹ mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn ninọ̀mẹ po wiwà po he mẹ visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ po na nọnọ̀ po É po tọn dali, yèdọ mẹhe mẹ hógbè he sọgbè helẹ pó yín hinhẹnṣẹ̀ nugbo te gbọn, dọ, “Bo na yín Otọ́ de hlan mì, mìwlẹ nasọ yín ovisunnu ṣie lẹ, podọ oviyọnnu ṣie lẹ, wẹ Oklunọ Ganhunupo dọ” (2 KỌLINTINU 6:18). “Na omẹ sọha he yè hlẹali gbọn Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn dali, yé wẹ ovi Jiwheyẹwhe tọn” (LOMUNU 8:14).

To ota he lọ mẹ, afọ 8 lọ dọhó dogbọn yé he ma jó yédelẹ nado yín didóai to titò Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹ dali. Nado zéjlẹdo Mẹfligọ̀ lẹ go, yè dọhó dogbọn yé he diọnukunsọ Jiwheyẹwhe lẹ tọn dali, bo jẹagọ̀do É, bo sọ gbẹ́ whlẹngan lẹ tọn dali, dọ, “Ṣigba obútọnọ lẹ, po mayisenọ lẹ po, gbigbletọ lẹ, po hlọnhutọ lẹ po, po ayọ̀detọ lẹ po, owọntọ lẹ, boṣiọsẹ̀ntọ lẹ, po lalonọ lẹpo po na tindo tẹnmẹ yetọn to ofi hihla he to miyọnji po whèmì po tọn mẹ, ehe wẹ okú awetọ” (OSỌHIA 21:8).

To owéfọ he lọ mẹ, e ma yín hlọnhutọ lẹ po owọntọ lẹ po, boṣiọsẹ̀ntọ lẹ po lalonọ lẹ po kẹdẹ tọn wẹ yè to didọ to ofi gba, ṣigba mayisenọ lẹpo tọn ga. Na yéwlẹ wẹ mẹhe gbẹ́ nado yise dọ Jiwheyẹwhe do Ede hia to Klisti mẹ nado hẹn whlẹngan wá na mí. Apọsteli Johanu dohia to ninọ̀mẹ he dọ̀nmẹ de mẹ dogbọn yé he mayise to Jiwheyẹwhe nugbo lọ kẹdẹ mẹ tọn dali, dọ, “Mẹhe yí Ovi Jiwheyẹwhe tọn sè, tindo kunnudidè to ede homẹ: ewọ he ma yí Jiwheyẹwhe sè, ko yí i do basi lalonọ; na é ma yí kinnudidè he Jiwheyẹwhe de gbọn Ovi etọn dali sè wutu” (1 JOHANU 5:10). Do ayi e go, Jiwheyẹwhe gbẹ́sọ to nugbnọ yín bọ gbẹtọ lẹpo ni yín lalonọ (LOMUNU 3:4). Enẹwutu, donanọ wẹ yé he sọgan yí Jiwheyẹwhe sè lẹ, e yín e ma yín mọ bé yé na dowhẹ̀ Omẹ nugbonọ Dopolọ dọ lalonọ wẹ Ewọ.

Dogbọn yisenọ nugbo lẹ tọn dali, Johanu wlánwé to ota dopolọ mẹ, dọ, “Mí sọ yọ́nẹn dọ Ovi Jiwheyẹwhe tọn wá, bo sọ ná wuntùntùn mí, na mí nido yọ́n ewọ he yín nugbo, míwlẹ sọ tin to ewọ he yín nugbo mẹ, yèdọ to Jesu Klisti Ovi etọn mẹ. Ehe wẹ Jiwheyẹwhe nugbo lọ po ogbẹ̀ madopòdo po” (1 JOHANU 5:20).

Ninọ̀mẹ Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ tọn

“Dopo to angẹli ṣinawe lẹ mẹ, he tindo ogò ṣinawe lẹ, he gọ́na azọ̀nylankan godo mẹ tọn ṣinawe lẹ, wá dẽ, ewọ sọ dọhó hẹ mi, dọmọ, wá fi, yẹn na do asiyọ́yọ́, asi Lẹngbọvu lọ tọn, hia we. É sọ hẹn mi to Gbigbọ mẹ yì osó daho he yì aga de ji, bo do otòdaho lọ hia mi, Jelusalẹm wiwé, to tejẹ sọn olọn mẹ ja sọn Jiwheyẹwhe de, he tindo gigo Jiwheyẹwhe tọn: sisẹ́ etọn taidi osé akuẹgegenu tọn, yèdọ taidi osé Jaspali tọn, e wé di Klistali; e sọ tindo dòkọ daho he yìji, bo sọ tindo họ̀ngbo wiawe, to họ̀ngbo lẹ ji angẹli wiawe, yè sọ wlán oyín do yé go, he yín oyín whẹndo wiawe ovi Islaẹli tọn lẹ tọn. To Whèzẹtẹn dali, họ̀ngbo atọ̀n; to agewàji, họ̀ngbo atọ̀n; to ohùwàji, họ̀ngbo atọ̀n; to Whèyìhọ̀, họ̀ngbo atọ̀n. Dòkọ otòdaho lọ tọn sọ tindo dòdó wiawe; to yé mẹ wẹ oyín apọsteli wiawe Lẹngbovu lọ tọn lẹ te” (OSỌHIA 21:9-14).

To ofi, mí na dọhó do Jelusalẹm Yọ́yọ́ he to tejẹ wá odò ji, “He tindo gigo Jiwheyẹwhe tọn: sisẹ́ etọn taidi osé akuẹgegenu tọn, yèdọ taidi osé Jaspali tọn, e wé di Klistali”. To odohia lọ mẹ, họ̀ngbo wiawe po dòdó wiawe po tin to e mẹ. Oyín apọsteli wiawe lẹ tọn po whẹndo wiawe Islaẹli tọn lẹ tọn po, enẹ wẹ nado dọ dọ, yé wẹ afọzédotetọ Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ tọn po, yèdọ mẹhe kònukun-ẹnẹ he yè mọ to finẹ lẹ lọ. Do ayi e go, Agùn he yè dè dopo gẽ wẹ Jiwheyẹwhe tindo, na agùn dọn yisenọ lẹpo do ogo sọn Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ. Enẹwutu, mẹwiwé sọn Alẹ̀nù Hóhó mẹ, yèdọ yé he fọ́ntite sọn oṣiọ lẹ mẹ po Jesu po (Matiu 27) yín máhẹtọ po e po kẹdẹdilé yé na nọ̀ to fọ́nsọnkú tintan mẹ dó. Paul dọhó dogbọn fọ́nsọnkú he lọ tọn dali, yèdọ ehemẹ é jló nado yín máhẹtọ te (FILIPINU 3:10-11).

Dinvie, yisenọ Alẹ̀nù Hóhó tọn lẹ zé todidó yetọn do wiwá Mẹssia lọ tọn ji na fligọ̀ yetọn. To todidó dó hlan Ẹn he lọ mẹ, yé omẹ pó damlọn. Yisenọ Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn lẹ yise to Klisti Mẹfligọ̀tọ lọ mẹ, yèdọ Mẹhe ko hẹn onú popo ṣẹ̀ na omẹ lẹpo.

Otòdaho wiwé lọ yín mimọ sọn ninọ̀mẹ vòvo lẹ mẹ. “Ewọ he to hódọ hẹ mi tindo ofánpò sika tọn de to alọ mẹ nado jlẹ otòdaho lọ, po họ̀ngbo etọn lẹ po, po odòkọ etọn po. Otòdaho lọ sọ mlọnai sọzẹn to adà ẹnẹ lẹ mẹ, ote etọn sọ klo di gbigblo etọn: é sọ yí fánpò do jlẹ otòdaho lọ, he yín awàgba fọtọ́n wiawe jijlẹ (stade*). Ote po ogblo po, po jiyìyì etọn po yín dopolọ. É sọ jlẹ dòkọ etọn ga, he yín awàgba kantọ̀n-kò e lán ẹnẹ, kẹdẹdi jijlẹ gbẹtọ tọn, enẹ wẹ angẹli lọ tọn. Didó dòkọ etọn tọn yín Jaspali: otòdaho lọ sọ yín sika dagbedagbe dodo, taidi mẹpọ́nnu he mọnukunnu gblegede. Yè sọ yí osé hunkọhunkọ akuẹgegenu tọn do dóaṣọ̀na dòdó otòdaho lọ tọn. Dòdó tintan yín Jaspali; awetọ, Safili; atọ̀ntọ, Kalkedoni; ẹnẹtọ, Ẹmẹlaldi; atọ́ntọ, Sadoniki; ṣidopotọ, Saldiu; ṣinawetọ, Klisọlite; ṣinatọ̀ntọ, Belili; ṣinẹnẹtọ, Topazi; aotọ, Klisopasu; widopotọ, Jakintu; wiawetọ, Ametistu. Họ̀ngbo wiawe lẹ sọ yín pali wiawe, họ̀ngbo dopodopo yín pali dopo: to hòmẹliho otòdaho lọ tọn sọ yín sika dagbedagbe dodo, taidi mẹpọ́nnu he hùnnukunmẹ” (OSỌHIA 21:15-21).

Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ yì kaka jẹ olọn sọn fie e ko jẹte sọn wá odò taidi pilamidi hinhọ́nnọ de. Yè dọ hlan mí dọ dopolọ wẹ jijlẹ lẹpo, jiyìyì lọ, gbigblo lọ, po awàgba lọ po. Nado do jijlẹ lọ hia to ohóta mítọn mẹ, e na dọnsẹpọ́ stade fọtọ́n e lán fọde hunkọ. Do ayi e go, Ablaham ko dinpọ́n dote, yèdọ otòdaho wiwé he tindo dòdó he lódo de, ehe didótọ lọ yín Jiwheyẹwhe Lọsu (HEBLU 11:10). Enẹwutu, Paul wlán dogbọn “Jelusalẹm he to aga” lọ tọn dali, yèdọ ehe yín onọ̀ mí omẹ pó tọn (GALATIA 4:26).

To afọ 22 po 23 po mẹ, Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn yín didohia di onú vivẹ lọ. “Yẹn ma mọ tẹmpli de to e mẹ; na Oklunọ Jiwheyẹwhe Ganhunupo, po Lẹngbọvu lọ po wẹ tẹmpli etọn. Otòdaho lọ ma sọ jlo owhè, kavi osùn, nado nọ họ́n hinhọ́n do e mẹ: na gigo Jiwheyẹwhe tọn wẹ to hinhọ́n họ́n do e mẹ, Lẹngbọvu lọ sọ wẹ hinhọ́n etọn” (OSỌHIA 21:22-23). E yín mí mọdona núdabla daho he lọ kavi lala, mọwẹ. Na Jiwheyẹwhe do Ede hia to Klisti mẹ nado hẹn whlẹngan wá hlan gbẹtọ lẹpo. Podọ Klisti wẹ odohia Jiwheyẹewhe tọn nugbo lọ to ninọ̀mẹ gbẹtọ tọn de mẹ. Na Hinhọ́n po Ogbẹ̀ po tin to Ewọ kẹdẹ mẹ, yèdọ Mẹhe mẹ agbasa Jiwheyẹwheyínyín tọn nọnọ̀ (KOLOSINU 2:9). “Na Jiwheyẹwhe, he dègbèna hinhọ́n nado họ́n sọn zinvlu mẹ, ko họ́nwun to ayiha mítọn lẹ mẹ, nado ná hinhọ́n oyọ́nẹn gigo Jiwheyẹwhe tọn tọn omẹ to nukun Jesu Klisti tọn mẹ” (2 KỌLINTINU 4:6).

“Akọta lẹ na to zọnlinzin to hinhọ́n etọn mẹ: ahọlu aigba tọn lẹ sọ to gigo yetọn po yẹyi lẹ po hẹnwá e mẹ. Yé ma na sú họ̀ngbo etọn lẹ to ozán whenu: na ozánkú matin to finẹ” (OSỌHIA 21:24-25). Do ayi e go, ohànpàtọ de dọhó to alọdlẹndo owéfọ he lọ mẹ, dọmọ, “ozánkú ma na tin to finẹ, ozánkú ma na tin to finẹ, na Jesu to hinhọ́n etọn họ́n daidi owhè to finẹ wutu …” Na aigba ji fi wẹ okle po ozán po te to Ahọludù Whèta tọn tọn whenu, ṣigba e ma yín to olọn mẹ, yèdọ to Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ mẹ gba. Enẹwutu, yẹwhegán Isaia dọhó to alọdlẹndo Jelusalẹm aigba ji tọn lọ, dọ, “Enẹwutu, họ̀ngbo towe na tin to hùnhùn to whepoponu: yè ma na sú yé to okle kavi to ozán mẹ; na gbẹtọ lẹ nido hẹn huhlọn kosi lẹ tọn wá dewe, podọ na yé nido hẹn ahọlu yetọn lẹ wá” (ISAIA 60:11).

“Yé na hẹn gigo po yẹyi akọta lẹ tọn po wá e mẹ. Eyín e bo sọ to depope, onú he nọ hẹn mẹflu ma to na biọ e mẹ, kavi ewọ he nọ basi osùnú de, kavi he to lalodó: adavo yé he yè wlánwé yetọn do ogbẹ̀ owé Lẹngbọvu lọ tọn mẹ lẹ” (OSỌHIA 21:26-27).

“Onú hodẹ̀do de ma na tin bà: ofìn Jiwheyẹwhe tọn po Lẹngbọvu lọ po tọn wẹ na tin to finẹ; devi etọn lẹ nasọ to sinsẹ̀n ẹn” (OSỌHIA 22:3).

Whladopo dogọ́, vogbingbọn he tin to ṣẹnṣẹn “Owé Ogbẹ̀” tọn lọ po “Owé Ogbẹ̀ Lẹngbọvu” lọ tọn po mẹ yín didohia. Na yé he yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ lẹpo, e yín yé na tin to Jelusalẹm olọn tọn kavi aigba ji tọn mẹ, oyín yetọn lẹ ko yín winwlán do Owé Ogbẹ̀ Lẹngbọvu lọ tọn mẹ. Na yè ma sọgan dè oyín helẹ sẹ̀ kavi súnsún yé sẹ̀ gbèdé gba. Na oyọ́nẹn Jiwheyẹwhe tọn he jẹnukọn lọ ko dè yé jẹnukọn. Podọ É ko yọ́nẹn jẹnukọn, yèdọ yé he na yí I sè bo sọ dibusi I to pipé mẹ lẹ. Enẹwutu, oyín yé he yè ko whlẹngan lẹpo tọn po yé he na yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú awetọ mẹ lẹpo tin to Owé Ogbẹ̀ tọn mẹ. Podọ enẹwutu, to Ofìn Wéwé whẹ̀dida tọn lọ kọ̀n, yè ma dọhó dogbọn Owé Ogbẹ̀ Lẹngbọvu lọ tọn dali gba.

Ahọlu akọta he họngan lẹ tọn, yé he ji Klisti na dùahọlu do lẹ na din aliho yetọn mọ nado wá Ede. Podọ yé he gbẹ́sọ pò to mawé mẹ lẹ, he nọ basi osùnú lẹ po lalonọ lẹ po na tin to gbonu. Omẹ mọtọnhunkọ lẹ to whenẹnu, gbẹ́sọ tin to lẹ́do mítọn, ehe to didohia dọ mí to hódọ do asiko godo tọn he yín Owhè Fọtọ́n tọn ji, bo ma yín do madopòdo ji gba.

OTA 22

Asisa ogbẹ̀ tọn lọ po atin ogbẹ̀ tọn lọ po
Ehe na taidi ninọ̀mẹ paladisi tọn to Ahọludù Owhè fọtọ́n tọn mẹ

To ota 22 lọ mẹ, Jelusalẹm aigba ji tọn lọ yín didohia hlan mí to ninọ̀mẹ vòvo lẹ mẹ. Podọ gohọ̀ Jiwheyẹwhe tọn lọ, yèdọ finọ̀tẹn Etọn to whenẹnu na tin gbaungba po gbẹtọ po. Ewọ na gọ́ olọn po aigba po, podọ hóhó lọ po Jelusalẹm yọ́yọ́ lọ po na gọ́na gigo Etọn. “Le wẹ Oklunọ dọ, olọn wẹ ofin ṣie, aigba wẹ tokloafọligbé ṣie tọn…” (ISAIA 66:1; OWALỌ 7:49).

“E sọ do otọ̀ osìn ogbẹ̀ tọn de hia mi, ehe wé ṣéṣé di klistali, he to tintọ́n sọn fie ofin Jiwheyẹwhe tọn, po Lẹngbọvu lọ tọn po te. To ṣẹnṣẹn tòhomẹ-liho etọn tọn, podọ to adà awe otọ̀ lọ tọn mẹ, wẹ atin ogbẹ̀ tọn lọ te, ehe nọ sẹ́n sinsẹ́n hunkọhunkọ wiawe, bo sọ nọ to sinsẹ́n etọn sẹ́n to sùnmẹ-sùnmẹ: amà atin lọ tọn tin na azọ̀nhẹngbọ akọta lẹ tọn. Onú hodẹ̀do de ma na tin bà: ofìn Jiwheyẹwhe tọn po Lẹngbọvu lọ po tọn wẹ na tin to finẹ…” (OSỌHIA 22:1-3).

Yẹwhegán Ezekiẹli ná odohia he lọ to ojlẹ dindẹn mẹ wáyì, bo sọ dèkunnu dọ, “É sọ hẹn mi wá godo jẹ ohọ̀n ohọ̀ lọ tọn kọ̀n; bo dayi e go, ovìn lẹ to vivi jẹgbonu sọn oglọ́ họ̀ntonù ohọ̀ lọ tọn mẹ hlan whèzẹtẹn dali, na onukọn ohọ̀ lọ tọn tin hlan whèzẹtẹn dali: osìn lẹ sọ jẹte sọn oglọ́ wá, sọn adà adusi ohọ̀ lọ tọn mẹ, to hùwàji agbà lọ tọn go… Dinvie, whenuena yẹn ko lẹ́gọ̀, dayi e go, atin susu tin otónu otọ̀ lọ tọn to adà ode ji podọ to awetọ ji… Podọ to otọ̀ lọ go to otónu etọn ji, to adà he ji podọ to adà nẹ ji, wẹ atin lẹpo na wú te na núdùdù, amà ehetọn ma to na yọ́, mọ sinsẹ́n etọn ma to na pòali: e na nọ hẹn sinsẹ́n tintan lẹ jẹgbonu wá to sùnmẹ-sùnmẹ, na osìn etọn lẹ to sisà sọn fiwiwé mẹ wutu: sinsẹ́n etọn bo nasọ tin na núdùdù, podọ amà etọn na azọ̀nhẹngbọ” (EZEKIẸLI 47:1, 7, 12).

Odohia helẹ pó to didọ hézéhézé dọ akọta lẹ na tin to finẹ. Yé omẹ awelẹ na tin to ai: yèdọ sinsẹ́n a tin lẹ tọn na núdùdù, podọ amà atin lẹ tọn na azọ̀nhẹngbọ. Na yè na dona onú lẹpo. Mimá ojlẹ lẹ tọn do osùn wiawe mẹ tin na Ahọludù Whèta lọ tọn.

Podọ to núyiwà he mẹ, mí dóna do ayi ohó dopo go nado mọ kọ̀ndopọ́ dagbe lọ bo nasọ zé onú lẹ do ganji-ganji. To otòdaho donanọ lọ mẹ, onú hòdẹ̀do de ma na tin bà. Ṣigba to whenẹnu, yẹwhegán Isaia do ninọ̀mẹ daho lọ hia to aigba ji: “Yọ̀pọ he azán etọn ma na dẹn ma na tin to e mẹ, mẹho he azán etọn ma gọ́ de: na yọ̀pọ na kú to whenuena é sọ owhè kanwe-kò mẹho; ṣigba ylandonọ owhè kanwe-kònọ na zùn dẹ̀hòdonọ” (ISAIA 65:20).

Dinvie, akọta he pò bọ yè jódo lẹ na gbẹ́sọ to ninọ̀ ogbẹ̀ dólé e jẹ dó to Ahọludù Owhè Fọtọ́n whenu. Na yé na to gbigbá bo sọ to dido, yé na to dùdù bo sọ to nùnù, bo nasọ oviji, po núhe pò lẹpo po. “Yé ma na wàzọ́n yáyá, yé ma na jivi na tukla; na yé wẹ okún donanọ Oklunọ tọn, podọ ovi yetọn po yé po” (ISAIA 65:23).

“… devi etọn lẹ nasọ to sinsẹ̀n ẹn: yé na mọ nukun etọn mẹ; oyín etọn nasọ tin to nukọn yetọn. Ozánkú ma na tin to finẹ; yé ma to zògbán na din, kavi hinhọ́n owhè tọn; na Oklunọ Jiwheyẹwhe wẹ to hinhọ́n ná yé: yé nasọ to ahọludù kakadoi” (OSỌHIA 22:3-5).

Do ayi e go, mí gbẹ́sọ to Lẹngbọvu lọ mọ to Jiwheyẹwhe de, na whenuena ojlẹ lẹ na biọ madopòdo mẹ kẹdẹ wẹ awúsọhia Ovi lọ tọn na biọ Jiwheyẹwhe mẹ, yèdọ Mẹhe de É sọn wá (JOHANU 16:27-30; po owéfọ devodevo lẹpo po). Whenẹnu wẹ Jiwheyẹwhe na yín popo to popo mẹ (1 KỌLINTINU 15:28).

“Whenẹnu wẹ opòdo wá, whenuena é na ko jo ahọludù hlan Jiwheyẹwhe, yèdọ Otọ́; whenuena é na ko zín ogán lẹpo, po yẹyi lẹpo po, po huhlọn po do odò. Na é ma na nọ madùahọlu, kaka é nado zín kẹ̀ntọ lẹpo dai to afọ etọn glọ́” (1 KỌLINTINU 15:24-25).

Whepoponu to ma pọ́n hlan eyín odohia lọ yín bibasi to susu mẹ, e nọ yín didiọ do dopo mẹ: “… devi etọn lẹ nasọ to sinsẹ̀n ẹn: yé na mọ nukun etọn mẹ; oyín etọn nasọ tin to nukọn yetọn.” To Jelusalẹm Yọ́yọ́ lọ mẹ, Lẹngbọvu lọ wẹ hinhọ́n he Asivu lọ lẹ́do pé. Podọ to ofi, yè dọ hlan mí dọ Oklunọ Jiwheyẹwhe wẹ hinhọ́n lọ, bọ Mẹfligọ̀ lẹ na dùahọlu po É po kakadoi.

Pahonamẹ godogodo tọn pannukọn yisenọ lẹ

To afọ ṣidopotọ mẹ, yè flinnú mí dogbọn ota tintan lọ tọn dali, ehe mẹ Mẹhe dọhó bo sọ wàzọ́n do Ede hia te, dọ:“Dódó po nugbo po wẹ ohó helẹ: Oklunọ Jiwheyẹwhe yẹwhegán wiwé lẹ tọn wẹ do angẹli etọn hlan nado do onú he to na wá jọ dinvie hia hlan devi etọn lẹ” (OSỌHIA 22:6). Godo he yè ko do wiwá Oklunọ tọn alọpãlọpa lẹ hia, núyiwà vòvo lẹ yín ṣiṣa do yé go, dọ, to Núdùdù Alọwle Hùnwhẹ tọn godo, po Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn po godo, podọ po Ofín Wéwé Whẹ̀dida tọn lọ godo po, mí nasọ pannukọn pahonamẹ vivẹ lẹpo to ota godogodo tọn he lọ mẹ: “Do ayi e go, yẹn ja yiyáyiyá; donanọ wẹ ewọ he to ohó dọdai tọn he tin to owé he mẹ lẹ tọn yìn” (OSỌHIA 22:7). Ehe lọ to didohia dọ, núyiwà he yè ko dọ bo sọ dohia lẹ ma mọ ṣiṣẹ̀ yetọn to gbèdidè he mẹ yé dóna sọawúhia te gba.

Afọ 7 he lọ sọgan yín jijlẹdo afọ 3 ota tintan mẹ tọn go. Na mẹdidè lẹ na tindo dọpọ́n dona he yè ko dopagbè yetọn lẹ tọn lẹpo to Yẹwhehó Osó lọ ji tọn mẹ, podọ to ofi devodevo lẹ mẹ to Owé Wiwé lẹ mẹ. Na onú helẹ pó dóna yín didọpọ́n gbọn yisenọ nugbo lẹ dali to Kọlẹ́wá Jesu Klisti tọn whenu. Na yéwlẹ wẹ mẹhe payi ohó dọdai tọn he tin to owé he lọ mẹ lẹ go, bo yise bo sọ wà kẹdẹdilé e jẹ dó. Enẹwutu, Jiwheyẹwhe jlo dọ mí ni yise to Ewọ mẹ kẹdẹdi Ohó Etọn, bo sọ to todó nado mọ núhe É dopagbè yetọn lẹ to e mẹ yí.

To onú lilá Oklunọ tọn he lọ godo, númọtọ lọ dawhá gangan di kunnudètọ nukun po otó po tọn. Na ewọ wẹ mẹhe sè bo sọ mọ, podọ gbọn azọ́n wiwé de dali bo sọ wlán onú lẹpo dai: “Podọ yẹn Johanu wẹ ewọ he sè bo sọ mọ onú nẹlẹ. Whenuena yẹn sè bo sọ mọ, yẹn jẹklo nado litai to afọ angẹli lọ tọn nukọn, he do onú helẹ hia mi. Whenẹnu wẹ é dọ hlan mi, dọ, pọ́n, hiẹ wà mọ blo: devi hatọ de wẹ yẹn po hiẹ po, po yẹwhegán mẹmẹsunnu towe lẹ po, po yé he to ohó he tin to owé he mẹ tọn yìn lẹ po: litaina Jiwheyẹwhe” (OSỌHIA 22:8-9).

Sọn dọpọ́n he é ko tindo mẹ, mí sọgan mọ lé e hẹn homẹhùn in sọ. Na é ṣite to nukọn wẹnzagun olọn tọn he to awade ji he ko yín Angẹli lọ, podọ to alọ awetọ ji, yín devi hatọ mẹmẹsunnu etọn lẹ tọn po yẹwhegán lẹ po. Kẹdẹdilé mí ko dọ dó jẹnukọn, ohógo he yín “angẹli” po “wẹnzagun” po, onú dopolọ wẹ yé. Eyín wẹnzagun yín núdidá olọn tọn kavi aigba ji tọn, yèdọ mẹhe yè dohlan sọn Jiwheyẹwhe de po owẹn de po, pipà po sinsẹ̀n po Jiwheyẹwhe kẹdẹ wẹ enẹlẹ tin hlan, na Ewọ kẹdẹ wẹ jẹ na pipà.

Godo he angẹli lọ ko hopana Johanu, é dọ, dọmọ: “Hiẹ yí hiadonu do tlẹ ohó dọdai tọn he tin to owé he mẹ lẹ blo: na ojlẹ lọ to sisẹpọ́ wutu” (OSỌHIA 22:10).

To vivọnu ojlẹ jọmiọn tọn tọn, whenuena oylọ godo tọn lọ tọ́njẹgbonu, mẹdepope he nasọ tin to ninọ̀mẹ he mẹ é te to whenẹnu: “Ewọ he yín mawàdódónọ, gbọ é ni to mawàdódówà zọnmî: podọ ewọ he yín dihonọ, gbọ é ni to dihonọ yín zọnmî: podọ ewọ he yín dódónọ, gbọ é ni to dódówà zọnmî: podọ ewọ he yín wiwénọ, gbọ é ni to wiwé yín zọnmî” (OSỌHIA 22:11). Eyín e yín dagbe kavi yinylan, whinwhlẹngan kavi dindọ̀n, omẹ dopodopo dóna nọ̀ ninọ̀mẹ etọn po otẹn etọn he é ko dè lọ mẹ.

Na omẹsùwhẹ̀na lọ nasọ to nukọnyì nado din owhẹ̀sùna wiwé dogọ́, na yé he yè ko lẹ̀wé to Nugbo lọ mẹ lẹ na din nado yín kinklándowiwé dagbedagbe. Whenẹnu wẹ Oklunọ Lọsu dọhó, dọmọ: “Bo do ayi e go, yẹn ja yiyáyiyá; ale ṣie sọ tin to dẽ, nado ná mẹdopodopo kẹdẹdilé azọ́n etọn lẹ na te” (OSỌHIA 22:12). To ehe godo, É sọ do Ede hia kẹdẹdilé É wà dó to ota tintan po awetọ po, po atọ̀ntọ po mẹ, podọ to ota 21:6 tọn mẹ whladopo dogọ́, dọmọ: “Yẹn wẹ Alfa, yẹn wẹ Omẹga, odòdó po opòdo po, nukọntọ, godotọ” (OSỌHIA 22:13).

To oylọ he godo, yè ná pagbè lọ, dọ, “Donanọ wẹ yé he yàn awugbó yetọn lẹ, na yé nido tindo ojlọjẹ nado wá atin ogbẹ̀ tọn lọ kọ̀n, bo do sọgan gbọn họ̀ngbo lẹ ji biọ otòdaho lọ mẹ. Gbonu wẹ avùn lẹ te, owọntọ lẹ, ayọ̀detọ lẹ, hlọnhutọ lẹ, boṣiọsẹ̀ntọ lẹ, podọ omẹ depope he yinwanna lalo bo sọ to lalo de basi lẹ” (OSỌHIA 22:14-15). Podọ ga, sọn odohia he lọ mẹ, núhe hó yè dọ lọ wẹ yín ojlẹ Ahọludù Whèta lọ tọn tọn. Na to aigba yọ́yọ́ lọ ji, lalonọ mọtọnhunkọ lẹ po hlọnhutọ lẹ po, po onú he pò lẹpo po ma na tin to finẹ gbèdé bà, yèdọ he na tin to gbonu lẹ.

Ohó Jesu tọn godogodo tọn lẹ

To vivọnu, Oklunọ Mẹflitọ mítọn, yí aṣẹpipa na gbèsisọ Osọhia lọ tọn: “Yẹn Jesu ko do angẹli ṣie hlan nado dèkunnu onú helẹ tọn hlan mì to agùn lẹ mẹ. Yẹn wẹ adọ̀ ovi Davidi tọn, podọ sunwhlẹvu hinhọ́n afọnnu lọ tọn. Gbigbọ po asiyọ́yọ́ po dọmọ, Wá. Ewọ he to sisè ni dọmọ, Wá. Podọ mẹhe nùgblahu, gbọ é ni wá. Ewọ he jlo, gbọ é ni yí osìn ogbẹ̀ tọn lọ vọnu. Na yẹn sakunnu hlan yé he to ohó dọdai tọn he tin to owé he mẹ sè lẹ dọmọ, Eyín mẹdepope na dè dogọ́ onú helẹ, Jiwheyẹwhe na dè azọ̀nylankan he yè wlán do owé he mẹ dogọ́ hlan ẹn: eyín mẹdepope na depò sọn ohó he tin to owé dọdai tọn he mẹ, Jiwheyẹwhe na dè otẹn etọn sọn owé ogbẹ̀ tọn mẹ, sọn otòdaho wiwé lọ mẹ, podọ sọn onú he yè wlán do owé he mẹ lẹ mẹ. Ewọ he sakunnu onú helẹ tọn dọmọ, Mọwẹ, yẹn ja yiyáyiyá. Niṣẹ. Wá, Jesu Oklunọ” (OSỌHIA 22:16-20).

Onú he yè hùndohia sinsinyẹn talala de wẹ ehe yè dọ hlan yé he sè bo sọ hia ohó dọdai he tọn lẹ. Na mẹdepope he wà kẹdẹdilé e jẹ dó, ma na dibúna núdepope gba, adavo nado tindo ayajẹ sisósisó homẹ tọn de, yèdọ ehe na biọ ayiha mítọn mẹ, eyín mí ma dè dogọ́ kavi depò sọn ohó dọdai tọn helẹ lọ mẹ. Do ayi e go, omẹ mọhunkọ tọn lẹ tin to aigba ji dinvie. Na yé ko kẹalọyí Ohó Jiwheyẹwhe tọn he yè hùndohia lọ, ehe yín gbẹ̀te bo sọ yín nugbo lọ, bọ yé sọ tindo kunnudidè Jesu Klisti tọn. Na to madẹnmẹ, yé na yín ovi Jiwheyẹwhe tọn he yè dohia.

“Ewọ he sakunnu onú helẹ tọn dọmọ, Mọwẹ, yẹn ja yiyáyiyá” (OSỌHIA 22:20).

To vivọnu lọ, Johanu gblọn bo dọmọ, “Niṣẹ. Wá, Jesu Oklunọ”.

“Ojọmiọn Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn ni tin po mẹwiwé lẹ po. Niṣẹ” (OSỌHIA 22:21).

EHE YÈ GỌ́NA LỌ

Osẹ̀ kande-gbàn (70) Daniẹli tọn lẹ po
nújijọ̀ he to jijọ̀ alọnu-alọnu po Islaẹli po
to hinhọ́n dọdai Biblu tọn tọn mẹ

Nújijọ̀ he to jijọ̀ dinvie to Ṣẹnṣẹn Whèzẹtẹn tọn dali sọ dọ̀n linlẹn Bibluplọ́nmẹtọ lẹ tọn do Owé Daniẹli tọn ji whladopo dogọ́. Númimọ he kàn osẹ̀ kande-gbàn (70) lẹ lọ wẹ yín onú he jẹ nado zé nújijọ̀ he to jijọ̀ titegbe he kàn otànhó aihọn lọ tọn lẹ, podọ ehe tin to Islaẹli mẹ ga, bo sọ sọgbè hẹ dọdai Biblu tọn lẹ. Dinvie, e to dandan mẹ dọ, yè ni hiajẹ yèdọ onú awe he to jijọ̀ lẹ tọn, ehe yín otànhó tọn po dinvie tọn lẹ po, na ninọ̀mẹ nẹ lọ kẹdẹ mẹ wẹ mí na gbọn nado wá dotẹn wuntùntùn he ja lọ tọn mẹ. Na Owé Daniẹli tọn wẹ “Osọhia” Alẹ̀nù Hóhó tọn. Na to e mẹ finẹ, núhe kàn Islaẹli kaka jẹ vivọnu nukọnyìyì he lọ tọn ji, wẹ yè ko hùndonùvo.

To whenẹnu, yẹwhegán Daniẹli tin to mẹglọnọ Babilọni tọn lẹ mẹ dopọ́ hẹ omẹ etọn lẹ. To dodinna owé winwlán yẹwhegán Jelemia (25:11-29) tọn mẹ, nado tindo wuntùntùn he kàn ojlẹ owhè kande-gbàn (70 years) mẹmẹglọ yetọn tọn (DANIẸLI 9:2), enẹwutu é hodẹ̀ po ayiha etọn lẹpo po hlan Jiwheyẹwhe bo sọ basi ovẹ̀vivẹ̀ na Islaẹli. To odẹ̀ etọn dindẹn lẹnvọjọ tọn po vẹ̀vivẹ̀ tọn po godo, é mọ gblọndo lọ yí sọn Jiwheyẹwhe de. Podọ gblọndo he lọ ma tlẹ sọ kàn mẹmẹglọ ninọ̀ yetọn lọ gba, adavo ehe kàn nújijọ̀ he to nukọn ja bo sọ kàn Islaẹli ga, kaka jẹ wiwá Mẹssia tọn whenu, podọ kaka jẹ vivọnu ojlẹ godo tọn lọ tọn.

“To ṣaunṣaunwhenu ovẹ̀ towe lẹ tọn wẹ gbèdidè jẹgbonu yì, yè sọ hẹn mi wá nado dọ na we; na yè yinwanna we talala: enẹwutu, lẹn owhẹ̀hó lọ pọ́n, bo sọ tùnwun númimọ lọ. Osẹ̀ kande-gbàn wẹ yè degbèaina to omẹ towe lẹ ji, podọ to otòdaho towe ji…” (DANIẸLI 9:23-24).

To owhè awe hunkọ godo, kanlinmọgbènu dóalọte, bọ Ju lẹ sọ mọ gbèdidè yí sọn ahọlu Pẹlsia tọn Sylusi de nado gọ̀ tẹmpli Jelusalẹm tọn lọ dóai (ẸZLA 1:1-3). Do ayi e go, otòdaho lọ po adó lẹ po ko yín gigọ̀dó to owhè kanwe-kò hunkọ godo gbọn Nehemia dali. Kẹdẹdi ohó angẹli lọ tọn lẹ, yèdọ Gabliẹli tọn lẹ, ehe lọ wẹ dòdó “osẹ̀ kande-gbàn owhè lẹ” lọ tọn. Na mí tùnwun osẹ̀ azán ṣinawe mẹ tọn, ṣigba Jiwheyẹwhe nọ zán ohógbè “osẹ̀ owhè lẹ lọ tọn” to dọdai Etọn lẹ mẹ.

Dinvie, to kọ̀ndopọ́ mẹ, mí to hódọ po sọha kande-gbàn po, di “osẹ̀ owhè lẹ lọ tọn”. Núyiwà lọ tin to donu ṣidopo; kẹdẹdilé onú he yè wlán do odò helẹ na yín didohia to pipé mẹ dó.

“… nado glọ́nosẹ́nmẹjẹ lọ,

podọ nado hẹn ylando lẹ jẹ opòdo de,

podọ nado klọ oylanwà lọ sẹ̀,

podọ nado hẹn dódó madopòdo lọ wá họ̀mẹ,

podọ nado yí hiadonu do tlẹ́ númimọ po yẹwhegán po,

podọ nado samìsisána otẹn wiwé petepete de.”

“Enẹwutu, yọ́nẹn bo sọ tùnayinugo, dọ sọn gbonujẹ yì gbèdidè lọ tọn nado gọ̀jó podọ nado Jelusalẹm hlan Mẹyiamìsisádodè de, Ahọvi lọ, na yín osẹ̀ ṣinawe: po osẹ̀ kandekònukun-awe po, e nasọ yín vivọ́ dó po alihogbo po, po odókọdo po, yèdọ to ojlẹ tuklanọ lẹ mẹ.

Podọ to osẹ̀ kandekònukun-awe lẹ lọ godo wẹ yè na sán Mẹyiamìsisádodè lọ sẹ̀; mẹde ma nasọ tin yín etọn gba: podọ omẹ ahọvi he na wá lọ tọn lẹ na và tòdaho lọ po fiwiwé lọ po; bọ opòdo etọn na tin po sìngigọ́ de po, yèdọ awhàn na tin jẹ opòdo lọ; Yè dótana ovọ́jẹ lẹ.

Podọ ewọ na basi alẹ̀nù liló de hẹ mẹsusu na osẹ̀ dopo: podọ to gblagbla odá osẹ̀ lọ tọn mẹ, ewọ na hẹn avọ́sánnu po avọ́núniná jinulili tọn po nado dóalọte; podọ to adadanù osùnú lẹ lọ tọn ji wẹ omẹ he basi ovọ́jẹ na wá; yèdọ jẹ opòdo lọ, podọ didótana enẹ, wẹ yè na kọ̀n homẹgble jẹgbonu do ovọ́jẹ lọ ji” (DANIẸLI 9:24-27).

Yé he mọdona dogbọn owé dọdai tọn po otànhó tọn po dali, ko do whenu ojlẹ lẹ tọn hia sọn gbèdidè nado gọ̀ Jelusalẹm dó (Nehemia 2) kaka jẹ Klisti Mẹssia lọ whenu. Ojlẹnú atọ̀n whenu lẹ tọn wẹ, 7, 62 po 1 po, enẹ wẹ “osẹ̀ owhè lẹ lọ tọn” he yè zán hlan Islaẹli. Asiko ojlẹ jọmiọn lọ tọn po whlẹngan hlan akọta lẹ tọn po (PSALM 118:24; ISAIA 49:8; 2 KỌLINTINU 6:2; HEBLU 4:7) sọawúhia to gblagbla osẹ̀ kande-kòatọ́nnukun-ẹnẹtọ tọn po kande-gbàntọ tọn po mẹ.

Do ayi e go, núplọ́nmẹ he yín dọ Jesu Klisti hẹn apáwhé tintan osẹ̀ kande-gbàntọ lọ tọn ṣẹ̀ ma sọgbè hẹ Biblu gba. Podọ to ohó he lọ ji, mí dóna kànbiọ hézéhézé dọ: Etẹwẹ Owé Wiwé dọ? Owéfọ he sọgbè hẹ ohóta he lọ dọ, dọ ojlẹnú whenu lẹ tọn atọ̀n gẽ wẹ tin. To Owé Daniẹli tọn mẹ, mí hia dogbọn osẹ̀ 7 po 62 po, po 1 po. To nukọnyìyì mẹ, Owé Wiwé dègbè dọ, Mẹyiamìsisádodè Mẹssia lọ, na yín sinsán sẹ̀ to osẹ̀ 7 po 62 po godo, e ma yín osẹ̀ 62 po odá po gba. LÉ WẸ OKLUNỌ DỌ to Ohó Etọn mẹ, “Podọ to osẹ̀ kandekònukun-awe lẹ lọ godo wẹ yè na sán mẹyiamìsisádodè lọ sẹ̀…” (DANIẸLI 9:26)!

Do ayi e go, owéfọ depope matin ehe mẹ yè dọ te dọ, owhè atọ̀n-dá wẹ Oklunọ mítọn do dọyẹwhehó yín apáde owhè ṣinawe alẹ̀nùnù he É gbà to ṣẹnṣẹn mẹ lọ tọn gba. Kẹdẹdi aṣẹpipa he yè zé dai gbọn Mọse dali, devizọ́nwàtọ gohọ̀ lọ tọn lẹ ṣẹ̀ Jiwheyẹwhe sẹ̀n to whenuena e dó owhè gbàn (OSỌHA 4:1-3). Nugbonugbo owhè gbàntọ mẹ kẹdẹdilé Owé LUKU tọn ota 3: afọ 23, tọn mẹ wẹ Ovi gbẹtọ tọn ṣẹ̀ devizọ́n Etọn wà.

Nawẹ Klisti po agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ po sọgan yín didiọ dó bọ owéfọ dopolọ nado yín zinzán hlan yé omẹ awelẹ? Bé alẹ̀nù nahunkọ tọn wẹ Klisti basi bo sọ gbà, eyín owhè atọ̀n-dá tintan yín zinzán hlan Ewọ? Do ayi e go, É ma basi alẹ̀nù de hẹ Lomu gba, yèdọ ehe É ko gbà kavi basi ode hẹ Islaẹli gba. Ṣigba É hẹn Alẹ̀nùnù Yọ́yọ́ lọ ṣẹ̀ gbọn ohùn alẹ̀nùnù lọ tọn dali (MATIU 26:26-28; po devodevo lẹpo po), podọ Alẹ̀nùnù Yọ́yọ́ madopòdo de. Mì bo lẹn enẹ lọ pọ́n! Bé e ma yín nùzinzán nado zán owéfọ Biblu tọn dopolọ na yé omẹ awelẹ, yèdọ Klisti po agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ po?

Podọ Oklunọ Lọsu ma dóalọtena avọ́sinsán po avọ́jinulili tọn po gba. Na onú he tin to tẹmpli mẹ lẹpo to nukọnyì kaka jẹ owhè kande-gbàntọ mẹ to wiwá Klisti tọn godo (A. D.). Po kàndéji de po, Owé DANIẸLI 9:27 tọn ma dlẹnalọdo Klisti lala gba, adavo hlan agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ. Nado dọ, ohógbè kanwe-kò he jẹagọ̀ lẹ de matin nado sọgan súnsún owéfọ dopo sọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ gba. Na mẹdepope he yè dè sọn Jiwheyẹwhe mẹ, dóna dọ mọwẹ na Ohó Etọn bo nasọ pọ́n hlan kànṣiṣa he tin to e mẹ finẹ lọ. Enẹwutu, eyín devizọ́n Jesu Klisti tọn yín owhè atọ̀n kavi owhè atọ̀n-dá, enẹ lọ ma yín onú vivẹ lọ gba, ṣigba e to dandan mẹ nado mọdona dọ devizọ́n Etọn lọ blébu biọ ojlẹ vivọnu osẹ̀ kande-kònukun-awetọ lọ tọn mẹ. MỌWẸ OKLUNỌ DỌ to Ohó Etọn mẹ.

Dinvie, owhè atọ̀n-dá tintan tin hlan Islaẹli di ojlẹ jọmiọn tọn to devizọ́n kunnudètọ awelẹ tọn glọ́. “Yẹn nasọ ná huhlọn kunnudètọ ṣie awelẹ, yé na dọdai họ̀ azán fọṣidopo e lán kande-kò, to odẹ̀vọ̀ mẹ” (OSỌHIA 11:3). To devizọ́n yetọn mẹ, yè na gọ̀ tẹmpli lọ dó.

Na Ju lẹ to nukundó Mẹssia yetọn nado wá tẹmpli lọ mẹ, na yè wlán ẹn dọ, “… podọ Oklunọ, mẹhe mì to dindinyì, na wá jẹ tẹmpli etọn mẹ ajiji; yèdọ Angẹli alẹ̀nù tọn lọ, mẹhe mẹ homẹvivi mì te, dayi e go, é ja, wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ” (MALAKI 3:1). Kẹdẹdi wuntùntùn yetọn, omẹ dèdovo de wẹ Mẹssia lọ, yèdọ di ahọvi de (Ezekiẹli 46), sọn whẹndo Davidi tọn mẹ (2 Samuẹli 7, po devodevo lẹpo po). Enẹwutu, yé na jai biọ alọ kẹ̀ntọ he na wànú di ahọvi de to ninọ̀mẹ dèdovo lẹ mẹ po gànpò aṣẹpipa tọn po whenuena é na sọawúhia to gbaungba. Na Ju lẹ mọdona núhe yè dopagbè etọn hlan yé gbọn alọdlẹndo Mẹssia lọ dali, nado dọ, dọ Ewọ na dùahọlu po ogànpò Etọn po sọn Ziọni he yín Osó Tẹmpli tọn lọ to Jelusalẹm mẹ, dọ, “Oklunọ na yí opò (gànpò) huhlọn towe tọn hlan Ziọni: Hiẹ ni to ahọludù to ṣẹnṣẹn kẹ̀ntọ towe lẹ tọn” (PSALM 110:2).

Kẹdẹdilé Biblu dọ hézéhézé dó, Mẹssia lọ tindo jọ̀tẹn olọn mẹ tọn po aigba ji tọn po de. To Owé Matiu 1 tọn po Owé Luku 3 tọn po mẹ, mí mọ jọ̀tẹn aigba ji tọn lọ, “… whẹndo Jesu Klisti tọn, ovi Davidi tọn…” (MATIU 1:1). To Owé Johanu 1 tọn mẹ, yè dọhó hlan mí dogbọn whẹndo Etọn olọn tọn dali. Ohó he yín Jiwheyẹwhe Lọsu lẹzùn agbasalan. Do ayi e go, to Alẹ̀nù Hóhó mẹ, mí mọ odohia ninọ̀mẹ awelẹ tọn, podọ to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, mí tindo ṣiṣẹ̀ lọ to finẹ. To Owé LOMUNU 1:3 tọn mẹ, mí hia dogbọn Jesu Klisti Oklunọ mítọn tọn dali, “… he yè ji sọn okún Davidi tọn mẹ, dilé agbasalan tọn te”. To LOMUNU 9:5 tọn mẹ, yè dọ hlan mí dogbọn jọ̀tẹn Etọn aigba ji tọn dali sọn otọ́ lẹ de, podọ jọ̀tẹn olọn tọn lọ to alọdlẹndo Jiwheyẹwhe,“… podọ sọn mẹhe de Klisti gbọn agbasalan dali wá, mẹhe tin to onú popo ji, Jiwheyẹwhe donanọ kakadoi. Niṣẹ”. To Owé 1 KỌLINTINU 15:47 tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọ Klisti wẹ “Oklunọ sọn olọn mẹ”. Alọdlẹndo he tin to Owé Malaki tọn mẹ do É hia di Angẹli Alẹ̀nù tọn, kẹdẹdilé yè hẹnṣẹ̀ to Owé Osọhia 10 tọn mẹ dó. Mì hẹn mì na pọ́n hlan Owé OWALỌ 7:38 tọn ga.

To Owé Nehemia tọn po Owé Daniẹli tọn po mẹ, mí ma mọ yè dọhó de dogbọn didó tẹmpli lọ tọn dali gba, adavo dogbọn Jelusalẹm gigọ̀dó tọn dali po ado lẹ po, podọ po alihogbó lẹ po. Do ayi e go, gbèdidè he lọ yín niná to owhè fowe-kande e lán atọ́ntọ mẹ jẹnukọnna wiwá Klisti tọn (B. C) gbọn Altasẹsis dali. Sọn whenẹnu kaka jẹ okú Mẹssia lọ tọn dali dóna yín osẹ̀ ṣinawe he yín owhè kande-ṣinẹnẹ, po osẹ̀ kande-kònukun-awe he yín owhè fowe-gbànnukun-ẹnẹ, bọ dọndopọ́ etọn yín owhè fowe-kanwe e lán atọ̀n. Dinvie eyín mí hiajẹ dọ, to dọdai Biblu tọn mẹ, azán fọde-kẹ̀nnẹ wẹ tin to owhè dopo mẹ, to whenẹnu mí ko biọ owhè he mẹ yè whè Oklunọ mítọn te. Enẹwutu, osẹ̀ ṣinawe po kande-kònukun-awe po, dọndopọ́ etọn yín osẹ̀ kande-kòatọ́nnukun-ẹnẹ owhè he ko yín ṣiṣẹ̀ dote lẹ tọn. Dinvie, bibẹ́nu “osẹ̀ owhè lẹ tọn” godogo tọn na yín ojlẹ dopolọ he mẹ yè na zé Agùn-Asivu lọ tọn yì te. To whenẹnu, bibẹ́nu gbigbọ mẹ tọn yọ́yọ́ na sọawúhia po Islaẹli po.

Aṣẹpatọ aihọn tọn tintan he zé Islaẹli do zẹgẹ ede tọn glọ́ wẹ Nẹbukanẹdzali. Na huhlọn akọta lẹ tọn tin po é po wutu, bọ ahọludù aihọn tọn ẹnẹlẹ sọ ṣẹ̀ (DANIẸLI 2 po ota 7 po). Dilé aṣẹpatọ tintan yí ayiha gbékanlin de tọn dó, mọdopolọ wẹ e na te po godogodo tọn lọ po dó ga: “Gbọ ayiha etọn ni yín didiọ sọn gbẹtọ tọn mẹ, bo sọ gbọ yè ni ná ayiha gbékanlin tọn de hlan ẹn; bo sọ gbọ ojlẹ ṣinawe ni gbọn ewọ ji” (DANIẸLI 4:16). Whenu atọ̀n dogọ wẹ mí mọ to whenu ṣinawe lẹ mẹ he yín didọ to ota he mẹ – he to didohia owhè ṣinawe – to ehe mẹ aṣẹpipa tintan he yín kanni de. Dopolọ sọ yín aṣẹpipa godogodo aihọn he tọn, podọ to vivọnu owhè ṣinawe lọ tọn, to osẹ̀ kandegban lẹ mẹ, whenuena yè na yàn Satani jẹdò (OSỌHIA 12:9) bo nasọ biọ emẹ, podọ ewọ nasọ taidi kanni de podọ satani nasọ ná ẹn aisinnu etọn (OSỌHIA 13:2). Podọ to owhè atọ̀n-dá tintan lọ mẹ ewọ ma na pego nado zán huhlọn kàndeji ogbẹ lọ tọn gba, na to asiko nẹ mẹ yẹwhegán awelẹ tindo devizọ́n yetọn po Jiwheyẹwhe po he na yé aṣẹpipa do aihọn lọ ji (OSỌHIA 11). Podọ to owhè atọ̀n-dá godo tọn lọ mẹ, ewọ na sọawúhia di kanni de-po ninọ̀mẹ Satani tọn tọn po to whenu nukunbibia daho lọ tọn po homẹkẹn lọ po.

Podọ, kẹdẹdi kùnnudidè Owé Wiwé lẹ tọn, e pò dopo “osẹ̀ owhè lẹ tọn” he yín owhè atọ̀n-dá jọmiyọn tọn hlan Islaẹli podọ owhè atọ̀n-dá devo he yín nukunbibia daho lọ tọn, podọ dọndopọ́ etọn basi owhè ṣinawe. Podọ owhè ṣinawe godo mẹ tọn lọ na bẹ́ to whenuena yè zé Agùn-Asivu lọ tọn sọn akọta lẹ mẹ doaga. Podọ “alọdowémamẹ jijọho tọn de na tin” po Lomunu po to gblagbla otò Vatikan tọn tọn mẹ, po Islaẹli po, po Mẹdekannujẹ Piplimẹ otò Palẹstinu (PLO) po, podọ po gbẹtọ otò Alabia lẹ tọn lẹ tọn po – dogbọn lé Jelusalẹm na yín bibasi dó to dinvie tọn dali. “Podọ ewọ na basi alẹ̀nù lilo de hẹ mẹsusu na osẹ̀ dopo: podọ to gblagbla odá osẹ̀ lọ tọn mẹ ewọ na hẹn avọ́sánu po avọ́ nunina jinulili tọn po nado doalọte; podọ to adadanu osùnú lẹ lọ tọn ji wẹ omẹ he basi ovọ́jẹ na wá; yèdọ jẹ opòdo lọ, podọ didotana enẹ, wẹ yè na kọ̀n homẹgble jẹgbonu do ovọ́jẹ lọ ji” (DANIẸLI 9:27).

Kẹdẹdilé Owéfọ Owé Wiwé mẹ tọn lọ dọ dó, alọdowémamẹ jijọho tọn he na yín bibasi to gblagbla osẹ̀ dopo lọ tọn mẹ hlan mẹsusu. E ma taidi gbèyíyí dinvie tọn he tin to akọta lẹ ṣẹnṣẹn kẹdẹ gba, adavo ehe kàn Jelusalẹm ga. Kọ̀ndopọ́ ahọlu tọn yín bibasi to ṣẹnṣẹn akọta awe tọn; alọdowéma mẹ jijọho tọn yín bibasi hlan omẹ susu to otò lọ mẹ. Ehe lọ kàn Islaẹli po Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn po, po Jọldani po, podọ po pipòtọ otò he dọ̀nsẹpọ́ otòdaho Alabia tọn lẹ tọn po. Do ayi e go, Bibluplọ́nmẹtọ lẹ ko dènukun sọn ninọ̀mẹ he lọ go bo ma sọ hia ẹ jẹ gba. Podọ Islaẹli po Lomu po kẹdẹ wẹ otò yè nọ mọ hlan. Dinvie, e to vivẹ mẹ titegbe dọ, yè ni tindo wuntùntùn dagbe lọ po didóai nújijọ̀ dọdai dinvie tọn hlan ojlẹ vivọnu lọ tọn po.

To Owé Daniẹli 9 tọn mẹ, mí hia dogbọn “omẹ towe lẹ” po “otò wiwé towe” po tọn dali. Podọ to Islaẹli mẹ, nado dọ titegbe dọ to Jelusalẹm mẹ, wẹ mí mọ tẹnmẹ he yín wiwé hlan Ju lẹ, po Yisenọ lẹ po, po Malénu lẹ po te. Na kọ̀ndopọ́ ahọlu tọn to dandan mẹ nado yín didóai to Islaẹli po Vatikan po ṣẹnṣẹn, to owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ elán gbànnukun-ẹnẹtọ (1994) mẹ, na gbèmimá dopo lẹ lọ dogbọn Jelusalẹm dali nido tin to awubibọ mẹ. Alẹ̀nù he tin to Owé DANIẸLI 9:27 tọn mẹ, tin to gbèsisọ mẹ hẹ omẹ dopo podọ hẹ omẹ susu, e ma yín nado tin to awà awe ji gba, adavo awà susu ji. E yín didohia dọ gbọn owé winwlán de dali to ohógbè susu mẹ. Núyọ́nẹn Owé Wiwé tọn he lọ mẹ wẹ ohógo lọ te, ehe yín osọhia, podọ wuntùntùn na gbèmimá lẹ lọ to nukọnyì to dinvie to Ṣẹnṣẹn Whèzẹtẹn tọn po Otòdaho Vatikan tọn po.

Didiọ afọzédotetọ lẹ tọn po Islaẹli po to wiwà otò Vatikan tọn tọn dohia, ṣigba e ma yín alẹ̀nù he yè ko dọdai lọ tọn gba. Wuntùntùn mọtọnhunkọ tọn yín yinyọ́nẹn bo sọ yín zinzán to gblagbla otò aihọn tọn lẹ tọn mẹ, bo ma sọ tindo opòdo whenu tọn gba. Alẹ̀nù owhè ṣinawe tọn lọ ma na yín zinzán hẹ afọzédotetọ lẹ po didóai afọzédote lẹ tọn po gba, adavo hẹ ninọ̀mẹ po aṣẹpipa po hlan agùn aihọn tọn atọ̀n he na tin to Jelusalẹm mẹ lẹ, ṣigba hlan Ju lẹ tọn Osó Tẹmpli tọn.

Kaka jẹ egbé, otòdaho Islaẹli kẹdẹ tọn wẹ Jelusalẹm yín, ṣigba e ma yín akọta devo de tọn gbèdé. Podọ hlan agùn aihọn tọn devodevo lẹ, yèdọ Katoliki po Malé po, otò he lọ tindo ninọ̀mẹ dagbe de kaka jẹ dinvie. Ṣigba yéwlẹ pannukọn ninọ̀mẹ yọ́yọ́ de to dinvie. Na yé wọnji otò whẹzẹtẹn yetọn tọn he yín Maka po Madina po go, po Ludẹsi po, podọ po Fatima po go, bo sọ zé linlẹn yetọn lẹpo do otòdaho Islaẹli tọn he yín Jelusalẹm lọ ji.

Do ayi e go, dawe dopo de gẽ wẹ tin to aigba ji, yèdọ mẹhe Ju lẹ po Malénu lẹ po to pinpọ́n hlan po osi daho de po – enẹ wẹ papa lọ, mẹhe yè yọ́nẹn gbọn agùn lẹpo dali bo sọ yín budisi kẹdẹdi ogán daho lọ. Podọ kọ̀ndopọ́ hẹ Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn po gbẹtọ Alabia tọn lẹ tọn po yín dagbe. Mọwẹ Vatikan na wàzọ́n aṣẹpipa tọn to gbèmimá hẹ Alabiatọ lẹ nado tin to gbèsisọ mẹ hẹ Islaẹli podọ nado gọ̀ tẹmpli lọ dó. Whenẹnu ewọ na “dọhó po aṣẹpipa daho de po” bo nasọ dọhó dogbọn jlọjẹ gbẹtọ tọn dali, bo nasọ zé wá ninọ̀mẹ dopolọ mẹ hẹ agùn atọ̀n lẹ lọ. Ehe lẹpo na jọ̀, na Owé Wiwé lẹ nido yín ṣiṣẹ̀.

To gbèmimá do Jelusalẹm ji godo, papa he na tin to azọ́n mẹ to ojlẹ nẹ mẹ po gigo etọn po na sọawúhia to Jelusalẹm mẹ, bo nasọ dlá tẹmpli didó lọ pọ́n dilé yè ko dọ dó to owhè fọtọ́n he ko wáyì lẹ mẹ, dọ, “… sọmọ bọ é sinai to tẹmpli Jiwheyẹwhe tọn mẹ, bo sọ zé ede do gbonu di Jiwheyẹwhe” (2 TẸSALONIKA 2:4).

Do ayi e go, Jiwheyẹwhe diọzùn gbẹtọ to Ovi lọ mẹ, bo sọ lẹzùn devizọ́nwàtọ de. Dawe ylandonọ kẹdẹdi ovi vivà tọn lọ zé ede do gbonu di Jiwheyẹwhe, yèdọ mẹhe nọ ylọ ede dọ magbọvọ bo sọ nọ yí sinsẹ̀n. Jẹnukọn, Ju lẹ na jai biọ omọ̀ mẹ bo sọ yise to Mẹssia lalonọ lọ mẹ, yèdọ alọgọ́ mẹhe tọn yé na mọ yí gbọn gbèmimá Jelusalẹm tọn lọ dali. Kaka jẹ whenẹnu, núṣinyọnnu Mọse tọn nasọ tin to yé ji. Whenẹnu wẹ é na dohia omẹ Ju lẹ tọn po gànpà huhlọn tọn po to alọ etọn mẹ, ehe yín hógbè etọn Yise tọn, yèdọ hógbè Katoliki tọn. To whenẹnu, “asiko bọnpu tọn” na wú bọ Oklunọ na do Ede hia kẹdẹdi Angẹli alẹ̀nùnù tọn (Osọhia 10), bo nasọ hò kẹ̀ntọ lọ po gbigbọ onù Etọn mẹ tọn po (ISAIA 11:4; 2 TẸSALONIKA 2:8); yè nasọ gbà alẹ̀nùnù lọ bọ yẹwhegán awelẹ, yèdọ plántọ gbigbọnọ to Islaẹli mẹ lẹ nasọ yín hùhù. To ojlẹ nẹ mẹ, odà tintan osẹ̀ godo tọn lọ tọn na wá vivọnu, bọ owhè atọ̀n-dá whẹ̀dida sinsinyẹn lọ tọn po ojlẹ nukunbibia tọn po na ṣẹ̀ (DANIẸLI 7:25; OSỌHIA 13:5; po devodevo lẹpo po).

To Owé Daniẹli 12 tọn mẹ, ehe kàn ojlẹ nẹ lọ, ohókànbiọ lọ wẹ yín, nawẹ ojlẹ lọ na dẹnsọ kaka nújijọ̀ nẹlẹ pó nado wá pòdo? To afọ 7 mẹ, Angẹli lọ whlé bo sọ ná ojlẹ mimá owhè atọ̀n-dá lọ tọn nado yín sọn ojlẹ nẹ lọ mẹ. To Owé OSỌHIA 10:5-6 tọn mẹ, mí mọ nújijọ̀ mọtọnhunkọ de. Podọ to finẹ, yè dọ hlan mí dọ, ojlẹ kavi whenu matin bà. Whenẹnu wẹ gblọndo he tin to Owé Daniẹli 12 tọn mẹ jẹgona dólé dọ, “Yẹn sọ sè dawe yè ṣinyọn alavọ̀ na lọ, he tin taga osìn otọ̀ lọ tọn lẹ, whenuena é zé alọ etọn adusi po alọ amiọn etọn po daga hlan olọn, bo whlé gbọn ewọ he togbẹ̀ kakadoi dali dọ e na tin na ojlẹ de, ojlẹ lẹ, po odá de po; podọ whenuena yé ko basi opòdo gbigbà huhlọn omẹ wiwé lẹ tọn tọn de hanyanhanyan, onú helẹ pó na yín tadona” (DANIẸLI 12:7).

To opòdo onú popo tọn, Jiwheyẹwhe tin to Ohó Etọn mẹ, bo zé ojlẹ mimá lọ, eyín e tlẹ yín to azán lẹpo mẹ. Na devizọ́n yẹwhegán awelẹ tọn na tin họ̀ azán fọṣidopo e lán kande-kò (1260) (OSỌHIA 11:3), enẹ wẹ owhè atọ̀n-dá pipé. To ojlẹ nẹ mẹ, yè na gọ̀ tẹmpli lọ dó. To didó tẹmpli lọ tọn po jijlẹ etọn po godo, yè dọ hlan mí dọ yè na zín otòdaho wiwé lọ dai do afọ glọ́ gbọn Kosi lẹ dali họ̀ osùn kande-awe pipé. Enẹ lọ wẹ nado dọ, owhè atọ̀n-dá he bọdego lọ, dilé yè dọ dó to Owé OSỌHIA 11:2 tọn mẹ, dọ, “… na Kosi lẹ wẹ yè yí na: otòdaho wiwé lọ wẹ yé na yí afọ do zíndai họ̀ osùn kande e lán awe”. “… Jelusalẹm na zùn zínzíndai sọn Kosi lẹ de, kaka ojlẹ Kosi lẹ tọn nado sọ” (LUKU 21:24).

Dinvie, odá awetọ lọ na tin na ojlẹ he yè dọ̀nyì nukọn pẹvide. “Podọ sọn ojlẹ he mẹ avọ́ núniná mimẹ̀ whệwhẹ tọn lọ na yín didè sẹ̀, bọ osùnú he basi ojẹvọ́ lọ yín zizé daga, na azán fọṣidopo po kanwe-ao po” (DANIẸLI 12:11). Mí mọ to ofi dọ, ojlẹ he yè ná lọ yín azán gbàn dogọ́ naso hẹn vàsúdo daho lọ sọ. Podọ to whenẹnu, yè dọ hlan mí dogbọn osọha atọ̀ntọ azán lẹ tọn tọn dali, enẹ wẹ azán fọṣidopo e lán kantọ̀n-fọtọ̀n (1335). To pinpọ́n mẹ, azán kande-atọ́n devo tin he to dandan mẹ na nújijọ̀ godogodo tọn lọ nido sọawúhia; na pọ́ndego de, enẹ wẹ whẹ̀dida akọta lẹ tọn (ISAIA 2:4; MIKA 4:3; MATIU 25:32; OSỌHIA 11:8; OSỌHIA 20:4; po devodevo lẹpo po). To enẹgodo, Ahọludù Owhè Fọtọ́n na ṣẹ̀. Na onú lẹpo na ko yín gigọ̀dóai to ninọ̀mẹ whànpẹnọ de mẹ to whenẹnu. Enẹwutu, núdidá lẹpo to tenọpọ́n ojlẹ lọ to whenuena yè na flí onú popo gọ̀ sọn gbigble mẹ. Dinvie, núdidá lẹ to yaji; ṣigba yé omẹ pó to ote nado yín máhẹtọ to mẹdekannujẹ ovi Jiwheyẹwhe tọn lẹ tọn mẹ (LOMUNU 8:19-21).

To alọdlẹndo jijlẹ godogodo tọn lọ tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọmọ, “Donanọ wẹ ewọ he nọtepọ́n Ẹn yín, bo sọ wá jẹ azán fọṣidopo po kantọ̀n-fọtọ̀n po lọ kọ̀n” (DANIẸLI 12:12). Po ninọ̀mẹ godo tọn he lọ po, yè hẹn onú popo gọ̀wá bo sọ wléawudai na Ahọludù Jiwheyẹwhe tọn to aigba ji. Enẹwutu, donanọ wẹ yé he sinyẹnlin kaka jẹ pòdo, na yé he na pò bo sọ nọ̀gbẹ̀ to aigba ji to whenẹnu lẹ wẹ yì biọ Ahọludù Owhè Fọtọ́n mẹ. Na yè nasọ gọ̀ núdidá lẹpo dóai to aihọn mẹ to whenẹnu kẹdẹdilé e te to paladisi mẹ dó. Kẹdẹdi kunnudidè Owé Wiwé lẹ tọn, e ma na yín opòdo aihọn tọn gba po vivàsúdo mlẹmlẹn po gba, podọ fifiọ gbẹtọ lẹpo tọn po gba, kẹdẹdi núplọ́n he jẹagọ̀ delẹ gba, ṣigba lẹ̀wé de wẹ na tin po klándowiwé gbọn miyọn dali de po, po bibẹ́nu yọ́yọ́ gigonọ de po. Do ayi e go, ojlẹ nẹ lọ tin hlan aihọn lẹpo. To Ahọludù Owhè Fọtọ́n tọn whenu, jijọho na tin to aigba ji; bọ gbépọ po lẹngbọvu po, oyìnvu po béliali po na dùnú dopọ́ (ISAIA 11:6-9; po devodevo lẹpo po), podọ to ojlẹ nẹ mẹ, yè na blá Satani bo sọ dọ̀n ẹn dlán odò mapote mẹ (Osọhia 20).

Dogbọn núhe kàn sinsẹ̀n po nukọnyìyì politiki tọn to ojlẹ vivọnu he lọ tọn mẹ po, omẹ Jiwheyẹwhe tọn William Branham dọdọdai to yẹwhehó etọn he é dọ to azán fọtọ̀nnukun-ẹnẹtọ, osùn atọ̀ntọ owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ e lán awetọ (1962) mẹ, to otò Tiftọni tọn mẹ, to Jọji, to Amẹlika mẹ, to huhlọn “awhàn mimiọn tọn” mẹ, yèdọ osùn pẹvide godo wẹ yè dó Adowà Bẹlin tọn, to whenuena omẹ Whèyìhọ̀ tọn Whèzẹtẹn tọn lẹ po pannukọn yénọzo lẹ, wẹ é dọ, dọmọ,“Jikun núplọ́nmẹ tọn de ko sọawúhia. Jikun núplọ́nmẹ tọn de ko sọawúhia to akọta lẹ mẹ, yèdọ ogbẹ núyọ́ẹn tọn he yè ko do do gbẹtọ lẹ ṣẹnṣẹn, yèdọ do akọta dopodopo mẹ. Vọfọ́n Lomu tọn de ko sọawúhia. Bé mì mọdona núhe to jijọ̀? Eyín apáwhé omẹ whèyìhọ̀ lẹ tọn tọn jó hlan otò Bẹlin tọn, enẹ lọ na zé ahọludù Lomu tọn do dotẹn he mẹ e ko nọ̀ to asiko Jesu Klisti tọn mẹ. Nugbo mọwẹ. E sọgbè.”

Aihọn núyọ́nẹn wintinwintin tọn ma sọ tin bà. E ma sọ yín tukla de hlan Agùn Katoliki Lumu tọn bà gba. Adavo dọ, e tindo dọpọ́n aijijẹ daho de tọn to otò núyọ́nẹn wintinwintin tintan lẹ tọn mẹ. Enẹwutu, mẹdepope he mọdona otànhó lọ, sọgan dọ dogbọn apáwhé lọ po azọ́n he otò Vatikan tọn wà po nado zé núyọ́nẹn wintinwintin jai wá odò. Do ayi e go, “awhàn mimiọn tọn” lọ ko wá opòdo bọ Adowà Bẹlin tọn ma sọ tin bà. Ṣigba to owhè kande-ao hunkọ godo, awhànfùntọ Hlusi tọn godogodo tọn tọ́nsọn aigba Janma tọn ji to azán gbàn e lán dopotọ, osùn ṣinatọ̀ntọ owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán ẹnẹtọ (1994) mẹ. Dinvie, otò Janma tọn ko sọ gọ̀ biọ kọ̀ndopọ́ mẹ, bọ otò Elopianu tọn sọ mọ ede to nukọnyìyì kọ̀ndopọ́ lọ tọn mẹ. Podọ to asiko dopolọ mẹ, aihọn Katọlikinọ lẹ tọn to awúsọhia to nukun mítọn lẹ mẹ, yèdọ po ahọludùta Lomutọ lẹ tọn po.

Podọ to azán kòatọ́ntọ osùn atọ̀ntọ tọn mẹ, to owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-gbàn e lán ṣinawetọ(1957) tọn mẹ, wẹ Gbèdọ̀ndopọ́ Lomu yín gbèyína. Bo sọ yín dòdó na Piplimẹ Elopianu lẹ tọn. Gbèdọ̀ndopọ́ he ma dóna ko yín gbèyína to otò devo lẹ mẹ to aigba ji gba. Podọ aihọn politiki tọn ko basi to aihọn lọ mẹ otò titegbe de. Mí sọ to hódọ do ahọludùta Lomu tọn ji, ehe yín godo tọn lọ he na to ote kaka jẹ vivọnu. Podọ to azán Jesu Klisti tọn lẹ gbè Islaẹli ko tin to aṣẹpipa Lomunu lẹ tọn glọ, sọn owhè kande-kònukun-atọ̀ntọ (63) tọn mẹ jẹnukọnna Klisti (B. C). Aigba Ju lẹ tọn ko yín apáde ahọludùta Lomutọ lẹ tọn tọn. Podọ ahọludùta Makabesi tọn wá vivọnu gbọn huhlọn dali, podọ to whenu jiji Jesu Klisti tọn tọn, Lomu Sesalia Augọsti tọn tindo gbẹtọ he yè hia pé lẹ to ahọludùta Lomu tọn mẹ, fie Judea tin hlan (LUKU 2:1-5) Paul yín Ju, ṣigba ewọ yín jiji di otòvi Lomu tọn tọn OWALỌ (22:25-29). Podọ awhàn Lomu Titu tọn he lẹ́do Jelusalẹm bo sọ và ẹ súdo to owhè kànde-gbàntọ mẹ (70), to owhè kanwe-kò he ko wáyì lẹ mẹ (A. D.),ehe lọ wẹ tadèna ahọvi lọ tọn (DANIẸLI 9:26), yèdọ whẹ̀dida hùhù tọn to Ju lẹ ji (MATIU 24:15-22; MALKU 13:14-20; LUKU 21:20-24). E dabla, ṣigba nugbo wẹ, podọ sọn owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ e lán ẹnẹtọ (1964) mẹ, Islaẹli yín nuhọakuẹ titegbè de hlan Piplimẹ otò Elopianu tọn lẹ tọn.

Dinvie, yé he nọnọ̀ otò he yín Piplimẹ Elopianu tọn lẹ tọn mẹ, mọ dọ to owhẹntintọ́n wéma yetọn yọ́yọ́ lẹ ji, ohùkàn tintan lọ ma do otò yetọn lẹ dopopdopo hia gba, adavo “Piplimẹ Elopianu lẹ tọn” lọ. Podọ sọn whenẹnu wẹ yè do ylọ ẹ dọ, “Piplimẹ Elopianu lẹ tọn”. Do ayi e go, jlọjẹ Elopianu lẹ tọn lẹ ko yín didóai jẹnukọn bo sọ yìji hú jlọjẹ otò tọn lẹ. Enẹwutu, whẹ̀dọhọ̀ Otò lọ tọn lẹ dóna do owhẹ̀ylọ wéma lẹ hlan nado do yé hia to Owhẹ̀dọhọ̀ Elopianu lẹ tọn mẹ, to otò Luzẹnbọgi tọn mẹ dote. Ohónámẹ Elopia tọn po Banki daho Elopianu lẹ tọn po, po osẹ́n vivẹ yetọn widopo lẹ po ko mọ tẹnmẹ yetọn lẹ dote. Do ayi e go, Piplimẹ Elopianu lẹ tọn lọsu yín dòdó na ahọludù aihọn he tọn to kọ̀ndopọ́ mẹ hẹ otò aihọn gbigbọnọ tọn he yín Lomu po, yèdọ fie yè na zán huhlọn lọ te. Dinvie, yè ko zé akọta lẹpo do zẹgẹ glọ́ gbọn huhlọn politiki Lomu tọn tọn dali, podọ homẹkẹn he jẹagọ̀do Yisenọ he yise to Biblu mẹ lẹ po Ju lẹ po na sọn agùn Lomu tọn mẹ.

Ohódidọ he tin to Otò Vatikan tọn po Islaẹli po ṣẹnṣẹn, po Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn po, podọ po otò Alabu tọn lẹ po na to nukọnyì to awufiẹsa wangbẹna tọn lẹ mẹ. To azán gbàntọ osùn wiawetọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán atọ̀ntọ (1993) tọn mẹ, mẹdohlan otò Vatikan tọn dopo he lọ tọn lẹ dọhó hẹ Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn po. Enẹwutu, mí sọgan dèji do enẹ lọ ji dọ, dọdai núplọ́nmẹ nújijọ godogodo tọn lọ tọn lẹ ko to awúsọhia to dinvie, yèdọ ode bọdo awetọ go. Podọ to whepoponu dogọ́, yè dọ hlan mí dogbọn tadèna núyanwle he yín “jijọho po gingan po” tọn dali to otò nẹ mẹ, podọ dogbọn nújijọ “otànhó” lẹ tọn po gbèdọ̀ndopọ́ “otànhó” lẹ tọn po, po alọdoalọmẹ “otànhó” lẹ tọn po to azán kònukun-dopotọ osùn ṣinẹnẹtọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán atọ̀ntọ (1993) tọn mẹ, yèdọ ehe tin to Papa Johanu-Paul Awetọ po Labi Yẹwhenọ Daho Jelusalẹm tọn po ṣẹnṣẹn, ehe yín Mẹdaho Meili Lau to Kastẹli Gandọlfo, podọ ga dogbọn alọdoalọmẹ he tin to Mẹdaho Alafati po Mẹdaho Labin po to otò Waṣintọni tọn mẹ.

Kẹdẹdi alọdowéma mẹ he yè basi dogbọn gbèdọ̀ndopọ́ dali to azán wiatọ̀ntọ osùn ṣinẹnẹtọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán atọ̀ntọ (1993) tọn mẹ, to otò Waṣintọni tọn mẹ, to gblagbla owhè atọ̀n tọn mẹ, ohódidọ dogbọn “apájlẹ godo” tọn he yín Jelusalẹm tọn dóna ṣẹ̀ bo nasọ yín súsú to owhè he bọ dego lẹ mẹ. Politikinọ Amẹlika tọn Mẹdaho Anhli Kisinga he yè mọdona-hézéhézé, yèdọ Ju he yè ji to bibiọ otò Nuhlẹnbẹgi tọn mẹ, to Janma, ko dọ to hadopo he yè ko doalọ wéma mẹ dogbọn gbèdọ̀ndopọ́ dali godo, dọmọ, “Pelẹsi jai biọ omọ̀ de mẹ”. Podọ yè tùnmẹ ohógo “Pelẹsi” tọn kẹdẹdi Owé DANIẸLI 5:28 tọn dọ, “nado má onú de”, podọ mọwẹ Pelẹsi to aigba etọn titi má dó. Sọn omẹdohlan kantọ̀n he sọn Nesẹti de to Jelusalẹm mẹ, omẹ kande-kònukun-dopo sọgbè hẹ alọdowéma mẹ lọ. Do ayi e go, ogbè omẹ dopo gẽ tọn wẹ tindo gbèmimá nukọnyìyì Islaẹli tọn tọn!

Enẹwutu, nado pọ́n hlan onú lẹ sọn núpinpọ́n Biblu tọn mẹ, odènù Aigba Pagbè tọn lọ tọn lẹ dóna mọ otẹn he Jiwheyẹwhe ko dè lọ. Dinvie, yẹndo awe-dá he yín Leubẹni po Gadi po, po Manase po ko tindo mimá yetọn lẹ to apáwhé whèzẹtẹnwàji tọn dali, to Otọ̀ Jọdani tọn godo (JỌṢUA 1:12-15; po devodevo lẹpo po). Do ayi e go, e jẹ dọ Islaẹli ni ko tindo aigba devo lẹ dogọ́, ṣigba yé ma dóna jódo gba, eyín yé jlo nado yín didóai gbọn titò dali to gbèdidè Jiwheyẹwhe tọn mẹ. Nugbo, ehe na wá sọawúhia gbọn gbèdidè olọn tọn dali.

E ma yín Aigba Gaza tọn, kavi Jeliko tọn, kavi Whèyìhọ̀ Banki tọn, kavi sisosiso otò Golan tọn lẹ tọn gba, ṣigba Jelusalẹm he na yín zannu pẹ̀nagbàn de na akọta lẹpo kaka jẹ awhàn godo tọn lọ mẹ. Enẹwutu, yé he na tẹnpọ́n nado “yí do pẹ̀nagbàn yéde na yín awugblenọ badabada” (ZEKALIA 12:2-3). Podọ gbọn gbèyíyí Gaza po Jeliko po tọn mẹ, akọta lẹ he lẹ́do yé yín didóai to họ̀ngbo Jelusalẹm tọn ji. Dinvie, akọta lẹpo ko tin to dopoyínyín (U. N) mẹ podọ na Alafati tọn, podọ to whenẹnu yé tin agọ̀do Isalẹli. Do ayi e go, dawe he do ninọ̀mẹ titò etọn tọn hia to owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ elán wiẹnẹtọ (1974) tọn mẹ, dólé dọ: “To ninọ̀mẹ tintan tọn mẹ, mí na zé ota dòtin lẹ daga po ninọ̀mẹ de po to Gaza podọ to Jeliko, mọwẹ dọ sọn finẹ, mí sọgan yí Jelusalẹm. Na ewọ he tindo Jelusalẹm ko tindo Islaẹli lẹpo.” Azán ṣidopo godo to whenuena yè ko doalọ wéma mẹ na gbèdọ̀ndopọ́ to otò Waṣintọni tọn mẹ, to azán fọtọ̀nnukun-ẹnẹtọ osùn ṣinẹnẹtọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàn e lán atọ̀ntọ (1993) mẹ, podọ Alafati vọ́ núlilá he lọ lá jẹnukọnna ahọluzọ́nwàtọ fọtọn-nukun-ẹnẹ (19) he yín piplimẹ otò Alabia tọn mẹ to Kailu mẹ. Yè hia sọn Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn mẹ wẹ gbèdidè hóhó de yín didoai podọ di ohóta he yín yínyọ́nẹn titegbè de, bo sọ yín didọ po ohógbè he lẹpo, dọ, “azọ́n mítọn wẹ nado và Islaẹli súdo.” Mọwẹ e ko sọ jọ do to awhàn he yè ko fùn wáyì lẹ mẹ, Mẹdaho Alafati hòavùn hẹ dopodopo yetọn hinhẹn sọn omẹ tintan ji to owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-kòatọ́n e lán atọ̀ntọ (1948) tọn mẹ; podọ aihọn Alabia tọn dóvivẹnu to asiko dopodopo mẹ, kẹdẹdilé yé nọ dọ do, dọ, “dlán Islaẹli do odò ohù tọn mẹ”.

Podọ ohógbè Mẹdekannujẹ otò Palẹstinu (PLO) tọn tọn wẹ yín dọ: tintan Gaza po West Banki po, to enẹgodo Jelusalẹm po Islaẹli lẹpo po, podọ na owhẹjijọ he tọn wutu, Dawe. Alafati tindo to “abọ awu etọn tọn ji ohia de”, podọ Islaẹli lẹpo sọn Eilati to ohùvẹ Jelusalẹm tọn mẹ, podọ Teli Avivi po Haifa po. Podọ hlan ewọ podọ hlan domọnanu etọn dọ otò Palẹstinu tọn, he ma tindo dogbó mọtọnhunkọ pọ́n gbèdé. Podọ oyín Palẹstinu tọn yín didè sọn ohógo Glẹki tọn mẹ podọ ohógbè Lomunu tọn “Palẹstinu” podọ whladopo wẹ e ko yín zinzán to aigba Filistinu lẹ tọn ji. Podọ enẹ wẹ to aigba Gaza tọn ji jẹ egbé podọ to enẹgodo e ma sọ tin ba. Podọ otò Alabia tọn he yín 640 gbigbló to asiko lẹ mẹ húgán mọ wẹ Islaẹli ko tindo to awubibọ mẹ, nado jlado na “mẹmẹsunnu lẹ to yise mẹ podọ to abọ yétọn lẹ ji” Palẹstini lẹ po aigba yetọn lẹ po.

Podọ Owé Wiwé ma dọdọ, jijọho pipe na sọawúhia gbọn politiki po ohó didọ agùn gbẹpipli lẹ tọn tọn dali gba. Podọ to finẹ mí mọdona onú he na wá jọ nugbonugbo: Ohódọ dogbọn jijọho tọn dali tin finẹ, to finẹ yè to ohó lẹn do e go, na aigba lọ yín niná hlan jijọho, gbọn ali bublu tọn he yè basi de dali, kakajẹ whenuena agùn omẹdopo gẽ tọn he yín jjijọho basitọ na dègbè. Podọ ehe lẹpo na jọ, na Owé Wiwé nido yín hinhẹn ṣẹ̀. Ṣigba opahónamẹ lọ wẹ yín ehe: “Na whenuena yé to didọmọ, jijọho po gingán po; whenẹnu wẹ dindọn ajiji na wá ota yetọn, kẹdẹdi ajlù to yọnnu he mọhò ji; yé masọ to na gán” (1TẸSALONIKA 5:3)

To azán kòatọ́n-nukun-ẹnẹtọ jẹ gbàntọ osùn ṣinẹnẹtọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-fọtọ̀n elán atọ̀ntọ (1938) ji, whenuena Ohónámẹtọ Ṣambalin sọn otò Inglandi tọn mẹ dègbè dọ, “Jijọho ni tin to ojlẹ mítọn mẹ”, to godo alọdowéma mẹ tọn to Gbèmimá otò Mọniṣi tọn hẹ Hitlẹ whenu. To osẹ̀ pẹvide gẽ godo, yèdọ sọn azán ṣinẹnẹtọ jẹ aotọ osùn widopotọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-fọtọ̀n elán atọ̀ntọ (1938) mẹ, sinagọgu Janmanu Hitlẹ tọn lẹ yí miyọn. To ozán dopo nẹ lọ mẹ, Ju kanwe-widopo yín hùhù gbọn awhànpa Nazi tọn lẹ dali, podọ gbẹtọ hú fọtọ́n-fọtọ́n donu kòatọ́n e lán dopo hunkọ yín dindọ̀nyì dòkọ gbigbádó tọn lẹ mẹ, podọ núdùdùhọ̀ Ju lẹ tọn he yè ma sọgan hiasọhana yín vivàsúdo. To azán wiatọ̀ntọ osùn ṣinẹnẹtọ, owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-fọtọ̀n elán atọ̀ntọ (1938) mẹ, to otò Waṣintọni tọn mẹ, aṣagbè dopolọ wẹ sọ yín “Jijọho ni tin to ojlẹ mítọn mẹ”. Gãnṣo Ohónámẹtọ Mẹdaho Labin, táhinhọ́n do jijọho ji to whenuena é vọ́ ohó he yín Owé YẸWHEHÓDỌTỌ 3:8 tọn dọ, dọmọ, “Whenu wanyinyin tọn de, podọ whenu whangbẹ́na tọn de; whenu awhàn tọn de, podọ whenu jijọho tọn”, dinvie, na Islaẹli po otòdaho Jelusalẹm tọn po whenu ylankan lẹ sọ tin to nukọn ja, na Jiwheyẹwhe ko dọ ẹ to Ohó wiwé Etọn mẹ.

Enẹwutu, whenu jọmiọn tọn na akọta lẹ na nọte kaka jẹ whenuena Jiwheyẹwhe na ṣẹ̀ po Islaẹli po gbọn ojọmiọn Etọn dali whladopo dogọ́. Do ayi e go, whenu ojlẹ he lọ tọn po nukun zé hlan Islaẹli po Agùn lọ po tọn to hódọ dogbọn ohógbè dọdai tọn “hlan azán godo tọn lẹ mẹ” tọn dali (OWALỌ 2:17; HEBLU 1:2; po devodevo lẹpo po).

To yẹwhehó etọn awetọ mẹ to Pẹntikọsti godo, Pita dlẹnalọdo pagbè he yè ná to Owé DEUTELONOMI 18:15-18 tọn mẹ, bo sọ dohia dọ Jesu Klisti Mẹssia lọ, wẹ yẹwhegán he tọn Mọse ko dọ dọdai Etọn dọmọ. “… e nasọ wá jọ, ayiaha depope he ma yí yẹwhegán lọ sè, wẹ yè na súdo sọn gbẹtọ lẹ mẹ”. Mọwẹ yẹwhegán lẹpo sọn Samuẹli whenu “ko dọhó azán helẹ tọn ga” (OWALỌ 3:22-24). Do ayi e go, azán awe godo tọn helẹ na wá vivọnu to madẹn mẹ.

Yẹwhegán Hosea lọsu dọhó dogbọn azán godo tọn helẹ dali to alọdlẹndo gbigbàdo Islaẹli tọn. “Mì wá, bo gbọ mí nilẹ́gọ̀ do Oklunọ de: na … ewọ ko hò, ewọ nasọ vọ́ mí dọ̀nbla. Azán awe godo wẹ ewọ na hẹn mí hinhọ́nwun: to azán atọ̀ntọ gbè ewọ na fọ́n mí tite, mí bo nasọ nọ̀gbẹ̀ to ewọ nukọn” (HOSEA 6:1-2). Azán awe he tọn yè to didọ to ofi, yín owhè fõ he ko wáyì, yèdọ ehe mẹ yè ko gbà Islaẹli do te. Dinvie, to opòdo azán helẹ tọn, yé ko dọ̀n yédelẹ plidopọ́ kẹdẹdilé owéfọ Biblu tọn susu dèkunnu dó podọ lé mí ko dèkunnu yetọn to ojlẹ mítọn mẹ dó.

Plidopọ́ to azán awe godo ma yín dọ yé ko mọ ogbẹ̀ yí sọn Jiwheyẹwhe de dote gba. Do ayi e go, enẹ lọ kẹdẹ na sọawúhia to whenuena yé kẹalọyí Mẹssia lọ, Mẹhe mẹ kẹdẹ ogbẹ̀ madopòdo tin te na gbẹtọ lẹpo. Na Jesu Klisti kẹdẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe do Ede hia to agbasalan de mẹ te, to hinhẹn whlẹngan wá na gbẹtọ lẹpo mẹ. Whenuena mí to pinpọ́n hlan Islaẹli, Hosea dọ ehe dọmọ, “… to azán atọ̀ntọ gbè ewọ na fọ́n mí tite…”, ehe lọ tùnmẹ dọ: to ojlẹ akọta lẹ tọn godo, to asiko jọmiọn tọn mẹ hlan Islaẹli, he ko biọ bibẹ́nu Azán Oklunọ tọn lọ tọn mẹ, whenẹnu wẹ yé na mọ ogbẹ̀ yetọn yí sọn Jiwheyẹwhe de. “Na eyín tùnhlan yetọn yín whẹgbigbọ aihọn tọn, etẹ yíyí yetọn na yín, adavo ogbẹ̀ sọn oṣiọ lẹ mẹ?” (LOMUNU 11:15).

Kaka jẹ whenẹnu, yé gbẹ́sọ tin to zinvlu mẹ podọ nukunmẹṣinyọnnú Mọse tọn tin to yé ji to wangbẹ́na piplimẹ yetọn po tintin otò yetọn tọn po. Lé wẹ Paul wlánwé hlan Kọlintinu lẹ dó, “Ṣigba yèdọ kaka jẹ egbé, whedepopenu yè to Mọse hia, nukunmẹṣiyọnnú de tin to ayiha yetọn ji. Ṣigba whenuena e na gọ̀ do Oklunọ de, yè na bẹ́ nukunmẹṣiyọnnú lọ sẹ̀” (2 KỌLINTINU 3:15-16).

Do ayi e go, titò Jiwheyẹwhe whlẹgan tọn lọ to yíyí dólé yè basi titò lọ do jẹnukọnna dòdó ojlẹ lẹ tọn. Dinvie, mí tin to gblagbla ṣiṣẹ̀ po núyiwà dọdai Biblu tọn hlan ojlẹ godo mẹ tọn lẹ tọn po mẹ. Na to asiko depope mẹ, ojlẹ jọmiọn tọn hlan akọta lẹ sọgan dóalọte bọ pipégan Agùn Asivu lọ tọn na sọawúhia, podọ to whenẹnu, Ewọ na yín zizéyì. To enẹgodo, Jiwheyẹwhe na basi bibẹ́nu gbigbọnọ yọ́yọ́ de po Islaẹli po, podọ alẹ̀nùnù agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn na yín bibasi bọ yè nasọ gọ̀ tẹmpli lọ dó.

Dinvie, mí dóna mọdona to ninọ̀mẹ he mẹ, yèdọ lé Ju lẹ to mizọn-mizọn ji na ṣiṣẹ̀ pagbè yetọn lẹ tọn dó. To oyẹ whiwhlatẹn Devizọ́n Agùn tọn glọ́ to Islaẹli mẹ podọ to Yẹwhenọzọ́n Labi tọn mẹ, núzinzán kanwe-wiatọ̀n na tẹmpli lọ ko yín awuwléna dote. Yè sọgan mọ yé to sọha kònukun-ẹnẹtọ Alihogbó Misgavi Ladaṣi tọn ji, to Islaẹli mẹ. To enẹgodo, azọ́n zògbantin he yìaga na awàgba dopo e lán kanwe kẹdẹdi Owé EKSỌDUSI 25:31-40 tọn na yín wiwà. To finẹ, yè dóhudo nado hò e gbọn mato dali sọn dopo sika kilo kande-atọ̀n tọn mẹ. Awuwiwlé Alki Alẹ̀nù tọn lọ tọn kẹdẹ wẹ yè ma ko dọdai, Ju he lẹn dọ yé mọdona Owé Wiwé yetọn yise dọ Alki Alẹ̀nù tọn lọ ma yín zizéyì gba, yèdọ kẹdẹdi núzinzán tẹmpli mẹ tọn lẹpo. Yè hẹn yé yise dọ Alki Alẹ̀nù tọn lọ gbẹ́sọ tin to dopo họ̀nu tẹmpli lọ tọn he yè ko hlẹngble lẹ lọ tọn mẹ.

Ju he yise nẹlẹ dọhó gbaungba dọ, yé dèji do onú nẹlẹ go nado sọawúhia to madẹn mẹ. Yè sọ hẹn yé yise dọ Jiwheyẹwhe ko hẹn omẹ Etọn gọ̀wá dòdó ninọ̀mẹ etọn tintan tọn mẹ to owhè Jubile tọn mẹ po vọ́ji otò Islaẹli tọn tọn po sọn owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kantọ̀n-kòatọ́n e lán atọ̀ntọ (1948) mẹ, yèdọ to whenuena akọta lọ ko yín didóai. Yé yise dọ to owhè kande-ṣinẹnẹ godo, Jubile daho de na tin (LEVITIKU 25:8-12), dilé Mọse ko dọ dó to whenẹnu. Podọ kẹdẹdilé yé yí whenu lẹ hia dó, e jẹ dọ enẹ lọ ni ko sọawúhia to owhè fọtọ́n-fẹnẹ-kẹ̀nnẹ-gbàntọ́n e lán atọ̀ntọ (1998) mẹ. Enẹwutu, mí mọdona nugbonugbo dọ nújijọ̀ lẹ ma sọgan yín didóai bo sọ yín kọntawàna to owhè dopo mẹ gba, ṣigba mí sọ yọ́nẹn dọ ṣiṣẹ̀ nújijọ̀ he yè to tenọpọ́n lẹ tọn tin to nukọn mítọn. Na e to dandan mẹ dọ, gigọ̀yì Otò Pagbè tọn lọ ji Islaẹli tọn dóna gọ̀ núhe yè ko dèjẹnukọnna yé lẹpo wá. Podọ hlan Agùn Asivu lọ, núhe to jijọ̀ to Islaẹli mẹ lẹpo dóna yín núdidọ pahonamẹ tọn he yìaga talala de na mí. Enẹwutu, whẹpo Jiwheyẹwhe nido biọ jọmiọn mẹ po Islaẹli po, titò whlẹngan Etọn tọn po Agùn lọ po sọn akọta lẹ mẹ dóna wá pipegan mẹ (LOMUNU 11:25-32). NA bibẹ́nu, osẹ̀ kande-gbàntọ owhè lẹ tọn tọn ko pọ́ bibẹ́, enẹwutu, kọlẹ́wá Asisúnọ olọn tọn lọ tọn nado zé Asivu aigba ji tọn lọ yì ko tin to alọ ji.

Na mí to mimọ bo tùnwun bo sọ sọgan zé onú helẹ pó do otẹn yetọn he jẹ lẹ mẹ, na whenẹnu wẹ mí sọgan zé ota mítọn lẹ daga bo mọdona, e ma yín bo na lẹn gba, ṣigba bo na mọdona dogbọn núhe to jijọ̀ lẹ tọn dali dọ, fligọ̀ mítọn ko dọ̀nsẹpọ́ (MATIU 24:33). Do ayi e go, nújijọ̀ he tọn yè ko dọ dogbọn dọdai Biblu mẹ tọn lẹ tọn dali to hódọ dogbọn dindọ̀nsẹpọ́ Kọlẹ́wá Oklunọ tọn dali, podọ dogbọn fligọ̀ agbasa mítọn tọn dali, podọ ga dogbọn zizéyì Agùn Asivu lọ tọn nado tin po Oklunọ po tọn dali.

Do ayi e go, nugbo wẹ dọ mẹpope ma yọ́n whenu lọ kavi gànhiho lọ gba. Enẹ lọ matlẹ to dandan mẹ lọsu gba, ṣigba mí dóna wàzọ́n fligọ̀ mítọn tọn po osi de po, po sisọsisọ de po, bo nasọ nọ̀ wunzẹn to onú popo mẹ, bo nasọ zán gbẹ̀zán he jẹ de. Enẹwutu, dopodopo mítọn dóna basi titò kẹdẹdi dọ aihọn lọ blébu tin to nukọn mítọn. Na mẹdepope he to titò ohọ̀didó tọn de basi, dóna wà ẹ; mẹdepope he sọ to linlẹn nado plọ́n ajọ́wiwà de kavi azọ́n de, mì gbọ na ewọ ni wà ẹ. Podọ mẹdepope he jlo nado wlealọ, mì gbọ na ewọ ni wà ẹ. Na núdepope he mí to wiwà, mì gbọ na mí ni nọ̀ wunzẹn bo sọ họ́ mídelẹ, na mí ma yọ́n ojlẹ he mẹ Oklunọ na sọawúhia te gba wutu. Na onú aihọn tọn lẹ nasọ to nukọnyì po mí po kẹdẹdilé yé te dó, ṣigba mí dóna nọ họ́ali, bo nasọ yín mimọ to ojlo Jiwheyẹwhe tọn mẹ bo nasọ tin to awuwiwle mẹ na azán nẹ lọ.

Podọ ninọ̀mẹ dinvie tọn he mẹ ovi Jiwheyẹwhe tọn dopodopo po Agùn lọ po tin te, ma sọgan nọ̀ mọ kaka jẹ vivọnu gba. Na Jiwheyẹwhe ko dopagbè nado wà onú dahodaho lẹ. Ewọ dọ, dọ É na whàn olọn po aigba po (HEBLU 12:26-28). Jiwheyẹwhe ko sọ dopagbè jikun nukọn tọn po agọ̀gbọnẹn tọn po (JOẸLI 2:23), yèdọ ehe na sọawúhia to ojle ojiyiya tọn mẹ (JAKỌBU 5:7). Na Gbigbọ Jiwheyẹhwe tọn na zinzọnlin to vivọnu ojlẹ jọmiọn tọn tọn kẹdẹdi to bibẹ́nu, bo nasọ jẹdo aigba húhú ji taidi osìngigọ́ daho de (ISAIA 44:3). Enẹwutu, mí dóna tin to tódidó mẹ na whinwhàn pẹvide podọ huhlọnnọ de, po azọ́nwiwà Gbigbọ Wiwé tọn he na plán mí biọ fọ́nsọnkú mẹ, didiọ agbasa mítọn tọn po zizéyì mítọn po nado yì pé Oklunọ mítọn to aslọ mẹ. Na vivọnu lọ na yín vọfọ́n huhlọnnọ de to Agùn Asivu lọ tọn mẹ. Do ayi e go, yéwlẹ wẹ mẹhe tindo zòwhán yetọn to jiji po amì (Gbigbọ Wiwé) lọ po to ogò yetọn lẹ mẹ. To asiko pẹvi nẹ mẹ, onú dahodaho lẹ na yín wiwà, yèdọ ehe na dabla do gbẹtọ lẹpo, bo nasọ ná huhlọn yise tọn yisenọ nugbo lẹ. Whenẹnu wẹ mizọn-mizọn lọ na wá yé ji, bọ oylọ lọ nasọ yín sisè gbọn yé he wléawu nado pé Asisúnọ olọn tọn lọ lẹ dali, dọ, “Wá dinvie, Oklunọ Jesu!”. Na Gbigbọ lọ po Asiyọ́yọ́ lọ po na dọ, dọmọ, “Wá!”. Podọ to opòdo, ohógbè helẹ na yín sisè dọ, “Mọwẹ. Podọ dómọ, wá Oklunọ Jesu! Niṣẹ!”

OHÓGBÈ GODOGODO TỌN

To devizọ́n yẹwhehódidọ ṣie tọn mẹ hú owhè kande, po tuklajijẹ ṣie to vệngle Oklunọ tọn mẹ po, yẹn ko tindo dọpọ́n pinplán dabla Gbigbọ Wiwé tọn whlasusu madósọha. To whenuena yẹn to núwlán dogbọn ohóta sisinyẹn podọ ehe dó tùnmẹ helẹ tọn dali, yẹn ko tindo dọpọ́n delẹ whlasusu, yèdọ ehe yẹn ma ko tindo gbèdé to ninọ̀mẹ jijlọ tọn po wiwà tọn de po mẹ, núhe e yín, dọ, “Gbigbọ nọ dindona onú lẹpo…” podọ “Gbigbọ… na pláń mì gbọn nugbo lẹpo mẹ … ewọ nasọ do núhe ja jijọ gbè lẹ hia mì”, po onú he pò lọpo po. Dogọ́, e sọ wá jọ dọ Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn táhinhọ́n bo sọ do kọ̀ndopọ́ he yẹn ma ko mọ gbèdé kavi yọ́nẹn gbèdé hia mi.

Po opẹdido sisosiso de po, podọ po pekọ depo, yẹn tindo dọpọ́n pipé núwinwlán he lọ tọn tọn. E taidi núsinsinyẹn de to whenuena Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn to jẹdo oji ẽ bọ agbàn pinpẹ̀n de yín didèsẹ̀ sọn oji ẽ, yèdọ godo he yẹn ko wá pipé mẹ na gbèdidè he Jiwheyẹwhe ko ná mi lọ. Enẹwutu, yẹn do owé odohia Jiwheyẹwhe tọn he lọ hia, yèdọ ehe yín Ohó dọdai tọn he yè hùndohia na ale he tin to zinzán etọn mẹ hlan omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ. Dinvie, nado wléawu, owé odohia tọn he lọ yín dopo to azọ́n daho po avùn he yẹn dóna pannukọn lẹ po to devizọ́n Oklunọ tọn lọ mẹ. Dinvi, yẹn tindo linlẹn dọ Jiwheyẹwhe yín homẹhùnnọ nado pọ́n hlan enẹ lọ. Podọ to opòdo whèta agùn ṣinawetọ lọ tọn, e yín ojlo Oklunọ tọn, he yín Ota Agùn Etọn he yè pagigona, nado hẹn núyọ́nẹn hónámẹ Etọn tọn lẹpo yinyọ́nẹn kẹdẹdilé yè ko dohia hlan apọsteli lẹ po yẹwhegán lẹ po.

Eyín mẹde kọ́hó na mi dọ yẹn nọ dóhuhlọn talala matin owanyin, bé whẹ̀dida gbẹtọ tọn wẹ ehe lọ. Nugbonugbo, Jiwheyẹwhe na jlo podọ yẹn lọsu ga nado mọ dọ, onú gbigbọ tọn lẹpo dóna yín hinhọ́n titegbe de, ṣigba ehe blawu titegbe bo ma yín lé Éwọ jlo dó gba. Enẹwutu, yẹn vẹ̀ omẹ lẹpo nado pọ́n mi di núzinzán de, podọ di hódọtọ Jiwheyẹwhe tọn de, na mì ni dènukun mìtọn lẹ sọn ogo ẽ, ṣigba hlan Jiwheyẹwhe wẹ mì ni dọhó hlan, yèdọ Mẹhe pé azọ́n lẹpo go. Do ayi e go, yè ma sọgan dowhẹ̀wẹnzagun de na owẹn etọn wutu gba. Ṣigba ewọ na do e poun wẹ. Enẹwutu, Oklunọ Lọsu ko gblewhẹ̀do onú delẹ gbọn Ohó Etọn dali, na yé ma tọ́nsọn Ewọ mẹ wutu, podọ enẹwutu, yé ma sọgan nọte to nukọn Etọn gba. Bé mẹnu wẹ sọgan péavùn hẹ Ẹ? Dinvie, nugbo olọn tọn dóhuhlọn bo sọ nọ gbleawuna omẹ jẹnukọn, ṣigba e sọ tindo huhlọn azọ̀nhẹngbọ tọn.

To owé he yín “Yise Zédai Otànhó …” mẹ, yẹn ko dọ jẹgbonu ehe yín dòdó nugbo he tin to Wẹndagbe lọ lilá mẹ, podọ núplọ́nmẹ núgbo Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn tọn, mọwẹ yẹn sọ do otánhó dòdónu lọ tọn hia, po nukọnyìyì to otànhó agùn tọn mẹ po. To owé he lọ mẹ, onú vivẹ lọ wẹ yín dọ, mí ni zé wá gbaungba to ohógbè Biblu tọn mẹ, onú whiwhla he tin to Owé Osọhia tọn mẹ lẹpo. Na sọn bibẹ́nu, wiwà Oklunọ mítọn tọn wẹ nado basi apájlẹ to ohó Etọn didọ lẹ mẹ do oló lẹ mẹ. Enẹwutu, whenuena É to hódọ hlan núplọ́ntọ Etọn lẹ, É dọ, dọmọ, “… na mì wẹ yè ná nado mọdona núdabla ahọludù olọn tọn lẹ tọn”.

Enẹwutu, núdepope he tọ́nsọn Jiwheyẹwhe de, mí nọ kẹalọyí gbọn osọhia Gbigbọ tọn dali. Podọ wuntùntùn mítọn nọ yín hùnhùn nado mọdona Owé Wiwé bo sọ mọ ṣiṣẹ̀ lọ po núyiwà lọ po to e mẹ finẹ. Dinvie, ehe wẹ ojlẹ pipé lọ tọn podọ vivọnu osọhia núdabla he yè zéwhlá do Ohó Etọn mẹ lẹpo tọn.

Do ayi e go, vọfọ́n he sọawúhia to otànhó agùn tọn mẹ lẹpo, yèdọ sọn Yisenọ tintan lẹ mẹ kaka jẹ egbé, ma pégo nado hẹn osọhia Jesu Klisti tọn pipé lọ wá vọfọ́n depope mẹ gba. Na Mẹflitọ lọ gbẹ́sọ yín osó ahlida tọn po zannu afọklẹn tọn, yèdọ Mẹhe didótọ gbigbọnọ lẹ ma sọgan dóai dagbedagbe gba. Na yé ma sọ sọgan mọ hlan agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ hézéhézé kẹdẹdilé Owé Wiwé to dido é hia dó gba. Nado do é hia, ohógbè vivẹ daho awe delẹ sọawúhia hlan mi: tintan lọ plọ́nmẹ dọ é ko sọawúhia to azán apọteli lẹ tọn mẹ, bọ awetọ lọ sọ yise dọ é na wá to azán de ji. Na mẹdelẹ din in pọ́n gbọn Ju lẹ mẹ, mọ mẹdevo lẹ sọ din in pọ́n gbọn aihọn Alabunọ lẹ tọn mẹ, po onú devodevo lẹpo po.

Enẹwutu, apọsteli Johanu wlán hézéhézé dọ agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ na wá, ewọ sọ dọ, dọ agọ̀jẹdo-Klistigotọ susu ko tin to aihọn mẹ dote (1 JOHANU 2:18). Dinvie, awhànpa awelẹ dọ dagbe. Na agùn agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ tọn ko tin sọn whẹndo Yisenọ tintan lẹ tọn mẹ to adà Agùn nugbo lọ tọn mẹ. Ṣigba to ojlẹ godo tọn mẹ, whenuena Satani na zé dawe ylandonọ lọ do, agọ̀jẹdo-Klistigotọ lọ ma na wànú di “yẹwhegán lalonọ” kẹdẹ gba, ṣigba kẹdẹdi “kanlin” lọ ga. Osọhia ohia etọn zédai tọn he lọ tọn po mẹhe to aṣẹpa to e ji dinvie po, to ojlẹ vivọnu lọ tọn mẹ, tindo tadèna daho de. Enẹwutu, Gbigbọ Wiwé ko táhinhọ́n daho de do e ji, bo sọ dè hinhọ́n lẹpo jẹgbonu sọn ninọ̀mẹ lẹpo mẹ kẹdẹdilé yẹn tindo dọpọ́n etọn dó whenuena yẹn to winwlán.

To pinpọ́n hlan owé he lọ mẹ, yẹn ko yí zinzán apọteli Paul tọn, e ma yín nado sọawúhia “po hógbè dagbedagbe de po kavi po núyọ́nẹn tọn de po” gba (1 KỌLINTINU 2:1-5), po zinzán he yín núvọjladótọ podọ Biblu tùnmẹtọ Matẹn Lutẹ tọn po, dọ, “ohógbè daho de ma dóna paṣẹ do núdohiamẹ ji gba, adavo nado wázọ́n na dopolọ ga”.

Podọ kẹdẹdilé Jiwheyẹwhe to ohó Etọn whlá dó, na Ewọ ni whlá winwlán Ohó Etọn lọ tọn lẹ. Odohia pẹvi de lọ yín zizé hlan Oklunọ podọ Whlẹngantọ mítọn Jesu Klisti. Na Ewọ ni dona onú he tin to e mẹ lẹ podọ yé he to hihia lẹ ga! Na gigo ni tin hlan Jiwheyẹwhe madopòdo podọ nugbonọ, sọn dinvie kakadoidoi! “Na Otọ́ gigo tọn nido ná mì gbigbọ núyọ́nẹn tọn po osọhia he tin to núyọ́nẹn etọn mẹ po” (EFESUNU 1:17). Niṣẹ!